Business Studies Grade 11 P1 Eastern Cape November 2023 QP

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2023 BESIGHEIDSTUDIES V1 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2023) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat die vrae beantwoord word. 1. Hierdie vraestel bestaan uit DRIE afdelings en dek TWEE van die hoofonderwerpe. AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling. AFDELING C: Bestaan uit TWEE vrae. Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling. 2. Lees die instruksies vir elke vraag aandagtig deur en neem deeglik kennis van wat vereis word. Let wel dat SLEGS die antwoorde op die eerste TWEE vrae gekies in AFDELING B en die antwoorde op die EERSTE vraag gekies in AFDELING C nagesien sal word. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. GEEN punte sal toegeken word vir antwoorde wat verkeerd genommer is NIE. 4. Behalwe waar ander instruksies gegee word, moet antwoorde in volsinne wees. 5. Gebruik die puntetoekenning en aard van elke vraag om die lengte en diepte van ʼn antwoord te bepaal. 6. Gebruik die tabel hieronder as ʼn riglyn vir punte- en tydstoekenning wanneer jy elke vraag beantwoord. TYD AFDELING VRAAG PUNTE (minute) A: Objektiewe tipe vrae VERPLIGTEND 1 30 20 B: DRIE direkte/indirekte tipe 2 40 vrae KEUSE: 3 40 70 Beantwoord enige TWEE. 4 40 C: TWEE opsteltipe vrae 5 40 KEUSE: 30 Beantwoord enige EEN. 6 40 TOTAAL 150 120 7. Begin die antwoord op ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy, bv. VRAAG 1 – nuwe bladsy, VRAAG 2 – nuwe bladsy. 8. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 9. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) BESIGHEIDSTUDIES V1 3 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.6 D. 1.1.1 Die impak van … op besighede as ʼn sosio-ekonomiese kwessie kan daartoe lei dat werknemers ʼn werkstaak moet herhaal. A etiese wangedrag B ekonomiese misdaad C Onbeskikbaarheid/uitputting van natuurlike hulpbronne D gebrek aan vaardighede 1.1.2 Vryheidsbank is werksaam in die … sektor aangesien hulle in die aanbieding van bankdienste spesialiseer. A primêre B tersiêre C ekonomiese D sekondêre 1.1.3 Die komponent van die bemarkingskommunikasiebeleid waarvoor die besigheid nie betaal word nie, staan as … bekend. A publisiteit B advertering C verkoopspromosies D persoonlike verkope 1.1.4 Fred Sappe gebruik ... tydens produksiebeplanning om die tyd uit te werk wat vir die uitvoering van elke taak in hul produksiestelsel nodig is. A beplanning B roetebepaling C skedulering D lading 1.1.5 Die doel van ʼn … is om die kandidaat se geskiktheid vir ʼn pos te bepaal op grond van hul vaardigheid, ondervinding en kwalifikasie. A induksieprogram B indiensnemingskontrak C werwingsproses D onderhoud (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2023) 1.2 Voltooi die volgende stellings deur die woord(e) in die lys hieronder te gebruik. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. psigografie; volle; eksterne; sloerstaking; tussengangers; demografie; staking; interne; geen; verskaffers 1.2.1 Die statistieke van die bevolking soos geslag, ouderdom, ras en vlak van opvoeding, staan as ... bekend. 1.2.2 Kebu Logistieke het … beheer oor die ekonomiese omgewing. 1.2.3 Werknemers neem deel aan ʼn … wanneer hulle doelbewus hul produktiwiteit by die werk vertraag. 1.2.4 Die middelmanne wat as onderhandelaars tussen vervaardigers en die verbruiker optree, staan as ... bekend. 1.2.5 Vloer Handelaars het … werwing gebruik wanneer die vakature van winkelbestuurder in die plaaslike koerant geadverteer word. (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) BESIGHEIDSTUDIES V1 5 1.3 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–J) langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.3.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.3.1 Kliënte A die proses om landbouprodukte volgens hul gehalte in kategorieë te klassifiseer 1.3.2 Moeilike B behels enige aanpassings wat aan die werknemers beplanningsproses gemaak word 1.3.3 Standaardisering C die nuwe werknemer se vaardighede word by die vereistes van die pos gepas 1.3.4 Regstellende D komponent van die markomgewing aksie 1.3.5 Plasing E werknemers wat dikwels vir bevorderings meeding F die nuwe werknemer word aan hul nuwe werkplekomgewing bekendgestel G komponent van die makro-omgewing H behels die kontrolering van die gehalte van die produksieproses en die finale produk I die proses om te verseker dat alle goedere wat geproduseer word van gelyke gehalte is J werknemers wat dikwels oor werkstelsels kla (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2023) AFDELING B Beantwoord ENIGE TWEE vrae in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van elke vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op ELKE vraag moet boaan ʼn nuwe bladsy begin, bv. VRAAG 2 op ʼn NUWE bladsy, VRAAG 3 op ʼn NUWE bladsy. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 Noem enige DRIE komponente van die mikro-omgewing. (3) 2.2 Beskryf kortliks die funksies van vakbonde. (6) 2.3 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. ULNA HANDELAARS (UH) Die bestuur by Ulna Handelaars probeer desperaat om hul omgewing en die gedrag van ander besighede te beheer deur magsverhoudings te vorm. Hulle het waardevolle advies van magtige invloedryke mense gekry nadat hulle hul genooi het om deel van hul direksie te wees. 2.3.1 Identifiseer die manier waarop UH ʼn magsverhouding in die scenario hierbo gevorm het. (2) 2.3.2 Beskryf EEN ander manier waarop besighede ʼn magsverhouding kan vorm. (3) 2.4 Verduidelik die negatiewe impak van stakings as ʼn sosio-ekonomiese kwessie op besighede. (6) 2.5 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. KUHLE KOSSE (KK) Kuhle Kosse ervaar baie uitdagings. Hulle sukkel om ʼn betroubare verskaffer van groente te vind. Die bestuur van KK het nie ʼn duidelike plan van waarheen die besigheid op pad is nie. Twee ander voedselkleinhandelaars het ook in dieselfde area oopgemaak. 2.5.1 Haal TWEE uitdagings van die markomgewing vir KK in die scenario hierbo aan. (2) 2.5.2 Verduidelik maniere waarop besighede hulself van mededingers in die mark kan onderskei. (6) 2.6 Bespreek die verband tussen die primêre, sekondêre en tersiêre sektore. (6) 2.7 Stel maniere voor waarop besighede ʼn direkte invloed op die omgewing kan hê. (6) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) BESIGHEIDSTUDIES V1 7 VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 3.1 Noem enige TWEE gehaltebeheerliggame. (2) 3.2 Beskryf kortliks die voordele van produksiebeplanning. (4) 3.3 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. ZAJEED VERVAARDIGERS (ZV) Zajeed Vervaardigers spesialiseer in die vervaardiging van kantoor meubels. ZV maak gebruik van tussengangers om hul produkte te versprei. Hulle gebruik ander besighede om in klein hoeveelhede aan verbruikers te verkoop. 3.3.1 Identifiseer die tipe tussenganger wat deur ZV gebruik word. (2) 3.3.2 Verduidelik redes hoekom ZV, as ʼn vervaardiger, die gebruik van indirekte verspreidingsmetodes sal verkies. (6) 3.4 Beskryf enige TWEE kategorieë van verbruikersgoedere. (6) 3.5 Bespreek die doel van advertering. (4) 3.6 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vraag wat volg. EKO HANDEL (EH) Eko Handel het die pos vir ʼn aankoopbestuurder op die besigheid se kennisgewingbord geadverteer. Hulle het aangedui dat die persoon verkieslik ʼn diploma in bestuur moet hê. Die aankoopbestuurder sal verantwoordelik wees om voorraad te bestel en om met verskaffers te skakel. 3.6.1 Identifiseer TWO komponente van die posontleding wat op die pos by EH van toepassing is. Motiveer jou antwoord deur uit die scenario hierbo aan te haal. Gebruik die tabel hieronder as ʼn RIGLYN om VRAAG 3.6.1 te beantwoord. KOMPONENTE VAN DIE MOTIVERINGS POSONTLEDING 1. 2. (6) 3.7 Onderskei tussen stukwerk en tydverwante salarisbepalings. (4) 3.8 Gee besighede raad oor die wetlike vereistes van ʼn indiensnemings-kontrak. (6) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2023) VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE BESIGHEIDSOMGEWINGS 4.1 Noem enige TWEE uitdagings in die makro-omgewing. (2) 4.2 Beskryf kortliks DRIE voorbeelde van kontemporêre wetgewing wat besigheidsbedrywighede kan beïnvloed. (6) 4.3 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vraag wat volg. SONKRAG HOMMELTUIE (SH) Sonkrag Hommeltuie het ʼn hommeltuig ontwikkel wat met sonkrag aangedryf word en geen batterye hoef vervang te word nie. SH was bekommerd dat ander besighede hul ontwerp sou dupliseer, daarom het hulle hul nuwe uitvinding geregistreer. Hulle het ook ʼn baie spesiale simbool van ʼn gloeiende son gebruik om klante in staat te stel om hul hommeltuie te identifiseer. 4.3.1 Identifiseer TWEE oplossings vir rowery wat SD geïmplementeer het. Motiveer jou antwoord deur uit die scenario hierbo aan te haal. Gebruik die tabel hieronder as ʼn RIGLYN om VRAAG 4.3.1 te beantwoord. OPLOSSINGS VIR MOTIVERINGS ROWERY 1. 2. (6) 4.4 Verduidelik die doel van die Wet op Arbeidsverhoudinge (WAV), 1995 (Wet 66 van 1995). (6) BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 4.5 Noem enige VIER soorte verpakking. (4) 4.6 Beskryf kortliks die keuringsprosedure as ʼn menslike hulpbronaktiwiteit. (4) 4.7 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SAGTE KOMBERSE (SK) Sagte Komberse spesialiseer in die vervaardiging van komberse. Die bestuur verseker dat SK aan die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid voldoen. SK verseker dat hul noodhulpbokse altyd beskikbaar is. Hulle stel ook brandblussers in die werkplek beskikbaar. 4.7.1 Haal TWEE maniere aan waarop SK aan die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid voldoen. (2) 4.7.2. Verduidelik ander maniere waarop SK aan die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid kan voldoen. (4) 4.8 Beveel voorkomende maatreëls aan wat besighede behoort te neem wanneer masjinerie gebruik word. (6) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) BESIGHEIDSTUDIES V1 9 AFDELING C Beantwoord ENIGE EEN vraag in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van die vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op die vraag moet op ʼn NUWE bladsy begin, bv. VRAAG 5 op ʼn NUWE bladsy OF VRAAG 6 op ʼn NUWE bladsy. VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWINGS (AANPASSING BY UITDAGINGS VAN DIE BESIGHEIDSOMGEWING) Besighede gebruik netwerkvorming en invloedwerwing om aan hul spesifieke behoeftes en aktiwiteite te voldoen. Suksesvolle besighede het die vermoë om by die talle uitdagings aan te pas wat hul besighede in die gesig staar. Besighede moet projekte onderneem wat hul gemeenskap kan bevoordeel as gevolg van die voordele van hierdie projekte vir besighede en die gemeenskap. Skryf ʼn opstel oor aanpassing by uitdagings van die besigheidsomgewing waarby jy die volgende aspekte insluit: • Beskryf kortliks die voordele van netwerkvorming. • Verduidelik die volgende soorte van invloedwerwing: o Verskansing teen inflasie o Bedingingsessies tussen bestuur en vakbonde • Bespreek enige DRIE maniere waarop besighede by uitdagings van die besigheidsomgewings kan aanpas. • Beveel projekte aan wat deur besighede as deel van maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid onderneem kan word. [40] VRAAG 6: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE (BEMARKINGSFUNKSIE) Alle besighede is bewus van die belangrikheid van prysbepaling om finansiële sukses te verseker, daarom eksperimenteer bemarkingsbestuurders dikwels met verskillende prystegnieke. Dit is belangrik vir besighede om al die faktore wat hul pryse sal beïnvloed te ontleed, en om van verkoopspromosies gebruik te maak om mededingend in die mark te bly. Skryf ʼn opstel oor die bemarkingsfunksie waarby jy die volgende aspekte insluit: • Beskryf kortliks die belangrikheid van prysbepaling. • Verduidelik die volgende prystegnieke: o Koste-gebaseerde pryse o Kompetisie gebaseerde pryse • Bespreek enige VIER faktore wat prysbepaling beïnvloed. • Gee besighede raad oor die doel van verkoopspromosies. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief