Afrikaans FAL Grade 11 P2 November Mock 2026 Question Paper

Proef hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V2 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) PUNTE: 70 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 21 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 2 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees AL die instruksies aandagtig deur voordat jy die vrae beantwoord. 1. MOENIE probeer om die hele vraestel te lees nie. Raadpleeg die INHOUDSOPGAWE op bladsy 3 en merk die vraagnommers van die vrae oor die afdelings wat jy wil beantwoord. Lees hierdie vrae en kies die vrae wat jy wil beantwoord. 2. Hierdie vraestel bestaan uit VIER afdelings: AFDELING A: Roman (novelle) (35) AFDELING B: Drama (35) AFDELING C: Kortverhale (35) AFDELING D: Gedigte (35) 3. Beantwoord vrae in TWEE afdelings, soos volg: AFDELING A: ROMAN Beantwoord die vraag oor die novelle. AFDELING B: DRAMA Beantwoord die vraag oor die drama. AFDELING C: KORTVERHALE Beantwoord die vrae oor AL TWEE kortverhale. AFDELING D: GEDIGTE Beantwoord die vrae oor AL TWEE gedigte. 4. Beantwoord TWEE vrae: EEN vraag uit elk van die TWEE afdelings wat jy kies. LET WEL: Indien jy AFDELING C (kortverhale) of AFDELING D (gedigte) kies, moet jy die vrae oor AL TWEE tekste in daardie afdeling beantwoord. 5. Gebruik die kontrolelys op bladsy 4 om jou te help. 6. Begin ELKE afdeling op ’n NUWE bladsy. 7. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 8. Laat ’n reël oop ná elke antwoord. 9. Voorgestelde tydsindeling: ongeveer 60 minute per afdeling. 10. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 3 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef INHOUDSOPGAWE Kies TWEE afdelings. AFDELING A: ROMAN (NOVELLE) VRAAGNOMMER VRAAG PUNTE BLADSY 1. Die silwer fluit Kontekstuele vraag 35 5 AFDELING B: DRAMA 2. Die handsak in die taxi Kontekstuele vraag 35 9 AFDELING C: KORTVERHALE Beantwoord die vrae oor AL TWEE kortverhale. 3.1 “Die rooi tekkies” Kontekstuele vraag 18 13 EN 3.2 “Ouma se WhatsApp” Kontekstuele vraag 17 16 AFDELING D: GEDIGTE Beantwoord die vrae oor AL TWEE gedigte. 4.1 “Winternag” – Eugène N. Kontekstuele vraag 18 18 Marais EN 4.2 “Ouma se hande” Kontekstuele vraag 17 20 Let wel (Hlayiso-proefvraestel): Die voorgeskrewe letterkundetekste vir graad 11 verskil van provinsie tot provinsie en word deur kopiereg beskerm. Daarom word ALLE tekste in hierdie proefvraestel volledig afgedruk. Die novelle Die silwer fluit, die drama Die handsak in die taxi, die twee kortverhale en die gedig “Ouma se hande” is deur die eksaminator self geskryf. “Winternag” (1905) deur Eugène N. Marais (1871–1936) is in die openbare domein. Lees die teks van die afdeling wat jy kies deeglik voordat jy die vrae beantwoord. Die vraagtipes en puntetoekenning stem ooreen met dié van die graad 11-eindeksamen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 4 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef KONTROLELYS Gebruik die kontrolelys om te verseker dat jy die vereiste getal vrae beantwoord het. AFDELING VRAAGNOMMERS GETAL VRAE DUI AAN (✓) BEANTWOORD A: Roman (novelle) 1 1 B: Drama 2 1 C: Kortverhale 3 1 (2 kortverhale) D: Gedigte 4 1 (2 gedigte) LET WEL: Maak seker dat jy vrae oor slegs TWEE afdelings beantwoord het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 5 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING A: ROMAN (NOVELLE) VRAAG 1: DIE SILWER FLUIT Lees die novelle hieronder noukeurig deur en beantwoord die vrae wat volg. DIE SILWER FLUIT (’n Novelle in drie hoofstukke – eksaminator se eie teks) HOOFSTUK 1: DIE ERFSTUK Lukas Mokoena was vyftien toe sy oupa oorlede is. Hulle het in Colesberg gewoon, ’n klein Karoodorp waar die wind in die winter deur jou baadjie sny. Oupa Abel was die enigste pa wat Lukas nog ooit gehad het. Sy eie pa het na Johannesburg gegaan toe Lukas drie jaar oud was en het nooit weer teruggekom nie. Ná die begrafnis het Ma vir hom ’n lang, smal kissie gegee. “Oupa het gesê dit is vir 5 jou,” het sy gesê. Binne-in, op ’n stukkie rooi fluweel, het ’n silwer fluit gelê. Dit was oud en die silwer was op plekke dof, maar toe Lukas dit optel, het dit gevoel asof Oupa se hand op sy skouer rus. Oupa Abel het jare lank in die kerkorkes gespeel. Elke Sondagmiddag het hy op die stoep gesit en ou liedjies gespeel terwyl die kinders van die straat om hom kom sit 10 het. “Musiek is soos water, Lukas,” het hy altyd gesê. “Dit vind sy eie pad.” Lukas kon nog nie fluit speel nie. Hy het net een keer probeer, en toe het dit geklink soos ’n kat wat in ’n deur vasgeknyp is. Oupa het gelag tot die trane oor sy wange loop. HOOFSTUK 2: DIE KEUSE Daardie Januarie het mnr. Van Wyk, die nuwe musiekonderwyser, by Hoërskool Colesberg begin. Hy het ’n skoolorkes gestig en ’n kennisgewing op die saal se deur vasgeplak: “Oudisies vir die orkes: Vrydag, 14:00. Bring jou eie instrument.” Lukas het die hele week elke aand in die buitekamer geoefen. Sy vingers was stram en sy lippe het seer geword, maar teen Donderdag kon hy die eerste reëls van “Sarie 5 Marais” speel. Maar Donderdagaand het Ma by die kombuistafel gesit met ’n stapel rekeninge voor haar. “Lukas, ek moet met jou praat,” het sy moeg gesê. “Die bakkery betaal my nie meer oortyd nie. Oom Gert van die garage soek ’n seun wat Vrydagmiddae en Saterdae petrol kan ingooi. Dit is R400 ’n week. Ons het dit nodig, my kind.” 10 Lukas het na die fluitkissie op die yskas gekyk. Die werk sou Vrydag om twee-uur begin – presies dieselfde tyd as die oudisies. Daardie nag kon hy nie slaap nie. Hy het op sy rug gelê en na die sinkdak gestaar. Hy het aan Oupa se woorde gedink: “Musiek vind sy eie pad.” Maar hoe, as daar nie geld vir brood is nie? 15 Vrydag het hy by die garage gaan werk. HOOFSTUK 3: DIE PAD VAN DIE WATER Drie weke later het Dirk Venter, die kaptein van die rugbyspan, by die garage stilgehou. Dirk het in die orkes trompet gespeel en het nooit ’n kans laat verbygaan om Lukas te terg nie. “Haai, Fluitjie!” het hy deur die venster geskree. “Ek hoor jy is te arm om in die orkes Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 6 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef te speel. Vol tenk, en maak gou!” 5 Lukas se gesig het warm geword, maar hy het niks gesê nie. Hy het die tenk volgemaak en die ruit skoongemaak, soos oom Gert hom geleer het. Toe Dirk wou betaal, het hy agtergekom dat sy beursie nie in sy sak is nie. Hy het rooi geword. “Ek … ek het dit seker by die huis vergeet.” Oom Gert het sy kop geskud. Hy het nie van mense gehou wat nie betaal nie. 10 “Dis reg, Oom,” het Lukas gesê. “Trek dit van my loon af. Dirk sal my Maandag terugbetaal.” Dirk het hom verbaas aangekyk. Hy het niks gesê nie en weggery. Maandag het Dirk vir Lukas by die skoolhek voorgekeer. Hy het die geld in Lukas se hand gedruk – en nog iets: ’n brief met mnr. Van Wyk se handtekening daarop. 15 “Ek het vir Meneer vertel van jou fluit en van die garage,” het Dirk gemompel. “Die orkes oefen voortaan Donderdagaande. En Meneer sê jy kan Woensdag in die pouse oudisie doen.” Lukas het na die brief gestaar. “Hoekom doen jy dit?” Dirk het sy skouers opgetrek. “Jy het my gehelp toe jy nie hoef nie. Nou is dit my 20 beurt.” Daardie Woensdag het Lukas “Sarie Marais” in die leë saal gespeel. Sy hande het gebewe, en een noot het verkeerd uitgekom, maar mnr. Van Wyk het geglimlag. “Jy het nog baie om te leer,” het hy gesê, “maar jy het iets wat ek nie kan leer nie. Jy speel met jou hart.” 25 In Desember het die skoolorkes by die kerk se Kerskonsert opgetree. Ma het op die voorste ry gesit in haar beste rok. Toe Lukas se fluitsolo begin, het sy haar oë toegemaak. Vir ’n oomblik het dit vir haar gevoel asof Oupa Abel weer op die stoep sit en speel. Ná die konsert het Lukas die fluit versigtig teruggesit in die kissie. “Oupa was reg,” 30 het hy vir Ma gesê. “Musiek vind wel sy eie pad.” [Eksaminator se eie teks. Alle karakters is fiktief.] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 7 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 1.1 VOLTOOI die volgende paragraaf deur die ontbrekende woord(e) uit die novelle neer te skryf. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.4) neer. Lukas se oupa se naam was (1.1.1) … Hulle het in die Karoodorp (1.1.2) … gewoon. Lukas se ma werk by die (1.1.3) … Die eienaar van die garage is oom (1.1.4) … (4) 1.2 Waarom was Oupa Abel soos ’n pa vir Lukas? (1) 1.3 Waarin het die silwer fluit gelê toe Ma dit vir Lukas gee? (1) 1.4 “… het dit gevoel asof Oupa se hand op sy skouer rus.” (Hoofstuk 1) Wat sê hierdie woorde oor hoe Lukas gevoel het toe hy die fluit optel? (1) 1.5 “Musiek is soos water, Lukas.” (Hoofstuk 1) 1.5.1 Benoem die stylfiguur in hierdie sin. (1) 1.5.2 Verduidelik in jou eie woorde wat Oupa met die woorde “Dit vind sy eie pad” bedoel. (1) 1.6 Lukas se eerste poging om fluit te speel, het “geklink soos ’n kat wat in ’n deur vasgeknyp is”. Wat sê dit vir ons oor sy eerste poging? (1) 1.7 Kies ’n beskrywing uit KOLOM B wat by die karakter in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (1.7.1 tot 1.7.4) neer. KOLOM A KOLOM B 1.7.1 mnr. Van Wyk A besit die garage in die dorp 1.7.2 Dirk Venter B het na Johannesburg gegaan en nooit teruggekom nie 1.7.3 oom Gert C die nuwe musiekonderwyser wat die orkes gestig het 1.7.4 Lukas se pa D werk by die bakkery E kaptein van die rugbyspan wat trompet speel (4 x 1) (4) 1.8 Noem TWEE bewyse uit Hoofstuk 2 dat Lukas hard vir die oudisie geoefen het. (2) 1.9 Waarom wou Ma hê dat Lukas by die garage moet werk? (1) 1.10 Waarom kon Lukas nie by die garage werk EN die oudisie doen nie? (1) 1.11 Lukas het besluit om by die garage te gaan werk. 1.11.1 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Hierdie besluit wys dat Lukas (selfsugtig/verantwoordelik) is. (1) 1.11.2 Motiveer jou antwoord op VRAAG 1.11.1. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 8 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 1.12 “Haai, Fluitjie!” (Hoofstuk 3) 1.12.1 Waarom, dink jy, noem Dirk vir Lukas “Fluitjie”? (1) 1.12.2 Haal ’n sin aan wat wys dat Lukas verneder/skaam gevoel het oor wat Dirk sê. (1) 1.13 Waarom het Dirk by die garage “rooi geword”? (1) 1.14 Lukas sê vir oom Gert om Dirk se petrol van sy loon af te trek. Wat sê dit vir ons van Lukas se karakter? (1) 1.15 Noem TWEE dinge wat Dirk gedoen het om Lukas te help. (2) 1.16 Skryf die VIER gebeure onder mekaar in die korrekte VOLGORDE neer soos dit in die novelle gebeur. Skryf slegs die letters (A–D) neer. A Lukas speel ’n fluitsolo by die Kerskonsert. B Ma gee vir Lukas die fluitkissie. C Dirk vergeet sy beursie by die huis. D Lukas begin by die garage werk. (4) 1.17 “Jy speel met jou hart.” (Hoofstuk 3) Wat bedoel mnr. Van Wyk met hierdie woorde? (1) 1.18 Waarom, dink jy, het Ma haar oë toegemaak toe Lukas se fluitsolo begin? (1) 1.19 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (1.19) neer. ’n Belangrike tema in hierdie novelle is … A gierigheid. B hoop en volharding. (1) C wraak. D bygeloof. 1.20 Waarom is “Die pad van die water” ’n gepaste titel vir Hoofstuk 3? Verwys na Oupa se woorde in jou antwoord. (1) 1.21 Sou jy, soos Lukas, vir Dirk se petrol betaal het? Motiveer jou antwoord. (1) [35] TOTAAL AFDELING A: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 9 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING B: DRAMA VRAAG 2: DIE HANDSAK IN DIE TAXI Lees die drama hieronder noukeurig deur en beantwoord die vrae wat volg. DIE HANDSAK IN DIE TAXI (’n Eenbedryf in twee tonele – eksaminator se eie teks) KARAKTERS: SIZWE NKOSI ’n jong man van agttien MA THEMBI NKOSI Sizwe se ma; sy besit ’n minibustaxi BONGANI Sizwe se vriend MEV. ANNA FOURIE ’n ouerige weduwee TONEEL 1 By die taxistaanplek in die middestad. Dit is laatmiddag. SIZWE vee die binnekant van die taxi uit. SIZWE: (Tel ’n bruin handsak onder die agterste sitplek op.) Wie s’n is dit nou? (Hy maak dit oop.) Hô! (Hy haal ’n koevert uit en tel die note.) Duisend … twee duisend … vyf duisend rand! BONGANI: (Kom aangestap met ’n papiersak vetkoek.) Sizwe! Kom eet, die vetkoek is nog warm. (Hy sien die geld.) Haai, broer! Waar kom DAARDIE geld vandaan? 5 SIZWE: Iemand het die handsak in die taxi vergeet. BONGANI: (Fluit.) Vandag is jou gelukdag! Vyfduisend rand! Jy kan daardie nuwe tekkies koop waarna jy al die hele jaar in die winkelvenster kyk. En nog iets moois vir jou ma. SIZWE: Dis nie my geld nie, Bongani. 10 BONGANI: Ag, wie gaan weet? Mense in hierdie stad vergeet elke dag hul goed. Vind is hou, verloor is soek – so sê my oupa altyd. SIZWE: (Kyk weer in die handsak.) Hier is ’n kliniekkaart. Mev. Anna Fourie … en ’n brief van ’n dokter. Sy moet volgende week ’n operasie kry. (Stil.) Miskien is dit die geld vir haar operasie. 15 BONGANI: Of miskien het sy baie meer geld by die huis. Ryk mense dra nie hul laaste geld in ’n handsak rond nie. SIZWE: (Sit die geld terug in die koevert.) Ma sê altyd: “’n Mens se goeie naam is meer werd as goud.” BONGANI: (Rol sy oë.) Jou ma is nie hier nie. En jou ma sukkel self om die taxi se 20 paaiement te betaal. (MA THEMBI kom in. Sy is moeg en dra ’n kwitansieboek.) MA THEMBI: Sizwe, is die taxi skoon? Ons moet om sesuur nog een keer Mangaung toe ry. Middag, Bongani. BONGANI: Middag, Ma Thembi. (Hy kyk skuldig weg.) 25 MA THEMBI: (Sien die handsak.) Wat is dit? SIZWE: (Huiwer.) Iemand het dit in die taxi vergeet, Ma. Daar is vyfduisend rand in. En papiere van ’n mevrou Fourie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 10 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef MA THEMBI: (Gaan sit stadig op die sypaadjie.) Vyfduisend rand … (Stilte.) Weet jy hoeveel maande dit ons sal vat om soveel te spaar? 30 BONGANI: (Gretig.) Sien jy, Sizwe? Selfs jou ma – MA THEMBI: (Kyk skerp op.) Selfs ek wát, Bongani? (Sy staan op.) Ek het gesê dit is baie geld. Ek het nie gesê dit is óns geld nie. (Vir SIZWE.) Waar woon die vrou? SIZWE: (Kyk na die kliniekkaart.) Hier staan Rosestraat 12. MA THEMBI: Dan ry ons nou. Mangaung kan wag. 35 (Die ligte doof uit.) TONEEL 2 Die voorstoep van ’n klein huis in Rosestraat. Dit is skemer. MEV. FOURIE, ’n ou dame met ’n kierie, maak die deur oop. Haar oë is rooi van die huil. MEV. FOURIE: Ja? Kan ek help? MA THEMBI: Goeienaand, Mevrou. Ek is Thembi Nkosi. Ek besit die taxi wat vanmiddag van die hospitaal af gery het. My seun het iets gekry. (SIZWE gee die handsak vir haar.) MEV. FOURIE: (Gryp dit vas; haar hande bewe.) My handsak! O, goeie genade! (Sy 5 maak dit oop en tel die geld.) Dis alles hier … elke sent. (Sy begin huil.) Ek het die hele middag gesoek. Die polisie het gesê ek sal dit nooit weer sien nie. SIZWE: Is dit die geld vir die operasie, Mevrou? MEV. FOURIE: (Knik.) Vir my heup. Ek het drie jaar lank van my pensioen gespaar. Elke maand ’n bietjie. Sonder die operasie sal ek binnekort nie meer kan loop nie. 10 (BONGANI kom stadig van die taxi af nader en gaan staan agter die ander.) MEV. FOURIE: (Haal ’n paar note uit.) Asseblief, my kind, vat dit. Vir jou eerlikheid. SIZWE: (Skud sy kop.) Nee dankie, Mevrou. Die geld is vir u heup. (Glimlag.) U moet mos nog kan dans. MEV. FOURIE: (Lag deur haar trane.) Dans! My oorlede man het altyd gesê ek dans 15 soos ’n trekker. (Sy druk SIZWE se hand.) Jou ma het jou goed grootgemaak. BONGANI: (Sag, amper vir homself.) Ek … ek sou dit gehou het. MA THEMBI: (Sit haar hand op sy skouer.) Maar jy het nie, Bongani. En vandag het jy iets geleer wat meer werd is as vyfduisend rand. MEV. FOURIE: Wag! (Sy skryf iets op ’n stukkie papier.) My seun is die bestuurder 20 van ’n bouwinkel in die stad. Hy soek ’n eerlike jong mens om Saterdae by hom te werk. Gaan sien hom Maandag. Sê vir hom ek het jou gestuur. (SIZWE kyk na die papier en dan na sy ma. Sy glimlag. Die ligte doof stadig uit.) EINDE [Eksaminator se eie teks. Alle karakters en plekke is fiktief.] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 11 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 2.1 VOLTOOI die volgende paragraaf deur die ontbrekende woord(e) uit die drama neer te skryf. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.4) neer. Sizwe het ’n (2.1.1) … onder die agterste sitplek van die taxi gekry. Daarin was (2.1.2) … rand. Die eienaar se naam is mev. (2.1.3) … Sy het die geld nodig vir ’n operasie aan haar (2.1.4) … (4) 2.2 Kies ’n beskrywing uit KOLOM B wat by die karakter in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (2.2.1 tot 2.2.4) neer. KOLOM A KOLOM B 2.2.1 Sizwe A wou hê sy vriend moet die geld hou 2.2.2 Bongani B het drie jaar lank van haar pensioen gespaar 2.2.3 Ma Thembi C ’n polisieman wat die handsak gesoek het 2.2.4 Mev. Fourie D het die handsak in die taxi gekry E besit die taxi (4 x 1) (4) 2.3 Waar speel TONEEL 1 af? (1) 2.4 Wat is die funksie van die woorde wat tussen hakies en in skuinsdruk geskryf is, byvoorbeeld (Hy maak dit oop.)? (1) 2.5 “Vind is hou, verloor is soek.” (Reël 11, Toneel 1) 2.5.1 Verduidelik in jou eie woorde wat hierdie gesegde beteken. (1) 2.5.2 Waarom gebruik Bongani hierdie gesegde? (1) 2.6 Noem TWEE dinge wat Sizwe, volgens Bongani, met die geld kan doen. (2) 2.7 Hoe het Sizwe uitgevind wie die eienaar van die handsak is? (1) 2.8 “’n Mens se goeie naam is meer werd as goud.” (Reël 18, Toneel 1) 2.8.1 Wat beteken hierdie woorde? (1) 2.8.2 By wie het Sizwe hierdie les geleer? (1) 2.9 Waarom, dink jy, “kyk [Bongani] skuldig weg” toe Ma Thembi opdaag? (1) 2.10 Ma Thembi gaan stadig op die sypaadjie sit toe sy van die geld hoor. Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (2.10) neer. Dit wys dat sy … A kwaad is vir Sizwe. B geskok is oor hoeveel geld dit is. (1) C siek voel. D bly is oor die geld. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 12 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 2.11 Haal EEN sin uit Toneel 1 aan wat bewys dat Ma Thembi NIE die geld wil hou nie. (1) 2.12 Hoe laat moes die taxi weer Mangaung toe ry? (1) 2.13 “Mangaung kan wag.” (Reël 35, Toneel 1) Wat sê hierdie woorde oor wat vir Ma Thembi die belangrikste is? (1) 2.14 Hoe weet ons dat mev. Fourie gehuil het voordat die Nkosi’s by haar huis aankom? (1) 2.15 Noem TWEE redes waarom die geld vir mev. Fourie so belangrik is. (2) 2.16 Waarom het Sizwe die beloning van mev. Fourie geweier? (1) 2.17 “My oorlede man het altyd gesê ek dans soos ’n trekker.” (Reël 15, Toneel 2) 2.17.1 Benoem die stylfiguur in hierdie sin. (1) 2.17.2 Wat sê mev. Fourie hier oor die manier waarop sy dans? (1) 2.18 Watter verandering sien ons aan die einde van die drama by Bongani? (1) 2.19 Ma Thembi sê vir Bongani: “Maar jy het nie, Bongani.” 2.19.1 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Hier tree Ma Thembi (vergewensgesind/veroordelend) teenoor Bongani op. (1) 2.19.2 Motiveer jou antwoord op VRAAG 2.19.1. (1) 2.20 Hoe word Sizwe aan die einde van die drama vir sy eerlikheid beloon? (1) 2.21 Die drama speel oor meer as een dag af. Motiveer waarom hierdie stelling ONWAAR is. (1) 2.22 Wat is die belangrikste boodskap van hierdie drama? (1) 2.23 Sou jy die handsak teruggeneem het as jy in Sizwe se skoene was? Motiveer jou antwoord. (1) [35] TOTAAL AFDELING B: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 13 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING C: KORTVERHALE Beantwoord die vrae oor AL TWEE kortverhale. VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAE 3.1 “DIE ROOI TEKKIES” Lees die kortverhaal hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Die rooi tekkies het onder Thandi se bed gestaan, blink en nuut, met wit veters wat nog nooit ’n modderpoel gesien het nie. Thandi het drie maande lank Saterdae by die apteek gewerk om dit te koop. “Moet net nie daaraan raak nie, Naledi,” het sy elke oggend gewaarsku voordat sy skool toe is. 5 Naledi het geknik. Sy was twaalf en het nie nuwe tekkies nodig gehad nie. Wel, nie regtig nie. Haar eie tekkies was net ’n bietjie oud. Die sool het by die toon losgekom sodat dit soos ’n krokodil se bek oop- en toegegaan het as sy hardloop. Die Vrydag van die interskole-atletiek het sy na die rooi tekkies gestaar. Die wedloop oor 800 meter was haar gunsteling. Verlede jaar het sy tweede gekom – net agter 10 Lerato van Laerskool Mooiplaas, wat altyd in duur spykerskoene hardloop. “Thandi sal nooit weet nie,” het sy vir haarself gefluister. “Ek sit dit net terug voordat sy vanmiddag by die huis kom.” Die tekkies was ’n nommer te groot. Sy het ’n ekstra paar sokkies aangetrek en die veters styf vasgemaak. 15 Op die baan het die tekkies gevoel asof hulle vlerke het. Ná die eerste rondte was sy derde. By die laaste draai het sy Lerato verbygesteek. Die skare het geskree. Naledi het oor die wenstreep gestorm met haar arms in die lug. Toe sien sy dit. Die regtertekkie het ’n lang skeur langs die kant gehad. Sy moes teen die ysterpaaltjie 20 by die waterkraan geskop het. En albei tekkies was vol rooi stof van die baan. Die hele pad huis toe het die goue medalje swaar om haar nek gehang. Daardie middag het sy die tekkies geborsel tot haar hande seer was. Maar die skeur het nie weggegaan nie. Thandi het om vyfuur ingestap. Sy het die medalje op die tafel gesien. “Naledi! Jy het 25 gewen!” Sy het haar sussie opgetel en rondgeswaai. Naledi het begin huil. “Ek het jou tekkies gevat,” het sy gesnik. “Sonder om te vra. En nou is hulle stukkend.” Thandi het haar neergesit en lank na die skeur gekyk. Die kombuis was so stil dat hulle die yskas kon hoor brom. 30 “Hulle het R700 gekos,” het sy uiteindelik gesê. “Ek sal jou terugbetaal. Elke sent. Ek sal … ek sal Saterdae vir tannie Martha se hond gaan stap.” Thandi het gesug. Toe tel sy die medalje op en draai dit om in haar hand. “Was dit ’n goeie wedloop?” 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 14 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef Naledi het geknik. “Dan het die tekkies darem iets goeds gedoen voordat hulle gesterf het.” Sy het haar sussie se hare deurmekaar gekrap. “Maar volgende keer vra jy eers. En die hond begin môre.” [Eksaminator se eie teks] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 15 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 3.1.1 Wie het die rooi tekkies gekoop, EN hoe het sy die geld daarvoor gekry? (2) 3.1.2 Waarom wou Naledi nie haar eie tekkies by die atletiek dra nie? (1) 3.1.3 “… soos ’n krokodil se bek oop- en toegegaan het …” (Reël 7) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie woorde. (1) (b) Watter prentjie van Naledi se ou tekkies skep hierdie woorde in jou gedagtes? (1) 3.1.4 Wie het verlede jaar die wedloop oor 800 meter gewen? (1) 3.1.5 Waarom het Naledi gedink dat Thandi nooit sal uitvind dat sy die tekkies gevat het nie? (1) 3.1.6 Hoe het Naledi die probleem opgelos dat die tekkies vir haar te groot was? (1) 3.1.7 “Op die baan het die tekkies gevoel asof hulle vlerke het.” (Reël 16) Wat sê hierdie sin oor hoe Naledi gehardloop het? (1) 3.1.8 Naledi het weer tweede in die wedloop gekom. Motiveer waarom hierdie stelling ONWAAR is. (1) 3.1.9 Noem TWEE dinge wat met die tekkies gebeur het. (2) 3.1.10 Waarom, dink jy, het die medalje “swaar om haar nek gehang” (reël 22)? (1) 3.1.11 “Die kombuis was so stil dat hulle die yskas kon hoor brom.” (Reël 29) Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (3.1.11) neer. Hierdie stilte skep ’n gevoel van … A spanning. B blydskap. (1) C verveling. D opwinding. 3.1.12 Hoe gaan Naledi vir Thandi terugbetaal? (1) 3.1.13 Lees die laaste paragraaf. (a) Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Thandi is (vergewensgesind/wraaksugtig). (1) (b) Motiveer jou antwoord op VRAAG 3.1.13(a). (1) 3.1.14 Watter les, dink jy, het Naledi uit hierdie ervaring geleer? (1) [18] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 16 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 3.2 “OUMA SE WHATSAPP” Lees die kortverhaal hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Ouma Bettie was vier-en-sewentig toe sy haar eerste slimfoon gekry het. Dit was ’n Kersgeskenk van haar kinders in Kanada, Australië en Kaapstad. “Nou kan Ma elke dag met ons praat,” het tant Rina oor die telefoon gesê. “Danie sal Ma wys hoe dit werk.” Danie was haar kleinseun. Hy was sestien, het in dieselfde straat in Upington gewoon 5 en kon met sy duime vinniger tik as wat Ouma met ’n pen kon skryf. Die eerste les was ’n ramp. “Druk die groen knoppie, Ouma.” Ouma het die groen knoppie gedruk. Toe die rooi een. Toe het sy die foon op die vloer laat val. 10 “Waar het die mense heen gegaan?” het sy verbaas gevra toe die skerm swart word. Maar Ouma Bettie was nie iemand wat maklik opgee nie. Elke middag ná skool het Danie by haar kom koffie drink en koeksisters eet, en elke middag het sy een nuwe ding geleer. Hoe om ’n foto te neem. Hoe om ’n boodskap te stuur. Hoe om ’n stemboodskap op te neem. 15 Die stemboodskappe was haar gunsteling. Sy het die foon soos ’n roomys voor haar mond gehou en baie hard gepraat, asof die mense in Kanada haar sonder die foon moes kon hoor. Een Saterdagoggend het Danie se foon onophoudelik begin piep. Dit was die kerk se WhatsApp-groep. Ouma het per ongeluk ’n stemboodskap van agt minute in die 20 groep geplaas – ’n boodskap wat vir tant Rina bedoel was. “… en ek sê jou, Rina, dominee se preek was weer twee uur lank. Die arme orrelis het aan die slaap geraak …” Danie het met sy fiets na Ouma se huis gejaag. Sy het op die stoep gesit en tevrede koffie gedrink. 25 “Ouma! Ouma het die boodskap in die kerkgroep gesit!” Ouma se oë het groot geword. “Die hele kerk?” “Die hele kerk, Ouma. Al tweehonderd mense.” Vir ’n oomblik was dit stil. Toe begin Ouma lag. Sy het gelag tot sy haar bril moes afhaal om haar oë af te vee. 30 “Wel,” het sy uiteindelik gesê, “dan weet dominee nou die waarheid.” Die Sondag het die dominee sy preek in presies twintig minute klaargemaak. By die deur het hy Ouma Bettie se hand geskud en met ’n glimlag gesê: “Ek het tannie se boodskap gekry, tant Bettie.” Daardie middag het Ouma vir Danie ’n nuwe les gegee: hoe om ’n koeksister te vleg. 35 “’n Mens is nooit te oud om iets nuuts te leer nie,” het sy gesê, “en ook nooit te jonk nie.” [Eksaminator se eie teks] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 17 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 3.2.1 Hoe oud was Ouma Bettie toe sy haar eerste slimfoon gekry het? (1) 3.2.2 Noem TWEE lande buite Suid-Afrika waar Ouma Bettie se kinders woon. (2) 3.2.3 Wat is die verhouding tussen Danie en Ouma Bettie? (1) 3.2.4 Danie “kon met sy duime vinniger tik as wat Ouma met ’n pen kon skryf” (reël 5). Wat sê hierdie woorde vir ons oor Danie? (1) 3.2.5 Waarom was die eerste les “’n ramp” (reël 7)? Noem EEN rede. (1) 3.2.6 Haal ’n sin aan wat bewys dat Ouma Bettie nie maklik moed opgee nie. (1) 3.2.7 Noem TWEE dinge wat Ouma Bettie geleer het om met haar foon te doen. (2) 3.2.8 Ouma hou die foon “soos ’n roomys voor haar mond” (reël 16). Waarom is dit ’n snaakse/gepaste vergelyking? (1) 3.2.9 Watter fout het Ouma met die stemboodskap gemaak? (1) 3.2.10 Lees die gedeelte wat begin met “Vir ’n oomblik was dit stil.” (a) Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Toe Ouma van haar fout hoor, was sy (skaam/geamuseerd). (1) (b) Gee EEN bewys uit die verhaal vir jou antwoord op VRAAG 3.2.10(a). (1) 3.2.11 Hoe weet ons dat die dominee Ouma se boodskap ter harte geneem het? (1) 3.2.12 Watter nuwe les het Ouma aan die einde vir Danie gegee? (1) 3.2.13 “’n Mens is nooit te oud om iets nuuts te leer nie, … en ook nooit te jonk nie.” (Reël 36) Verduidelik hoe hierdie woorde op Ouma EN op Danie van toepassing is. (1) 3.2.14 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (3.2.14) neer. Die verhaal word vertel deur … A Danie as eerstepersoonsverteller. B ’n derdepersoonsverteller. (1) C Ouma Bettie as eerstepersoonsverteller. D die dominee. [17] TOTAAL AFDELING C: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 18 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef AFDELING D: GEDIGTE Beantwoord die vrae oor AL TWEE gedigte. VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAE 4.1 “WINTERNAG” – Eugène N. Marais Lees die gedig hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Winternag 1 O koud is die windjie 2 en skraal. 3 En blink in die dof-lig 4 en kaal, 5 so wyd as die Heer se genade, 6 lê die velde in sterlig en skade. 7 En hoog in die rande, 8 versprei in die brande, 9 is die grassaad aan roere 10 soos winkende hande. 11 O treurig die wysie 12 op die ooswind se maat, 13 soos die lied van ’n meisie 14 in haar liefde verlaat. 15 In elk’ grashalm se vou 16 blink ’n druppel van dou, 17 en vinnig verbleek dit 18 tot ryp in die kou! [Eugène N. Marais (1871–1936). Eerste gepubliseer in 1905; openbare domein.] Woordverklaring: skraal – dun, skerp skade – skaduwee rande – rante, heuwels brande – stukke veld wat afgebrand is aan roere – in beweging kou – koue 4.1.1 In watter seisoen van die jaar speel hierdie gedig af? (1) 4.1.2 Haal EEN woord uit versreël 1 aan wat bewys dat dit baie koud is. (1) 4.1.3 Haal EEN woord uit versreël 6 aan wat bewys dat dit nag is. (1) 4.1.4 Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Die woord “windjie” in versreël 1 is ’n (verkleinwoord/meervoud). (1) 4.1.5 “so wyd as die Heer se genade” (versreël 5) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie versreël. (1) (b) Wat sê hierdie versreël vir ons oor hoe groot die veld is? (1) 4.1.6 Waarom, dink jy, is die lig in versreël 3 “dof”? (1) 4.1.7 Waarmee word die grassaad wat in die wind beweeg, in versreël 10 vergelyk? (1) 4.1.8 Haal die TWEE woorde in versreëls 7 en 8 aan wat met mekaar rym. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 19 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 4.1.9 Watter wind waai in die tweede strofe? (1) 4.1.10 Die wysie (deuntjie) van die wind word vergelyk met “die lied van ’n meisie in haar liefde verlaat” (versreëls 13–14). Hoe voel hierdie meisie, dink jy? (1) 4.1.11 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (4.1.11) neer. Die stemming (atmosfeer) in die tweede strofe is … A vrolik. B treurig. (1) C opgewonde. D kwaad. 4.1.12 Haal EEN woord uit die tweede strofe aan wat jou antwoord op VRAAG 4.1.11 bevestig. (1) 4.1.13 Wat gebeur aan die einde van die gedig met die druppel dou op die grashalm? (1) 4.1.14 Waarom, dink jy, eindig die gedig met ’n uitroepteken? (1) 4.1.15 Uit hoeveel strofes bestaan hierdie gedig? (1) 4.1.16 Die gedig beskryf ’n winternag in die stad. Motiveer waarom hierdie stelling ONWAAR is. (1) 4.1.17 Sou jy graag op so ’n nag buite in die veld wou wees? Motiveer jou antwoord. (1) [18] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 20 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 4.2 “OUMA SE HANDE” Lees die gedig hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Ouma se hande 1 Ouma se hande is landkaarte: 2 blou riviere loop oor bruin velde, 3 elke plooi ’n paadjie 4 wat sy sestig jaar lank geloop het. 5 Hierdie hande het mielies geplant 6 en wasgoed by die rivier geskrop; 7 hulle het pap geroer, wonde verbind 8 en my nat wange drooggevee. 9 Soggens vroeg, nog voor die haan, 10 klap-klap-klap die deeg op die tafel; 11 die hele huis ruik na vetkoek 12 en na liefde wat nie woorde nodig het nie. 13 Nou bewe Ouma se hande 14 as sy die naald probeer inryg. 15 “Kom, my kind,” sê sy, “jou oë is jonk.” 16 Ek ryg die draad – sy maak die steek. 17 Eendag sal ek my eie kind 18 se hand in myne vashou 19 en vir haar die paaie wys 20 wat Ouma in my hande geteken het. [Eksaminator se eie gedig] 4.2.1 Wie is die spreker in hierdie gedig? (1) 4.2.2 “Ouma se hande is landkaarte” (versreël 1) (a) Benoem die stylfiguur in hierdie versreël. (1) (b) Verduidelik die ooreenkoms tussen Ouma se hande en landkaarte. (1) 4.2.3 Waarna, dink jy, verwys die “blou riviere” in versreël 2? (1) 4.2.4 Noem TWEE soorte werk wat Ouma se hande volgens die tweede strofe gedoen het. (2) 4.2.5 “… en my nat wange drooggevee.” (versreël 8) Wat het Ouma vir die spreker gedoen? (1) 4.2.6 Benoem die klankfiguur in die woorde “klap-klap-klap” (versreël 10). (1) 4.2.7 Watter TWEE sintuie word in die derde strofe (versreëls 9–12) gebruik? (2) 4.2.8 Verduidelik in jou eie woorde wat “liefde wat nie woorde nodig het nie” (versreël 12) beteken. (1) 4.2.9 Hoe het Ouma se hande in die vierde strofe verander? (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 21 Hlayiso/Proef 2026 NSS Proef 4.2.10 Waarom vra Ouma die spreker om die naald in te ryg? (1) 4.2.11 “Ek ryg die draad – sy maak die steek.” (versreël 16) Wat sê hierdie versreël oor die verhouding tussen Ouma en die spreker? (1) 4.2.12 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (4.2.12) neer. Die toon van die gedig is … A sarkasties. B liefdevol. (1) C kwaad. D onverskillig. 4.2.13 Wat wil die spreker eendag doen? Verwys na die laaste strofe. (1) 4.2.14 Watter tema kom in hierdie gedig voor? (1) [17] TOTAAL AFDELING D: 35 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou