Consumer Studies Grade 12 NSC November 2021 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 VERBRUIKERSTUDIES NOVEMBER 2021 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 19 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 2 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: KORTVRAE VRAAG 1 1.1 1.1.1 B Onthou, maklik (Verken, p.157, Suksesvol, p.173) (1) 1.1.2 C Onthou, maklik (Verken, p.158-159, Suksesvol, p.175) (1) 1.1.3 B Onthou, maklik (Verken, p.167, Suksesvol, p.185) (1) 1.1.4 D Verstaan, maklik (Verken, p.170, Suksesvol, p.193) (1) 1.1.5 A Onthou, maklik (Verken, p.166, Suksesvol, p.184) (1) 1.1.6 A Onthou, maklik (Verken, p.72; Suksesvol, p.79, 80) (1) 1.1.7 D Verstaan, matig (Verken, p. 89, Suksesvol, p.103) (1) 1.1.8 B Onthou, maklik (Verken, p.98; Suksesvol, p.118) (1) 1.1.9 C Onthou, maklik (Verken, p.71; Suksesvol, p.77) (1) 1.1.10 BVerstaan, maklik (Verken, p.103; Suksesvol, p.123) (1) 1.1.11 DVerstaan, maklik (Verken, p.49; Suksesvol, p.53) (1) 1.1.12 A Onthou, maklik (Verken, p.54; Suksesvol, p.57) (1) 1.1.13 C Onthou, maklik (Verken, p.148; Suksesvol, p.162) (1) 1.1.14 D Onthou, maklik (Verken, p.118; Suksesvol, p.137) (1) 1.1.15 C Onthou, maklik (Verken, p.120; Suksesvol, p.139) (1) 1.1.16 A Onthou, maklik (Verken, p.40; Suksesvol, p.42 ) (1) 1.1.17 COnthou, maklik (Verken, p. 35; Suksesvol, p.35) (1) 1.1.18 AVerstaan, matig (Verken, p.13; Suksesvol, p.19) (1) 1.1.19 BVerstaan, matig (Verken, p.37; Suksesvol, p.39) (1) 1.1.20 DVerstaan, maklik (Verken, p.10; Suksesvol, p.17) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 3 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 1.2 B E G H(Enige volgorde) (4) Onthou, maklik (Verken, p.121; Suksesvol, p.138) 1.3 1.3.1 F 1.3.2 C 1.3.3 E 1.3.4 A (4) Verstaan, matig (Verken, p.12-18; Suksesvol, p.21-22) 1.4 1.4.1 D 1.4.2 G 1.4.3 A 1.4.4 E (4) Verstaan, matig (Verken, p.92-94; Suksesvol, p.113-114) 1.5 1.5.1 Vrystellings/ uitsluiting/ vrystellings/ vrywaringsklousule  (Verken, p.156; Suksesvol, p.173) 1.5.2 Uitvissing/ Swendelskema (Hengel) (Verken, p.159; Suksesvol, p.177) 1.5.3 Grysgoedere/ Parallele invoere(Verken, p.158; Suksesvol, p.176) 1.5.4 Onbillike sakepraktyke (Verken, p.157; Suksesvol, p.174 ) (4) Verstaan, matig 1.6 B C E G(Enige volgorde) (4) Analisering, moeilik (Graad 11) [40] TOTAAL AFDELING A: 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 4 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING B: LANGVRAE VRAAG 2: DIE VERBRUIKER 2.1 Noem die dokument wat 'n wettige ooreenkoms tussen twee of meer partye is. Kontrak (1) Onthou, maklik (Verken, p.155; Suksesvol, p.169) 2.2 Gee TWEE voorbeelde van fossiel brandstof as 'n vorm van energie.  Steenkool1  Olie/ parafien/ karosene2  Natuurlike Gas/ Gas3(Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.169-170; Suksesvol, p.190) 2.3 Definieer die term repokoers. Die rentekoers waarteen die kommersiële banke1 geld van die Reserwe bank kan leen.2 OF Die basis3 vir die berekening van die rentekoers is die Suid Afrikaanse Reserwe Bank4 se Terugkoopkoers (repokoers). (2) Onthou, maklik (Verken, p.166; Suksesvol, p.184) 2.4 Noem DRIE maniere waarop verbruikers elektrisiteit kan bespaar wanneer ligte in die huis gebruik word. Skakel ligte af wanneer dit nie benodig word nie.1 Gebruik gloeilampies met lae wattverbruik waar moontlik/ gebruik minder gloeilampies met hoër wattverbruik.2  Vervang konvensionele gloeilampies met energiebesparende/ kompak- fluoorligte. (CFL)/ LED ligte.3  Gebruik lae energie/ energiebesparende lampe/ sensors/ A-energie gradering gloeilamies.4  Gebruik sonkrag ligte in die huis/ tuin.5 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.173; Suksesvol, p.192) 2.5 2.5.1 Noem wie voorlopige belasting behoort te betaal. Belastingbetalers wat nie 'n vaste inkomste verdien nie/ vasgestel is nie/ belastingbetalers met 'n onreëlmatige/ ongereelde inkomste/ mense met ander inkomste as 'n gereelde salaris/ boere/ besigheidseienaars. (1) Toepassing, matig (Verken, p. 163; Suksesvol, p.181) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 5 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 2.5.2 Verduidelik hoe voorlopige belasting aan SAID betaal word. Voorlopige belasting word in die vorm van twee paaiemente/ tweekeer per jaar betaal1 uit inkomste wat tydens die eerste jaar ontvang was (in plaas van in die vorm van 'n enkele groot som geld na die einde van die jaar).  Belasting word twee keer per jaar betaal gebaseer op die geskatte belasbare inkomste.2 (2) Verstaan, matig (Verken, p.163; Suksesvol, p.181) 2.6 2.6.1 Identifiseer die tipe klub wat hierbo beskryf word. Stokvel/ Gemeenskap gebaseerde spaarklub (1) Verstaan, maklik (Verken, p.161-165; Suksesvol, p.177) 2.6.2 Noem DRIE vereistes wat Siyabuthana moet aan voldoen om as 'n wettige klub beskou te kan word. Al die lede moet weet hoeveel geld1 elkeen sal belê, hoe2 die geld belê sal word en wie die geld sal bestuur.3  Al die lede moet saamstem oor die risiko wat hulle bereid is om te neem.4  Alle bydraes moet aan 'n gemeenskaplike fonds gemaak word.5  Alle lede moet voordeel uit die klub trek.6  Daar moet saamgestem word oor die sperdatum vir die betaling van maandelikse bydraes.7  Alle lede moet weet hoe gereeld vergaderings gehou gaan word.8  Alle lede moet weet hoe gereeld uitbetalings gemaak gaan word9 en wanneer dit 'n spesifieke lid se beurt sal wees om voordeel uit dit geld te trek.10 (Enige 3) (3) Verstaan, matig (Verken, p.161-162; Suksesvol, p.178) 2.7 Adviseer die gemeenskap oor hoe om elk van die volgende effektief te gebruik om water te bespaar: 2.7.1 Krane  Maak seker dat daar geen krane is wat drup nie/ herstel krane wat drup/ lek.1  Installeer kraanbelugters omdat dit die watervloei met 50 –70% verminder.2  Draai die water toe terwyl jy jou tande borsel/ klere uitspoel/ skottelgoed was/ hande was.3  Plaas ‘n emmer onder ‘n lekkende kraan en gebruik die water vir ‘n ander doel.4  Gebruik ‘n koppie of ‘n glas wanneer water gedrink word, moenie van ‘n lopende kraan af drink nie.5  Installeer sensor krane.6 (Enige 3) (3) Verstaan, maklik (Verken, p.180; Suksesvol, p.199) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 6 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 2.7.2 Toilette Plaas 'n plastiekbottel vol water/ baksteen in die spoelbak om die hoeveelheid water wat met elke spoel gebruik word, te verminder.1  Maak seker dat die toilet/ spoelbak/ pype nie lek nie.2  Lig die handvatsel nadat die vloeistof weggespoel het, om die hoeveelheid water wat weggespoel word, te verminder.3  Gebruik bad/ stort/ wasmasjien/ swembad water om die toilet te spoel.4  Installeer ‘n dubbel spoelsisteem.5  Spoel slegs wanneer nodig.6 (Enige 3) (3) Verstaan, maklik (Verken, p.180; Suksesvol, p.199) 2.8 2.8.1 Definieer die term swendelskema. 'n Swendelskema is 'n valse en oneerlike besigheidstransaksie1 wat dikwels verbind is aan georganiseerde misdaad.2 OF 'n Swendelskema is 'n oneerlike skema3 wat gewoonlik 'n niksvermoedende verbruiker op 'n oneerlike wyse oorreed om 'n buitensporige prys/ bedrag vir goedere en dienste te betaal.4 (2) Onthou, maklik (Verken, p.159; Suksesvol, p.176-177) 2.8.2 Identifiseer en verduidelik DRIE waarskuwingstekens wat aandui dat hierdie advertensie 'n swendelskema is.  Dit is 'n aanlyn ontwerpersklerewinkel/ het geen naam/ adres/ webtuiste1 mag nie bestaan nie/ kan nie nagevors word nie.2  'n Gesertifiseerde ID kopie3 moet deur WhatsApp aangestuur word wat gebruik kan word vir identiteit diefstal.4  WhatsApp word vir kommunikasie gebruik,5 is ‘n nie- amptelike platform vir aansoek vir werk nie.6  Deposito van R250 moet deur kitsgeld/ kontant/ ”e-wallet”7 betaal word, daar sal geen spoor van die geld wees indien die kontaknommer wat verskaf is, vernietig word.8  Die eerste 30 potensiële modelle wat reageer, ontvang die volle kontant terug9 daar mag geen kontant aan enige iemand terugbetaal word nie/ swendelaar(s) mag met die geld verdwyn.10  Bankbesonderhede11 mag gebruik word om geld van aansoekers te steel.12 (Enige 3 x 2) (6) Toepassing, matig (Verken, p.159; Suksesvol, p.176-177; Newspaper article) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 7 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 2.9 Verduidelik hoe gebrekkige vullisverwydering 'n negatiewe impak op 'n gemeenskap kan hê.  Indien vullis nie gereeld verwyder/ gekollekteer word nie, sal dit bydra tot die skepping van 'n ongesonde omgewing/ wat siektes1 meer peste/ vlieë/ rotte/ mikroӧrganismes/ onooglik/ slegte reuke veroorsaak.2  Dit skep 'n onveilige3 leefomgewing omdat mense/ diere deur vullis mag krap.4  Dit is onveilig omdat dit ‘n fisiese gevaar vir kinders inhou.5  Swak vullisverwyderingsdienste sal dit moeilik maak om besigheid/ industrie/ toeriste na die area aan te trek6 en sal werksgeleenthede vir inwoners beperk7 en ‘n negatiewe impak op die ekonomie het.8  Dit mag 'n negatiewe effek op die moraal van die gemeenskap hê.9  Dit kan water/ grondbesoedeling veroorsaak.10  Plastiek wat rondlê mag gevaarlik vir diere wees.11  Die eiendom in die area sal hul waarde verloor12 weens ‘n gebrek aan diensverskaffing.  Gebrek aan diensverskaffing mag protesaksie tot gevolg hê.13  Vullis wat nie verwyder word, mag in stormwater dreineringstelsels beland, wat oorstromings mag veroorsaak.14 (Enige 3) (3) Toepassing, matig (Verken, p.182-183; Suksesvol, p.203-204) 2.10 Skryf 'n paragraaf om die styging in voedselpryse vanaf 2019 tot 2020 te regverdig. Inflasie1 veroorsaak dat die pryse van goedere en dienste styg. Soos lone styg, styg die koste van arbeid/ en die salarisuitgawe sal styg.2 Produksiekoste en die prys van grondstowwe styg3 en hierdie stygings word aan die verbruiker oorgedra. Die koste van brandstof/ diesel het gestyg4 dus styg vervoerkoste van die items.5 Elektrisiteitpryse het oor jare gestyg,6 wat die styging in voedselproduksiekoste tot gevolg gehad het7 wat gely het tot die styging basiese kleinhandelspryse.8 Sommige kleinhandelaars het hulle voedselpryse tydens die nasionale grendeltydperk opblaas.9 Beperkte voorraad van sekere voedselintems het tot prysverhogings gely.10 Vermindering in produksie van voedselitems het prysstygings tot gevolg gehad.11 Droogte12 in sekere dele van die land het tot 'n styging in voedselpryse gely. (Enige 8) (8) Analisering, moeilik (Verken, p.166-168; Suksesvol, p.184-185) LET WEL: Trek EEN punt af indien die antwoord nie in ‘n paragraaf geskryf is nie. [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 8 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING 3.1 Definieer die term voedselbymiddels. Voedselbymiddels is natuurlike/ chemiesestowwe/ bestanddele1 wat doelbewus by produkte tydens die prosessering/ produksieproses gevoeg word, om 'n spesifieke funksie te verrig.2 OF Voedselbymiddels is stowwe/ ingredients3 wat by voedsel gevoeg wordom hulle te preserveer/ geur/ tekstuur/ voorkoms te verbeter.4 (2) Onthou, maklik (Verken, p.92; Suksesvol, p.110) 3.2 Noem die oorsaak van Tipe 1 diabetes.  Die pankreas selle is beskadig/ nie in staat1 om insulien te produseer nie.2  Dit is ‘n genetiese/ oorerflike component.3 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.72; Suksesvol, p.80) 3.3 Noem DRIE maniere waarop E. coli in 'n voedselomgewing oorgedra kan word.  Besmette voedsel te eet/ drink.1  Halfgaar vleis te eet.2  Ongepasteuriseerde (rou) melk te drink.3  Groente wat deur dieremis besmet is te eet.4  Besmette water te drink.5  Voedsel met besmette water af te spoel.6  Nie hande deeglik te was nadat die toilet besoek was/ voordat voedsel hanteer word.7  Kruiskontaminasie/ gereedskap wat nie deeglik gewas is nie.8 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.90; Suksesvol, p.106) 3.4 Bespreek die voordele wat die produksie van organiese voedsel op die natuurlike omgewing sal hê.  Grondkwaliteit word verbeter.1  Watertoevoer word verbeter aangesien dit skoner bly omdat daar geen afloop van giftige chemikalieë/ grondwater word sonder chemikalieë gelaat.2  Daar is geen/ minder omgewingsbesoedeling/ verminder koolstofvoetspoor.3  Omgewingsvriendelike praktyke soos oeste rotasie/ wisselbou/ geen chemiese bemesting/ slegs natuurlike bemesting/ dieremis word gebruik sodat die omgewing volhou kan word.4  Minder brandstof5 word gebruik aangesien min/ geen brandstof word in die vervaardiging van organiese bemesting gebruik.6 (Enige 4) (4) Verstaan, moeilik (Verken, p.104; Suksesvol, p.125) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 9 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 3.5 Verduidelik hoe die DRIE nutriënte in die onderstaande lys van voedsels sal bydrae tot die voorkoming osteoporose.  Kalsium1 in melk/ bene van die vis sal die bene versterk/ vehoog beendigtheid.2  Fosfor3 in die melk sal die bene versterk/ help met die absorpsie van kalsium.4  Die vitamien D5 in die melk/ ingemaakte vis sal help met die absorbsie van kalsium.6  Proteïene7 in vis/ melk help met bindweefsel/ kollageensintese.8 (Enige 3x2) (6) Verstaan, matig (Verken, p.76; Suksesvol, p.90) LET WEL: Versterk die bene kan slegs een punt toegeken word. 3.6 Gebruik die onderstaande tabel om 'n vergelyking te tref tussen die dieetverwante gesondheidstoestande hipoglukemie en hiperglukemie met verwysing na: ASPEK HIPOGLUKEMIE HIPERGLUKEMIE 3.6.1 Bloedglukose- Laag (1) Hoog (1) vlakke 3.6.2 Oorsake  Oorslaan van maaltye/  Diabetes/ suiker ongereelde etes1 in die bloed bou  Oormatige oefening2 op in plaas van  Hoë GI voedsel op hul om in energie eie te eet3 omgeskep te  Pankreas produseer te word1 veel insulien4  Groot hoeveelhede hoë GI voedel in een maaltyd te (Enige 2) (2) eet2 (2) (6) Onthou, matig (Verken, p.71; Suksesvol, p.78-79) LET WEL: Trek een punt af indien die antwoord nie in tabelformaat geskryf is nie. 3.7 Noem VIER maniere waarop voedselbestraling die rakleeftyd van voedsel verleng.  Dit vertraag die rypwording van vrugte.1  Beheer die uitloop van uie/ knoffel/ aartappels.2  Vertraag die vergroening van aartappels.3  Dit vernietig insekte wat ontbytgraan besmet.4  Geprosesseerde vleis benodig minder preserveermiddels wanneer dit geprosesseer word.5  Dit vernietig/ deaktiveer Salmonella/ patogeniese bakterie/ skadelike organismes.6  Vernietig insekte in of op tropiese vrugte wat ingevoer en uitgevoer word.7 (Enige 4) (4) Verstaan, matig (Verken, p.105; Suksesvol, p.127) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 10 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 3.8 Verduidelik hoe die regering en die gemeenskap voedselsekerheid tydens die 2020 nasionale grendel tydperk (lockdown) verseker het.  Die winkels het oop gebly1 sodat mense elke dag toegang gehad het om voedsel aan te koop.2  Werklose mense het sosiale verligtingstoelae/ R350.00 ontvang3 om voedsel te koop4 en ander sosiale toelae was verhoog en verleng5 sodat mense basiese voedsel kon koop.  Mense wat afgedank was of nie 'n salaris verdien het nie het WFV/ ”TERS”6 ontvang sodat hulle aan kon hou om voedsel te koop.  Voedselpakkies/ voedseldonasie7 was deur die staat/ skole/ NRO/ kerke/ gemeenskappe uitgedeel.  Skool voedingskemas/ voedingsprogramme het aangehou terwyl skole gesluit was.8  Bure/ gemeenskappe het begin om mekaar met voedsel te ondertsteun.9  Gemeenskapslede het hul eie groentetuine begin.10  Boere het aanhou boer, selfs tydens die nasionale grendeltydperk.11 (Enige 5) (5) Toepassing, matig (Verken, p.106-107; Suksesvol, p.128-129) 3.9 Analiseer die geskiktheid van die voedselitems in die maaltydplan vir 'n diabeet.  Gewone laevet jogurt bevat baie min suiker/ koolhidrate/ vet1 wat nie bloedglukosevlakke sal laat styg nie.2  Groen blaargroentes is baie laag in koolhidrate3 wat help met die regulering van bloedglukosevlakke.4  Bruinrys het 'n lae GI5 en is ryk in vesel6 wat koolhidraatmetabolism verbeter7 omdat glukose stadig in die bloed vrygestel word.8 Dit voorsien 'n geleidelike toevoer van glukose in plaas van 'n skielike energie–opstuwing (styging).9  Diabetes is 'n risiko faktor vir koronêre hartsiektes.10  Rooivleis is hoog in versadigde vette/ LDL (laedigtheids-lipoproteïene)11 wat die risiko van 'n hartaanval/ beroerte verhoog.12  Roomys is hoog in suiker/ hoë GI,13 wat die bloedglukosevlakke vinnig sal laat styg.14(Enige 7) Gevolgtrekking: Die maaltydplan is geskik15 omdat die meeste voedselitems 'n lae GI het/ ryk is in vesel en help om bloedglukosevlakke te reguleer. (1) (8) Analisering, moeilik (Verken, p.72-73; Suksesvol, p.82-83) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 11 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KLEDING 4.1 Verduidelik die term modegier.  'n Styl wat aanklank vind onder 'n (groot) groep mense1 met groot entoesiasme en verdwyn dan baie vinnig.2 OF  Iets wat groot aanvraag het3 maar vir 'n baie kort tyd duur/ 'n baie kort lewensduur het/ slegs vir een seisoen duur.4 (2) Onthou, maklik (Verken, p.49; Suksesvol, p.51) 4.2 Verskaf DRIE riglyne om in ag te neem wanneer skoene vir die wêreld van werk gekoop word.  Koop goeie gehalte (leer/ sweedsleer)/ duursame skoene.1  Kies klassieke styl skoene/ skoene met skoon, eenvoudige lyne.2  Kies gemaklike skoene/ wat goed pas.3  Koop skoene wat by kledingstukke in jou klerekas pas/ neutrale kleure is meer veelsydig.4  Skoene behoort dieselfde kleur/ donkerder as broeke/ some van rompe/ rokke te wees en moet by die kleur van die gordel inskakel.5  Geskik vir die werkomgewing/ tipe werk.6 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.55; Suksesvol, p.62) 4.3 4.3.1 Noem TWEE stadia in die modesiklus waardeur gesigs- maskers sedert Maart 2020, gegaan het.  Die begin/ loods/ bekendstelling1  Toename/ opgang2  Die piek/ hoogtepunt3 (Enige 2) (2) Verstaan, maklik (Verken, p.49-50; Suksesvol, p.50) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 12 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 4.3.2 Verduidelik elk van die stadiums wat in VRAAG 4.3.1 genoem word. Die begin/ loods/ bekendstelling  Gesigsmaskers was bekendgestel.1  Min mense/ welbekende persoonlikhede/ leiers (Ministers/ President) het gesigsmaskers begin dra.2  Duur3  Beperkte voorraad4 (Enige 2) Die toename/ opgang  Gesigsmaskers se gewildheid het toegeneem/ noodsaaklik geword.5  Meer en meer mense het dit aanvaar om gesigsmaskers te dra.6  Maskers het meer bekikbaar vir verbruikers geword.7 (Enige 2) Die piek/ hoogtepunt  Gesigsmaskers was in toenemende getalle geproduseer/massa geproduseer.8  Gesigsmaskers het die hoogtepunt van gewildheid bereik/almal het dit gedra omdat dit verpligtend.9  Gesigsmaskers het in winkels/ vanaf straatsmouse beskikbaar geword.10  Pryse het gedaal/ goedkoper/ meer bekostigbaar11 geword.  Groot verskeidenheid beskikbaar.12 (Enige 2) (4) Toepassing, matig (Verken, p.49-50; Suksesvol, p.50) LET WEL: Leerders kan oor enige twee stadia skryf. 4.4 Bespreek die veelsydigheid van die baadjie as 'n klereitem om werk toe te dra.  Dit kan met verskillende kleur/ hempde/ broeke/ rompe/ rokke/ dasse1 gemeng en pas word.2  Dit kan in alle seisoene gedra word.3  Dit kan met informele/ formele broeke/ rompe/ rokke/ hempde/ bloese gedra word.4  Dit kan met swart/ bruin/ vlootblou skoene gedra word.5  Die eenvoudigheid van die baadjie maak dit geskik om professioneel of informeel gedra te word.6  Dit is 'n klassieke7 item wat vir baie jare/ met verskillende modes gedra kan word.8 (Enige 5) (5) Toepassing, matig (Verken, p.57-59; Suksesvol, p.64-65) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 13 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 4.5 Bespreek hoe die hergebruik van klereitems sal bydra tot 'n volhoubare omgewing.  Die hergebruik van klere beteken dat nuwe klere/ kleedstof/ tekstiele nie geproduseer hoef te word nie1 omdat minder nuwe kledingstukke gemaak sal word.2 Dit verseker dat minder natuurlike hulpbronne gebruik hoef te word3 aangesien kleedstof/ kledingstukke hergebruik word.  Daar is minder skade aan die omgewing/ dit is omgewingsvriendelik4 aangesien minder onbruikbare tekstiele in stortingsterreine sal beland5 en dit verminder die koolstofvoetspoor.  Minder chemikalieë/ kleurmiddels/ bleikmiddels word gebruik omdat minder nuwe klere vervaardig sal word.6 Dit sal grondbesoedeling7 en waterbesoedeling verminder.8  Minder water9 en elektrisiteit10 word gebruik omdat die vervaardiging van nuwe klere verminder word.  Minder vervoer11 word benodig om klere te vervoer wat lugbesoedeling verminder.12 (Enige 4) (4) Analisering, moeilik (Verken, p.62; Suksesvol, p.71) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 14 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: BEHUISING EN INTERIEUR 5.1 Noem DRIE uitgawes waarvoor die heffing gebruik word.  Betaal lone en salarisse van personeel wat vir die kompleks werk.1  Instandhouding van geboue/ gemeenskaplike areas.2  Betaal water vir die gemeenskaplike areas.3  Betaal vir elektrisiteit vir die gemeenskaplike areas.4  Betaal heffings en belasting (gemeenskaplike areas).5  Betaal versekering vir die gemeenskaplike areas.6  Ongelukke of beskadeging van die eiendom/ kompleks7  Veiligheid en sekuriteit8 (van die kompleks). (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.122; Suksesvol, p.140) 5.2 Teken die onderstaande tabel en verduidelik die voordele verbonde aan koop en huur van eiendom onder die volgende opskrifte: 5.2.1 EIENAARSKAP 5.2.2 BELEGGINGS Koop Word die eienaar van die Goeie belegging/ akkumuleer eiendom.1 rykdom/ waarde van die eiendom verhoog/ kan aan die kinders (1) nagelaat word.4 (1) Verhuur Verhuurder bly die Dit is ‘n belegging/ bate vir die eienaar van eiendom2 verhuurder.5 (Die huurder besit nie die (Die huurder help om die eienaar se eiendom nie) (1) verbandlening af te betaal) (1) Huur Nie die eienaar nie dus is Dit is goekoper om te huur omdat daar minder daar minder maandelikse uitgawes verantwoordelikheid/ is en die geld wat gespaar was kan instandhouding/ minder belê word.6 maandelikse uitgawes/ makliker om te verhuis.3 (1) (Enige 1) (1) (4) Onthou, maklik (Verken, p.118, 122; Suksesvol, p.137, 140) LET WEL: Trek een punt af indien die antwoord nie in tabelformaat geskryf is nie. : Enige TWEE vir eienaarskap en TWEE vir Beleggings. 5.3 5.3.1 Identifiseer die stoof wat die meeste nie-menslike energie verbruik. Stoof A (1) Verstaan, maklik (Verken, p.139; Suksesvol, p.160) 5.3.2 Gee 'n rede vir die antwoord in vraag 5.3.1. Stoof A gebruik gas sowel as elektrisiteit, terwyl stoof B slegs gas gebruik. (1) Verstaan, maklik (Verken, p.139; Suksesvol, p.160) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 15 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 5.3.3 Verduidelik waarom stoof B die mees geskikste keuse is.  Gas maak voedsel vinniger gaar/ verskaf kitshitte en sal tyd bespaar.1  Dit kan tydens beurtkrag gebruik word.2  Die hele stoof gebruik gas en dit sal elektrisiteit3 en koste bespaar omdat gas goedkoper4 as elektrisiteit is. (Enige 3) (3) Verstaan, matig (Verken, p.134,136; Suksesvol, p.160) 5.3.4 Bereken die totale prys van stoof B as dit gekoop word op 'n afbetalingskooptransaksie. Toon ALLE berekenings. R 400,00 x 241 = R9600 + R3952 (deposito) = R9 995,003 OF R3954 + (R400,00 x 24)5 R395 + R9 600,00 = R9 995,006 (3) Toepassing, matig (Verken, p.148; Suksesvol, p.162) 5.4 Verduidelik die moontlike finansiële impak van die 2020 nasionale grendel tydperk op die verhuurders van eiendom. Verhuurders:  Geen uitsetting van huurders kon plaasvind, indien hulle nie die huur kon betaal nie.1  Verlies aan inkomste van die verhuurde eiendom2 indien huurders nie die huur kon betaal nie.  Dit kon moeilik wees om nuwe huurders te vind3 indien huurders uitgetrek het.  Sommige huurder kon verhuis het om met familielede te woon en eiendomme kon sonder toesig gelaat was.4 Dit kon aanleiding gee tot vandalisme,5 en onvoorsiene uitgawes om skade te herstel.6  Verhuurders was moontlik nie in staat om tariewe en erfbelasting/ instanthoudings te betaal nie.7  Verhuurders kon gedwing was om die huurbedrag te verminder8 om nuwe huurders aan te trek.9  Verhuurders mag dalk nie in staat was om die eiendom se verbandlening/ huislening te bekostig nie10 en kon vir onderbreking in betaling gevra het wat meer skuld/ rente op verbandbetaling tot gevolg kon hê.11  Hulle moes dalk die eiendom teen laer/ onder die markwaarde se prys verkoop12 en 'n verlies op die oorspronklike eiendom se koop/ markwaarde prys ly.13  Rentekoerse was verminder wat laer verbandterugbetaling14 tot gevolg gehad het, verband kon vinniger afbetaling word .15 (Enige 5) (5) Analisering, moeilik (Stelling) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 16 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP 6.1 Definieer die term winsopslag. Die bedrag/ persentasie1 wat by die kosprys van goedere gevoeg word om die bokoste/ oorhoofse uitgawes/ bedryfskoste2 te dek en steeds geld oorlaat om 'n wins te maak.3 (Enige 2) (2) Onthou, matig (Verken, p.37; Suksesvol, p.39) 6.2 Verduidelik waarom die higiëne van werkers so belangrik is in die werksomgewing.  Gereelde was van hande voorkom die verspreiding van moontlike siektes.1  Higiëne is baie belangrik sodat werkers veilg en gesond is terwyl hulle werk.2  Gesonde werkers verminder afwesighede/ verseker aanhoudende produktiwiteit.3  Higiëne verseker netheid in die werkplek wat besmetting deur mikroӧrganismes in 'n voedselomgewing voorkom/dat garing en kleedstof skoon gehou word.4  Om te verseker dat die produkte wat vervaardig word veilig en gesond is vir verbruikers.5  Higiëne van 'n individu is ook belangrik sodat ander kollegas nie deur swak higiëne geaffekteer word nie.6 (Enige 3) (3) Verstaan, matig (Verken, p.18; Suksesvol, p.22) 6.3 Verduidelik hoe gereelde/roetine instandhouding van toerusting tot voordeel van enige besigheid is.  Voorkom dat dit onverwags tydens produksie onklaar raak.1  Verseker aanhoudende vloei van produksie.2  Verminder herstelwerk en onbeplande instandhouding.3  Gereelde instandhouding is goedkoper as regstellende instandhouding. 4  Sal 'n verlies van inkomste voorkom.5  Die lewensduur van die toerusting sal baie langer wees.6  Kan ongelukke in die werkplek voorkom.7 (Enige 3) (3) Toepassing, matig (Verken, p.25; Suksesvol, p.25) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 17 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 6.4 Verduidelik die doel van voorraadbeheer in 'n besigheid.  Om te verseker dat die besigheid nie te veel voorraad aanhou nie1 omdat meer spasie vir voorraad dalk benodig sal word2 en voorraad mag beskadig/ bederf word.3  Om kontantvloei probleme te voorkom omdat geld in voorraad vasgevang is.4  Om diefstal van voorraad te voorkom.5  Produksie sal nie gestaak word omdat daar 'n tekort aan grondstowwe is nie/ as gevolg van 'n tekort aan grondstowwe.6  Om te verseker dat die korrekte gehalte/ hoeveelheid grondstowwe aangekoop word.7  Om vermorsing te verminder/ voorkom inkomste verlies8  Die koste van die opberging van die finale/eindprodukte te minimaliseer.9 (Enige 3) (3) Verstaan, matig (Verken, p.19; Suksesvol, p.23) 6.5 6.5.1 Verduidelik hoe hierdie besigheid tot stand gekom het. Hy het ‘n bietjie geld gespaar om blomme te koop.1 Khanye het mooi blomme bewonder.2 Hy het blommerangskikings vir sy aanbiddingsplek begin maak.3 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.7-8; Suksesvol, p.10-11; Scenario) 6.5.2 Identifiseer Khanye se teikenmark.  Gemeentelede1  Mense wat troues/ partytjies organiseer/ gebeurtenis beplanners2  Geskenkwinkels3 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.34; Suksesvol, p.11; Scenario) 6.5.3 Bespreek die volgende faktore wat bygedra het tot die sukses van Khanye se besigheid: (a) Finansiële hulpbronne Hy het sy spaargeld (finansies)1 gebruik om blomme te koop toe hy met die besigheid begin het en hoef nie huur te betaal nie.2 (2) (b) Beskikbare werksruimte Hy het sy ma se eetkamer1 gebruik om die blomme te rangskik en die tuin2 gebruik om groenigheid te kweek. (2) Toepassing, maklik (Verken, p.35-36; Suksesvol, p.18, Scenario) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 18 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 6.5.4 Gee die voordele verbonde aan die opleiding van die werklose buurman.  Dit skep werksgeleenthede/ inkomste vir die buurman.1  Dit is goedkoper om die buurman op te lei as om ‘n professionele bloemis te huur.2  Dit verbeter die werkgehalte/ blommerangskikkings.3  Dit het produktiwiteit verhoog.4  Die buurman kan onafhanklik werk/ verbeterde vaardigheid.5  Dit het gehelp om vermorsing van blomme/ verpakkingsmateriaal te verminder.6  Dit het die werker/ buurman se moraal/ werksbevrediging verbeter/ die buurman gemotiveer.7 (hom beter oor homself laat voel) (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.25; Suksesvol, p.26) 6.5.5 Verduidelik waarom sy besigheid 'n aantrekkingskrag het vir sy kliënte. Khanye hou homself op hoogte van blommerangskikings- neigings1 dus bly hy relevant/ modieus.2  Hy rangskik die blomme presies soos sy kliënte dit wil hê3 dit skep kliënte bevrediging/ bevredig kliënte se behoeftes.4  Die blomme was altyd vars5 omdat hy dit van 'n plaaslike blommeboer gekoop het.6  Die blomme word voeg oor naweke afgelewer7 dus hoef kliente nie geld/ vervoerkoste te bestee vir die afhaal daarvan nie/dis is dit gerieflik vir kliënte.8  Hy gebruik 'n verskeidenheid aantreklike verpakkings.9  Bio-afbreekbare verpakking is ekovriendelik.10 (Enige 6) (6) Toepassing, matig (Verken, p.13; Suksesvol, p.20; Scenario) 6.5.6 Verskaf redes vir elk van die volgende: (a) Konstante winsgewendheid regdeur die jaar.  Aanbiddingsplek/ gemeentelede koop regdeur die jaar blomme.1  Troues/ partytjies vind regdeur die jaar plaas.2  Geskenkwinkels word regdeur die jaar bedryf.3 (Enige 2) (2) (b) Drastiese toename in winsgewendheid gedurende sekere tye van die jaar.  Op Moedersdag/ Valentynsdag koop mense normaalweg meer blomme vir hul geliefdes.1  Hy het 'n kontrak met 'n geskenkwinkel gehad om blomme te voorsien.2  Daar is meer troues/ partytjies aan die einde van die jaar.3 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, p.35; Suksesvol, p.34; Scenario Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 19 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 6.5.7 Regverdig die volgende stelling: Khanye is 'n verantwoordelike verbruiker.  Khanye gebruik/ hergebruik die blare van die blomme as kunsmis/ kompos1 dus word afval hergebruik.2  Hy koop blomme vanaf 'n organiese plaas3 dus dra dit by tot volhoubare verbruik/ bekerming van die omgewing.4  Hy gebruik bamboestoutjies5 wat ekovriendelik is/vereis nie plaagdoders/ onkruiddoders/ besoedel nie die grond nie.6  Hy kweek sy eie groenigheidkoop7 en koop blomme plaaslik8 wat die behoefte aan vervoer, dus besoedeling verminder/ bydra tot die koolstofvoetspoor.9  Khanye gebruik bio-afbreekbare verpakking10 wat nie die omgewing beskadig nie.11 (Enige 8) (8) Analisering, moeilik (Verken, p.28; Suksesvol, p.26; Scenario) [40] TOTAAL AFDELING B: 160 GROOTTOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou