Economics Grade 9 P1 Gauteng June 2023 Question Paper (Afr)

PROVINSIALE EKSAMEN JUNIE 2023 GRAAD 9 EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE: FINANSIËLE GELETTERDHEID VRAESTEL 1 TYD: 1 uur PUNTE: 50 8 bladsye en ʼn antwoordboek van 7 bladsye b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE 2 (Vraestel 1) GRAAD 9 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit AFDELING A, B en C (Finansiëlegeletterdheids- onderwerpe) en is gebaseer op die voorgeskrewe inhoudsraamwerk volgens die KABV Dokument en JOP. AFDELING A: KORT VRAE VRAAG 1.1: Meervoudigekeuse-vrae (5) VRAAG 1.2: Pasitems (5) [10] AFDELING B: REKENKUNDIGE VERGELYKING EN JOERNALE VRAAG 2: Rekeningkundige Vergelyking (9) VRAAG 3: Joernale (16) [25] AFDELING C: ALGEMENE GROOTBOEK EN PROEFBALANS VRAAG 4: Algemene Grootboek (8) VRAAG 5: Proefbalans (7) [15] 2. AL die vrae is verpligtend. 3. Beantwoord AL die vrae in die ANTWOORDBOEK wat verskaf is. 4. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE 3 (Vraestel 1) GRAAD 9 AFDELING A: KORT VRAE VRAAG 1 1.1 MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae verskaf. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A – D) langs die vraagnommer (1.1.1 tot 1.1.5) in die ANTWOORDBOEK wat voorsien is, neer. 1.1.1 Handelsvoorraad kan geklassifiseer word as ʼn … A vaste bate. B las. C uitgawe. D bedryfsbate. (1) 1.1.2 ʼn Kredietverkopetransaksie vind plaas tussen die besigheid en die … A eienaar. B huurder. C debiteur. D krediteur. (1) 1.1.3 Die verskil tussen die kosprys van goedere verkoop en die verkoopsprys word genoem … A winsopslag. B koste van verkope. C inkomste. D onttrekkings. (1) 1.1.4 Goedere met ʼn kosprys van R3 500 word verkoop op rekening aan M. Sithole vir R5 000. M. Sithole skuld die besigheid … A R3 500. B R5 000. C R1 500. D R8 500. (1) 1.1.5 Die NKW verskaf skuldberading aan verbruikers wat nie ʼn oplossing het om hulle skuld terug te betaal nie. NKW is ʼn akroniem vir … A Nasionale Kantoor van Wetgewers. B Nasionale Kredietwet. C Nuwe Krediteure Wetgewing. D Nominale Krediet Wetgewing. (1) [5] b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE 4 (Vraestel 1) GRAAD 9 1.2 PASITEMS Kies ʼn term in KOLOM B wat ooreenstem met ʼn beskrywing in KOLOM A. Skryf slegs die letter (A – G) langs die vraagnommer (1.2.1 tot 1.2.5) in jou ANTWOORDBOEK neer bv. 1.2.6 H. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Kapitaal en onttrekkings A Duplikaat kwitansie 1.2.2 Die brondokument wat besighede gebruik B Duplikaat faktuur om kredietverkoopstransaksies aan te teken C Proefbalans 1.2.3 Oortrokke bank D Algemene 1.2.4 Die maksimum bedrag wat ʼn debiteur kan Grootboek skuld E Eienaarsbelang 1.2.5 Toets of die dubbelinskrywing beginsel toegepas is F Las G Krediet limiet (5 x 1) [5] TOTAAL AFDELING A: 10 b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE 5 (Vraestel 1) GRAAD 9 AFDELING B: REKENINGKUNDIGE VERGELYKING EN JOERNALE VRAAG 2: REKENINGKUNDIGE VERGELYKING Ontleed die volgende transaksies en toon die effek wat elkeen op die rekeningkundige vergelyking het. No. Transaksie bv. Betaal R500 met ʼn EFO aan Pen en Papier vir skryfbehoeftes wat aangekoop is. 2.1 Goedere met ʼn kosprys van R2 500 is verkoop vir R4 000 kontant aan Dan Ncube. 2.2 T. Moagi (ʼn debiteur) deponeer R1 800 in die onderneming se bankrekening as ʼn gedeeltelike betaling van haar rekening. [9] VRAAG 3: JOERNALE Mnr. Reddy is die eienaar van Red Hot Dealz, ʼn onderneming wat goedere verkoop aan sy kliënte vir kontant en op krediet. Goedere word verkoop teen kosprys plus ʼn 75% winsopslag. Mnr. Reddy het ʼn hele paar kleinkinders. Hy gebruik gereeld fondse van die besigheid om vir hulle geskenke te koop. Hy is ook weg van die onderneming op baie sakereise en los sy personeel dan sonder enige toesig. Mnr. Reddy is bekommerd dat daar baie debiteure is wat nie hulle rekening betyds betaal of glad nie betaal nie. VEREIS: 3.1 Gebruik die volgende inligting om die transaksies van Red Hot Dealz vir die maand geëindig Maart 2023 aan te teken in die volgende joernale. Moenie die joernale aan die einde van die maand afsluit nie. 3.1.1 Kontantontvangstesjoernaal (7) 3.1.2 Kontantbetalingsjoernaal (3) 3.1.3 Debiteurejoernaal (3) 3.2 Beantwoord die volgende vrae. 3.2.1 Voltooi die volgende stelling deur die ontbrekende woord in te vul. Die geld wat Mnr. Reddy van die onderneming gebruik om vir sy kleinkinders geskenke te koop, moet aangeteken word as __________. (1) 3.2.2 Identifiseer TWEE dinge wat Mnr. Reddy in ag moet neem voordat hy ʼn kliënt toelaat om op rekening te koop. (2) b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE 6 (Vraestel 1) GRAAD 9 TRANSAKSIES – Maart 2023 5 Kontantverkope vir die dag, R5 250. 9 Goedere met ʼn kosprys van R2 500 is op krediet aan B. Baloyi verkoop. Faktuur no. 23 is uitgereik. 11 Koop handelsvoorraad van FM Verskaffers. EFO no. 72 is geprosesseer vir R3 625. 15 ʼn Debietorder vir R1 000 is geprosesseer deur FIN Surance vir die maandelikse versekeringspremie. 25 B. Baloyi vereffen sy rekening ten volle. Kwitansie 32 is aan hom uitgereik. Hy het R255 aan die begin van die maand geskuld. [16] TOTAAL AFDELING B: 25 b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE 7 (Vraestel 1) GRAAD 9 AFDELING C: ALGEMENE GROOTBOEK EN PROEFBALANS VRAAG 4: ALGEMENE GROOTBOEK Die volgende inligting is geneem uit die boeke van Tabby Handelaars op 30 April 2023. VEREIS: Gebruik die onderstaande inligting om die volgende Algemene Grootboek rekeninge vir die maand geëindig 30 April 2023 te voltooi. (Moenie die rekeninge balanseer nie) 4.1. Debiteurekontrole (3) 4.2 Verkope (5) Die volgende kolomtotale het in die hulpjoernale van Tabby Handelaars op 30 April 2023 verskyn. Kontantontvangstesjoernaal van Tabby Handelaars – April 2023 KOJ1 Bank Verkope Koste van Debiteurekontrole Diverse verkope Rekeninge 140 290 ? 8 700 1 290 125 000 Kontantbetalingsjoernaal van Tabby Handelaars – April 2023 KBJ1 Bank Handelsvoorraad Skryfbehoeftes Lone Diverse Rekeninge 120 415 21 500 1 240 1 680 95 995 Debiteurejoernaal van Tabby Handelaars – April 2023 DJ1 Verkope Koste van verkope 3 015 1 375 [8] b.o.

EKONOMIESE EN BESTUURSWETNSKAPPE 8 (Vraestel 1) GRADE 9 VRAAG 5: PROEFBALANS Die volgende Proefbalans is geneem uit die boeke van VIP Handelaars. Valerie Prinsloo, die eienaar van die winkel, sukkel om die proefbalans te voltooi en het versoek dat jy haar daarmee help. VEREIS: 5.1. Voltooi die Proefbalans vir die maand geëindig Mei 2023 deur die inligting wat hieronder verskaf is, te gebruik. (5) 5.2 Kies die regte antwoord tussen hakies. Gebruik die inligting in die Proefbalans. Wys die berekening om jou antwoord te staaf. Die onderneming het ʼn winsopslag van (50%/33⅓%) behaal. (2) INLIGTING Proefbalans van VIP Handelaars vir Mei 2023 Fol. Debiet Krediet BALANSSTAAT REKENINGE AFDELING Kapitaal B1 ? Onttrekkings B2 8 000 Grond en geboue B3 95 000 Toerusting B4 20 000 Debiteurekontrole B5 15 500 Bank B6 20 043 NOMINALE REKENINGE AFDELING Verkope N1 240 000 Koste van verkope N2 160 000 Huurinkomste N3 6 000 Water en elektrisiteit N4 5 495 Diverse uitgawes N5 4 962 ? ? Addisionele inligting:  Op 1 Mei 2023, was die kapitaal balans R120 000. Valerie het die kapitaal bedrag met 30% verhoog gedurende Mei 2023.  Valerie weet nie waar die volgende aangeteken moet word nie: – Lone en Salarisse – R 21 000 – Handelsvoorraad – R 52 000 [7] TOTAAL AFDELING C: 15 TOTAAL: 50 EINDE