Accounting Grade 12 Eastern Cape Mock 2015 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2015 REKENINGKUNDE PUNTE: 300 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 18 bladsye en ʼn 17-bladsy antwoordeboek.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit SES verpligte vrae. 2. Beantwoord AL die vrae in die spesiale ANTWOORDEBOEK wat voorsien is. 3. Waar van toepassing, moet bewerkings getoon word, om deelpunte te kan verdien. 4. ʼn Nieprogrameerbare sakrekenaar mag gebruik word. 5. Jy mag ʼn donker potlood of swart/blou ink gebruik om die vrae te voltooi. 6. ʼn Uiteensetting van die vrae word hieronder voorsien. Probeer om by die voorgestelde tyd vir elke vraag te hou Vraag Onderwerp Kategorie Punte Minute Koste berekeninge – Bestuursrekeningkunde 1 koste begrippe en en bestuur van 45 27 gelykbreek hulpbronne Begroting – Bestuursrekeningkunde Geprojekteerde 2 en bestuur van 40 24 inkomstestaat en interne hulpbronne beheer Maatskappye – Finansiële rekeningkunde 3 Begrippe en finansiële en bestuur van 70 42 state hulpbronne Maatskappye – Kontantvloei-staat Finansiële rekeningkunde 4 Ontleding en en bestuur van 60 36 interpretasie van hulpbronne verhoudings Finansiële rekeningkunde 5 BTW en Rekonsiliasies en bestuur van 50 30 hulpbronne Voorraadwaardasie en 6 Bestuur van hulpbronne 35 21 Interne Beheer 300 180 TOTAAL punte minute Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 3 VRAAG 1: KOSTE-BEREKENINGE (45 punte; 27 minute) 1.1 Kies die koste-rekening uit die gegewe lys, vir elkeen van die uitgawes wat hieronder aangedui word. Fabrieksbokoste; Administrasiekoste; Verkoops- en verspreidingskoste; Direkte arbeidskoste; Direkte materiaalkoste 1.1.1 Lone betaal aan werknemers, in die produksieproses 1.1.2 Die salaris van die fabrieksvoorman 1.1.3 Skryfbehoeftes in die kantoor gebruik 1.1.4 Vervoerkoste van grondstowwe wat by die fabriek afgelewer is 1.1.5 Tjekbetaling aan die Daily Dispatch vir advertensies (5) 1.2 MASHLE ACCESSORIES Die volgende inligting is geneem uit die boeke van Mashle Accessories vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2015. Andie Dludlu is die besigheid se eienaar. Hulle vervaardig een tipe sak vir skootrekenaars. OPDRAG: Bereken die volgende vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2015: 1.2.1 Totale Fabrieksbokoste (11) 1.2.2 Die Produksiekostestaat Toon alle bewerkings om deelpunte te kan verdien. (16) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) INLIGTING: A. Voorraadsaldo’s: 28 FEBRUARIE 2015 28 FEBRUARIE 2014 Grondstowwe in voorraad 123 450 114 600 Goedere in bewerking 101 400 142 400 Fabrieks-verbruiksgoedere 3 180 0 B. Opsomming van transaksies vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015: (voor enige aansuiwerings) Direkte materiaal na die fabriek oorgedra 748 000 Verbruiksgoedere vir die fabriek aangekoop 31 080 Produksie-lone 532 000 Werkgewersbydraes vir fabriekswerkers 58 520 Salarisse: Fabrieksbestuurders (voordele ingesluit) 113 040 Verkoopspersoneel (voordele ingesluit) 57 060 Water en elektrisiteit 37 220 Versekering 14 820 Diverse uitgawes: Fabriek 21 840 ` Verkoopsdepartement 9 710 C. Addisionele inligting en aansuiwerings:  Die volgende inskrywing is uitgelaat uit die Produksie-loonjoernaal vir die laaste week van Februarie 2015: Netto loon verskuldig aan werknemer 9 240 Totale aftrekkings vir hierdie werknemer beloop 23% van sy bruto loon Die werkgewer betaal 10% aan die Pensioenfonds en 1% aan die WVF.  ʼn Bedrag van R3 280 was steeds uitstaande vir water en elektrisiteit. 75% van water en elektrisiteit word in die fabriek gebruik.  Ingesluit by versekering is ʼn addisionele premie van R2 220 wat betaal is vir die tydperk 1 Januarie 2015 tot 30 Junie 2015. Hierdie uitgawe word verdeel tussen die fabriek en die verkoopsafdeling in die verhouding van 3 : 1. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 5 1.3 Naidoo se Speelgoedwinkel Naidoo se Speelgoedwinkel vervaardig en verkoop teddiebere. Die rekenmeester het die inligting hieronder gegee, voorberei vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2015. OPDRAG: 1.3.1 Bewys dat die gelykbreekpunt vir 2015 korrek is, deur ʼn berekening te doen. (4) 1.3.2 Verduidelik of Naidoo bekommerd moet wees oor die gelykbreekpunt vir 2015. Haal relevante syfers in jou verduideliking aan. (3) 1.3.3 Gee EEN rede vir die verandering in die direkte materiaalkoste per eenheid en die direkte arbeidskoste per eenheid. (4) 1.3.4 Gee ʼn gepaste rede vir die afname in die gelykbreekpunt van 2014 tot 2015. (2) INLIGTING: Goedere word op bestelling vervaardig. Daarom het die besigheid nie saldo’s vir goedere-in-bewerking aan die einde van die jaar nie. 2015 2014 Vaste koste R54 R53 Fabrieksbokoste (per eenheid) R36 R36 Administrasiekoste (per eenheid) R18 R17 Veranderlike koste R120 R116 Direkte grondstofkoste (per eenheid) R52 R42 Direkte arbeidskoste (per eenheid) R48 R55 Verkoops- en verspreidingskoste (per eenheid) R20 R19 Verkoopprys (per eenheid) R172 R172 Gelykbreekpunt (eenhede) 2 742 3 029 Aantal eenhede geproduseer 2 640 3 200 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 2: BEGROTING (40 punte; 24 minute) Hieronder is ʼn gedeeltelik voltooide geprojekteerde inkomstestaat wat deur die boekhouer van Dawn Distributors vir die tydperk 1 Oktober 2015 tot 31 Desember 2015 voorberei is. OPDRAG: 2.1 Noem TWEE items wat in die gegewe Geprojekteerde Inkomstestaat verskyn, wat nie in ʼn kontantbegroting sal verskyn nie. (2) 2.2 Vul die ontbrekende bedrae, aangedui deur A tot E, in die Geprojekteerde Inkomstestaat, in. (16) 2.3 Neem die addisionele inligting in ag en bereken die volgende: 2.3.1 Die persentasie verhoging in lone wat die skoonmakers in Desember 2015 sal ontvang. (4) 2.3.2 Die maandelikse salaris verskuldig aan die verkoopsbestuurder vir Desember 2015. (4) 2.3.3 Die totale kredietverkope wat vir Desember 2015 verwag word. (3) 2.3.4 Die saldo van die lening op 1 November 2015. (3) 2.4 Verwys na die werklike syfers vir Waardevermindering- en Handelsvoorraadtekort vir Oktober 2015. Voorsien ʼn rede vir die verskil van die begrote syfers, vir elkeen. (2) 2.5 Verwys na die werklike syfers vir Oktober 2015. Lewer kommentaar oor enige TWEE uitgawes (behalwe die items in VRAAG 2.4 genoem) wat nie goed deur die besigheid beheer word nie. In elkeen van die gevalle, moet jy die relevante syfers aanhaal en EEN voorstel maak oor hoe hierdie uitgawe meer effektief bestuur kan word. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 7 INLIGTING: A. Die besigheid gebruik ʼn winsopslagpersentasie van 60% op koste van verkope. B. Kredietverkope is 75% van totale verkope. Hulle verwag dat verkope met 10% per maand en met 20% in Desember sal styg. C. Die besigheid het ʼn verkoopsbestuurder en ʼn administratiewe bestuurder in diens. Die verkoopsbestuurder verdien R300 meer as die administratiewe bestuurder (per maand). Die bestuurders is geregtig op ʼn verhoging van 8% p.j. vanaf 1 Desember 2015. D. R20 000 van die lening is terugbetaalbaar op 30 November 2015. Rente op lening teen 9% p.j. is elke kwartaal betaalbaar. Die volgende paaiement moet op 1 Januarie 2016 betaal word. E. Advertensieuitgawe per maand word teen ʼn vaste persentasie van totale verkope begroot. F. Inkomstebelasting word teen 30% van die netto wins voor belasting bereken. G. INLIGTING (ONDER ANDERE) VANAF DIE GEPROJEKTEERDE INKOMSTE- STAAT VIR OKTOBER TOT DESEMBER 2015. OKTOBER OKTOBER NOVEMBER DESEMBER BEGROOT WERKLIK BEGROOT BEGROOT Verkope 120 000 98 400 132 000 ? Koste van verkope 75 000 58 800 B 99 000 Bruto wins A ? ? Ander inkomstes 20 700 18 200 20 700 21 200 Huurinkomste 10 000 10 000 10 000 10 000 Korting ontvang 1 200 1 000 1 200 1 200 Kommissie-inkomste 9 500 7 200 9 500 10 000 Bruto bedryfsinkomste Bedryfsuitgawes 48 300 ? ? Salarisse (bestuurders) 17 100 17 100 17 100 D Lone (skoonmakers) 3 200 3 200 3 200 3 376 Onderhoud 4 000 1 650 4 000 4 000 Telefoon 2 000 4 280 2 000 2 500 Versekering 1 800 1 800 1 800 1 800 Advertensies 2 400 1 900 C 3 168 Waardevermindering 6 200 8 000 6 200 8 000 Handelsvoorraadtekort 0 680 0 500 Skryfbehoeftes 3 150 3 100 3 200 3 250 Diverse bedryfsuitgawes 8 450 8 420 8 500 8 550 Bedryfswins 17 400 ? ? Rente inkomste 225 200 200 200 Wins voor rente uitgawe 17 625 Rente uitgawe 585 585 585 435 Netto wins voor inkomstebelasting ? ? ? Inkomstebelasting ? ? ? Netto wins E ? ? 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 3: MAATSKAPPYE – FINANSIЁLE STATE (70 punte; 42 minute) 3.1 Laat pas die begrippe in KOLOM A by die omskrywings in KOLOM B. Skryf slegs die letter teenoor die vraagnommer in jou ANTWOORDEBOEK. KOLOM A KOLOM B 3.1.1 Bedryfsbate A Verbandlening om die aankoop van nuwe vaste eiendom te finansier 3.1.2 Bedryfslas B Verdeelbare reserwes soos Behoue inkomste 3.1.3 Finansiële bate C Verbruiksgoedere nie gebruik aan die einde van ʼn finansiële tydperk nie 3.1.4 Nie-bedryfslas D Beleggings soos ʼn vaste deposito teen 9% p.j. rente oor ʼn 5 jaar periode 3.1.5 Ekwiteite E Die bedrag verskuldig aan SAID vir inkomstebelasting (5) 3.2 AMALINDA BPK Die volgende inligting verskyn in die rekeningkundige rekords van Amalinda BPK vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2015. Die gemagtigde aandelekapitaal van die besigheid is 700 000 gewone aandele. OPDRAG: 3.2.1 Voltooi die volgende notas tot die balansstaat op 28 Februarie 2015. (a) Vaste (Tasbare) bates (15) (b) Gewone aandelekapitaal (10) (c) Behoue inkomste (12) (d) Handels- en ander betaalbare bedrae Let wel: Alle items wat deel vorm van Bedryfslaste in die Balansstaat, moet onder Handels- en ander betaalbare bedrae, getoon word (behalwe Oortrokke bank.) (8) 3.2.2 Bereken die netto batewaarde per aandeel (NBW) na die terugkoop van aandele op 27 Februarie 2015. (5) 3.2.3 Die maatskappy beplan om die oorblywende gemagtigde aandelekapitaal in die volgende finansiële jaar uit te reik. Die direkteure stel voor dat R7,20 per aandeel ʼn billike uitreikingsprys sal wees. (a) Watter faktore/finansiële aanwysers sal jy as bestaande aandeelhouer in ag neem, om te bepaal of R7,20 per aandeel ʼn aanvaarbare uitreikingsprys is? Verskaf redes vir jou antwoord. (4) (b) V. Slink besit 52% van die uitgereikte aandele op 28 Februarie 2015. Bereken die minimum aantal aandele wat sy moet koop om haar posisie as hoofaandeelhouer te behou. (4) (c) V. Slink stel voor dat sy, as hoof-aandeelhouer, eerste opsie behoort te kry om die addisionele aandele te kan koop, voordat dit aan die publiek geadverteer word. Watter advies het jy vir die direkteure hieroor? (3) 3.2.4 Het die terugkoop van aandele enige voordele vir die maatskappy? Verduidelik. Verskaf TWEE redes. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 9 INLIGTING A. Saldo’s en totale (onder andere): 28 Februarie 2015 1 Maart 2014 Grond en geboue 2 500 000 0 Voertuie (kosprys) 562 500 ? Opgehoopte waardevermindering op voertuie ? 450 000 Toerusting (kosprys) 400 300 375 500 Opgehoopte waardevermindering op toerusting 189 540 141 500 Gewone aandelekapitaal ? 2 924 000 Behoue inkomste ? 89 000 Krediteurekontrole 203 900 149 600 Verbandlening: Buck Bank 2 340 500 0 Aandeelhouers vir dividende ? 186 600 SAID: Inkomstebelasting 25 500 (Kt) 18 140 (Kt) Opgelope inkomste 13 460 Opgelope uitgawes 19 220 Inkomstebelasting 281 400 Gewone aandele dividende (interim dividende) 252 000 B. Vaste bates:  Op 1 April 2014, het die besigheid ʼn verbandlening van R2 500 000 aangegaan om die nuwe geboue te kon koop.  Op 1 Maart 2014, het die voertuie-rekening bestaan uit vier afleweringsvoertuie wat op 1 Maart 2010 aangekoop is, almal teen dieselfde kosprys.  Op 1 November 2014, is ʼn voertuig op krediet verkoop teen ʼn verlies van R4 200.  Op 1 Desember 2014 is addisionele toerusting aangekoop.  Voertuie word verminder teen 15% p.j. op kosprys en toerusting word verminder teen 20% p.j. op drawaarde. C. Verbandlening:  Die lening is op 1 April 2014 aangegaan om die nuwe gebou te koop.  ʼn Vaste maandelikse paaiement (rente uitgesluit) is teen die leningsrekening betaal. Hierdie betalings was ʼn totaal van R159 500 vir die afgelope finansiële jaar.  Die paaiement sal na verwagting onveranderd gedurende die volgende finansiële jaar bly. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) D. Aandelekapitaal:  Op 1 Maart 2014 was 80% van die gemagtigde aandelekapitaal uitgereik.  Op 1 November 2014 is 120 000 addisionele aandele teen R6,80 per aandeel uitgereik.  Op 26 Februarie 2015 het die maatskappy 50 000 gewone aandele uit die boedel van oorlede K. Ramza, teen R7,00 per aandeel teruggekoop. Daar is vasgestel dat Mnr. Ramza hierdie aandele op verskillende tye deur die afgelope jare het op die effektebeurs (JSE) aangekoop. E. Inkomstebelasting is teen 28% van die netto wins bereken. F. Dividende:  ʼn Finale dividend van 32 sent per aandeel is verklaar op 27 Februarie 2015. Alle aandeelhouers (insluitend die aandeelhouers van wie die aandele teruggekoop is) kwalifiseer vir finale dividende. 70 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 11 VRAAG 4: KONTANTVLOEI EN INTERPRETASIE (60 punte; 36 minute) Jy word voorsien van inligting uit die rekords van Pixie Bpk vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2015. OPDRAG: 4.1 Bereken die volgende bedrae soos hulle in die Kontantvloeistaat sal verskyn. Toon alle bewerkings om deelpunte te kan verdien. 4.1.1 Dividende betaal (5) 4.1.2 Inkomstebelasting betaal (4) 4.1.3 Vaste bates aangekoop (5) 4.1.4 Totale kontant spandeer op beleggingsaktiwiteite (4) 4.1.5 Netto verandering in kontant en kontantekwivalente (4) 4.2 Bereken die volgende finansiële aanwysers vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2015: Rond berekeninge af tot EEN desimale punt (waar nodig). 4.2.1 Tydperk van voorraad voorhande (4) 4.2.2 Gemiddelde debteure-invorderingstermyn (6) 4.2.3 Skuld/ekwiteitsverhouding (3) 4.3 Lewer kommentaar oor die bestuur van voorraad (handelsvoorraad). Haal TWEE relevante finansiële aanwysers (met syfers) in jou antwoord aan. (6) 4.4 Word debiteure en krediteure effektief bestuur? Verduidelik. Haal relevante finansiële aanwysers en/of syfers in jou antwoord aan. (6) 4.5 John Cann (jou vriend) wil aandele in die besigheid koop. Hy gee vir jou die finansiële aanwysers van Vivi Traders Bpk., (ʼn ander maatskappy wat in dieselfde industrie as Pixie Bpk. handel dryf) en vra jou advies. Verduidelik jou antwoorde op die volgende vrae. Vergelyk en haal relevante finansiële aanwysers (syfers, verhoudings of persentasies) van beide maatskappye aan, in elkeen van die gevalle, om jou verduidelikings te staaf. 4.5.1 Lewer kommentaar oor die verdienste per aandeel (VPA), die dividend per aandeel (DPA) en die opbrengs op aandeelhouersekwiteit vir beide maatskappye. (6) 4.5.2 Lewer kommentaar oor die finansiële hefboom van beide maatskappye. Verduidelik watter maatskappy maak meer gebruik van lenings en sê ook of dit ʼn goeie idee is of nie, vir daardie maatskappy. (4) 4.5.3 Kyk na die markwaarde van die aandele asook die netto batewaarde per aandeel. Watter advies het jy vir John Cann in verband met ʼn belegging in een van hierdie maatskappye? (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) INLIGTING: A. Inligting geneem uit die Inkomstestaat op 30 Junie 2015. Verkope 1 984 000 Koste van verkope 1 452 000 Waardevermindering 64 000 Rente uitgawe 72 000 Netto wins voor inkomstebelasting 257 400 Inkomstebelasting 75 600 B. Inligting geneem uit die Balansstaat 30 Junie 2015 30 Junie 2014 Nie-bedryfsbates 1 665 400 1 321 500 Vaste bates 1 505 400 1 201 500 Finansiële bates 160 000 120 000 Bedryfsbates 270 100 196 500 Voorraad (Handelsvoorraad) 176 000 120 200 Handels- en ander ontvangbare bedrae (Handelsdebiteure) 70 200 65 500 SAID: inkomstebelasting - 8 800 Kontant en kontantekwivalente 23 900 2 000 Totale bates 1 935 500 1 518 000 Aandeelhouersekwiteit 1 006 800 843 000 Gewone aandelekapitaal 950 000 800 000 Behoue inkomste 56 800 43 000 Nie-bedryfslaste 740 000 520 000 Bedryfslaste 188 700 155 000 Handels- en ander betaalbare bedrae 110 200 95 500 Aandeelhouers vir dividende 66 000 42 000 SAID: inkomstebelasting 12 500 - Oortrokke bank 17 500 1 935 500 1 518 000 C. Aandelekapitaal en dividende. Die maatskappy het ʼn gemagtigde aandelekapitaal van 500 000 gewone aandele. Op 30 Junie 2015 was daar 300 000 uitgereikte aandele. Addisionele aandele is teen R3,00 elk op 31 Augustus 2014 uitgereik. Alle uitgereikte aandele is op interim en finale dividende geregtig. ʼn Interim dividend is op 2 Januarie 2015 betaal. ʼn Finale dividend is op 27 Februarie 2015 verklaar. D. Addisionele vaste bates is gedurende die finansiële jaar aangekoop. ʼn Ou voertuig is gedurende die jaar teen boekwaarde (drawaarde) van R23 500 verkoop. E. Kredietverkope bedra 40% van totale verkope. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 13 F. Die volgende aanwysers is op 30 Junie bereken: 30 JUNIE 2015 30 JUNIE 2014 Bedryfsverhouding 1,43 : 1 1,27 : 1 Vuurproefverhouding 0,5 : 1 0,49 : 1 Voorraadomsetsnelheid 9,8 keer 11 keer Tydperk van voorraad voorhande ? 33 dae Debiteure invorderingstermyn ? 38 dae Krediteure betalingstermyn 65 dae 62 dae Graad van solvensie 2,08 : 1 2,25 : 1 Skuld/ekwiteitsverhouding ? 0,62 : 1 Opbrengs op gemiddelde kapitaal 21,2% 22% aangewend Opbrengs op aandeelhouersekwiteit 19,7% 24% Verdienste per aandeel (VPA) 63 sent 72 sent Dividende per aandeel (DPA) 56 sent 52 sent Huidige rentekoers op lenings 11% 10,5% G. Finansiële aanwysers van Vivi Traders Bpk vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2015 in vergelyking met Pixie Bpk soos hierbo. Pixie Bpk Vivi Traders Bpk Markprys per aandeel (JSE) 345 sent 315 sent Netto batewaarde per aandeel 335 sent 342 sent (NBWPA) Verdienste per aandeel (VPA) 67 sent 92 sent Dividende per aandeel (DPA) 56 sent 46 sent Opbrengs op gemiddelde kapitaal 22% 10,8% aangewend Opbrengs op aandeelhouersekwiteit 21% 9,6% Skuld/ekwiteitsverhouding ? 0,52 : 1 Bedryfsverhouding 1,43 : 1 4:1 Vuurproefverhouding 0,5 : 1 1,6 : 1 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 5: BTW EN REKONSILIASIES (50 punte; 30 minute) BTW 5.1 Beantwoord die volgende vrae in die ruimte in jou ANTWOORDEBOEK voorsien. Skryf slegs die antwoord teenoor die vraagnommer neer. 5.1.1 Waarvoor staan BTW? (1) 5.1.2 Dui aan of die volgende stellings Waar of Onwaar is. (a) Alle goedere en dienste is onderworpe aan BTW teen die standaardkoers. (b) Dit is verpligtend vir alle besighede om vir BTW te registreer. (2) 5.1.3 Kies die korrekte antwoord uit die alternatiewe wat voorsien word: BTW wat betaal word deur ʼn besigheid wanneer goedere aangekoop word, is (inset BTW / uitset BTW). (1) 5.2 Die volgende inligting verskyn in die boeke van Lucky Stores vir die BTW- periode wat eindig op 30 Junie 2015 (twee maande). BTW van 14% is van toepassing. OPDRAG: 5.2.1 Bereken die totale kredietverkope vir die tydperk (BTW uitgesluit). (2) 5.2.2 Neem die foute en weglatings in ag en bereken die bedrag wat betaalbaar is aan, of ontvangbaar is van, SAID vir BTW. (11) 5.2.3 Die interne ouditeur het deur ʼn ewekansige toets, ontdek dat die eienaar, Joe, nie die volle bedrag verskuldig aan SAID op die sperdatums betaal nie. By navrae het Joe gesê dat hy die geld het op die besigheid spandeer.  Watter advies het jy vir Joe in verband met hierdie gebruik? (3) INLIGTING: A. Bedrag verskuldig aan SAID op 1 Junie 2015, R9 889. B. BTW bedrae vanuit die joernale: BTW ontvang van kontantverkope KOJ 19 800 BTW op kredietverkope DJ 12 320 BTW op handelsvoorraad gekoop KJ 13 356 BTW op terugsendings vanaf debiteure DAJ 672 BTW op goedere deur eienaar geneem vir eie gebruik AJ 91 BTW op debiteure se rekeninge wat afgeskryf is AJ 63 C. Die volgende foute en weglatings is opgemerk:  Kontantverkope (BTW ingesluit) vir hierdie tydperk was R141 930. Die BTW-bedrag hierbo (KOJ) is verkeerd bereken.  Die BTW op korting toegestaan aan debiteure, beloop R1 260 en is nie in die besigheid se boeke aangeteken nie.  ʼn Faktuur vir R850 (BTW uitgesluit) vir skryfbehoeftes op krediet aangekoop, is nie in die betrokke joernaal aangeteken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 15 5.3 KREDITEUREREKONSILIASIE: MJ Winkels koop goedere op krediet van Braeside Handelaars. Jy word voorsien van inligting uit die rekords van MJ Winkels vir Oktober 2014. OPDRAG: Gebruik die tabel wat voorsien is en dui aan watter veranderinge aangebring moet word op die staat ontvang vanaf die krediteur, Braeside Handelaars en ook in Braeside Handelaars se rekening in die krediteuregrootboek van MJ Winkels. (9) INLIGTING: A. Die staat ontvang van Braeside Handelaars op 30 Oktober 2014 toon ʼn uitstaande saldo van R12 540. B. Die krediteuregrootboekrekening van Braeside Handelaars in die boeke van MJ Winkels toon dat slegs R5 350 verskuldig is aan Braeside Handelaars op 31 Oktober 2014. C. ʼn Ondersoek het die volgende getoon: i Terugsendings, aangeteken as R820 in die krediteuregrootboekrekening van Braeside Handelaars is aangedui as R280 op die staat ontvang. Die bedrag op die staat is korrek. ii ʼn Faktuur vir R4 200, ontvang van Braeside Handelaars, is deur die klerk van MJ Winkels verkeerdelik as ʼn kredietnota, in die krediteuregrootboek aangeteken. iii ʼn Faktuur ontvang van Braeside Handelaars is korrek aangeteken as R4 400 in die krediteuregrootboekrekening van Braeside Handelaars in die boeke van MJ Winkels, maar die staat toon hierdie bedrag aan as R400. iv ʼn Betaling van R5 000 deur MJ Winkels gemaak verskyn op die staat ontvang. Die staat toon ook ʼn korting van R250 vir vroeë betaling. MJ Winkels het nie die korting in die krediteuregrootboek aangeteken nie. v ʼn Betaling van R2 500 aan Braeside Handelaars op 27 Oktober 2014 verskyn nie op die staat nie, omdat die staat vroeg afgesluit is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 16 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) 5.4 DEBITEUREREKONSILIASIE Jy word voorsien van inligting aangaande Marlin Handelaars vir Julie 2015. OPDRAG: 5.4.1 Noem TWEE stappe wat die boekhouer moet volg wanneer hy/sy ʼn verskil tussen die Debiteurekontrolerekening en die Debiteurelys ontdek. (2) 5.4.2 Verwys na Inligting A. Toon die effek van die foute en weglatings op die Debiteurekontrole- rekening in die Algemene grootboek en op elke debiteur se rekening in die Debiteuregrootboek. (Voltooi die tabelle wat voorsien is.) (11) 5.4.3 Verwys na Inligting B. (Debiteure se ouderdomsanalisie) (a) Verduidelik waarom jy oor die bestuur van debiteure in die besigheid bekommerd is. Haal relevante syfers in jou antwoord aan. (4) (b) Verduidelik TWEE interne kontrole-maatreëls wat die besigheid kan gebruik om die invordering van gelde van debiteure te verbeter. (4) INLIGTING: A. Foute en weglatings: i Die totaal van die Debiteureafslagjoernaal is met R120 te min opgetel. ii Handelsvoorraad op krediet verkoop aan M. Mouse is verkeerdelik in die betrokke joernaal ingeskryf as R890 in plaas van R980 en so na die debiteuregrootboek oorgeboek. iii Rente van R75 moet op D. Duck se agterstallige rekening gehef word. iv ʼn Tjek van R530, ontvang van K. Chicken, is deur die bank teruggestuur, gemerk V/T. Geen inskrywings is vir hierdie transaksie gemaak nie v Goedere verkoop aan F. Fox vir R1 320 is verkeerdelik ingeskryf in die rekening van M. Mouse. Die inskrywing in die joernaal is korrek. vi ʼn Kwitansie uitgereik aan M. Mouse vir R650 is korrek ingeskryf in die joernaal, maar na die debiteuregrootboekrekening oorgeboek as R600. B. Op 31 Julie 2015 was die debiteure se ouderdomsanalise as volg: Kredietterme: 30 dae min 5% korting. MEER AS TOTAAL LOPEND 30 – 60 DAE 61 – 90 DAE 90 DAE 23 180 4 636 6 954 9 272 2 318 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) REKENINGKUNDE 17 VRAAG 6: VOORRAADWAARDASIE EN PROBLEEMOPLOSSING (35 punte; 21 minute) Die gegewe inligting kom uit die boeke van Phelix Handelaars. Die eienaar van die besigheid is Max Phelix. Hulle verkoop een tipe skootrekenaar. Die finansiële jaar eindig op 28 Februarie 2014. OPDRAG: 6.1 Verwys na Inligting A en B: Bereken die waarde van die sluitingsvoorraad deur gebruik te maak van die eerste-in-eerste-uit (EIEU) metode van voorraadwaardasie. (10) 6.2 Bereken die koste van verkope van die skootrekenaars wat verkoop is. (6) 6.3 Max wil die metode waarvolgens hy voorraad waardeer na die geweegde gemiddelde metode of die spesifieke identifikasie-metode verander.  Hoe sal ʼn verandering in beleid die finansiële verslagdoening van die besigheid beïnvloed? Gee EEN verduideliking. (2) 6.4 Watter advies het jy vir Max in verband met sy bemarkingstrategie en sy prysbeleid, as jy die tegnologie-mark in aanmerking neem? Voorsien TWEE feite. (4) INLIGTING: A. EENHEID Vervoer- AANTAL TOTAAL SPRYS koste per EENHEDE (R) (R) eenheid Voorraadsaldo op 1 Maart 2013 15 3 400 51 000 Totale aankope vir die jaar: 62 329 360 Mei 2013 12 4 250 230 53 760 Augustus 2013 20 4 740 250 99 800 November 2013 14 5 520 260 80 920 Januarie 2014 16 5 650 280 94 880 Eenhede teruggestuur aan 7 ? ? verskaffers * Voorraadsaldo op 28 Februarie 2014 17 ? ? B. * Eenhede teruggestuur aan verskaffers:  3 eenhede van die Augustus-aankope is teruggestuur omdat hulle nie volgens die bestelling was nie.  4 eenhede van die Januarie-aankope is teruggestuur as gevolg van geringe skade tydens die vervoerproses opgedoen.  In albei gevalle is die vervoerkoste deur die besigheid gedra. C. Skootrekenaars word verkoop teen ʼn vaste verkoopprys van R7 500 elk. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 18 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2015) 6.5 PROBLEEMOPLOSSING Siddie Handelaars Bpk. het DRIE takke by gewilde winkelsentrums en verkoop een soort kookware. Alhoewel die besigheid ʼn wins maak, is Siddie oor die winsgewendheid van elke tak bekommerd. Sy het besluit om ondersoek in te stel en verskaf die inligting hieronder, vir Junie 2015 (een maand). OPDRAG: 6.5.1 Identifiseer ʼn verskillende probleem (met relevante syfers) in elkeen van die takke. (6) 6.5.2 Identifiseer EEN tak wat Siddie moet oorweeg om te sluit. Voorsien ʼn geldige rede vir jou keuse. (3) 6.5.3 Gee vir Siddie EEN voorstel hoe om die probleem wat in VRAAG 6.5.1, vir die ander takke geïdentifiseer is, op te los. (4) INLIGTING: Die winkels is 7 dae per week oop. Gewone tye is van 8:30 vm. tot 4:30 nm, Maandae tot Vrydae. (160 ure per maand) Oortyd is van 4:30 nm tot 6:30 nm Maandae tot Vrydae en van 9:30 vm. tot 12:30 nm gedurende naweke (56 ure per maand). Oortyd-salaristarief is 1,5 keer die gewone tarief. MENLYN MOORTON VINCENT TAK TAK TAK Verkoopspersoon (ouderdom) Sally (42 jaar) Tim (27 jaar) John (62 jaar) Voorraad voorhande (1 Junie 2015) 50 eenhede 50 eenhede 50 eenhede Verkoopprys per stel R4 200 R4 200 R4 200 Stelle verkoop 42 36 22 Stelle teruggebring 5 12 1 Kredietverkope R54 600 R88 200 R21 000 Deposito’s van kontant- verkope R79 800 R12 600 R67 200 Ure gewerk (gewone tyd) 154 ure 117 ure 102 ure Oortyd ure 20 ure 52 ure 2 ure Huuruitgawe (per maand) R6 000 R8 000 R5 500 35 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief