Accounting Grade 11 P1 Eastern Cape November 2024 QP (Afr)

NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2024 REKENINGKUNDE V1 PUNTE: 150 TYD: 2 uur *IACCNA1* Hierdie vraestel bestaan uit 10 bladsye, insluitend ƌ formuleblad en ƌ 7 bladsy-antwoordeboek. Hosted by www.ecexams.co.za.

2 REKENINGKUNDE V1 (EC/NOVEMBER 2024) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. ƌ Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. ƌ Formuleblad met Finansiële Aanwysers is aan die einde van hierdie vraestel aangeheg. 4. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 5. Jy mag ƌ nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Jy mag ƌ donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 7. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as ƌ riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. TYD VRAAG ONDERWERP PUNTE (minute) 1 Vaste bates en interne beheer 25 20 Begrippe en Staat van Omvattende 2 50 40 Inkomste Staat van Finansiële Posisie en Notas tot 3 40 30 Finansiële State Finansiële aanwysers en Vertolking van 4 35 30 Finansiële State TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 3 VRAAG 1: VASTE BATES EN INTERNE BEHEER (25 punte; 20 minute) Die volgende inligting het betrekking op Asande Handelaars vir die jaar geëindig 29 Februarie 2024. GEVRA: 1.1 Bereken die ontbrekende syfers wat deur (i) tot (iv) in die vaste bate-nota aangedui word. (12) 1.2 Stel die Bateverkoperekening op. (7) 1.3 Bereken die persentasie toename in die waarde van Grond en Geboue indien hul markwaarde soos op 29 Februarie 2024, R5 500 000 beloop. (4) 1.4 Die eienaar merk op dat die kilometers op een van die voertuie uiters hoog is. Hy het dus tot die gevolgtrekking gekom dat die bestuurder die voertuig misbruik. Stel TWEE interne beheermaatreëls voor wat geimplementeer kan word om die besigheid teen die misbruik van voertuie te beskerm. (2) INLIGTING: A. Vastebatenota: GROND EN TOERUSTING VOERTUIE GEBOUE Drawaarde op 1 Maart 2023 (ii) 200 000 Koste (i) 600 000 680 000 Opgehoopte waardevermindering 180 000 480 000 Byvoegings teen koste 750 000 90 000 120 000 Vervreemding teen drawaarde (iv) Waardevermindering vir die jaar (iii) Drawaarde op 29 Februarie 2024 4 000 000 Koste 4 000 000 690 000 440 000 Opgehoopte waardevermindering B. Inligting uit die Vastebateregister: x Waardevermindering word soos volg bereken: - Op toerusting teen 10% p.j. op verminderdesaldo-metode. - Op voertuie teen 12% p.j. op koste. x Nuwe toerusting is op 1 Julie 2023 aangekoop. Geen toerusting is verkoop nie. x Geen grond en geboue is gedurende die jaar verkoop nie. x ƌ Afleweringsvoertuig is op 31 Desember 2023 vir R115 000 kontant verkoop. Besonderhede wat uit die bateregister oor hierdie voertuig onttrek is: Kosprys ? Opgehoopte waardevermindering op 1 Maart 2023 R215 000 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

4 REKENINGKUNDE V1 (EC/NOVEMBER 2024) VRAAG 2: BEGRIPPE EN STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE (50 punte; 40 minute) 2.1 Kies die konsepte in KOLOM B wat die beste by die beskrywing in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–F) langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.5) op die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld. 2.1.6 G KOLOM A KOLOM B 2.1.1 ƌ Vaste bedrag vir waardevermindering A Drawaarde word elke jaar op vaste bates afgeskryf 2.1.2 ƌ Aparte rekord word vir elke bate in die B Waardevermindering besigheid gehou 2.1.3 Die vervreemde bate sal teen hierdie C Waardevermindering op waarde in die rekeningkundige rekords kosprys weerspieël word 2.1.4 Die waarde wat ƌ bate gedurende die jaar D Historiese kostebeginsel verloor 2.1.5 In die nota vir vaste bates word die E Vastebateregister oorspronklike kosprys getoon F Besigheidsentiteitsreël (5 x 1) (5) 2.2 Die volgende inligting hou verband met Eshowe Handelaars. Hul finansiële jaar eindig op 30 Junie 2024. GEVRA: Stel die Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) vir die jaar geëindig 30 Junie 2024 op. (45) A. INLIGTING: Lys van sommige van die saldo’s en totale van Eshowe R Handelaars op 30 Junie 2024. Handelsvoorraad 371 000 Toerusting 118 000 Voertuie 450 000 Debiteurkontrole 88 480 Vastedeposito: AC Bank 120 000 Voorsiening vir oninbare skulde (1 Julie 2023) 4 444 Lening: Amazing Bank ? Verkope 1 696 080 Koste van verkope 998 000 Salarisse en lone 156 000 Versekering 56 400 Telefoon 18 000 Huur inkomste 95 600 Verpakkingsmateriaal 21 450 Oninbare skulde verhaal 640 Werkgewersbydraes 54 000 Oninbare skulde 3 450 Bankkoste 5 800 Korting toegestaan 1 200 Rente op vaste deposito ? Diverse uitgawes 34 000 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 5 B Aansuiwerings en addisionele inligting. (i) ƌ Kredietnota vir goedere wat R2 800 kos, uitgereik aan ƌ debiteur is nie aangeteken nie. Goedere is teen ƌ winsopslag van 60% op kosprys verkoop. Goedere is terug op die rakke geplaas. (ii) ƌ Brand het in die stoorkamer ontstaan en goedere wat R18 000 gekos het, vernietig. Die versekeringsmaatskappy het ingestem om 85% van die totale eis te betaal. Geen inskrywings is gemaak nie. (iii) Voorraadtelling op 30 Junie 2024 het die volgende aan die lig gebring: Handelsvoorraad R358 000 Verpakkingsmateriaal R4 000 (iv) ƌ Debiteur A. Susan is insolvent verklaar. Haar boedel het R480 betaal, wat 30 sent in die rand verteenwoordig, uit die insolvente boedel, wat behoorlik aangeteken is. Die balans moet nog as oninbaar afgeskryf word. (v) Voorsiening vir oninbare skulde moet teen 5% van uitstaande debiteure bereken word. (vi) Ingesluit by die bedrag vir versekering is R4 800 wat vir die tweede en derde kwartaal van 2024 betaal is. (vii) Huur is tot 31 Augustus 2024 ontvang. Die maandelikse huur is op 1 April 2024 met 8% verhoog. (viii) 20% van die telefoonrekening was nog uitstaande. (ix) Die salaris van ƌ werknemer, mnr Osana, is uit die Junie 2024-salarisjoernaal weggelaat. Sy salarisbesonderhede is soos volg: Netto salaris R7 800 Aftrekkings R1 200 Werkgewer se bydrae tot die WVF is 1% van die bruto salaris. (x) Die volgende inligting verskyn in die bankstaat wat van IFM bank ontvang is: x Internetbankfooie, R420 x Diensfooie, R880 (xi) Die volgende leningstaat is van Africa Bank ontvang: Saldo op 1 Julie 2023 280 000 Maandelikse terugbetalings gedurende die jaar gemaak (rente ingesluit) 4 500 Rente gekapitaliseer ? Saldo op 30 Junie 2024 249 800 (xii) Maak voorsiening vir waardevermindering van R17 250. (xiii) Die volgende finansiële aanwyser is aan die einde van die finansiële jaar bereken, nadat al die bogenoemde aansuiwerings aangeteken is: Persentasie Netto wins op verkope 22%. 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

6 REKENINGKUNDE V1 (EC/NOVEMBER 2024) VRAAG 3: STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE EN NOTAS (40 punte; 30 minute) 3.1 Tiny-Tony Handelaars Die volgende inligting hou verband met Tiny-Tony Handelaars vir die finansiële jaar geëindig 30 September 2024. GEVRA: 3.1.1 Stel die Handels- en Ander Ontvangbaresnota op. (5) 3.1.2 Stel die Ekwiteit en Laste-afdeling van die Staat van Finansiële Posisie op 30 September 2024 op. (17) INLIGTING: A. Die volgende saldo’s het onder andere in die Algemene Grootboek van Tiny-Tony Handelaars op 30 September 2024 verskyn. Kapitaal: Tiny (01/10/2023) 210 000 Kapitaal: Tony (01/10/2023) 230 000 Privaatrekening: Tiny (Kt.) 15 600 Privaatrekening: Tony (Dt.) 3 600 Handelsvoorraad 125 600 Debiteurekontrole 85 800 Lening: AMP Bank 180 000 Krediteurekontrole 79 500 Toerusting 107 900 Bank (Kt) 5 250 Kleinkas 580 Opgelope inkomste 1 200 SARS: LBS 3 980 Deposito vir elektrisiteit 620 Opgelope uitgawes 450 Pensioenfonds 1 210 Vooruitontvange inkomste 990 B. Aansuiwerings en addisionele inligting: (i) Die debietsaldo van A. Sign, R800, in die debiteuregrootboek moet na hul rekening in die krediteuregrootboek oorgeplaas word. (ii) Die lening van AMP Bank is oorspronklik op 1 Oktober 2022 ontvang en sou in gelyke maandelikse paaiemente oor 5 jaar terugbetaal word. Terugbetalings is tot op datum gemaak en aangeteken. Rente word nie gekapitaliseer nie. (iii) Tiny het halfpad deur die jaar addisionele toerusting ter waarde van R40 000 in die vennootskap bygedra. Geen inskrywings is in die boeke vir hierdie transaksie gemaak nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 7 3.2 BECO HANDELAARS Die volgende inligting is uit die rekeningkundige rekords van BECO Handelaars onttrek. Die winkel word deur Ben en Collin besit. GEVRA: Stel die Privaatrekeningnota op soos dit in die notas by die finansiële state vir die jaar geëindig 30 September 2024 sal verskyn. (18) INLIGTING: A. Die volgende saldo’s het op 30 September 2024 in die grootboek van BECO Handelaars verskyn: Kapitaal: Ben 160 000 Kapitaal: Collin 190 000 Privaatrekening: Ben (01/10/2023) (Dt.) 13 500 Privaatrekening: Collin (01/10/2023) (Kt.) 29 000 Onttrekkings: Ben 119 600 Onttrekkings: Collin 105 550 Wins en verlies ? B. Aansuiwerings en addisionele inligting: (i) Ben het op 31 Mei 2024 sy kapitaalbydrae met R40 000 kontant verminder. Dit is in hul boeke aangeteken. (ii) Collin het die goedere teruggegee wat nie vir sy persoonlike gebruik geskik was nie, voordat die voorraadopname afgehandel is. Die kosprys was R750. Geen inskrywing is in die boeke vir die goedere wat teruggestuur is gemaak nie. C. Vennootskapsooreenkoms: (i) Vennote se salarisse: Ben verdien ƌ maandelikse salaris van R8 500. Collin verdien 8% minder as Ben. (ii) Rente op kapitaal: Rente op kapitaal word bereken teen 15% p.j. Let wel inligting B (i). (iii) Bonus aan vennote: Slegs Ben is geregtig om ƌ bonus van R15 300 aan die einde van die finansiële jaar te ontvang. (iv) Oorblywende winste/verliese: Die oorblywende winste/verliese word tussen Ben en Collin in die verhouding 3 : 2 onderskeidelik gedeel. Collin se sekondêre verspreiding het R23 980 beloop. 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

8 REKENINGKUNDE V1 (EC/NOVEMBER 2024) VRAAG 4: ONTLEDING EN VERTOLKING VAN FINANSIËLE STATE (35 punte; 30 minute) Die volgende inligting is onttrek uit die rekeningkundige rekords van Mila Handelaars, ƌ vennootskap tussen Mills en Langa. Hul finansiële jaar eindig elke jaar op die laaste dag van Februarie. GEVRA: 4.1 Bereken die volgende finansiële aanwysers vir die jaar geëindig 29 Februarie 2024: 4.1.1 % Bedryfsuitgawes op omset (3) 4.1.2 Vuurproefverhouding (4) 4.1.3 % Opbrengs op gemiddelde eienaarsbelang verdien deur vennote. (5) 4.2 Verduidelik of die onderneming sy bedryfsaktiwiteite doeltreffend bestuur. Haal TWEE finansiële aanwysers met syfers aan. (4) Verduidelik hoe die onderneming hul verkope in die toekoms kan verbeter. Haal EEN finansiële aanwyser aan. (2) 4.3 Die vennote het besluit om hul besigheidsaktiwiteite in 2024 te verhoog en het ingestem om ƌ lening aan te gaan. Verduidelik hoe hul besluit die finansiële risiko van die onderneming beïnvloed het. Haal EEN finansiële aanwyser met syfers aan. (4) Verskaf TWEE voorstelle wat die vennote kan oorweeg in plaas van om die lening te verhoog. (2) 4.4 Moet die vennote tevrede wees met die % opbrengs op hul belegging? Verduidelik en verskaf TWEE punte met relevante syfers. (5) 4.5 Lewer kommentaar oor die likiditeitsposisie van die onderneming vir 2024. Haal TWEE finansiële aanwysers met vergelykende syfers aan. (6) INLIGTING: A. Uittreksel uit die Staat van Omvattende Inkomste: 2024 2023 Verkope 3 459 000 3 450 000 Koste van verkope 2 161 875 2 156 250 Bedryfsuitgawes 585 000 621 000 Rente uitgawe 83 100 64 500 Netto wins vir die jaar 629 025 608 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 9 B. Uittreksel uit die Staat van Finansiële Posisie: 2024 2023 Nie-bedryfsbates (vaste bates) 810 000 670 000 Voorraad 323 100 300 000 Handels- en ander ontvangbares 223 100 175 000 Kontant en kontantekwivalente 100 000 25 000 Kapitaalrekeninge 2 550 000 1 830 000 Privaatrekeninge 120 000 140 000 Verbandlening 1 869 000 591 000 Bedryfslaste 359 000 250 000 C. Finansiële aanwysers: 2024 2023 % bedryfswins op verkope 22,2% 19,5% % brutowins op koste van verkope 60% 60% % bedryfsuitgawes op verkope ? 18% Bedryfsverhouding 1,8 : 1 2:1 Vuurproefverhouding ? 0,8 : 1 Voorraadomsetkoers 5,2 keer 8 keer Debiteure-invorderingsperiode 56 dae 32 dae Krediteure-betalingperiode 35 dae 40 dae Skuld-ekwiteit-verhouding 0,7 : 1 0,3 : 1 % opbrengs op vennoot se belang ? 22% Rente op vaste deposito 8,5% 7,5% 35 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

10 REKENINGKUNDE V1 (EC/NOVEMBER 2024) GRAAD 11 REKENINGKUNDE FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Netto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale verdienste per vennoot x 100 Netto wins x 100 Gemiddelde eienaarsbelang van vennoot 1 Gemiddelde eienaarsbelang 1 Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste (Handel en ander ontvangbares + Kontant en kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Kredietaankope 1 Gemiddelde voorraad x 365 of 12 Koste van verkope Koste van verkope 1 Gemiddelde voorraad Langtermynlenings : Eienaarsbelang Totale bates : Totale laste Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.