Downloaded from hlayiso.com
PREPARATORY EXAMINATION
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
GRADE/GRAAD 12
SEPTEMBER 2014
PHYSICAL SCIENCES/FISIESE WETENSKAPPE
PAPER/VRAESTEL 2
(CHEMISTRY/CHEMIE)
MARKS/PUNTE: 150
TIME/TYD: 3 HOURS/UUR
This memorandum consists of 13 pages.
Hierdie memorandum bestaan uit 13 bladsye.
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Skip to contentAll 2014 papers 





View all





Physical Sciences Grade 12 P2 Free StateNovember 2014 Memo
Grade 12 Physical Sciences Paper 2 memorandum from the Free StateNovember 2014, 13 pages. Read online or download the free PDF.
Physical Sciences · Grade 12 · Free StateNovember · 2014. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Physical Sciences
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2014
- Exam period
- Free StateNovember
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 539.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
Free StateNovember 2014
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 2 FSDoE/VSDvO September 2014
QUESTION 1/VRAAG 1
1.1 B (2)
1.2 C (2)
1.3 C (2)
1.4 B (2)
1.5 D (2)
1.6 C (2)
1.7 A (2)
1.8 A (2)
1.9 C (2)
1.10 B (2)
QUESTION 2/VRAAG 2
2.1
2.1.1 E (1)
2.1.2 C (1)
2.1.3 B (1)
2.1.4 G (1)
2.1.5 B & H (1)
2.2
IF/INDIEN:
Correct IUPAC name, but one or more of the following errors: omitting hyphens
and/or commas; including extra spaces and/or hyphens
Korrekte IUPAC-naam, maar een of meer van die volgende foute: weglating
van koppeltekens en/of kommas; insluiting van ekstra spasies en/of
koppeltekens Max./Maks. 1
2
2.2.1 3-methylpentanal
3-metielpentanaal (2)
2.2.2 4-ethylhex-2-yne
4-etielheks-2-yn
OR/OF
4-ethyl-2-hexyne
4-etiel-2-heksyn (2)
2.2.3 2,4-dimethylhexane / 2,4-dimetielheksaan (2)
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 3 FSDoE/VSDvO September 2014
2.3 H
2.31
H C H Marking criteria/Nasienriglyne:
Functional group
H H H Funksionele groep
Whole molecule correct
H C C C C H
Hele molekuul korrek
Br Br H H
IF/INDIEN:
Condensed or semi-structural formula: 1
2
Gekondenseerde of semistruktuurformule: 1
2
Molecular formula/Molekulêre formule: 0
2
(2)
2.3.2 H H H O H
Marking criteria/Nasienriglyne:
H C C C C C H Functional group
Funksionele groep
H H H Whole molecule correct
H C H Hele molekuul korrek
H
IF/INDIEN:
Condensed or semi-structural formula/ 1
2
Gekondenseerde of semistruktuurformule: 1
2
Molecular formula/Molekulêre formule: 0
2
(2)
2.4
2.4.1 Esterification / Verestering / Esterifikasie (1)
2.4.2 H H O H H Marking criteria/Nasienriglyne:
Functional group
H C C O C C C H Funksionele groep
Whole molecule correct
H H H H Hele molekuul korrek
IF/INDIEN:
Condensed or semi-structural formula/ 1
2
Gekondenseerde of semistruktuurformule: 1
2
Molecular formula/Molekulêre formule: 0
2
(2)
[18]
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 4 FSDoE/VSDvO September 2014
QUESTION 3/VRAAG 3
3.1
3.1.1 Alkanes / Alkane (1)
3.1.2 Chain (isomerism) / Ketting(isomerisme) (1)
3.2
3.2.1 Branching / Vertakking
Note/Let wel:
No marks for: number of C atoms / chain length
Geen punte vir: aantal C-atome / kettinglengte
(1)
3.2.2 Structure/Stuktuur:
From A to C/Van A na C:
Branching decreases / molecules become less compact / surface area
increases (over which intermolecular forces act).
Vertakking verminder / molekule word minder kompak / oppervlak (waaroor
intermolekulêre kragte werk) word groter.
Intermolecular forces/Intermolekulêre kragte:
Stronger or more intermolecular forces / Van der Waals forces / dispersion
forces / London forces.
Sterker of meer intermolekulêre kragte / Van der Waalskragte /
dispersiekragte / Londonkragte.
Energy/Energie:
More energy needed to overcome intermolecular forces / Van der Waals
forces / dispersion forces / London forces.
Meer energie benodig om intermolekulêre kragte / Van der Waalskragte /
dispersiekragte / Londonkragte te oorkom.
3.2.3 B
Lowest boiling point / Laagste kookpunt (2)
3.3
3.3.1 London forces / Dispersion forces
Londonkragte / Dispersiekragte (1)
3.3.2 London forces / Dispersion forces
Dipole-dipole forces
Londonkragte / Dispersiekragte
Dipool-dipoolkragte (2)
3.4 The hydrogen bonds between molecules of E
are stronger than the dipole-dipole forces between molecules of D.
Die waterstofbindings tussen molekule van E
is sterker as die dipool-dipoolkragte tussen molekule van D. (2)
[13]
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 5 FSDoE/VSDvO September 2014
QUESTION 4/VRAAG 4
4.1
4.1.1 Addition / hydration
Addisie / hidrasie / hidratering (1)
4.1.2 Substitution / halogenation / chloronation
Substitusie / halogenasie / halogenering / chloronering (1)
4.1.3 Elimination / dehydration
Eliminasie / dehidrasie / dehidratering (1)
4.2
4.2.1 H2SO4 / H3PO4 (1)
4.2.2 H H H
H C C C H Marking criteria/Nasienriglyne:
Functional group
H O H Funksionele groep
Whole molecule correct
H Hele molekuul korrek
ACCEPT/AANVAAR:-OH as condensed/ as gekondenseerd
IF/INDIEN:
Condensed or semi-structural formula/ 1
2
Gekondenseerde of semistruktuurformule: 1
2
Molecular formula/Molekulêre formule: 0
2
(2)
4.3
4.3.1 Hydration / Hidrasie / Hidratering (1)
H H H H
4.3.2 H H
C C C H + H H H C C C H
H H H H H
Marking guidelines/Nasienriglyne:
One mark for each correct structure./Een punt vir elke korrekte struktuur.
Accept molecular formula for H2./Aanvaar molekulêre formule vir H2.
Marking rule 6.3.10./Nasienreël 6.3.10.
Any additional reactants or products:/Enige addisionele reaktanse of produkte:
Max./Maks. 2
3
If arrow in equation omitted:/Indien pyltjie in vergelyking uitgelaat is: Max./Maks. 2
3
(3)
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 6 FSDoE/VSDvO September 2014
4.4
4.4.1 2-chloropropane / 2-chloropropaan (2)
4.4.2 Sodium hydroxide / Potassium hydroxide
Natriumhidroksied / Kaliumhidroksied (1)
4.4.3 Dilute base / Verdunde basis
Mild heat / Matige hitte (2)
[15]
QUESTION 5/VRAAG 5
5.1 The concentration of hydrochloric acid decreases.
Die konsentrasie van soutsuur verminder. (1)
5.2 Marking criteria/Nasienriglyne
Correct shape with decreasing gradient as
Mass (g)
shown./Korrekte vorm met afnemende
gradiënt soos aangetoon.
Graph ends parallel to x axis and does not
touch the x axis./Grafiek eindig parallel
aan x-as en raak nie die x-as nie.
Time (s)
(2)
5.3 Increases / Verhoog
At a higher temperature, more molecules have enough/sufficient kinetic
energy / more molecules have kinetic energy greater than the activation
energy.
By 'n hoër temperatuur het meer molekule genoeg kinetiese energie /
meer molekule het kinetiese energie hoër as die aktiveringsenergie.
More effective collisions per unit time/second.
Meer effektiewe botsings per eenheidstyd/sekonde. (3)
5.4
Potential energy /
Marking criteria/Nasienriglyne:
Correct shape/Korrekte vorm
(a) & (b) as shown/soos aangetoon
(c) as shown/soos aangetoon
(c) (d) as shown/ soos aangetoon
Potensiële energie (J) (a)
(d) (b)
Course of reaction / Reaksieverloop
No labels on axis/Geen benoemings op asse: Max./Maks. 3
4
IF shape for endothermic reaction/INDIEN vorm vir endotermiese reaksie: 0
4
(4)
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 7 FSDoE/VSDvO September 2014
5.5
Marking criteria/Nasienriglyne:
Substitution of volume and concentration of acid.
Substitusie van volume en konsentrasie van suur.
Using ratio/Gebruik verhouding: (Mg) = ½n(HCℓ)
m m
Substitution of 24 in n /Substitusie van 24 in n
M M
Initial mass/mole Mg – mass/mole Mg reacted
Aanvanklike massa/mol Mg – massa/mol Mg gereageer
Final answer/Finale antwoord: 9,6 g
n
c=
V
n
2=
100 10 3
n = 0,2 mol
n(Mg reacted/gereageer) = ½n(HCℓ) = 0,1 mol
OPTION 1/OPSIE 1 OPTION 2/OPSIE 2
m(Mg reacted/gereageer): n(Mg initially/aanvanklik):
m m
n(Mg) = n =
M M
m 12
0,1 = =
24 24
m = 2,4 g = 0,5 mol
m(Mg) in excess/in oormaat: n(Mg in excess/in oormaat):
m = 12 – 2,4 n = 0,5 – 0,1
= 9,6 g = 0,4 mol
m(Mg in excess/in oormaat):
m
n=
M
m
0,4 =
24
m = 9,6 g
(5)
[15]
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 8 FSDoE/VSDvO September 2014
QUESTION 6
6.1 Homogeneous / Homogeen
Reactants and products are in the same phase.
Reaktanse en produkte is in dieselfde fase. (2)
6.2 CALCULATIONS USING NUMBER OF MOLES:
BEREKENINGE WAT GETAL MOL GEBRUIK:
Mark allocation/Puntetoekenning:
n(CCℓ4) at equilibrium = 0,9 mol / n(CCℓ4) by ewewig = 0,9 mol.
Ratio/Verhouding: CS2 : Cℓ2 : S2Cℓ2 : CCℓ4 = 0,9 : 2,7 : 0,9 : 0,9
Equilibrium n(CS2) & n(Cℓ2): initial – change
Ewewig n(CS2) & n(Cℓ2): aanvanklik – verandering
Equilibrium: n(S2Cℓ2) = initial + change
Ewewig: n(S2Cℓ2) = aanvanklik + verandering
Divide ALL equilibrium number of moles by 5 dm3.
Deel ALLE ewewigs getal mol deur deur 5 dm3.
Correct Kc expression (formulae in square brackets).
Korrekte Kc-uitdrukking (formules in vierkanthakies)
Substitution of equilibrium concentrations into Kc expression.
Vervanging van ewewigskonsentrasies in Kc-uitdrukking.
Substitution of Kc value. / Vervanging van Kc-waarde.
Final answer/Finale antwoord: 4,92
CS2 Cℓ2 S2Cℓ2 CCℓ4
Initial mol
1,2 4 0 0
Aanvanklike mol
Change in mol Ratio/
0,9 2,7 0,9 0,9
Verandering in mol Verhouding
Mole at equilibrium 138,6
Mol by ewewig 0,3 1,3 0,9 = 0,9
154
Equilibrium concentration Divide by
Ewewigskonsentrasie 0,15 0,65 0,45 0,45 5/Gedeel
(mol·dm-3) deur 5
[S2C 2 ][CC 4 ] (0,45 )(0,45 )
Kc = 3
= = 4,92
[CS 2 ][C 2 ] (0,15 )(0,65 )3
No Kc expression, correct substitution/
Geen Kc-uitdrukking, korrekte substitusie: Max./Maks. 7
8
Wrong Kc expression/Verkeerde Kc-uitdrukking: Max./Maks. 5
8
(8)
6.3
6.3.1 Decreases / Verlaag (1)
6.3.2 Remains the same / Bly dieselfde (1)
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 9 FSDoE/VSDvO September 2014
6.4 Reactants were removed./Reaktanse is verwyder.
OR/OF
CS2 and/or Cℓ2 were removed./ CS2 en/of Cℓ2 is verwyder. (1)
6.5 Incease / Verhoog (1)
6.6
With an increase in temperature, the rates of both the forward and
reverse reactions increase.
Met 'n verhoging in temperatuur verhoog die tempos van beide die voor-
en terugwaartse reaksies.
The rate of the reverse endothermic reaction increases more than that of
the forward reaction.
Die tempo van die terugwaartse endotermiese reaksie verhoog meer as
dié van die voorwaarste reaksie.
OR/OF
The rate of the forward exothermic reaction increases less than that of
reverse reaction.
Die tempo van die voorwaarste eksotermiese reaksie verhoog minder as
dié van die terugwaartse reaksie.
The rate of the forward reaction then increases gradually due to the
increase in concentration of reactants. / Die tempo van die voorwaartse
reaksie verhoog dan stelselmatig as gevolg van die verhoging in
konsentrasie van reaktanse.
The rate of the reverse reaction then decreases gradually due to the
decrease in concentration of products. / Die tempo van die terugwaartse
reaksie verlaag dan stelselmatig as gevolg van die verlaging in
konsentrasie van produkte.
Equilibrium is reached after 22 minutes / the rate of forward and reverse
reactions are equal after 22 minutes.
Ewewig word na 22 minute bereik / die tempo van voor- en terugwaartse
reaksies is gelyk na 22 minute. (5)
[19]
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 10 FSDoE/VSDvO September 2014
QUESTION 7
7.1
7.1.1 Diprotic / Diproties (1)
7.1.2 HSO 4 (1)
7.1.3 Sulphate ion / Sulfaatioon (1)
7.2
7.2.1 pH = -log[H3O+]
0 = -log[H3O+]
[H3O+] = 100 = 1 mol·dm-3
[HCℓ] = 1 mol·dm-3
n
c=
V
n
1=
50 10 3
n = 5 x 10-2 mol (0,05 mol) (5)
7.2.2 CO32 + H2O ⇌ HCO 3 + OH- Bal.
Marking criteria/Nasienriglyne
Reactants Products Balancing
Reaktanse Produkte Balansering
Ignore/Ignoreer → and phases / en fases
Marking rule 3.10/Nasienreël 3.10
(3)
7.2.3 Burette / Buret (1)
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 11 FSDoE/VSDvO September 2014
7.2.4 POSITIVE MARKING FROM QUESTION 7.2.1.
POSITIEWE NASIEN VAN VRAAG 7.2.1.
Marking criteria/Nasienriglyne:
Substitute cNaOH and VNaOH / Vervang cNaOH en VNaOH
n(HCℓ) = n(NaOH)
Answer from/Antwoord van Q7.2.1 – n(HCℓ)
n(Na2CO3) = ½n(HCℓ)
m
Substitute 106 and n(Na2CO3) into n .
M
m
Substitueer 106 en n(Na2CO3) in n
M
Final answer / Finale antwoord: 2,01 g
n(NaOH) = cbVb = (0,4)(30 x 10-3) = 0,012 mol
na 1
nb 1
n(HCℓ in excess/in oormaat) = n(NaOH) = 0,012 mol
n(HCℓ reacted with/gereageer met Na2CO3):
n(HCℓ) = n(initial) – n(reacted with NaOH)
= 0,05 – 0,012
= 0,038 mol
n(Na2CO3 reacted):
na 2 1 1
nb na = (0,038) = 0,019 mol
nb 1 2 2
m
n
M
m
0,019 =
106
m = 2,01 g (6)
[18]
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 12 FSDoE/VSDvO September 2014
QUESTION 8/VRAAG 8
8.1 X (1)
8.2
Eocell = Eocathode – Eoanode
1,53 = - 0,13 - Eoanode
Eoanode = 1,66 V
X = Aℓ
Notes/Aantekeninge
Accept any other correct formula from the data sheet.
Aanvaar enige ander korrekte formule vanaf gegewensblad.
Any other formula using unconventional abbreviations, e.g. E°cell =
E°OA - E°RA followed by correct substitutions: Max. 4
5
Enige ander formule wat onkonvensionele afkortings gebruik bv.
E°sel = E°OM - E°RM gevolg deur korrekte vervangings: Maks. 4
5
(5)
8.3
8.3.1 Higher than / Hoër as
Ag+ is a stronger oxidising agent than Pb2+.
Ag+ is 'n sterker oksideermiddel as Pb2+. (2)
8.3.2
Aℓ(s) | Aℓ3+ (1 mol·dm-3) || Ag+ (1 mol·dm-3) | Ag(s)
OR/OF
Aℓ(s) | Aℓ3+ (aq) || Ag+ (aq) | Ag(s)
ACCEPT/AANVAAR:
OR/OF X | X3+ || Ag+ | Ag
Aℓ | Aℓ3+ || Ag+ | Ag (3)
[12]
QUESTION 9/VRAAG 9
9.1 Electrolytic (cell) / Elektrolitiese (sel) (1)
9.2
9.2.1 P (1)
9.2.2 2H2O + 2e- H2 + 2OH-
Marking criteria/Nasienriglyne
2H2O + 2e- ⇌ H2 + 2OH- ( 1 ) 2H2O + 2e- ← H2 + 2OH- ( 2 )
2 2
- 0 0
-
H2 + 2OH ⇌ 2H2O + 2e H2 + 2OH 2H2O + 2e (
- -
)
2 2
(2)
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou Please turn over/Blaai asseblief om
Downloaded from hlayiso.com
Memo: PhySci P2/Fis Wet V2 Gr 12 13 FSDoE/VSDvO September 2014
9.2.3 Q to/na P (1)
9.2.4 Water (1)
9.3 2H2O + 2Cℓ- → H2 + 2OH + Cℓ2 Bal.
OR/OF
2H2O + 2NaCℓ → H2 + 2NaOH + Cℓ2 Bal.
Marking criteria/Nasienriglyne
Reactants Products Balancing
Reaktanse Produkte Balansering
Ignore/Ignoreer ⇌ and phases / en fases
Marking rule 3.10/Nasienreël 3.10
(3)
[9]
QUESTION 10/VRAAG 10
10.1 Percentage of fertiliser (N, P and K) present in the fertiliser.
Die persentasie kunsmis (N, P en K) teenwoordig in die kunsmis. (1)
10.2
10.1.1 A (1)
10.2.2 C (1)
10.2.3 C (1)
10.3
3
10.3.1 %N = 28 = 14% (2)
6
10.3.2
OPTION 1/OPSIE 1 OPTION 2/OPSIE 2
22% of 20 kg = 4,4 kg 4
x 22 = 9,78%
4 9
x 4,4 = 1,96 kg
9 9,78% of 20 kg = 1,96 kg
OPTION 3/OPSIE 3
22% of 20 kg = 4,4 kg
44,44% of 4,4 = 1,96 kg
(3)
10.4 NH3 + H2SO4 → (NH4)2SO4 Bal.
Marking criteria/Nasienriglyne
Reactants Products Balancing
Reaktanse Produkte Balansering
Ignore/Ignoreer ⇌ and phases / en fases
Marking rule 3.10/Nasienreël 3.10
(3)
[12]
GRAND TOTAL/GROOTTOTAAL: 150
Copyright Reserved/Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Free StateNovember 2014 QP

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape June 2014 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P2 Gauteng Mock 2014 Memo (Eng)

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P2 Mpumalanga November 2014 Memo

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Gauteng Mock 2014 QP (Afr)

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Limpopo November 2014 QP (Eng)
More from Grade 12 Physical Sciences

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape June 2025 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Gauteng Mock 2025 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 KZN Mock 2025 Question Paper

Question paper
Physical Sciences Grade 12 Limpopo March Test 2025 QP

Question paper