Accounting Grade 10 P2 Eastern Cape November 2018 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2018 REKENINGKUNDE V2 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 7 bladsye en ʼn 10-bladsy antwoordeboek.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V2 (EC/NOVEMBER 2018) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. ’n Spesiale ANTWOORDEBOEK word voorsien waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 2. Toon ALLE bewerkings om deelpunte te verdien. 3. Jy mag ’n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 4. Jy mag ’n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 5. Alle bewerkings moet tot EEN desimale plek getoon word, waar van toepassing. 6. ’n Uiteensetting van die vrae word voorsien. Probeer om by die voorgestelde tyd vir die beantwoording van elke vraag te hou. VRAAG 1: 25 punte; 20 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde  BTW konsepte Interne beheer, BTW Bestuur van hulpbronne  Beheer van kontant en voorraad VRAAG 2: 45 punte; 35 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Kosteberekeninge; Interne  Berekening van produksiekoste beheer Bestuur van hulpbronne  Beheer van grondstowwe en goedere-in-bewerking VRAAG 3: 25 punte; 20 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde  Konsepte Begroting  Begroting  Beheer van kostes VRAAG 4: 55 punte; 45 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Rekonsiliasie; Algemene Bestuur van hulpbronne grootboek  Beheer van debiteure en handelsvoorraad Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Please turn over

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) REKENINGKUNDE V2 3 VRAAG 1: INTERNE BEHEER EN BTW (25 punte; 20 minute) 1.1 INTERNE BEHEER Lees die onderstaande scenario en beantwoord die vrae wat volg. Die graad 10-leerders van Lennox Hoër bedryf ’n klein snoepwinkel by die skool tydens pouses. Die groep van vyf help mekaar by die winkel. Hulle teken alles wat hulle doen aan. Die voorraad word in ’n kas, sonder ’n slot, in die Rekeningkunde onderwyser se klas gehou. Die kontant is in ’n skoeneboks in dieselfde kas gebêre. Twee weke na die begin van die projek was hulle baie ontsteld toe hulle ontdek dat die voorraad en kontant verdwyn het. Hulle het ’n graad 12 Rekeningkunde leerder gevra om na hul boeke te kyk en te bepaal hoeveel hulle verlies is. 1.1.1 Die graad 12-leerder tree op as hul (interne / eksterne) ouditeur. (2) 1.1.2 Maak ’n aanbeveling van DRIE beheermaatreëls of -prosedures wat geïmplementeer kan word om die voorraad en kontant teen diefstal te beskerm. (12) 1.2 BTW STELLINGS Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. 1.2.1 BTW is betaalbaar aan SAID. 1.2.2 BTW inset is toegevoegde waarde belasting betaalbaar deur kliënte. 1.2.3 Enige onderneming met verkope meer as R200 000 moet as ʼn BTW- handelaar registreer. 1.2.4 Om die armes te help, word sekere basiese voedsel en ander noodsaaklike items met ’n nul-koers belas. 1.2.5 Meeste besighede merk hul handelsvoorraad teen ’n verkoopprys wat BTW insluit. 1.2.6 BTW is betaalbaar wanneer BTW-uitset die BTW-inset oorskry. (6) 1.3 BTW ONTLEDING Ontleed die volgende items deur ’n kruis (x) in die toepaslike kolom te maak. GOEDERE / DIENSTE 15% BTW 0% BTW BTW VRYGESTEL 1.3.1 Petrol 1.3.2 Nuwe kasregister 1.3.3 Bruinbrood 1.3.4 Skoolfonds van staatskool 1.3.5 Salaris van hotelbestuurder (5) 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V2 (EC/NOVEMBER 2018) VRAAG 2: KOSTEBEREKENING EN INTERNE BEHEER (45 punte; 35 minute) Win-Wood Vervaardigers maak houttafels vir buitelug gebruik. Die teiken van die fabriek is 250 tafels per maand. GEVRA: 2.1 Bereken die totale produksiekoste vir die maand volgens die volgende stappe: 2.1.1 Direkte materiaalkoste vir 250 tafels (20) 2.1.2 Direkte arbeidskoste vir 250 tafels (4) 2.1.3 Primêre koste (2) 2.1.4 Bereken die bokoste (7) 2.1.5 Bereken die totale produksiekoste vir 250 tafels (2) 2.2 Bereken die eenheidskoste per tafel. (3) 2.3 Bereken die verkoopprys per eenheid as die winsopslag 30% is. (3) 2.4 Win-Wood Vervaardigers ervaar groot verliese as gevolg van foute tydens die produksieproses. Voorsien TWEE oplossings om hierdie probleem op te los. (4) INLIGTING: Die volgende word benodig om een tafel te maak. R10 per m 12 planke x 2,8 m Hout R12 per m 8 vierkantige stukke x 4 m Koper skroewe R3 per pakkie van 50 2 pakkies Skuurpapier R6 per vel 6 velle Vernis R20 per liter 1 liter Arbeid R20 per uur 5 ure per tafel Fabriek versekering R3 000 per maand Fabriek: R3 000 Huur R6 000 per maand Adminblok: R3 000 Verbruiksgoedere R200 Handskoene, maskers Handreiniger, vernis- Skoonmaakmiddels R150 verwyderaar Bestuurder: R12 000 Ontvangsdame: R4 500 Salarisse Fabriekbestuurder: R8 000 Fabriekskoonmaker: R2 800 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Please turn over

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) REKENINGKUNDE V2 5 VRAAG 3: BEGROTING (25 punte; 20 minute) 3.1 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. 3.1.1 ’n Langtermynbegroting word opgestel vir ’n tydperk van vyf jaar. 3.1.2 ’n Kapitaalbegroting is dieselfde as ’n kontantbegroting. 3.1.3 ’n Tekort is wanneer daar meer geld ontvang word as wat bestee word. 3.1.4 ’n Kontantbegroting toon slegs die verwagte ontvangste van geld. 3.1.5 ’n Nul-begroting word jaarliks opgestel. (5) 3.2 Graad 11-leerders is gewoonlik verantwoordelik daarvoor om die matriekafskeid te organiseer. Aangesien die graad 10-leerders kundig moet wees, is dit belangrik om kennis te neem van wat die 2018 graad 11’s gedoen het. GEVRA: 3.2.1 Gebruik die inligting voorsien om ’n begroting vir die 2019 matriekafskeid op te stel. (10) 3.2.2 Maak ’n voorstel om die kostes van dekor en kos vir die 2019 matriekafskeid te besnoei. (4) 3.2.3 Noem EEN ander moontlike fondsinsamelingspoging. (2) 3.2.4 Noem TWEE bronne van inkomste en TWEE uitgawes wat op ’n huishoudelike begroting sal verskyn. (4) INLIGTING: Dekor 5 000 Spyseniering 24 000 Huur van saal 6 000 Koekverkoping 2 000 Donasies 6 000 Sokker toernooi 17 600 Lootjies 4 500 Verkoop van ‘bunny chows’ 3 900 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V2 (EC/NOVEMBER 2018) VRAAG 4: REKONSILIASIE EN ALGEMENE GROOTBOEK (55 punte; 45 minute) 4.1 REKONSILIASIE GEVRA: 4.1.1 Stel die verbeterde Debiteurekontrolerekening op 30 September 2018 op. (16) 4.1.2 Maak die nodige aansuiwerings aan die debiteurelys. Toon alle berekeninge. (7) 4.1.3 Voorsien TWEE strategieë wat geïmplementeer kan word om debiteure aan te moedig om hul rekeninge betyds te betaal. (4) INLIGTING: Die onervare boekhouer van Spaza Handelaars het die onderstaande Debiteurekontrolerekening op 30 September 2018 opgestel. ALGEMENE GROOTBOEK VAN SPAZA HANDELAARS DEBITEUREKONTROLE Sep 1 Saldo a/b 41 550 Sep 30 Bank KBJ 95 30 Verkope DJ 95 350 Debiteure-afslag DAJ 574 Bank KOJ 90 936 Joernaalkrediete AJ 292 Joernaaldebiete AJ 508 Saldo o/b 227 383 228 344 228 344 Oct 1 Saldo a/b 227 383 Debiteurelys C Rode 0 D Mahoman 130 RE Truter 35 641 Master & Seuns 7 000 Foute en weglatings  C Rode se tjek vir R95 was deur die bank teruggestuur en ‘onvoldoende fondse’ gemerk. C Rode het voorheen sy skuld van R105 vereffen.  D Mahoman, ’n debiteur, is insolvent en die saldo van R130 op sy rekening moet as oninbaar afgeskryf word. Geen inskrywing was gemaak nie.  Die debiteurejoernaal is met R3 000 te veel opgetel.  ’n Debietnota vir 180 in verband met goedere teruggestuur aan RE Handelaars (’n krediteur), is per ongeluk in die Debiteureafslagjoernaal aangeteken en na die rekening van RE Truter in die debiteuregrootboek oorgeboek.  Master & Seuns, ’n krediteur, met ’n debietsaldo van R7 000, verskyn in die debiteurelys. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Please turn over

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) REKENINGKUNDE V2 7 4.2 ALGEMENE GROOTBOEK GEVRA: 4.2.1 Voltooi die Handelsvoorraadrekening deur die ontbrekende inligting by (A–J) te voorsien. (11) 4.2.2 Gee EEN moontlike verklaring vir die inskrywing van R2 220. (2) 4.2.3 Gee TWEE moontlike verklarings vir die inskrywing van R60. (4) ALGEMENE GROOTBOEK VAN NT HANDELAARS Handelsvoorraad Sep 1 Saldo a/b A Sep 30 Krediteurekontrole F 950 30 B KBJ 6 880 G KOJ 9 200 Krediteurekontrole C 7 430 Koste van verkope H 8 500 D DAJ 2 220 I AJ 60 Kleinkas E 90 Saldo o/b 2 410 Oct 1 Saldo a/b J 4.3 INTERNE BEHEER M Snook is ’n werknemer van NT Handelaars. Dit is haar verantwoordelikheid om voorraad te bestel, al die transaksies wat met hierdie bestelling verband hou aan te teken en verskaffers te betaal. Sy koop dikwels voorraad, vir die persoonlike gebruik van die eienaar en ander werknemers, by die gereelde verskaffers aan. Sy is te besig met ander take om gereelde voorraadopnames, wat van haar verwag word, te doen. 4.3.1 Noem en verduidelik die AARP-beginsel wat in bogenoemde scenario toegepas behoort te word. (3) 4.3.2 NT Handelaars oefen nie behoorlike beheer oor handelsvoorraad uit nie. Identifiseer DRIE probleemareas en gee ’n oplossing vir elk. (6) 4.3.3 Daar is opgemerk dat die kwaliteit van die handelsvoorraad voorsien deur een van die gereelde verskaffers, verswak het. Gee EEN voorstel hoe NT Handelaars hierdie probleem kan oorkom. (2) 55 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief