Business Studies Grade 12 P1 Gauteng Mock 2025 QP (Afr)

VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2025 10721 BESIGHEIDSTUDIES (VRAESTEL 1) TYD: 2 uur PUNTE: 150 10 bladsye b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 2 (VRAESTEL 1) 10721/25 INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat die vrae beantwoord word. 1. Hierdie vraestel bestaan uit DRIE afdelings en dek TWEE hoofonderwerpe. AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling. AFDELING C: Bestaan uit TWEE vrae. Beantwoord EEN van die twee vrae in hierdie afdeling. 2. Lees die instruksies vir elke vraag aandagtig deur en let op wat benodig word. Let daarop dat SLEGS die antwoorde van die eerste TWEE vrae in AFDELING B en die antwoord van die EERSTE vraag in AFDELING C nagesien sal word. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. GEEN punte sal toegeken word vir antwoorde wat verkeerd genommer is NIE. 4. Behalwe waar ander instruksies gegee word, moet antwoorde in volsinne geskryf word. 5. Gebruik die puntetoekenning en aard van elke vraag om die lengte en diepte van ʼn antwoord te bepaal. 6. Gebruik die tabel hieronder as riglyn vir punt- en tydtoekenning wanneer elke vraag beantwoord word. TYD AFDELING VRAAG PUNTE (minute) A: Objektiewe tipe vrae: 1 30 20 VERPLIGTEND B: DRIE direkte/indirekte-tipe vrae 2 40 KEUSE: Beantwoord enige TWEE. 3 40 70 4 40 C: TWEE opstel-tipe vrae 5 40 30 KEUSE: Beantwoord enige EEN. 6 40 TOTAAL 150 120 7. Begin die antwoord op ELKE vraag van ʼn NUWE bladsy, bv. VRAAG 1 – nuwe bladsy, VRAAG 2 – nuwe bladsy. 8. Jy mag ʼn nie-programmeerbare sakrekenaar gebruik. 9. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 3 (VRAESTEL 1) 10721/25 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae verskaf. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A – D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.5) in die ANTWOORDBOEK neer, bv. 1.1.6 D. 1.1.1 Hierdie wet moedig werkers aan om aan leerprogramme deel te neem: A Wet op Basiese Diensvoorwaardes (WBDV), 1997 (Wet 75 van 1997) B Nasionale Kredietwet (NKW), 2005 (Wet 34 van 2005) C Wet op Vaardigheidsontwikkeling (WVO), 1998 (Wet 97 van 1998) D Wet op Arbeidsverhoudinge (WAV), 1995 (Wet 66 van 1995) 1.1.2 Shado Trading geniet sterk handelsmerklojaliteit in die mark. Dit is 'n voorbeeld van 'n ... in die SWOT-analise. A sterkpunt B swakpunt C geleentheid D bedreiging 1.1.3. Veggie Canning werk in die ... sektor aangesien hulle spesialiseer in die vervaardiging van 'n verskeidenheid blikkieskos. A tersiêre B ekonomiese C primêre D sekondêre 1.1.4 Die doel van 'n onderhoud is om ... A inligting oor die welstand van werknemers te kommunikeer. B die vaardighede en persoonlike eienskappe van die kandidaat te evalueer. C kandidate se antwoorde vir toekomstige verwysing op te teken. D die aansoeke van elke kandidaat na te gaan wat dalk verduidelik moet word. 1.1.5 Die ... funksie verseker dat alle dokumentasie netjies en ordelik op 'n veilige plek gehou word. A administratiewe B finansiële C openbare betrekkinge D produksie (5 x 2) (10) b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 4 (VRAESTEL 1) 10721/25 1.2 Voltooi die volgende stellings deur die woord(e) in die lys hieronder te gebruik. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.5) in die ANTWOORDBOEK neer. wetlike vereiste; Wet op Basiese Diensvoorwaardes (WBDV); disinvestering; seleksie; Wet op Gelyke Indiensneming (WGI), openbare betrekkinge; voorwaarde; werwing; aflegging; bemarking 1.2.1 Thando Trading het die dienskontrakte van sommige van hul werknemers om operasionele redes beëindig. Hierdie verdedigingstrategie staan bekend as ... 1.2.2 Die ... bepaal dat werknemers dubbel betaal moet word vir oortyd op openbare vakansiedae. 1.2.3 Die proses om geskikte kandidate te vind om 'n vakature in 'n besigheid te vul, staan bekend as ... 1.2.4 ʼn ... van 'n dienskontrak vereis dat besighede die pligte en verantwoordelikhede van werknemers duidelik bepaal. 1.2.5 Ayisha is verantwoordelik vir die verskaffing van 'n persverklaring by Ouma Handelaars. Dit is 'n gehalteaanwyser van die ... funksie. (5 x 2) (10) b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 5 (VRAESTEL 1) 10721/25 1.3 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A – J) neer langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.5) in die ANTWOORDBOEK, bv. 1.3.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.3.1 Strategie vir menslike A verseker volle betrokkenheid van werknemers hulpbronontwikkeling om kliënte se behoeftes te bevredig 1.3.2 Strategiese B formuleer alternatiewe strategieë om op bestuursproses geleenthede te reageer 1.3.3 Wet op C ontwikkel riglyne vir die deelname van die Arbeidsverhoudinge regering en georganiseerde arbeid (WAV), 1995 (Wet 66 van 1995) D voorsien vir die reg van werkers om deel te neem aan ʼn onwettige staking 1.3.4 Plasing E gekose kandidate is onderhewig aan verdere 1.3.5 Totale gehaltebestuur keuring F ontwikkel kort- en langtermyn vaardighede in die arbeidsmag G kwalifikasie van die gekose kandidaat pas by die vereistes van die pos H voorsien vir die reg op uitsluiting deur die werkgewer as 'n reaksie op langdurige stakings I verseker dat kliënte se behoeftes bevredig word deur die fisiese voorkoms van die produk te inspekteer J formuleer alternatiewe strategieë om op die uitdagings te reageer (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 6 (VRAESTEL 1) 10721/25 AFDELING B Beantwoord ENIGE TWEE vrae in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van elke vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op ELKE vraag moet op ʼn NUWE bladsy begin, bv. VRAAG 2 op ʼn NUWE bladsy, VRAAG 3 op ʼn NUWE bladsy. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 Noem enige VIER PESTWO-analise faktore. (4) 2.2 Beskryf in breë trekke die voordele van intensiewe strategieë. (6) 2.3 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. GEEK REKENAARS (GR) Geek Rekenaars vervaardig 'n verskeidenheid elektroniese produkte. GR ervaar tans 'n tekort aan elektriese komponente van sy verskaffer. Hulle het geld by Fine Bank teen 'n hoë rentekoers geleen weens ‘n onstabiele ekonomie. 2.3.1 Haal TWEE uitdagings vir GR uit die scenario hierbo aan. (2) 2.3.2 Klassifiseer GR se uitdagings volgens die besigheidsomgewings. (2) 2.3.3 Noem die mate van beheer wat GR oor ELKE besigheidsomgewing het wat in VRAAG 2.3.2 geklassifiseer is. (2) Gebruik die tabel hieronder as 'n RIGLYN om VRAE 2.3.1 tot 2.3.3 te beantwoord. BESIGHEIDS - MATE VAN UITDAGINGS OMGEWINGS BEHEER (2.3.1) (2.3.2) (2.3.3) 1. 2. 2.4 Verduidelik hoe die Sektorale Onderwys- en Opleidingsowerheid (SOOO’s) befonds word. (6) b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 7 (VRAESTEL 1) 10721/25 2.5 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. CAMELOT BOETIEK (CB) Camelot Boetiek het 'n nakomingsinspeksie ondergaan om te verseker dat die besigheid in ooreenstemming is met die Wet op Verbruikersbeskerming van 2008 (Wet 68 van 2008). Daar is ontdek dat die kwaliteit van CB se goedere wissel wanneer dit in verskillende gebiede verkoop word. Hulle het ook kliënte op die swartlys geplaas sonder om pogings aan te wend om die skuld te verhaal. CB het kliënte behoorlike inligting oor hul dienste geweier. 2.5.1 Haal TWEE aksies aan wat as nie-nakoming van die Wet op Verbruikersbeskerming uit die scenario hierbo beskou word. (2) 2.5.2 Verduidelik die boetes wat besighede in die gesig staar vir nie-nakoming van die Wet op Verbruikersbeskerming. (4) 2.6 Bespreek die doel van die Wet op Gelyke Indiensneming (WGI), 1998 (Wet 55 van 1998). (6) 2.7 Adviseer besighede oor die stappe in strategie-evaluering. (6) [40] VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 3.1 Noem enige VIER voorbeelde van byvoordele. (4) 3.2 Beskryf in breë trekke die rol van die kandidaat tydens die onderhoud. (6) 3.3 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. KELLY LOGISTIEK (KL) Kelly Logistiek het 'n vakante pos vir 'n finansiële bestuurder. KL het die vakature op die kennisgewingbord van die besigheid geadverteer. 3.3.1 Noem die metode van werwing wat deur KL in die scenario hierbo gebruik word. (2) 3.3.2 Verduidelik die voordele van die werwingsmetode wat in VRAAG 3.3.1 genoem word. (4) 3.4 Bespreek die doel van induksie. (4) 3.5 Brei uit oor die betekenis van gehaltebeheer. (4) b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 8 (VRAESTEL 1) 10721/25 3.6 Verduidelik hoe die gehalte van prestasie van die produksiefunksie tot die sukses van 'n besigheid kan bydra. (4) 3.7 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. HAMID VERVAARDIGERS (HV) Hamid Vervaardigers spesialiseer in die verkoop van eksklusiewe huisware. Werknemers word op alle vlakke opgelei sodat almal hul rolle in gehaltebestuur verstaan. Die bestuur stel realistiese en haalbare doelwitte. HV implementeer proaktiewe instandhoudingsprogramme vir toerusting om onderbrekings in produksie te verminder. 3.7.1 Haal TWEE maniere aan waarop TGB die koste van gehalte verminder uit die scenario hierbo. (2) 3.7.2 Bespreek ander maniere waarop TGB die koste van gehalte kan verminder. (4) 3.8 Adviseer besighede oor die impak van TGB as dit swak geïmplementeer word. (6) [40] b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 9 (VRAESTEL 1) 10721/25 VRAAG 4: BESIGHEIDSOMGEWINGS 4.1 Noem enige VIER kragte van Porter se Vyf Kragte-model. (4) 4.2 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. PRETTIGE SPEELGOED (PS) Prettige Speelgoed vervaardig musikale speelgoed vir pasgebore babas. PS het besluit om nuwe musikale speelgoed vir tieners by te voeg, wat by nuwe kliënte sal aanklank vind. 4.2.1 Identifiseer die tipe diversifikasiestrategie wat deur PS toegepas word. Motiveer jou antwoord deur uit die bostaande scenario aan te haal. (3) 4.2.2 Bespreek EEN ander tipe diversifikasiestrategie. (3) 4.3 Verduidelik die regte van verbruikers ingevolge die Nasionale Kredietwet (NKW), 2005 (Wet 34 van 2005). (6) 4.4 Adviseer besighede oor maniere waarop hulle aan die Wysigingswet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en -siektes (COIDA), 1997 (Wet 61 van 1997), kan voldoen. (4) BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 4.5 Noem enige VIER aspekte wat by 'n dienskontrak ingesluit moet word. (4) 4.6 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. LERATO KONSULTANTE (LK) Lerato Konsultante het 'n posontleding saamgestel vir die vakante pos van 'n verkoopsbestuurder. LK het aangedui dat aansoekers 'n graad in besigheidsbestuur moet hê. Die suksesvolle kandidaat sal voorleggings moet maak van die besigheid se verkope en wins. Identifiseer TWEE komponente van 'n posontleding wat deur LK gebruik word. Motiveer jou antwoord deur uit die scenario hierbo aan te haal. Gebruik die tabel hieronder as 'n RIGLYN om VRAAG 4.6 te beantwoord. KOMPONENTE VAN 'N POSONTLEDING MOTIVERINGS 1. 2. (6) 4.7 Verduidelik hoe besigheid enige TWEE stappe van die BDKH-model/stappe kan toepas om die gehalte van hul produkte te verbeter. (6) 4.8 Adviseer groot besighede oor die voordele van voldoende finansiering en kapasiteit as 'n Totale Gehalte Bestuur (TGB)-element. (4) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 b.o.

BESIGHEIDSTUDIES 10 (VRAESTEL 1) 10721/24 AFDELING C Beantwoord ENIGE EEN vraag in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van die gekose vraag duidelik aan. Die antwoord op die vraag moet op 'n NUWE bladsy begin, bv. VRAAG 5 op 'n NUWE bladsy OF VRAAG 6 op 'n NUWE bladsy. VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWINGS (WETGEWING) Die Wet op Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging (BBSEB), 2003 (Wet 53 van 2003) is ingestel om die uitdagings van Swart Ekonomiese Bemagtiging (SEB) te oorkom. Daar word van besighede verwag om 'n goeie kennis van hierdie Wet te hê vir effektiewe implementering. Baie besighede streef daarna om aan die vereistes van die Wet te voldoen om boetes te vermy. Skryf 'n opstel oor die Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtigingswet waarin jy die volgende aspekte insluit:  Beskryf in breë trekke die doel van die Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtigingswet.  Verduidelik die impak van BBSEB op besighede.  Bespreek die implikasies van die volgende BBSEB-pilare op besighede: o Bestuursbeheer o Eienaarskap o Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Maatskaplike verantwoordelikheid  Adviseer besighede oor die boetes wat hulle in die gesig staar vir nie-nakoming van die BBSEB Wet. [40] VRAAG 6: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE (GEHALTE VAN PRESTASIE) Gehaltebestuur en gehalteprestasie speel belangrike rolle in die vervaardiging van produkte van hoë gehalte. Die korrekte implementering van gehaltekonsepte stel besighede in staat om die voordele van 'n goeie gehaltebestuurstelsel te geniet. Sommige besighede glo daarin om die elemente van Totale Gehalte Bestuur (TGB) te gebruik om aan die behoeftes van hul kliënte te voldoen. Hulle maak ook gebruik van die dienste van gehaltesirkels as deel van die voortdurende verbetering van prosesse en stelsels. Skryf 'n opstel oor die gehalte van prestasie waarin jy die volgende aspekte insluit:  Beskryf in breë trekke die verskille tussen gehaltebestuur en gehalteprestasie.  Verduidelik die voordele van 'n goeie gehaltebestuurstelsel.  Bespreek die impak van die volgende TGB-elemente op besighede: o Deurlopende vaardigheidsontwikkeling/Onderwys en opleiding o Totale kliënte-tevredenheid  Adviseer besighede oor die rol van gehaltesirkels as deel van die voortdurende verbetering van prosesse en stelsels. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 EINDE