Agricultural Management Practices Grade 12 2021 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUBESTUURSPRAKTYKE NOVEMBER 2021 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 11 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 2 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 Veelvoudige keuse 1.1.1 C  1.1.2 B  1.1.3 A  1.1.4 B  1.1.5 D  1.1.6 A  1.1.7 B  1.1.8 D  1.1.9 A  1.1.10 B  (10 x 2) (20) 1.2 Pasitems 1.2.1 H  1.2.2 L  1.2.3 G  1.2.4 A  1.2.5 I  1.2.6 D  1.2.7 J  1.2.8 K  1.2.9 C  1.2.10 B  (10 x 2) (20) 1.3 Landboukundige terme 1.3.1 Diversifikasie  1.3.2 Grondbewaring  1.3.3 Kommunikasie  1.3.4 Laste  1.3.5 Kwitansie  (5 x 1) (5) 1.4 Onderstreepte woorde 1.4.1 Deposito  1.4.2 Ontwerp  1.4.3 Prosessering  1.4.4 Aanbod  1.4.5 Beroking  (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 3 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne VRAAG 2: FISIESE PLAASBEPLANNING 2.1 Hulpbronne – Water 2.1.1 Hoofbron van water vir die boer  Reënval  (1) 2.1.2 Faktore wat effektiwiteit van reënval bepaal  Reënval intensiteit/tempo van reënval/hoe hard dit reën   Tempo van verdamping   Seisoenale verspreiding   Betroubaarheid deur die seisoen   Grondtoestand   Topografie (helling)   Grondtipe (struktuur & tekstuur (sand/klei))   Frekwensie (gereeldheid) van reënval   Hoeveelheid reënval  (Enige 4) (4) 2.2 Veldagteruitgang 2.2.1 Effek van vertrapping op voerbeskikbaarheid in 'n kamp  Voer/weiding beskadiging dus minder voer/weiding beskikbaar   Afname in die dravermoë/drakrag en minder diere kan aangehou word  (4) ( enige kombinasie van bogenoemde 2) 2.2.2 Metodes om die voerfaktor te oorkom gedurende die kalfseisoen  Gee ekstra voer vir diere   Verminder die hoeveelheid teeldiere   Stoor van voer   Verwyder diere vroeër (speen kalwers terwyl genoeg voer beskikbaar is) (Enige 2) (2) 2.3 Wet van dalende-meer opbrengs 2.3.1 Landboukundige term vir verwantskap geïllustreer op die grafiek  Wet van dalende-meer opbrengs  (1) 2.3.2 Beskrywing van die term marginale opbrengs  Die winsgewende inkomste verkry   Meer as die normale verhoging in opbrengs   Vir elke ekstra inset  (3) 2.3.3 Implikasie van die punt gemerk A op die grafiek  Punt waar die hoeveelheid insette  Geen ekstra winsgewende inkomste sal lewer   Vanaf hierdie punt, sal die boer begin geld verloor  Selfs met hoër/verhoogde opbrengste  (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 4 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne 2.4 Beplanning vir gebruik van kampe 2.4.1 G (1) 2.4.2 C (1) 2.4.3 F (1) 2.4.4 A (1) 2.5 Hulpbronne – Kapitaal 2.5.1 Die hoofbron van kapitaal vir 'n boerderybesigheid  Produksie kapitaal  – kapitaal vinnig verkry  wanneer goedere verkoop word   Spaargeld  – boerderywins van vorige seisoene  wat akkumuleer (vergroot) in 'n bank word as kapitaal gebruik   Krediet  – oortrokke fasiliteite, lenings of krediet fasiliteit  wat terug betaalbaar is binne 'n sekere tyd   Eksterne bron – beleggers, erflating, toelaes, ens.  (Enige 2 + verduideliking) (6) 2.5.2 Probleme verbonde aan kapitaal as produksie faktor  Kapitaal is skaars   Kapitaal is duur weens hoë rentekoerse   Hoë risiko betrokke   Oorkapitalisasie kan plaasvind   Onderkapitalisasie kan plaasvind   Onvoldoende kollateraal   Addisionele uitgawes vir kapitaal terugbetaling  (Enige 3) (3) 2.6 Vergelyking van planters ASPEK KONVENSIONELE GEEN-BEWERKING PLANTER PLANTER Koste van planter Goedkoper/Laer koste  Duur /Hoër koste  Bewerkingskostes Hoë bewerkingskoste  Laer bewerkingskoste Trekkrag benodig Minder trekkrag/kleiner Groter trekkrag/groter trekkrag benodig  trekker nodig  (6) 2.7 Faktore wat wegdryf van sproei beïnvloed  Druppelgrootte   Druk   Windspoed   Temperatuur   Humiditeit   Spoed van toediener   Hoogte van toediener bokant gewas  (Enige 3) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 5 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne 2.8 Uitdagings van agritoerisme vir landelike gebiede  Lae opbrengs op hoë ontwikkelingskoste   Lae aanvraag   Tekort aan essensiële vaardighede   Dominansie van groot toerisme operateurs   Swak infrastruktuur  (Enige 3) (3) 2.9 Nismark  Klein marksegment   Teiken spesifieke kliënte/verbruikers   Hoër prys kategorie   Gespesialiseerde produk  (Enige 3) (3) 2.10 Aspekte om te oorweeg om implemente te verkry  Prys in vergelyking met 'n nuwe een   Toestand van die implement   Koste om die implement te onderhou   Moontlike uitbreiding   Pas dit in by bestaande toerusting/toestande  (Enige 3) (3) [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 6 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne VRAAG 3: BESIGHEIDSPLAN, ENTREPRENEURSKAP, BEMARKING, PRYSVASSTELLING EN DIE BESTUURSPROSES 3.1 Hoof tipes hulpbronne vir sakeplan  Menslike hulpbronne  (1) Die menslike hulpbronne beskikbaar/benodig in die nuwe besigheidsonderneming moet aangedui word  (1)  Finansiële hulpbronne  (1) o Vaste kapitaal/infrastruktuur benodig/beskikbaar  o Bedryfskapitaal (vlottende kapitaal) benodig/beskikbaar  o Eie kapitaal beskikbaar om jou eie besigheid te begin  (Enige 1) (1)  Natuurlike hulpbronne  (1) Beskikbaarheid van water en grond sal die grootte van jou onderneming bepaal  (1) 3.2 Boerderystelsels en entrepreneurskap  Kommersiële boerdery  (1) Redes  Voedselproduksie moet verhoog word soos wat die wêreldbevolking aanhou toeneem   Ekologiese landbou moet in ag geneem word soos wat hulpbronne beskerm moet word   Presisie produksie soos wat nodig is om meer voedsel vanaf kleiner areas geproduseer word   Diversifikasie van produksie en produkte is belangrik omrede dit risiko verminder   Groter globale kompetisie verskaf die moontlikheid om produkte uit te voer  (Enige 2) (4) 3.3 Produksiekoste 3.3.1 Waarde van gelykbreekpunt   (2) 3.3.2 Gelykbreekpunt  Dit is die aantal eenhede wat verkoop moet word by 'n bepaalde prys   Sodat die totale inkomste van die plaas/onderneming gelyk is aan die totale uitgawes van die plaas/onderneming   Indien verkope hoër is as die gelykbreekpunt, maak die plaas ’n wins   Indien verkope laer is as die gelykbreekpunt, maak die plaas 'n verlies  (Waardes van VRAAG 3.3.1 kan gebruik word in die verduideliking) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 7 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne 3.3.3 Wins  ( ) ( ) ( ) ( )       (3)  (CA) 3.4 Aantal produkte gekoop  Die prys van die produk   Die nodigheid van die produk   Die voorkeur van die verbruiker   Die koopkrag van die verbruiker   Die aantal verbruikers   Die verskeidenheid produkte beskikbaar vir die verbruiker   Die prys van kompeterende produkte   Eksterne faktore soos pandemie onder verbruikers  (Enige 4) (4) 3.5 Redes vir advertering  Om mense in te lig aangaande die produk en dienste beskikbaar/aangebied   Om mense te oortuig om die produk te koop of die diens te gebruik   Om spesiale aanbiedinge te doen  (3) 3.6 Bemarkingstrategieë 3.6.1 Teikenmark  Die spesifieke verbruiker wat jy graag wil lok/teiken  (2) 3.6.2 Kompetisie  Produseerders wat dieselfde produk verkoop / dieselfde diens lewer  (2) 3.6.3 Verspreiding  Hoe om die produk vanaf die produseerder tot die verbruiker te kry   Beplan hoe vêr jy wil groei met betrekking tot verkope, wins en verbruiker tevredenheid   Gee inligting oor metodes en tydraamwerk van verspreiding  (Enige 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 8 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne 3.7 Onderskei tussen diversifikasie en spesialisasie DIVERSIFIKASIE SPESIALISASIE Implemente Meer implemente of Minder implemente of verskillende tipes word verskillende tipes benodig benodig Laer koste in die aankoop Groter uitgawes in die en onderhoud van aankoop en onderhoud van verskillende implemente  verskillende implemente  Bestuur Moeilik – Kennis van meer Eenvoudig – kennis van as een produksie slegs een produksie area area/Moeilik om 'n kundige nodig/Maklik om 'n kundige te word  te word  (4) 3.8 Arbeidwetgewing 3.8.1 Werker optrede en aksie  Wet op Vergoeding van Beroepsbeserings en -siektes  (1) 3.8.2 Aksie geneem teen werker  Dissiplinêre aksie  (1) 3.8.3 DRIE dissiplinêre stappe  Werkers moet bewus wees dat daar optrede teenoor hulle sal wees   Moet gemik wees teenoor die oortreding en nie die werker nie   Gedoen word so gou moontlik na die oortreding   Moet altyd konsekwent wees   Straf moet by die oortreding pas   Moet nie die werk verwantskap belemmer  (Enige 3) (3) 3.9 Doelwitte bereik met motivering van plaaswerkers deur die plaasbestuurder  Lei tot hoër produktiwiteit   Bou selfvertroue   Bevorder gevoel van tevredenheid   Werkers voel meer gewaardeer   Werkers voel deel van die bestuurspan  (Enige 3) (3) 3.10 Redes vir opleiding van plaaswerkers  Dit kan lei tot bevordering / meer take  Om kennis en vaardighede van die werker uit te brei   Tydbesparend omdat werkers die vereiste werk vinniger kan doen   Bespaar op herstel omdat werkers weet om die toerusting korrek te gebruik  (Enige 3) (3) 3.11 Psigoloiese behoeftes van plaaswerkers  Aanvaarding deur ander   Gewaardeer te word   Erkenning te verkry   Selfvervulling  (Enige 2) (2) [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 9 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne VRAAG 4: FINANSIËLE BEPLANNING, REKORDERING, INSAMELING, WAARDETOEVOEGING EN VERPAKKING 4.1 Opstel van 'n begroting VERWAGTE UITGAWES ITEM HOEVEELHEID PRYS PER TOTALE ITEM (R) PRYS (R) Saad 2 kg 400,00 800,00 Kunsmis 850 kg 80,00/50 kg 1 360,00 Vervoer 17 sakke 5,00/50 kg 85,00 Lone 2 werkers 400,00 800,00 Verpakkingsmateriaal 1 500 1,50 2 250,00 Vervoer na die mark 6 ritte 300,00 1 800,00 Totaal uitgawes 7 095,00 (CA) VERWAGTE UITGAWES ITEM HOEVEELHEID PRYS PER TOTALE ITEM (R) PRYS (R) Produk 1 500 bokse 15,00 22 500,00 Totaal inkomste 22 500,00 (CA) Verwagte wins 15 405,00 (CA) (10) 4.2 Balansstaat 4.2.1 Terminologie (a) Vaste bates  Die bates aangekoop vir lang-termyn gebruik  en  nie waarskynlik in kontant verander word nie,  (b) Depresiasie  'n vermindering in die waarde van die bate met tyd verloop   weens gebruik of ouderdom  (c) Krediteur  'n Persoon of maatskappy aan wie die plaas geld skuld  (6) 4.2.2 Analisering inkomstestaat  om te bepaal of die besigheid winsgewend is   om te bepaal of die besigheid teen 'n verlies werk   indien 'n verlies lei – bepaal hoekom en probeer om die situasie te beredder  Indien 'n wins maak – bepaal hoe die wins verhoog kan word   Om begrote waardes te vergelyk en aanpassings te maak op die begroting  (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 10 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne 4.3 DRIE redes vir die koop van geprosesseerde produkte  Het 'n langer rakleeftyd/raklewe   Makliker hanteerbaar   Makliker vervoerbaar   Makliker voorberei vir 'n maaltyd   Beskikbaar buite seisoen   Verbruikersvoorkeur  (Enige 3) (3) 4.4 Die belangrikheid van gradering van produkte  Om waarde toe te voeg by die produk   Om beter pryse op die mark te kry   Om 'n produk van uniforme kwaliteit voor te berei   Om vertroue by die verbruiker te verkry   Om gehalte te standaardiseer   Verbruikersvoorkeur (Enige 3) (3) 4.5 Risiko bestuur 4.5.1 Bestuur van risiko  Dit verleng die aanvanklike rakleeftyd van die produk   Waarde word tot die produk bygevoeg   Minder kans vir beskadiging van die oorspronklike produk   Meer wins kan verkry  (Enige 3) (3) 4.5.2 Hoeveelheid wins per bottel  Wins = verkoopprys – gelykbreekpunt = R116,00 – R82,00  = R34,00  (2) 4.5.3 Uitvoer van vrugtesap    OF waarde = R16/€1  x €12  = R192,00  = R192,00  (3) 4.5.4 Invloed van wisselkoers op wins  Omrede 'n swakker Rand, die inkomste sal verhoog   Met 'n hoër inkomste is dit meer moontlik om uit te brei   Laer risiko vir finansiering van die uitbreiding  (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landboubestuurspraktyke 11 DBO/November 2021 NSS– Nasienriglyne 4.6 Oes van gewasse 4.6.1 Oes  Is die proses waardeur die geproduseerde produk geoes/gesny   en versamel word vanaf die land/dier  (2) 4.6.2 Voordele van hand-oes  Relatief goedkoop   Minder onderhoud   Minder beskadiging   Produkte kan geselekteer word, ryp vs. nie-ryp produkte  (Enige 3) (3) 4.6.3 Doel waarvoor produkte gebruik word  Vir verkope   Voedsel vir diere/mense   Bestanddele in … (medisyne/skoonheidsmiddels/huishoudelike produk)  Vervaardiging   Verwerking  (Enige 4) (4) 4.7 Aspekte oorweeg wanneer verpakkingsmateriaal ontwerp word vir landbouprodukte  Koste effektief   Tipe materiaal   Beskerming van die produk   Voorsien inligting aan die verbruikers   Kenmerke om dit makliker te hanteer  Maklik om op te druk  Mense se aandag trek (handelsmerk / produkherkenning)   Eienskappe van die produk (Enige 3) (3) 4.8 Hoof oorsaak van voedsel verrotting  Lewendige mikrobes op die voedsel   Die teenwoordigheid van ensieme in die voedsel   Skade veroorsaak deur insekte/knaagdiere   Verkeerde hantering en oes van die produkte   Onvoldoende bergingsfasiliteite/temperatuur   Blootstelling aan lug (lug)  (Enige 4) (4) [50] TOTAAL AFDELING B: 150 GROOTTOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou