Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/
NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN
VERBRUIKERSTUDIES
2022
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 200
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 17 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2022 papers 





View all





Consumer Studies Grade 12 NSC June 2022 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Consumer Studies memorandum from the NSC June Exam 2022 (Afrikaans), 17 pages. Read online or download the free PDF.
Consumer Studies · Grade 12 · NSC June Exam · 2022. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Consumer Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC June Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 17
- File size
- 519.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 17
This exam
NSC June Exam 2022
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 2 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: KORTVRAE
VRAAG 1
1.1 1.1.1 B Onthou, maklik (Verken, p.161; Suksesvol, p.177) (1)
1.1.2 C Onthou, maklik (Verken, p.167; Suksesvol, p.185) (1)
1.1.3 B Onthou, maklik (Verken, p.166; Suksesvol, p.184) (1)
1.1.4 A Onthou, maklik (Verken, p.167; Suksesvol, p.185) (1)
1.1.5 D Verstaan, matig (Verken, p.164; Suksesvol, p.181) (1)
1.1.6 B Verstaan, maklik (Verken, p.76; Suksesvol, p.89) (1)
1.1.7 C Onthou, matig (Verken, p.105; Suksesvol, p.127) (1)
1.1.8 A Onthou, matig (Verken, p.71; Suksesvol, p.77) (1)
1.1.9 D Verstaan, matig (Verken, p.106; Suksesvol, p.128) (1)
1.1.10 B Onthou, maklik (Verken, p.94; Suksesvol, p.114) (1)
1.1.11 D Toepassing, matig (Grade 11) (1)
1.1.12 B Verstaan, maklik (Verken, p.139; Suksesvol, p.159) (1)
1.1.13 C Onthou, maklik (Verken, p.122; Suksesvol, p.140) (1)
1.1.14 D Verstaan, matig (Verken, p.122; Suksesvol, p.140) (1)
1.1.15 D Onthou, maklik (Verken, p.148; Suksesvol, p.162) (1)
1.1.16 B Verstaan, matig (Verken, p.11; Suksesvol, p.18) (1)
1.1.17 C Verstaan, matig (Verken, p.39; Suksesvol, p.41) (1)
1.1.18 D Onthou, maklik (Verken, p.31; Suksesvol, p.30) (1)
1.1.19 A Onthou, maklik (Verken, p.19; Suksesvol, p.23) (1)
1.1.20 B Verstaan, matig (Verken, p.26; Suksesvol, p.26) (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 3 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
1.2 1.2.1 Enkelvoudige rente (Verken, p.166; Suksesvol,
p.184)
1.2.2 Piramiedeskema (Verken, p.162; Suksesvol,
p.178)
1.2.3 Stapelvlakskema/bemarking (Verken, p.162; Suksesvol,
p.179)
1.2.4 Swendelskema/scam (Verken, p.159; Suksesvol,
p.176)
1.2.5 Afkoeltydperk (Verken, p.157; Suksesvol, (5)
p.173)
Onthou, maklik
1.3 1.3.1 F
1.3.2 H
1.3.3 E
1.3.4 A
1.3.5 C (5)
Toepassing, matig (Verken, p.93-94; Suksesvol, p.110 -114)
1.4 1.4.1 Kontantvloeiprojeksie
1.4.2 Volhoubare winsgewendheid
1.4.3 Produksiekoste
1.4.4 (Finansiële) uitvoerbaarheidstudie
1.4.5 Winsopslag (5)
Verstaan, matig (Verken, p.35-40; Suksesvol, p.35-42)
1.5 B
D
E
G
H (Enige volgorde) (5)
Verstaan, matig (Verken, p.64-65; Suksesvol, p.72)
TOTAAL AFDELING A: 40
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 4 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: LANGVRAE
VRAAG 2: DIE VERBRUIKER
2.1 Verduidelik die volgende terme:
2.1.1 Lopendebetaalstelsel (LBS)
Is werknemersbelasting1 wat die werkgewer van die
werknemer
se maandelikse/ voltydse inkomste aftrek2 wat in oormaat van
die belastingdrempel vir 'n jaar is.3 Die bedrag wat afgetrek
word, word bereken deur belasting tabelle4 te gebruik en aan
die
Ontvanger van Inkomste5 betaal. (Enige 3)
OF
Werknemer betaal belasting6 op dieselfde tyd wanneer hy/ sy
inkomste verdien.7 'n Werkgewer trek een-twaalfde8 van die
beraamde belasting af wat die werknemer aan die einde van die
jaar sal betaal.9 Die person se belastingaanspreeklikheid word
deur die loop van die jaar afbetaal en aan die Ontvanger van
Inkomste betaal.10 (Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.163; Suksesvol, p.181)
2.1.2 Uitvissing
Wanneer 'n e-pos/ webtuiste/ telefoonoproep ontwerp is om geld
van 'n niksvermoedende verbruiker te steel.1 Dit vertoon
wettig2 in 'n poging om persoonlike en finansiële inligting3 van
die verbruiker te verkry.
OF
E-posse wat vals4 is, gee gewoonlik voor dat dit van die bank/
ander finansiële instansie5 is. Die e-pos versoek die verbruiker
om op ‘n skakel te druk om sy/ haar persoonlike besonderhede
te
verander/ die skakel neem die verbruiker na ‘n valse
webtuiste,6
wat opreg vertoon en die verbruiker mislei om sy/ haar
kredietkaartnommer/ rekening se gebruiksnaam/ wagwoord te
verskaf.7 (Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.159; Suksesvol, p.177)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 5 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.2 Noem TWEE heffings wat motoriste betaal wanneer hulle hul voertuie
met brandstof of diesel volmaak.
Brandstofheffing/ belasting1
Padongelukkefonds2
Aksynsbelasting3 (Enige 2) (2)
Verstaan, maklik (Verken, p.165; Suksesvol, p.182)
2.3 Noem VIER oorsake van waterbesoedeling.
Deur nie-omgewingsvriendelike waspoeier/ skoonmaakmiddels/
toiletware1 te gebruik.
Landboukundige waterbesoedeling/ oormatige gebruik van
plaagdoders/ bemesting (kunsmis)/ mikroörganismes/ chemikalieë
wat in die grondwater kan sypel.2
Storting/ Rommel in riviere/ damme/ mere strooi.3
Vernietiging van rivieropvanggebiede wat deur verstedeliking/
ontbossing/ opdam van riviere/ vernietiging van vleilande.4
Waterbesoedeling wat per ongeluk plaasvind soos pype/ tenke wat
bars/ groot lekkasies/ brande en oliestortings.5
Onbehandelde riool,6 wat in riviere/ water/ rivieropvanggebiede
vloei.
Industriële afval/ fabrieke wat water gebruik om afval na riviere/ mere
te lei.7
Lekkasies van ondergrondse opbergplekke/ petroleum/ oliepype.8
Myne wat suurmynwater dreineer.9 (Enige 4) (4)
Onthou, matig (Verken, p.178; Suksesvol, p.197-198)
2.4 Maak 'n lys van maniere waarop 'n huishouding elektrisiteit kan
bespaar wanneer water verhit en gekook word.
Kook water in 'n ketel eerder as op 'n stoof.1
Moenie 'n ketel vul indien jy slegs 'n klein hoeveelheid kookwater
benodig/ kook slegs die hoeveelheid wat benodig word.2
Sodra voedsel gekook het, verminder die hitte en dit sal aanhou om te
kook/ gebruik die korrekte grootte kastrol op die stoofplaat.3
Stel die warmwatertenk/ geiser se temperatuur op 60°C/ verminder
die
warmwatertenk/ geiser se temperatuur/ skakel die warmwatertenk/
geiser af wanneer dit nie gebruik word nie.4
Installeer 'n warmwatertenk/ geiser tydmeter.5
Gebruik 'n warmwatertenk/ geiserkombers om die warmwatertenk/
geiser te isoleer en om dit warm te hou/ isoleer die warmwatertenk en
die pype.6
Stort in plaas van bad/ gebruik 'n lae-vloei stortkop omdat dit 40%
minder warmwater gebruik.7
Gebruik sonenergie om water te verwarm/ installeer sonwater-
verhittingseenheid.8
Gebruik gas/ parafien/ hout9 om water warm te maak. (Enige 3) (3)
Verstaan, maklik (Verken, p.173-174; Suksesvol, p.193)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 6 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
2.5 Onderskei tussen direkte en indirekte belasting wat deur 'n verbruiker
betaal word.
Direkte belasting word op persoonlike1 en besigheidsinkomste2 betaal.
Direkte belasting is belasting wat deur verbruikers aan die staat/ SAID
betaal word, om by te dra tot die rykdom van die staat op dieselfde manier
waarop hulle bydra tot hul eie rykdom.3 Indirekte belasting is versteekte
belasting4 wat op goedere en dienste5 betaal word. (Enige 3) (3)
Verstaan, matig (Verken, p.163-164; Suksesvol, p.180-181)
LET WEL: Beide belastings moet genoem word om volle punt toegeken te
word.
2.6 Bespreek die voordele verbonde aan 'n tweejaarwaarborg op goedere
en dienste.
Waarborg is 'n geskrewe belofte/ versekering1 dat die gehalte/
duursaamheid van 'n produk of diens aan sekere standaarde sal
voldoen/ vir twee jaar in 'n werkende toestand2 sal bly.
Dit is ‘n belofte van die vervaardiger om die produk of diens te
ervang/ herstel/ enige probleme sal uitsorteer3 wat binne twee jaar
plaasvind.
'n Waarborg is 'n (veiligheidsmaatreël) teen verlies.4
Die verbruiker het gewoonlik ‘n keuse of hy/ sy die goedere wil laat
herstel/ vervang/ terugbetaal5 wil word. (Enige 4) (4)
Verstaan, matig (Verken, p.158; Suksesvol, p.175)
2.7 Verduidelik die verantwoordelikhede van munisipaliteite om die
verspreiding van Covid-19 te beheer.
Munisipaliteite moet skoon water1 teen 'n bekostigbare tarief/
gratis2
aan huishoudings en publieke areas3 voorsien sodat mense hul
hande kan was.4
Munisipaliteite het die verantwoordelikheid om klinieke te bou en te
bedryf5 om gesondheidsorg te voorsien en om te toets vir Covid-19/
om veldtogte te organiseer om die plaaslike gemeenskap op te voed
oor
Covid-19.6
Munisipaliteite moet daarop aandring dat maskers7 gedra word en
verseker dat sosiale afstand8 in publieke munisipale geboue
gehandhaaf word.
Munisipaliteite behoort ontsmettingstasies9 by die ingang van elke
munisipale gebou te hê. (Enige 4) (4)
Toepassing, matig (Verken, p.183; Suksesvol, p.203)
2.8 2.8.1 Verduidelik waarom die advertensie as 'n kontrak beskou
kan word wanneer 'n verbruiker hierdie datapakket koop.
Wanneer 'n verbruiker hierdie pakket koop, sal hy/ sy 'n wettige
ooreenkoms1 met die diensverskaffer moet onderteken. Die
verbruiker belowe om die bedrag wat genoem word/ R269.00 vir
24 maande te betaal2 en die diensverskaffer belowe om die
verbruiker van 'n 'Router' en 120GB data vir 24 maande te
voorsien.3 (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 7 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Verstaan, matig (Verken, p.155; Suksesvol, p.170)
2.8.2 Noem DRIE redes waarom die sluiting van hierdie kontrak
wettig is.
Dit sluit nie enige iets wat die wet verbreek, in nie.1
Die verbruiker en diensverskaffer kom ooreen om iets met
waarde/ 'n 'Router'/ 120GB data uit te ruil vir R269,00 vir 24
maande.2
Die diensverskaffer en die verbruiker is in 'n totale
ooreenkoms van die bepalings/ voorwaardes ingesluit in die
ondertekende ooreenkoms/ kontrak.3
Die diensverskaffer of die verbruiker is nie op enige manier
in
die ooreenkoms gedwing/ geforseer nie.4
Beide partye moet regsbevoeg5 wees wat beteken hulle
ouer as 18 jaar en by hul volle verstand moet wees om die
ooreenkoms aan te gaan. (Enige 3) (3)
Toepassing, matig (Verken, p.155; Suksesvol, p.170)
2.9 Bespreek die impak van prysverhogings van die volgende op Suid-
Afrikaanse huishoudings.
2.9.1 Brandstofpryse
Vervoerkoste sal verhoog1 en as gevolg daarvan sal
huishoudings meer aan vervoer bestee2 en minder geld
beskikbaar hê om aan goedere en dienste te bestee.3
Verbruikers sal meer vir goedere en dienste betaal.4
Mense mag hul werk verloor5 omdat werkgewers meer geld
aan vervoer bestee en dit verminder die bedrag beskikbaar vir
salarisse.6 (Enige 4) (4)
Analisering, moeilik (Verken, p.167-168; Suksesvol, p.184-185)
2.9.2 Elektrisiteit
Verbruikers wat voorafbetaalde elektrisiteit/
elektrisiteitkoepons gebruik, sal minder elektriese eenhede
ontvang1 vir dieselfde bedrag geld as wat hulle voorheen
bestee het. Dit sal lei tot 'n afname in besteebare inkomste.2
Verbruikers sal meer vir goedere en dienste betaal.3
Elektrisiteit mag onbekostigbaar4 vir sommige huishoudings
wees, wat gevolglik kan lei tot minder beskikbare elektrisiteit/
die ontkoppeling5 van elektriese toevoer.
Heraansluitingsfooie sal betaal moet word6 wat besteebare
inkomste selfs verder sal verminder.7 (Enige 4) (4)
Analisering, moeilik (Verken, p.167-168; Suksesvol, p.184-185)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 8 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING
3.1 Maak 'n lys van die inligting wat op 'n voedseletiket moet verskyn.
Naam van die produk1
Lys van bestanddele insluitend bymiddels2
Prys/ pryskode3
Inligting oor allergene4
Opberginginstruksies.5
Naam en adres van die vervaardiger6
Nutriëntinligting7
Netto-inhoud/ gewig/ volume8
Land van oorsprong9
Prentjie van die produk10
Instruksies vir die gebruik11
Datumstempel12
Lotnommer13
Handelnaam14 (Enige 5) (5)
Onthou, maklik (Verken, p. 97–98; Suksesvol, p.117-118)
3.2 Noem waarom Suid-Afrika as voedselselfonderhoudend beskou kan
word.
Suid-Afrika is voedselselfonderhoudend in byna al die hoof/
stapelvoedselprodukte.1
Suid-Afrika het die vermoë om tekorte aan sekere voedsel in te voer2
indien nodig. (2)
Onthou, matig (Verken, p.106; Suksesvol, p.130)
3.3 Identifiseer die gesondheidstoestande wat deur prente A en C
voorgestel word.
Prentjie A Hiperglukemie1
Prentjie C Hipoglukemie2 (2)
Verstaan, maklik (Verken, p.71; Suksesvol, p.78-80)
3.4 Noem VIER redes waarom Nandi die voedselverwante gesondheids-
toestand hierbo ondervind het.
Nandi het hard geoefen/ vinnig gehardloop vir 2 km.1
Sy het ontbyt oorgeslaan/ nie ontbyt geëet nie.2
Sy het lekkers/ hoë GI voedsel3 op ‘n leë maag geëet.4
Die inname van lekkers/ hoë GI voedsels5 het haar
bloedglukosevlakke skerp laat styg, wat veroorsaak het dat te veel
insulien vrygestel is.6 Dit het 'n skielike afname in haar
bloedglukosevlakke7 veroorsaak.
(Enige 4) (4)
Verstaan, matig (Verken, p.71; Suksesvol, p.79)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 9 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
3.5 3.5.1 Noem die inkubasieperiode vir gastroënteritis.
'n Paar ure tot 'n paar dae/ tot 10 dae nadat die siekte opgedoen
is. (1)
Onthou, matig (Verken, p.91; Suksesvol, p.108)
3.5.2 Verduidelik hoe gastroënteritis waarskynlik aan die kleuters
oorgedra is.
Voedsel is waarskynlik met besmette water voorberei.1
Gereedskap wat vir voedselvoorbereiding/ bediening gebruik
was, kon vuil/ nie deeglik gewas omdat daar 'n gebrek aan
water was.2
Die kleuters kon besmette water gedrink het.3
'n Kleuter was moontlik met gastroënteritis besmet en het
ander besmet.4
Die personeellede het moontlik nie hul hande gewas nadat
hulle babadoeke geruil het nie.5
'n Personeellid was moontlik met gastroënteritis besmet6
en het nie sy/ haar hande gewas7 voordat die voedsel
voorberei is nie. (Enige 4) (4)
Verstaan, matig (Verken, p.91; Suksesvol, p.108)
3.6 Noem VIER voordele van geneties-gemodifiseerde voedsel vir die
verbruiker.
Geneties-gemodifiseerde voedsel:
Bied meer weerstand teen siektes1
Het beter geur/ kleur/ voorkoms/ tekstuur/ grootte2
Het meer voedingswaarde3
Het 'n langer raklewe4
Is goedkoper5
Is meer geredelik beskikbaar/ meer mense kan gevoed word6
Mag as eetbare entstof7 gebruik word (Enige 4) (4)
Onthou, maklik (Verken, p.103; Suksesvol, p.123)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 10 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
3.7 Verduidelik die negatiewe impak van organiese boerdery op die
ekonomie.
Organiese produkte is duurder1 omdat organiese boerdery duurder/
baie duur is.2
Dit is meer arbeidsintensief,3 dus mag arbeiders meer betaal moet
word/ meer arbeiders moet gehuur word.4
Die opbrengs is laer/ risiko is hoër5 dus kan minder produkte verkoop
word,6 wat boere se wins/ inkomste verminder.7
Organies-geproduseerde voedsel het 'n korter raklewe/ bederf/ verrot
vinniger8 wat inkomste/ winsverliese9 tot gevolg het.
Plase wat organiese voedsel produseer, moet gesertifiseer10 word.
Die sertifikasieproses (3 jaar) sal koste-implikasies hê.11 (Enige 6) (6)
Verstaan, matig (Verken, p.104; Suksesvol, p.126)
3.8 Bespreek hoe die gereg hierbo kan help met die voorkoming en
bestuur van osteoporose.
'Pilchards' (pelsers/ sardyntjies) met bene/ melk in die witsous/
cheddarkaas/ is goeie bronne van kalsium1 wat beendigtheid sal
verhoog.2
'Pilchards' (pelsers/ sardyntjies)/ melk/ margarien in die witsous is
goeie bronne van vitamien D3 wat sal help met die absorpsie van
kalsium.4
'Pilchards' (pelsers/ sardyntjies)/ cheddarkaas/ melk is goeie bronne
van proteïene5 wat sal help met normale kollageensintese.6
'n Verhoging in beendigtheid maak die bene sterker/ minder bros en
verminder die risiko van bene wat breek/beenfrakture.7 (Enige 4) (4)
Toepassing, matig (Verken, p.76; Suksesvol, p.90)
3.9 Regverdig of die brood geskik is vir 'n persoon wat aan diabetes ly.
Die brood bevat volgraanmeelblom, wat 'n laer GI-rangorde het.1 Lae
GI voedsel neem langer om af te breek/ glukose vry te stel as
suiker.2 Dit help om die bloedglukosevlak instant te hou in plaas
daarvan om dit skerp te laat styg/ is effektief in die afname en beheer
van diabetes/
bloedglukose.3
Die brood is hoog in vesel4 wat stadig verteer5 en groot wisseling in
bloedglukosevlakke voorkom.6
Die brood bevat geen versadigde vet/ cholesterol/ transvette nie,7 vet
moet beperk word aangesien diabete meer vatbaar vir hartsiektes
is.8
Die brood bevat molasses, wat geskik9 is vir diabete.
Die brood bevat suiker/ heuning, wat hoog in suiker is,10 is nie geskik
vir diabete nie.11 (Enige 8) (8)
Analisering, moeilik (Verken, p.72-73; Suksesvol, p.82)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 11 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 4: KLEDING
4.1 Noem TWEE eienskappe van klassieke modes.
Klassieke modes bly vir 'n lang tyd gewild/ tydloos/ duur vir baie
seisoene.1
Word altyd as smaakvol beskou.2
Hulle het toevallige, subtiele veranderinge/ opgraderings.3
'n Groot groep mense4 aanvaar hulle aanhoudend.
Hulle word deur eenvoud5 gekenmerk. (Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.49; Suksesvol, p.51)
4.2 Verskaf TWEE voorbeelde van volhoubare tekstiele.
Bamboes1
Hennep2
Organiese katoen3
Sojamateriaal4
Sy ('silk')5 (Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.61-62; Suksesvol, p.67-68)
4.3 Verduidelik die volgende terme:
4.3.1 Ekovriendelike materiaal
Materiaal wat 'n lae koolstofvoetspoor het,1 word
geproduseer uit gewasse wat nie plaagdoders of
chemikalieë vereis om te groei nie.2
Gebruik minder/ min water om te produseer.3
Skep minder afval/ is bio-afbreekbaar.4
Geproduseer uit hernubare/ hergebruikte hulpbronne.5
Word op 'n omgewingsvriendelike wyse vervaardig.6
Natuurlik/ Geen skadelike kleurmiddels kan gebruik word
nie.7 (Enige 2) (2)
Onthou, matig (Verken, p.61; Suksesvol, p.67)
4.3.2 Modegiere
Word dikwels in bykomstighede1 gesien.
Mode wat hoog in aanvraag is.2
Vind aanklank onder 'n groot groep mense.3
Dit is van korte duur/ kort lewensiklus/ duur slegs vir een
seisoen/ word skielik gewild/ verdwyn vinnig.4 (Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.49; Suksesvol, p.51)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 12 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
4.4 Motiveer die geskiktheid van die kleur en styl van die uitrusting vir die
werksplek.
Die keuse van enige kleur bykomstighede/ skoene/ handsak sal by die
rok pas/ kan gemeng en pas word.1
Die rok se kleur is neutraal2 die styl is basies/ klassiek/ het
eenvoudige
lyne3 en sal vir baie jare hou.4
Swart kan bedags/ in die aand/ opgetooi/ formeel/ professioneel/
eenvoudig/ informeel gedra word.5
Die rok se kleur kan die draer slanker6 laat vertoon.
Die rok is nie ontblotend nie aangesien dit die skouers bedek en onder
die knie is.7
Die rok se styl pas alle figuurtipes.8 (Enige 4) (4)
Toepassing, matig (Verken, p.57; Suksesvol, p.61)
4.5 Verduidelik hoe die volgende faktore tot bostaande stelling kon bydra.
4.5.1 Sosiale faktore
Tydens die grendeltydperk (lockdown) het mense nie
gesosialiseer nie/ sosiale geleenthede bygewoon nie/
gekuier/ so baie uit gegaan nie/ beweging was beperk/
klokreël was saans in plek gestel.1 Daar was geen
behoefte om nuwe modes te koop nie.2
Mense het van die huis af begin werk, wat die behoefte om
opgetooi te wees, verminder het/ professioneel vir virtueel
vergaderings/ mense het meer gemaklike/ informele klere
begin dra omdat hulle tuis gebly het.3
Om tussen lande te reis was verbied/ beperk4 daarom was
daar minder blootstelling aan nuwe modes uit ander
lande.5
Daar was min geleentheid vir beroemde persone om nuwe
modes by geleenthede te toon.6 (Enige 4) (4)
Analisering, moeilik (Verken, p.49; Suksesvol, p.54) (Verbruikersaangeleenthede)
4.5.2 Ekonomiese faktore
Fabrieke wat klere/ tekstiele produseer het tydelik gesluit1
wat die tempo van modeverandering verminder het.2
Klere-invoere het afgeneem weens beperkings op reise
tussen lande.3
Die meeste klerewinkels was aan die begin van die
grendeltydperk (lockdown) gesluit en verbruikers kon nie
nuwe klere koop nie.4
Daar was 'n wêreldwye resessie.5
Sommige verbruikers het hul werk verloor/ vir minder ure
gewerk.6 Dit het hulle besteebare inkomste om nuwe klere
te koop verminder,7 dus kon modeverandering nie floreer
nie. (Enige 4) (4)
Analisering, moeilik (Verken, p.49; Suksesvol, p.53) (Verbruikersaangeleenthede)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 13 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: BEHUISING EN INTERIEUR
5.1 Maak 'n lys van die inligting wat by 'n boukontrak ingesluit moet word
om die verbruiker en die boukontrakteur te beskerm.
'n Gedetailleerde uiteensetting van alle koste/ insluitend bou- en
regskoste.1
'n Beskrywing in besonderhede van al die material en afronding/
lys van spesifikasies.2
Die presiese dimensies of grootte van die huis volgens die huisplan.3
Die voltooiingsdatum van die bouwerk.4
Die datums/ wyse van betaling.5
'n Staat van die waarborge deur die bouer voorsien, wat verseker dat
enige strukturele foute, daklekke, bouwerkfoute of werk wat laat voltooi
was, herstel moet word of deur die bouer reggestel word.6
'n Kansellasieklousule van die kontrak, indien enige van die partye nie
gehoor daaraan kan gee nie.7
Gevolge indien die eienaar of die bouer nie hulle kant van die
ooreenkoms nakom nie.8 (Enige 5) (5)
Onthou, maklik (Verken, p. 118; Suksesvol, p. 137)
5.2 5.2.1 Noem DRIE faktore om in ag te neem by die keuse van 'n
yskas vir 'n gesin.
Behoeftes van die gesin (grootte van die gesin/ hoeveelheid
spasie beskikbaar/ kenmerke van die yskas/ funksies van die
yskas/ gesin se lewenstyl).1
Begroting (bekostigbaarheid/ energie-doeltreffendheid/ nuut/
gebruik/ gas/ elektrisiteit/ installasie).2
Maklike hantering (instruksies wat maklik is om te verstaan/
volg/ funksies wat dit moet verrig/ universele ontwerp
kenmerke).3
Veiligheid/ veilig om te gebruik/ veiligheidsertifikaat.4
Die betroubaarheid van die handelaar.5
Omvattendheid en lengte van geld-terug waarborg.6
(Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p. 133; Suksesvol, p.152-153)
LET WEL: 'n Punt kan slegs toegeken word vir 'n faktor of 'n voorbeeld.
5.2.2 Verduidelik TWEE maniere waarop die yskas menslike
energie bespaar.
Dit ontdooi outomaties1 wat tyd bespaar2 wanneer die
yskas skoongemaak word.
Dit het 'n metaalafwerking3 wat dit maklik maak om skoon
te maak.4 (4)
Verstaan, maklik (Verken, p. 136; Suksesvol, p.160)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 14 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
5.2.3 Verduidelik die voordele van die gebruik van 'n sonenergie-
hibried yskas.
Dit gebruik 'n kombinasie van sonenergie en elektrisiteit/ dit
bespaar 44% elektrisiteit (nie-menslike energie).1
Die lopende koste sal laag/laer wees2 omdat dit
sonenergie
gebruik.
Daar is minder aanvraag op die nasionale elektriese
netwerk.3
Dit sal goed wees vir die omgewing/ meer
omgewingsvriendelik/ verminder lugbesoedeling/ bewaar
natuurlike hulpbronne/ verlaag die koolstofvoetspoor.4
Die yskas sal aanhoudend funksioneer tydens beurtkrag.5
(Enige 3) (3)
Toepassing, matig (Verken, p. 134; Suksesvol, p.160)
5.3 Bespreek die moontlike gevolge vir huiseienaars indien hulle nie hulle
finansiële huiseienaarskap-verantwoordelikhede kan nakom nie.
Huiseienaars wat nie maandeliks hul verbandterugbetaling kan maak
nie,1 loop die risiko om hul eiendomme te verloor, omdat dit
teruggeneem kan word.2
Indien munisipale tariewe en belasting nie betaal word, word rente3
gehef en dit akkumuleer.
Indien water en elektrisiteit nie betaal word nie, kan die diens
afgeskakel
word.4
Indien huiseienaarsversekering nie betaal is nie, mag daar geen
uitbetaling5 wees in die geval van skade soos oorstromings of brand
nie
Indien die eiendom nie in stand gehou word nie, verloor dit
waarde/raak
vervalle.6
Veiligheid word ingeboet7 indien sekuriteit nie betaal kan word nie.
Negatiewe impak op die kredietrekord van die huiseienaar. 8
Die hoeveelheid skuld sal vermeerder indien ‘n terug-betalings-breek
(verligting in paaiement betaling) geneem was. 9 (Enige 5) (5)
Analisering, moeilik (Verken, p. 122 and 124; Suksesvol, p. 139,140,142 en 145)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 15 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP
6.1 Noem VIER vereistes van hoë gehalte verpakking.
Dit moet/behoort:
Verbruikers se aandag trek.1
Uitstaan bo ander soortgelyke produkte of handelsname op dieselfde
rak.2
Geskik wees vir die produk/ geskikte vorm/ grootte om die voorkoms en
vorm van die produk te beskerm.3
Sterk wees/ goed ontwerp/ gemaklik/ maklik om oop/ toe te maak en
maklik hanteerbaar.4
By alle kleinhandelaars pas/ dit moet maklik wees om op die rakke van
verskillende kleinhandelaars te plaas.5
Lugdig wees indien goedere waarskynlik vog sal absorbeer.6
Sterk genoeg wees om te vervoer.7 (Enige 4) (4)
Onthou, maklik (Verken, p.30; Suksesvol, p.29)
6.2 Verduidelik hoe die 5P’s van die bemarkingsmengsel in die
advertensie hierbo bereik is.
Produk: Toffie/ heuning/ toffiesmeer1
Plek: Handwerkmarkte/ voedselmarkte/ aanlyn2
Prys: Verskillende pryse gelys3 op die advertensie/ bord.
Promosie: Aanlyn4
Persone: Mense met 'n soettand/mense wat die markte besoek5 (5)
Verstaan, maklik (Verken, p.29-34; Suksesvol, p.28-33)
6.3 6.3.1 Identifiseer die maand met hoogste verkope.
Desember (1)
Onthou, maklik (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.41)
6.3.2 Gee DRIE moontlike redes vir die antwoord op VRAAG 6.3.1.
Die weer is warm/ somer, geskik vir roomys.1
Mense mag meer geld aan die einde van die jaar hê/
bekostigbaar2 bv. weens bonusse.
Mense onthaal baie/ meer.3
Roomys is 'n gewilde/ gerieflike/ gereed om te
bedien nagereg.4
Baie mense is met vakansie/ skole is gesluit.5 (Enige 3) (3)
Verstaan, maklik (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.41)
6.3.3 Verduidelik waarom Julie die laagste verkope toon.
Julie is 'n wintermaand/ nie baie mense eet roomys in Julie nie/
winter/dit is koud in Julie (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 16 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Verstaan, maklik (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.41)
6.4 6.4.1 Verduidelik kortliks die belangrikheid van
personeelopleiding om die sukses van Nel se besigheid te
verseker.
Om die gehalte van die werk/ diens te verbeter.1
Sal nie kliënte se klere/ tafeldoeke/ servette beskadig nie.2
Om die produktiwiteit te verhoog/ onafhanklik te werk3
weens verhoogde kennis en werkbeskrywing.
Om vermorsing van tyd/ skoonmaakmiddels/ elektrisiteit te
verminder.4
Deur werknemers se moraal/ motivering te verhoog, kan
gehalte verbeter.5
Om instandhouding en herstelkoste van masjinerie te
verminder.6 (Enige 4) (4)
Verstaan, maklik (Verken, p.25; Suksesvol, p.26)
6.4.2 Verduidelik die belangrikheid van netheid in die wassery.
Werkers sal vining/ akkuraat werk/ makliker om skoon te
hou.1
Verskaf 'n veilige/ gesonde werkomgewing/ voorkom dat
ongelukke plaasvind.2
Sal help om die werksvloei georganiseerd te hou/ kliënte se
klere sal nie gemeng word/ sal skoon gehou word.3
(Enige 2) (2)
Verstaan, maklik (Verken, p.17; Suksesvol, p.22)
6.4.3 Identifiseer DRIE faktore wat tot die sukses van Nel se
besigheid sal bydra.
Die besigheid groei/ hy het 'n kontrak vir 'n restaurant
ontvang.1
Nel het afdelings met spesifieke werkbeskrywings geskep.2
Nuwe groot wasmasjiene is aangekoop3 en meer wasgoed
kon gewas word.4
Goeie kliëntediens/ tevredenheid.5
Begin 'n droogskoonmaakafdeling.6
Opgeleide werkers sal take vinniger/ beter verrig.7
(Enige 3) (3)
Verstaan, maklik (Verken, p.35; Suksesvol, p.34)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 17 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
6.4.4 Skryf 'n paragraaf om te verduidelik hoe Nel se wassery 'n
doeltreffende diens aan sy klante bied.
Nel het groter masjiene aangekoop sodat meer wasgoed gewas
kan word.1 Die besigheid het sy menslike hulpbronne
vermeerder/ meer werkers is gehuur.2 Werkers was vir 'n
droogskoonmaak- kursus gestuur om hulle vaardighede/ kennis
te verbeter.3 Die wassery het verskillende afdelings4 met
werkers wat vir spesifieke areas verantwoordelik is5 sodat almal
presies weet waarvoor hulle verantwoordelik is.6 Die besigheid
verskaf 'n doeltreffende diens wat wasgoed betyds kollekteer/
aflewer.7
(Enige 6) (6)
Toepassing, matig (Verken, p.15-19; Suksesvol, p.21-23)
LET WEL: Trek EEN punt af indien nie in paragraafformaat nie.
6.4.5 (a) Bereken die bedrag geld wat die besigheid sal maak
as 30 mandjies wasgoed daagliks afgehaal, gewas en
afgelewer word.
R100 + R30 = R 130,001
R130,00 × 30 = R3 900,003
2
OF
R100,00 × 30 = R 3 000,004
R30,00 × 30 = R900,005
R3 000,00 + R900 = R3 900,006 (3)
Toepassing, matig (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.35-39)
(b) Bereken die wins wat Nel maak as 30 mandjies per
dag
gewas en gestryk word.
R3 900,00 × / 40%1 = R1 560,002
(2)
Toepassing, matig (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.35-39)
6.4.6 Bespreek die faktore wat Nel se besigheid finansieel
volhoubaar maak.
Die besigheid sal finansieël volhoubaar wees omdat dit nie
'n seisoenale diens verskaf nie/ dit verskaf 'n diens wat
regdeur die jaar vereis word1 en ‘n inkomste sal waarborg.
Die besigheid het 'n kontrak ontvang,2 wat 'n inkomste vir
'n lang tydperk3 sal voorsien.
Die besigheid brei uit om droogskoonmaak4 in te sluit wat
die getal kliënte vermeerder5 en Nel se inkomste
vermeerder.
Dit verskaf ook 'n optel- en afleweringsdiens6 wat gerieflik
vir hul kliënte is en hulle aanmoedig om terug te kom.7
(Enige 6) (6)
Analisering, moeilik (Verken, p.35; Suksesvol, p.34)
[40]
TOTAAL AFDELING B: 160
GROOTTOTAAL: 200
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2022 Question Paper (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2022 Question Paper (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2018 Memo (English)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2018 Memo (Afrikaans)
More from Grade 12 Consumer Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Con Stu ATP 2023 24

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 QP (Eng)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 QP (Eng)

Errata
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Question paper