Accounting Grade 12 Eastern Cape Mock 2014 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2014 REKENINGKUNDE MEMORANDUM ALGEMENE REЁLS: 1. Ken volpunte toe vir die korrekte finale antwoorde. Indien die antwoord verkeerd is, merk die bewerkinge. As ʼn bewerkingsbedrag/getal as finale antwoord gegee is, ken die bewerkingspunte toe. 2. “Metode”-punte word as volg aangedui   In die berekeninge en die finale totale moet ten minste een deel reg wees om ʼn punt te kan verdien.  In die geval waar die antwoorde van vorige vrae gebruik moet word, kontroleer of die bedrag reg oorgedra is.  Ignoreer hakies by die state, maar kontroleer die berekeninge voordat punte toegeken word. 3. Waar gepenaliseer word, kan die punte vir die afdeling nie negatief wees nie (vreemde items). 4. Vir vrae waar verduidelikings en opmerkings/kommentaar gevra word, ken deelpunte toe. ʼn Goeie verduideliking sal gewoonlik die korrekte antwoord gee en dit verduidelik. Wees bedag op ander bewoording wat dieselfde antwoord kan wees. Hierdie merkriglyne gee sekere verduidelikings – dit is nie voldoende/volledig nie. Lees die kandidaat se antwoord en gee krediet vir die regte interpretasies. 5. Waar geskikte/aanvaarbare afkortings gebruik word, aanvaar dit. 6. Hierdie merkriglyne is nie volledig nie. Van nasieners word steeds verwag om deur die hele vraestel te werk en redelike aanpassings te maak, terwyl u binne die raamwerk van die puntetoekenning bly. Lees die leerders se antwoorde by die interpretasie-vrae en gee krediet vir geldige verduidelikings, terwyl taalprobleme ook in ag geneem moet word. Hierdie memorandum bestaan uit 17 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) VRAAG 1 (35 punte; 20 minute) VOORRAADWAARDASIE EN INTERNEKONTROLE 1.1 Bereken die:  slotvoorraad op 28 Februarie 2014, deur gebruik te maak van die eerste-in-eerste-uit (EIEU)-metode van voorraadwaardasie. 620  x R65  = R40 300 een deel korrek (940 – 620) x R60  = R19 200 een deel korrek 320   = 59 500 een deel korrek 7  koste van verkope van DVDs verkoop. (80 x R77) (3 470 x R5) (1.1.1) 53 950  + (223 760  – *6 160 ) + 17 350  – 59 500  = 229 400  217 600 (3 punte) een deel korrek Of : (830 x R65) + (1270 x R77) + (980 X R67) + (200 x R60) = 229 400 Of: 80 x R72 = 5 760 mag ook aanvaar word, en dan sal koste van verkope 229 800 wees. 8  totale hoeveelheid eenhede verkoop. 4 220  Verkope : (830 + 3 470 – 80) – 940  = 3 280 eenhede  een deel korrek 4  totale bedrag van verkope. (300 x R75) + (2 980 x R100) = R320 500  – R229 400  = R91 100  een deel korrek 22 500  298 000 (1.1.2) 5  bruto wins. R320 500 – R229 400 = R91 100  een deel korrek Of 320 500 – 229 800 = 90 700 Bruto wins indien R72 gebruik is. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 3 1.2 Is die EIEU-metode geskik vir hierdie produk? Verduidelik. Ja / Nee  ʼn Geldige verduideliking  Nee: lae-waarde goedere in groot hoeveelhede aangekoop waarde van goedere baie na aan mekaar meer kontrole en dokumentasie vir EIEU (rekordhouding). Ja: beter kontrole oor produkte kan verliese maklik opspoor kan ouer produkte maklik van nuwes onderskei klante soek vir nuutste produkte. 3 1.3 Watter advies kan jy vir Reg gee i.v.m. sy prysbeleid van ʼn vaste verkoopprys vir produkte? Enige EEN geldige antwoord   Verminder die winspersentasie om meer klante te kry.  Gebruik verskillende winspersentasies vir nuwer produkte wat in aanvraag is.  Verkoop ou voorraad op uitverkopings. 2 1.4 Reg koop sy voorraad van geregistreerde voorsieners in Durban. Hy is gefrustreerd oor die “onbillike mededinging” waarmee hy in sy industrie mee te doen kry.  Gee ʼn redelike verduideliking van die “onbillike mededinging” waaroor Reg bekommerd is. Enige geldige verduideliking   Duplisering van CD’s en verkope in vlooimarkte (piracy).  Verkoop van onwettige kopieë. (“swart mark”-verkope).  Aflaai met rekenaar en verspreiding aan vriende. 2  Gee ʼn praktiese voorstel wat Reg kan gebruik hoe om hierdie mededinging te hanteer en die resultate van die besigheid te verbeter. EEN geldige voorstel   Hy moet ander dienste aanbied soos herstelwerk/installasies.  Spesiale aanbiedinge of kortings.  Verwante produkte soos TV's en musieksentrums. 2 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) VRAAG 2 (50 punte; 30 minute) BTW EN VERSOENINGS 2.1.1 (a) Uitset BTW  (b) Vrygestel van BTW  (c) Ontduiking  (d) Inset BTW  8 2.1.2 (a) Bereken die bedrag BTW wat Billy moet betaal aan of ontvang vanaf die SAID. Uitset BTW : 10 710  + 336  – 175  = 10 871 Inset BTW : 7 280  + 1 232  – 105  = 8 407 Verskuldig aan SAID : 2 464  (een deel korrek in elke berekening hierbo) Aanvaar alternatiewe aanbiedinge van berekeninge (bv grootboekrekeninge, ens.) 11 (b) Verduidelik waarom dit tot Billy se voordeel is om vir BTW geregistreer te wees. Staaf jou antwoord met syfers. Enige geldige verduideliking (met syfers)  Verduideliking sonder syfers (1 punt) Al skuld hy R2 464 (2.1.2) aan SAID, as hy nie vir BTW geregistreer was nie, kon hy nie BTW gehef het nie, maar hy sou steeds BTW betaal het met die aankoop van goedere en/of dienste. (R7 280 betaal op aankope en R1 232 op noodsaaklike dienste.) 2 (c) Dodgey Dealers, een van Billy se verskaffers, het vir Billy goedere ter waarde van R5 850 teen R2 500 aangebied. Hy noem dat Billy kontant moet betaal en dat hy nie ʼn faktuur gaan uitreik nie.  Watter advies sal jy vir Billy gee? Enige EEN geldige verduideliking  (moet die etiese kwessie noem)  Dit is oneties om deel van sulke transaksies te wees.  Dodgey wil duidelik belasting ontduik.  Indien julle betrap word sal julle beboet word en dit sal lei tot swak publisiteit.  Goeie sakepraktyk moet voldoen aan die vereistes van integriteit, deursigtigheid en eerlikheid. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 5 2.2 KREDITEUREVERSOENING 2.2.1 TRANSAKSIE SALDO Saldo volgens die Krediteure grootboek rekening 35 260 (a) 360  (b) 1 650  (c) (1 840)  (d) 2 400  (e) - TOTAAL VERSKULDIG 37 830  Aanvaar verskillende vorme van aanbieding (gebruik hakies of (-) of debiete en/of krediete. 8 2.2.2 Watter advies sal jy vir die bestuurder i.v.m. punt (d) hieronder gee? Enige EEN geldige verduideliking (moet dissiplinêre aksie insluit vir 2 punte)  Die bestuurder moet die bedrag terugbetaal, of dit moet van sy salaris afgetrek word. (1 punt).  Dissiplinêre verhoor / skriftelike waarskuwing / posverlaging / verminderde bonus, ens. 2 2.2.3 Voorsien TWEE interne kontrolemaatreëls wat geïmplementeer kan word om soortgelyke insidente in die toekoms te vermy. TWEE geldige punte    Verdeling van pligte – werkers kontroleer mekaar / skeiding van pligte.  Gereelde/willekeurige inspeksie van dokumente en voorraad ontvang.  Ouditering van voorraadrekords. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) 2.3 DEBITEURE 2.3.1 Noem die debiteur(e) wie se rekening(e) nie agterstallig is nie. K. Pillai  2 2.3.2 Bereken watter persentasie van die bedrag wat deur debiteure verskuldig is, langer as die toegelate kredietperiode uitstaande is. (1 520 + 980)  + (750 +2 150)  x 100 12 000 = 45%  (een deel korrek) 5 2.3.3 Noem DRIE kontrolemaatreëls wat Gladys kan implementeer om die invordering van debiteure te verbeter. Enige DRIE geldige voorstelle.     Verminder die krediettermyn tot die aanvaarbare norm van 30 dae.  Bied voordele aan debiteure wat binne 30 dae betaal.  Hef rente op rekeninge wat meer as 60 dae uitstaande is.  Stuur gereeld state en waarskuwingsbriewe uit aan nie-betalers.  Oorhandig diegene wat nie betaal nie aan skuldinvorderaars.  Moenie rekeninge as oninbaar afskryf voordat alles moontlik gedoen is om die geld in te vorder nie.  Stel kredietlimiete in om te verhoed dat swak betalers verder op krediet koop. 6 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 7 VRAAG 3 (40 punte; 25 minute) VERVAARDIGINGSONDERNEMINGS 3.1 3.1.1 Nota vir fabrieks-bokoste Indirekte grondstowwe 49 606  Huuruitgawe (7 500 x 12) 90 000  Water en elektrisiteit (97 000 x 80%) 77 600  Versekering 5 (42 000 x /7) 30 000  Een deel korrek Indirekte arbeid (114 600  + 19 500 ) 134 100  Diverse fabrieksuitgawes 44 694 Kontroleer bewerking TOTALE FABRIEKS-BOKOSTE 426 000  11 3.1.2 Produksiekostestaat Direkte grondstofkoste Een deel korrek 42 440  + 480 000  + 28 200  – 36 800  513 840  Direkte arbeidskoste (1 800 x 4) x R45 Een deel korrek 324 000  + 35 000  + 29 160  388 160  Kontroleer bewerking Primêre koste 902 000  (3.1.1) Fabrieks-bokoste 426 000  Kontroleer bewerking Totale vervaardigingskoste 1 328 000  13 3.2 3.2.1 Bereken die aantal eenhede wat die onderneming moet vervaardig om gelyk te breek. 652 500 426 000 + 226 500  = 14 500 eenhede  (een deel korrek) (R110 – R65) R45  5 3.2.2 Lewer kommentaar oor of die eienaar tevrede behoort te wees of nie, deur te verwys na die vorige jaar se syfers, sowel as jou berekeninge in VRAAG 3.2.1. Ja/Nee  Geldige verduideliking met ʼn vergelyking  syfers aangehaal  Merk met antwoord van VRAAG 3.2 in gedagte.  Besigheid produseer meer as gelykbreekpunt in albei jare. (syfers)  Die aantal eenhede benodig om gelykbreekpunt te bereik, het aansienlik verhoog, in vergelyking met die aantal eenhede werklik vervaardig.  Dit impliseer dat koste besig is om te verhoog. Mag nie noodwendig a.g.v. inflasie wees nie. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) 3.3 3.3.1 Dink jy die regering behoort die invloei van tekstiele wat die land binnekom, te beperk? Verduidelik. Ja/Nee Geldige verduideliking  Ja: Gee plaaslike vervaardigers die geleentheid om uit te brei (lei tot groei in die ekonomie) Verminder mededinging met lande wat laer produksiekoste het. Nee: Vrye mededinging/mense moet die geleentheid kry om aankope te doen volgens hul keuse/inkomste. 3 3.3.2 Wat kan Fab Fabrics doen om die besigheid aan die gang te hou? Gee TWEE voorstelle. TWEE geldige voorstelle    Soek na goedkoper voorsieners van materiaal, sonder om kwaliteit in te boet.  Koop in grootmaat om vir afslag te kwalifiseer.  Probeer bokoste en/of vervoerkoste verminder.  Verbreed jou teikenmark deur in buurdorpe te adverteer.  Maak ander/nuwe produklyn met die afval-materiaalstukke. 4 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 9 VRAAG 4 (70 punte; 40 minute) MAATSKAPPYE – FINANSIЁLE STATE EN OUDITERING 4.1 Inkomstestaat van Thevarani Bpk. vir die jaar geëindig 28 Februarie 2014. Verkope 560 000 x 100/8 7 000 000  Koste van verkope Verkopebedrag x 100/140 (5 000 000)  Bewerking / Bruto wins 40% van verkope 2 000 000  ANDER/BEDRYFSINKOMSTE 55 000 BRUTO INKOMSTE Bewerking 2 055 000  Bewerking BEDRYFSUITGAWES (2 055 000 – 560 000) (1 495 000)  BEDRYFSWINS 560 000 Rente inkomste 15 800  Netto wins voor rente-uitgawe Bewerking 575 800  Rente uitgawe (33 000)  Bewerking (380 000 + Netto wins voor inkomstebelasting inkomstebelasting) 542 800  Inkomstebelasting (162 800)  NETTO-WINS NA BELASTING 380 000 13 4.2 4.2.1 Handels- en ander ontvangbare bedrae Debiteurekontrole 63 000 Voorsiening vir oninbare skuld (3% van debiteurekontrole) (1 890)  Netto handelsdebiteure 61 110  Vooruitbetaalde uitgawes (Versekering) 3 920  Opgelope inkomste (Huur inkomste) 8 650  SAID (Inkomste belasting) (170 000 – 162 800) 7 200  Bewerking (Een deel van bg bedrae korrek) 80 880  7 4.2.2 Gewone aandelekapitaal Een deel korrek 400 000  Gewone aandele op 1 Maart 2013 (2 100 000 – 500 000) 1 600 000  100 000 Gewone aandele uitgereik (teen R5 elk) 500 000  (25 000) Gewone aandele teruggekoop (105 000)  (teen gemiddelde prys van R4,20 ) 475 000  Gewone aandele op op 28/02/2014 1 995 000  9 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) 4.2.3 Behoue inkomste Opening saldo 234 000 Netto-wins na belasting 380 000  een deel korrek Terugkoop van aandele ( 25 000 x 0,55) or 118 750 – 105 000 (13 750)  Gewone aandele dividend (224 500)   Interim dividend 120 000   Finale dividend (475 000 x 0,22) 104 500  Sluitingsaldo Bewerking (een deel korrek) 375 750  8 4.3 BALANSSTAAT OP 28 FEBRUARIE 2014 BATES NIE-BEDRYFSBATES 2 383 750   Vaste bates 2 258 000   Finansiële bates (Vaste Deposito) 125 750  BEDRYFSBATES 315 000   Voorraad 162 220   Handels- en ander ontvangbare bedrae (4.2.1) 80 880   Kontant en kontantekwivalente (190 650  – 118 750) 71 900  TOTALE BATES 2 698 750  10 EKWÏTEITE EN AANSPREEKLIKHEDE AANDEELHOUERSBELANG 2 370 750   Gewone aandelekapitaal (4.2.2) 1 995 000   Behoue inkomste (4.2.3) 375 750  NIE-BEDRYFSLASTE 153 000  Lening: Sentry Bank (193 000 – 40 000 ) 153 000  BEDRYFSLASTE 175 000  Een deel korrek  Handel en ander betaalbare bedrae (26 000+ 4 500 30 500   Aandeelhouers vir dividende (finale dividende) 104 500   Korttermyn deel van lening 40 000  TOTALE EKWÏTEITE EN AANSPREEKLIHEDE 2 698 750  23 *Handels -en ander betaalbare bedrae kan die ander elemente kombineer onder bedryfslaste. Allokeer deelpunte toepaslik. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 11 4.4 Die interne ouditeur waarsku die hoofuitvoerende beampte (HUB) dat dit probleme vir die besigheid kan veroorsaak as sy private onthaal- uitgawe by diverse uitgawes ingesluit word. 4.4.1 Na watter AARP/IFRS-beginsel verwys die interne ouditeur as kommer oor hierdie saak uitgespreek word? Sake/Besigheidsentiteit.  (Die eienaar en die besigheid is verskillende entiteite) 2 4.4.2 Noem TWEE gevolge vir die besigheid indien die HUB nie ag slaan op die advies van die interne ouditeur nie. (Noem TWEE punte.) Enige TWEE geldige gevolge    Die eksterne ouditeur sal die oudit verslag as “gekwalifiseerd” beskou.  Die wins van die besigheid sal as te min verklaar word en aandeelhouers sal nie tevrede wees nie.  Beleggers sal nie vertroue in die besigheid hê nie. (integriteit/deursigtigheid)  Geloofwaardigheid van die HUB. 4 4.5 By die algemene jaarvergadering het die direkteure voorgestel dat R250 000 spandeer word aan die opgradering van die sportgronde by drie plaaslike skole. Verduidelik waarom groot besighede sulke projekte aanpak. (Gee TWEE redes.) Enige TWEE geldige redes.    Korporatiewe sosiale verantwoordelikheid.  Belegging in die gemeenskap om goedgesindheid te verbeter.  Skep ʼn goeie/positiewe beeld van die maatskappy.  Ploeg terug in die gemeenskap waaruit die wins gemaak word.  Swart ekonomiese bemagtiging (BEE) punte vir ontwikkeling.  Belasting aftrekbaar. 4 70 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) VRAAG 5 (55 punte; 35 minute) KONTANTVLOEISTAAT EN VERTOLKING 5.1 5.1.1 D  5.1.2 C  5.1.3 B  5.1.4 A  8 5.2 5.2.1 Braelyn Handelaars Bpk. Kontantvloeistaat vir die jaar geëindig op 30 April 2014. KONTANTVLOEI UIT BEDRYFSAKTIWITEITE 128 840 Kontant voortgebring deur bedrywighede 613 940 Rente betaal (85 500) Dividende betaal (164 400) Inkomstebelasting betaal (235 200) KONTANTVLOEI UIT BELEGGINGSAKTIWITEITE Bewerking (425 240)  Een deel in kolom hieronder korrek Vaste bates aangekoop Een deel korrek (2 776 020  + 83 720  – 2 304 500 ) (555 240)  Belegging verval Een deel korrek (280 000 – 150 000) 130 000  KONTANTVLOEI UIT FINANSIERINGSAKTIWITEITE Bewerking 236 000  Een deel in kolom hieronder korrek Opbrengs uit verkoop van aandele 336 000  Lening terugbetaal mp vir hakie Een deel korrek (1 050 000 – 950 000) (100 000)  NETTO VERANDERINGE IN KONTANT EN Een deel korrek KONTANTEKWIVALENTE (60 400)  Toets bewerking van bo na onder of van onder na bo Kontant en kontantekwivalente (beginsaldo) 42 600  Kontant en kontantekwivalente (eindsaldo) Een deel korrek (27 800 – 10 000) (17 800)  15 Waar bewerkings word as finale bedrag getoon, ken slegs bewerkingspunte toe. Om die metode-punte vir die finale bedrae te verdien, moet die invloei en uitvloei getoon word. (Hakies = uitvloei) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 13 5.2.2 (a) Skuld/ekwiteitsverhouding 950 000  : 2055 100  0,46 : 1 of 0,5 : 1  (een deel korrek) Toon verhouding as (x : 1) 3 (b) Opbrengs op gemiddelde eienaarsbelang 450 000.  x 100 = 24,4%  (een deel korrek) ½ (2 055 100 + 1 633 500) moet as % getoon word 1 844 300  5 (c) Netto batewaarde per aandeel (NBWPA) 2 055 100  x 100 = 411 sent  (een deel korrek ; mag as R uitgedruk word) 500 000  (420 000 + 80 000) 4 5.2.3 Lewer kommentaar oor die likiditeitsposisie van die besigheid. Verwys na die bedryfsverhouding en die vuurproefverhouding. TWEE geldige antwoorde  (ken slegs deel van punte toe indien bg verhoudings nie genoem word nie)  Likiditeit is nie bevredigend nie.  Die bedryfsverhouding het verswak van 1,6 : 1 tot 1,3 : 1 en die vuurproefverhouding het ook verswak van 0,7 : 1 tot 0,4 : 1. Die verskil in hierdie verhoudings is ʼn duidelike aanduiding dat die besigheid te veel voorraad aanhou.  Die besigheid se positiewe banksaldo het verander na ʼn oortrokke banksaldo.  Daar was ʼn uitvloei van kontant. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) 5.2.4 Die besturende direkteur wil die lening met ʼn addisionele R300 000 verhoog om uitbreidings en verbeteringe aan geboue te finansier. Watter advies het jy vir haar? Haal toepaslike syfers en of finansiële aanwysers aan om jou mening te ondersteun. TWEE geldige antwoorde met verwysing na verhoudings en syfers.   Die skuld-/ekwïteitsverhouding het verbeter (lae risiko). Dit het afgeneem a.g.v. ʼn terugbetaling op die lening, asook ekstra aandele wat uitgereik is. (0,64:1 tot 0,5:1) Alhoewel die opbrengs op kapitaal aangewend aansienlik hoër is as die uitleenkoerse by banke, het dit tog ʼn afname getoon. Daar is egter steeds ʼn positiewe hefboomverhouding. (Dit was nie nodig om ʼn deel van die lening terug te betaal nie.) (23% en die bank se rentekoers is 9,5%) Dit is moontlik dat die uitbreidings en verbeteringe die beeld van die onderneming en die produktiwiteit kan verbeter – dus ʼn langtermyn projek. 4 5.2.5 Die direkteure beplan om addisionele aandele teen R6,00 per aandeel in die nuwe jaar uit te reik. Sal voornemende beleggers graag aandele in hierdie besigheid wil koop? Verduidelik, deur gebruik te maak van relevante finansiële aanwysers. Ja / Nee  Verduideliking  syfers en/of finansiële aanwysers  Relevante aanwysers: Netto batewaarde per aandeel en markprys van aandele. Die netto batewaarde per aandeel toon ʼn klein verbetering vanaf die vorige jaar. Dit is egter steeds nie veel hoër as die gemiddelde prys per aandeel (R4,00) nie. Alhoewel die markwaarde van die aandele verhoog het, is dit steeds laag. Dit is ʼn duidelike aanduiding van beleggersvertroue (vraag en aanbod). Die prys waarteen aandele aangebied word, is veel hoër as die waarde van die aandele. 5 5.2.6 Die bestaande aandeelhouers is tevrede met die opbrengs op hul belegging. Behoort hulle tevrede te wees? Lewer kommentaar op die opbrengs op aandeelhouersekwïteit, verdienste per aandeel (VPA) en dividend per aandeel (DPA). Ja  Meld die tendens in die verhoudinge/aanwysers.    Kommentaar op elkeen afsonderlik of ʼn gekombineerde insluitende kommentaar.    Die opbrengs op aandeelhouersekwiteit het verminder (verwys na 5.2.2(b)) vanaf 17,5% Die VPA het verbeter van 85 sent tot 101 sent. Die DPA het vermeerder van 65 sent tot 78 sent. Die hoë % opbrengs op aandeelhouersekwiteit mag misleidend wees, a.g.v. die vorige jaar se syfers. Dit is steeds beter as die rentekoerse op alternatiewe beleggings. Die verdienste per aandeel dui op ʼn daling in die wins. Die hoër dividend per aandeel is dalk ʼn slenter om aandeelhouers se belangstelling in die besigheid te behou. Nee opsie: Slegs indien kandidaat se interpretasie gebaseer is op ʼn verkeerde berekening van opbrengs op aandeelhouersekwiteit 7 55 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 15 VRAAG 6 (50 punte; 30 minute) BEGROTING EN BESTUUR VAN VASTE BATES 6.1 6.1.1  59 040 + 288 000 = 347 040 (een deel korrek) (a) (328 000 x 18%) + (360 000 x 80%) 5 12 400 x 85%  = 10 540 (een deel korrek) (b) Of 12 400 – 1 860 2 (340 000  x 100/160 ) x 40%  = 85 000 (een deel korrek) (c) 212 500 (2 punte) 4 (d) 300 000  x (9,5% x 1/12 )  = 2 375 (een deel korrek) 3 36 000 x 175 % = 63 000  (een deel korrek) (e) Of 36 000 + 27 000 = 63 000 2 6.1.2 Sunny (die eienaar) wil ʼn groter persentasie goedere op krediet aankoop. Watter advies kan jy hom gee? (TWEE punte) Enige TWEE geldige punte van advies.    ʼn Goeie idee indien voordelige kredietterme onderhandel kan word en dit die kontantvloei kan verbeter.  Oorweeg dit om verkope op te stoot deur meer op krediet te verkoop: dan is dit ʼn rede om meer aan te koop.  Kontant ontvang uit kontantverkope is aansienlik minder as kontant spandeer aan kontantaankope. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 16 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2014) 6.2 VASTE BATES 6.2.1 A 1 980 000 – 1 550 000 = 430 000  2 (Verwys na B) B 720 000  – 250 000  = 470 000  (een deel korrek) 3 (Verwys na B) C 470 000  – 132 000  = 338 000  (een deel korrek) 3 588 000 (338 000  + 250 000 ) – 481 500  = 106 500 or (106 500)  D (een deel korrek) 4 E 176 000 – 96 200 = 79 800  2 F 96 200 – 54 150  – 20 050  = 22 000 of (22 000)  (een deel korrek) 3 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) REKENINGKUNDE 17 6.2.2 Bereken die totale opgehoopte waardevermindering op die verkoopte toerusting. 45 000 (antwoord van F hierbo) (176 000  – 131 000 ) – 22 000  = 23 000  Of 79 800 + 20 050 – 76 850 = 23 000 (Die opgehoopte waardevermindering rekening) 4 6.2.3 Wanneer is die nuwe voertuig aangekoop? (Toon berekeninge) Waardevermindering op B : 470 000 x 20% = 94 000  D hierbo (106 500 – 94 000) = 12 500  (250 000 x 20% x y/12 )  = 12 500 y = 3 maande  Daarom aangekoop op 31 Maart 2014 of 1 April 2014  7 6.2.4 Gee ʼn goeie rede waarom die besigheid ʼn deel van hul vaste eiendom sal verkoop. Enige redelike antwoord   Die besigheid mag dalk kontantvloeiprobleme ondervind.  Dalk ʼn goeie aanbod ontvang. (groot wins met verkoop van bate)  Eiendom wat dalk nie produktief gebruik word nie.  Hulle wil dalk van onbenutte eiendom ontslae raak, met die oog daarop om binnekort na ʼn beter perseel te skuif. 2 50 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief