Accounting Grade 12 Gauteng Mock 2015 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2015 10710 REKENINGKUNDE PUNTE: 300 TYD: 3 uur Bladsye 21 4 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 2 10710/15 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN REKENINGKUNDE TYD: 3 uur PUNTE: 300 INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies sorgvuldig deur en volg dit noukeurig. 1. Jy word voorsien van ʼn vraestel en ʼn ANTWOORDBOEK waarin AL die vrae beantwoord moet word. 2. Hierdie vraestel bestaan uit SES verpligte vrae. Beantwoord AL die vrae. 3. Gebruik die formaat wat in die antwoordboek verskaf word om jou antwoorde weer te gee. 4. Waar van toepassing toon bewerkings om deelpunte te verdien. 5. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Jy mag ʼn donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 3 10710/15 Gebruik die inligting in die tabel hieronder as ʼn gids wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE hiervan af te wyk NIE. VRAAG 1: 35 punte; 20 minute Onderwerp van die vraag Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Bank en krediteureversoening en Versoening en vertolking van versoenings vertolking Bestuur van hulpbronne Interne kontrole VRAAG 2: 45 punte; 25 minute Onderwerp van die vraag Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Direkte grondstofkoste Fabrieksbokoste Vervaardiging Produksiekostestaat Ontleding en vertolking van eenheidskoste en gelykbreekpunt Bestuur van hulpbronne Interne kontrole VRAAG 3: 65 punte; 40 minute Onderwerp van die vraag Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Maatskappy Finansiële State Balansstaat en ouditverslag VRAAG 4: 70 punte; 45 minute Onderwerp van die vraag Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Kontantvloei en Vertolking van Kontantvloeistaat inligting Berekeninge en Finansiële aanwysers Ontleding en Vertolking VRAAG 5: 50 punte; 30 minute Onderwerp van die vraag Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Ontleed en vertolk ʼn kontantbegroting Kontantbegroting Bestuur van hulpbronne Interne kontrole en interne oudit VRAAG 6: 35 punte; 20 minute Onderwerp van die vraag Hierdie vraag integreer: Bestuur van hulpbronne Voorraadwaardasie Voorraadwaardasie: EIEU en interne kontrole- probleemoplossing b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 4 10710/15 VRAAG 1: VERSOENINGS (35 punte; 20 minute) 1.1 BANKVERSOENING Jy word voorsien van inligting uit die rekeningkundige rekords van Kin Handelaars. GEVRA: 1.1.1 Gee TWEE redes vir die voorbereiding van die Bankversoeningstaat as ʼn interne kontroleproses. (2) 1.1.2 Noem die aansuiwering wat aan die syfers op die finansiële state op 30 Junie 2015 aangebring moet word met betrekking tot die vooruitgedateerde tjeks uitgereik. Verwys na die Bankversoeningstaat vir Junie 2015. Toon werklike syfers in jou antwoord. (4) 1.1.3 Bestudeer die gegewe items. Dui aan of hierdie items opgeteken sal word in die  Kontantontvangstejoernaal  Kontantbetalingsjoernaal  En of geen inskrywing in die joernale gemaak word nie. Plaas ʼn X in die kolom om dit aan te dui. Toon die bedrag wat in die joernaal opgeteken word waar van toepassing. (Die eerste item is vir jou gedoen.) (9) 1.1.4 Stel die Bankversoeningstaat op 31 Julie 2015, op. (7) 1.1.5 In Augustus 2015 ontdek die interne ouditeur dat die uitstaande deposito van R20 500 op die bankversoeningstaat op 31 Julie 2015 as R5 500 op die Bankstaat verskyn. (Item 3) Die bedrag op die Bankstaat is korrek. Noem EEN bekommernis wat jy as interne ouditeur sal hê. Gee EEN gepaste kontrolemaatreël om ʼn soortgelyke voorval in die toekoms te voorkom. Verduidelik volledig. (3) INLIGTING: A. Bankversoeningstaat van Kin Handelaars op 30 Junie 2015. Dt Saldo van Bankstaat 3 700 Dt Saldo van Bankrekening 2 000 Uitsta nde deposito (30 Junie 2015) 18 200 Uitstaande tjeks Nr 1329 (gedateer 12 Januarie 2015) 2 100 Nr 1596 (gedateer 16 Augustus 2015) 7 000 Nr 1632 (gedateer 31 Julie 2015) 3 400 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 5 10710/15 B. Na ʼn vergelyking van die Julie bankstaat met die Kontantontvangstejoernaal en Kontantbetalingsjoernaal vir Julie, is die volgende verskille ontdek: Item 1 Die bankstaat toon ʼn gunstige saldo van R21 370 op 31 Julie 2015. Item 2 ʼn Deposito van R18 200 verskyn op die bankstaat op 1 Julie 2015, maar nie in die joernale vir Julie 2015 nie. Item 3 ʼn Deposito van R20 500, gedateer 10 Julie verskyn in die Kontantontvangstejoernaal vir Julie 2015, maar nie in die bankstaat vir Julie 2015 nie. Item 4 ʼn EFO van R5 300 vir huur ontvang van T Mbutu verskyn slegs op die bankstaat. Item 5 Bankkoste van R1 450 verskyn op die bankstaat, maar nie in die joernale vir Julie 2015 nie. Item 6 Die bankstaat toon ʼn gedishonoreerde tjek van R720. Die tjek was ontvang van ʼn debiteur ter vereffening van sy skuld van R770. Item 7 Tjek nr. 1329 uitgereik as ʼn donasie aan Stateside Kleuterskool is vervang met tjek nr. 1640 op 25 Julie 2015. Die donasie is vermeerder met R400. Die tjek is by die kleuterskool afgelewer op 1 Augustus 2015. Geen inskrywings is gemaak nie. Item 8 Tjek nr. 1632, gedateer 31 Julie 2015, verskyn op die bankstaat, maar nie in die joernale vir Julie 2015 nie. Item 9 Tjek nr. 1690 vir R6 100, gedateer 28 Julie 2015, verskyn in die Kontantbetalingsjoernaal, maar nie op die bankstaat nie. b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 6 10710/15 1.2 KREDITEUREVERSOENING Die volgende inligting is geneem uit die boeke van Bapedi Handelaars. Die Krediteurskontrolerekening en die Krediteurelys van Bapedi Handelaars is voorberei deur ʼn onervare boekhouer. GEVRA: 1.2.1 Waarom moet die saldo van die Krediteurskontrolerekening ooreenstem met die totaal van die Krediteurelys? (2) 1.2.2 Bereken die korrekte saldo’s van die Krediteurskontrolerekening en die Krediteurelys. (8) INLIGTING: ʼn Ondersoek van die inligting aan die einde van Julie 2015, toon die volgende: (a) Saldo van die Krediteurskontrole, R49 560 Totaal van die Krediteurelys, R36 410 (b) As gevolg van ʼn optelfout is die Krediteurelys met R520 te veel opgetel. (c) ʼn Faktuur vir verbruiksgoedere gekoop vir R3 160 van Madiba Handelaars is nie in die joernale opgeteken nie. (d) Handelsvoorraad teruggestuur aan Sam Bpk. vir R690 is korrek in die Krediteursafslagjoernaal opgeteken. Die bedrag was verkeerdelik oorgeboek na die rekening van Sam Bpk. as R960. (e) Die totaal van die Krediteurskontrolekolom in die Kontantbetalingsjoernaal (KBJ) is R6 700. Die boekhouer het dit verkeerdelik oorgeboek na die kredietkant van die Krediteurskontrolerekening. 35 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 7 10710/15 VRAAG 2: VERVAARDIGING (45 punte ; 25 minute) Waste Handelaars vervaardig sake van organiese, herwinde materiaal. Waste Handelaars gebruik die Periodieke voorraad-stelsel en ʼn winsopslag van 100% op kosprys. GEVRA: 2.1 Pas die beskrywing in KOLOM B by die begrip in KOLOM A. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommer (2.1.1–2.1.4) in die ANTWOORDBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 2.1.1 Fabrieksbokoste A Grondstof uitgereik aan die fabriek B Pensioenbydrae van die sekretaris 2.1.2 Direkte arbeidskoste C Lone van werknemers betrokke by 2.1.3 Verkoops- en die produksieproses verspreidingskoste D Oninbare skuld 2.1.4 Administrasiekoste E Die salaris van die fabrieksvoorman (4) 2.2 Bereken die korrekte Fabrieksbokoste. (10) 2.3 Stel die Produksiekostestaat vir die jaar geëindig 30 Junie 2015, op. (12) 2.4 Bereken die volgende: 2.4.1 Verkoopprys per eenheid (3) 2.4.2 Koste van verkope (3) 2.4.3 Veranderlike koste per eenheid (3) 2.4.4 Gelykbreekpunt (4) 2.5 Waste Handelaars verwag dat die aanvraag in die volgende finansiële jaar met 600 000 eenhede sal toeneem. Hulle beplan om meer eenhede te produseer om in die aanvraag te voorsien. Hulle verwag dat vaste koste onveranderd sal bly. 2.5.1 Verduidelik wat jy verstaan van die begrip “gelykbreekpunt”. (2) 2.5.2 Verduidelik wat die uitwerking van bogenoemde besluit op die vaste koste per eenheid en die gelykbreekpunt sal wees. (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 8 10710/15 INLIGTING: A. Saldo’s / totale op 30 Junie 2015 2014 Grondstofvoorraad 92 400 78 900 Goedere-in-bewerking-voorraad ? 175 000 Klaarproduktevoorraad 759 000 542 000 Fabrieksbokoste 362 790 Produksielone 990 000 B. Grondstofvoorraad-aankope van R553 500 sluit vraggeld op aankope van R40 000 in. C. Produksielone ten bedrae van R90 000 is nie opgeteken nie. D. Fabrieksbokoste is foutiewelik bereken. Die volgende aansuiwerings moet nog in berekening gebring word.  Waardeveremindering op Fabrieksaanleg en Toerusting ten bedrae van R84 030, was uitgelaat.  Indirekte grondstof sluit R3 500 se grondsstof in wat aangekoop is vir die volgende finansiële jaar.  Advertensiekoste van R17 320 was ingesluit as R12 790.  Die verbruiksgoedere se bedrag in die Fabrieksbokosterekening van R10 290 is verdeel in die verhouding 2:1:1 tussen die fabriek en ander afdelings onderskeidelik. Dit moes gewees het in die verhouding 4:2:1. E. EENHEDE GEPRODUSEER EN VERKOOP Waarde Eenhede Koste van Klaarprodukte geproduseer R1 872 000 374 400 Verkope (winsopslag = 100% op kosprys) R3 564 000 396 000 F. KOSTE EN GELYKBREEKPUNT Vaste koste R682 500 Veranderlike koste R2 059 200 Administratiewe koste R250 500 Verkoops- en verspreidingskoste ? Gelykbreekpunt ? 45 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 9 10710/15 VRAAG 3: MAATSKAPPY FINANSIËLE STATE (65 punte; 40 minute) Jy word voorsien van inligting rakende King Beperk. Die maatskappy verkoop klerasie en maak uitrustings vir hul kliënte. Die finansiële jaar eindig op 30 Junie elke jaar. GEVRA: 3.1 Bereken die volgende 3.1.1 Kosprys van voertuie verkoop. (2) 3.1.2 Opgehoopte waardevermindering op voertuie verkoop. (4) 3.1.3 Drawaarde van voertuie verkoop. (3) 3.2 Stel die Inkomstestaat vir die jaar geëindig 30 Junie 2015, op. (35) 3.3 Stel die volgende notas tot die finansiële state op 30 Junie 2015, op. 3.3.1 Vaste/tasbare Bates (7) 3.3.2 Gewone Aandelekapitaal (7) 3.3.3 Behoue Inkomste (7) INLIGTING: 1. Uittreksel uit die Vooraansuiweringsproefbalans op 30 Junie 2015 Balansstaatrekeninge-afdeling Gewone aandelekapitaal R 3 600 000 Behoue inkomste 255 274 Grond en geboue 10 200 000 Voertuie 810 000 Opgehoopte waardevermindering op voertuie 387 600 Verbandlening van Keli Bank 652 000 Handelsvoorraad 325 000 Debiteurskontrole 39 090 Nominale rekeninge-afdeling Verkope 2 892 200 Koste van verkope 1 492 200 Debiteursafslag 52 000 Fooi-inkomste (maak-loon) 145 235 Huurinkomste 172 500 Rente inkomste 3 500 Salarisse en lone 288 090 Ouditfooie 52 000 Direkteursfooie 375 000 Verbruiksgoedere 104 100 Waardevermindering ? Bankkoste 6 740 Gewone aandele dividende 45 000 Wins met bateverkope ? b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 10 10710/15 2. Aansuiwerings en addisionele inligting: A. Na voltooiing van die oudit is ʼn verdere R23 000 aan die ouditeure verskuldig. B. ʼn Kredietnota van R900, gedateer 28 Junie 2015, is uitgereik aan ʼn debiteur, C. Plain vir onbevredigende stikwerk op ʼn baadjie. Die transaksie is nie opgeteken nie. C. Die fisiese voorraadopname op 30 Junie 2015 toon die volgende op hande:  Handelsvoorraad, R315 000  Verbruiksgoedere, R4 000 D. ʼn Afgetrede werknemer was per abuis ingesluit in die Salarisjoernaal vir Junie 2015. Die inligting op sy betaalstrokie is: Netto salaris 18 375 LBS aftrekking 4 500 Pensioenaftrekking 1 875 WVF aftrekking 250 Die onderneming se bydrae was:  Pensioenfonds: 10,5% van bruto salaris  WVF: Rand-vir-rand basis Nota: Alle bydraes word teen die salaris-en-lonerekening gedebiteer. E. Die leningstaat ontvang van Keli Bank op 30 Junie 2015 toon die volgende: Leningstaat van Keli Bank op 30 Junie 2015 Saldo op 1 Julie 2014 R665 600 Totale betalings gedurende die jaar R103 200 Saldo op 30 Junie 2015 R652 000  Die rente vir die jaar word gekapitaliseer.  ʼn Kapitale bedrag van R50 000 sal in die volgende finansiële jaar op die lening afbetaal word. F. Die huurder skuld die huur vir Junie 2015. Die huur is met R1 500 per maand verhoog op 1 Januarie 2015. b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 11 10710/15 G. Vaste/Tasbare Bates  Saldo’s op 1 Julie 2014: Grond en geboue 11 000 000 Voertuie 900 000 Opgehoopte waardevermindering op voertuie 390 000  ʼn Voertuig, gekoop op 1 Julie 2013, was kontant verkoop op 31 Desember 2014 teen ʼn wins van R5 000.  ʼn Nuwe voertuig van R200 000 is op 30 Junie 2015 gekoop.  Waardevermindering op voertuie word afgeskryf teen 20% op die verminderdesaldo-metode. H. Inkomstebelasting vir die jaar is bereken teen 30% van die netto wins. I. Gewone Aandele  Die maatskappy is gemagtig om 1 000 000 aandele te verkoop.  Daar was 550 000 aandele in uitreik op 1 Julie 2014, R3 025 000.  ʼn Verdere 50 000 aandele is uitgereik teen R11,50 gedurende Maart 2015.  Die raad van direkteure koop 40 000 aandele teen R8,50 uit die boedel van ʼn aandeelhouer terug gedurende Junie 2015. Hierdie aandele is geregtig op ʼn finale dividend. J. ʼn Finale dividend van 35c per aandeel is verklaar. 65 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 12 10710/15 VRAAG 4: KONTANTVLOEI EN VERTOLKING VAN INLIGTING (70 punte; 45 minute) 4.1 Kies een woord/begrip uit die volgende om die onderstaande sinne te voltooi. Ongekwalifiseerde, gekwalifiseerde, beperkte aanspreeklikheid, onbeperkte aanspreeklikheid, rente, direkteure, aandeelhouers, afhanklik, onafhanklik, dividende 4.1.1 Die feit dat aandeelhouers slegs die kapitaal wat hulle belê het kan verloor, word ... genoem. 4.1.2 Die … stel eksterne ouditeure aan. 4.1.3 Die eksterne ouditeure moet … wees van die entiteit wat geoudit word. 4.1.4 Die ouditverslag meld: “Met die uitsondering van ʼn paar aspekte kan aandeelhouers die syfers in die finansiële state vertrou”. Dit word beskou as ʼn … verslag. (4) 4.2 XOLISE HANDELAARS BEPERK Die inligting was geneem uit die rekeningkundige rekords van Xolise Handelaars Beperk. Die finansiële jaar eindig jaarliks op 28 Februarie. Die maatskappy is geregistreer met ʼn aandelekapitaal van 600 000 gewone aandele. GEVRA: 4.2.1 Voltooi die Versoening van Netto wins voor Belasting en Kontant gegenereer uit Bedryfsaktiwiteite op 28 Februarie 2015. (12) 4.2.2 Bereken die tasbare/vaste bates aangekoop gedurende 2015. (5) 4.2.3 Voltooi die Kontantvloeistaat op 28 Februarie 2015. (12) 4.2.4 Bereken die volgende op 28 Februarie 2015:  Verdienste per aandeel (3)  Dividend per aandeel (4)  Netto Batewaarde per aandeel (3)  Opbrengs op gemiddelde kapitaal aangewend (8)  Die skuld-ekwiteitsverhouding (3) 4.2.5 Lewer kortliks kommentaar oor die likiditeit van die maatskappy. Haal TWEE finansiële aanwysers aan (met werklike syfers/verhoudings/persentasies) om jou kommentaar te ondersteun. (4) 4.2.6 Watter belangrike besluite van die direkteure word in die Kontantvloeistaat weergegee? Noem TWEE besluite en haal relevante syfers aan. Verduidelik ook hoe ELKEEN van hierdie besluite die maatskappy in die toekoms sal bevoordeel. (6) 4.2.7 Die maatskappy betaal die lening stadig terug. Verduidelik hoekom dit ʼn goeie besluit is. Haal TWEE finansiële aanwysers aan om jou antwoord te ondersteun. (6) b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 13 10710/15 INLIGTING: 1. Uittreksel uit die Inkomstestaat vir die jaar geëindig 28 Februarie 2015 Netto wins voor belasting 1 283 100 Netto wins na belasting 987 000 Waardevermindering op tasbare/vaste bates 65 000 Rente betaal 42 600 2. Uittreksel uit die Balansstaat op 28 Februarie 2015 2014 Tasbare (Vaste) bates teen drawaarde 3 002 000 2 330 200 Bedryfsbates 1 347 400 1 289 600 Handelsvoorraad 850 400 710 800 Handels- en ander ontvangbares 489 000 540 200 Kontant en kontantekwivalente 8 000 38 600 Gewone aandeelhouersbelang 3 534 000 2 880 000 Gewone aandelekapitaal 3 111 400 2 551 400 Behoue inkomste 422 600 328 600 Lening: Bid Bank (17% p.j.) 340 000 370 000 Bedryfslaste 475 400 369 800 Handels- en ander betaalbares 429 400 369 800 Oortrokke bank 46 000 - 3. Handels- en ander ontvangbares 489 000 540 200 Handelsdebiteure 475 000 530 000 Vooruitbetaalde uitgawes 14 000 8 000 SAID (Inkomstebelasting) - 2 200 4. Handels- en ander betaalbares 429 400 369 800 Handelskrediteure 89 500 81 700 Opgelope uitgawes 7 300 9 100 SAID (Inkomstebelasting) 3 600 - Aandeelhouers vir dividende 329 000 279 000 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 14 10710/15 5. Tasbare/vaste bates bestaan uit Grond en geboue, Voertuie en Toerusting. Toerusting en Grond en geboue is gedurende die jaar aangekoop. ʼn Voertuig, kosprys R170 000, is verkoop teen boekwaarde. Die opgehoopte waardevermindering op die verkoopte voertuig was R67 000. 6. Geen tussentydse dividend was verklaar gedurende die 2014 finansiële jaar nie. Tussentydse dividend betaal gedurende die 2015 finansiële jaar beloop R564 000. 7. Op 1 Maart 2014 was daar 400 000 gewone aandele geregistreer op die JEB. Op 1 Maart 2014 het hulle ʼn verdere 70 000 aandele uitgereik. 8. Finansiële aanwysers 2015 2014 Bedryfskapitaalverhouding 2,83 : 1 3,48 : 1 Vuurproefverhouding 1,04 : 1 1,56 : 1 Omsetsnelheid van voorraad 5 keer 3 keer Verdienste per aandeel ? 158 sent Dividend per aandeel ? 70 sent Opbrengs op totale kapitaal aangewend ? 25,4% Skuld-ekwiteitsverhouding ? 0,12 : 1 Netto batewaarde per aandeel ? 720 sent Markwaarde van ʼn aandeel 758 sent 620 sent 65 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 15 10710/15 VRAAG 5: KONTANTBEGROTINGS (50 punte; 30 minute) 5.1 VARIA HANDELAARS Jy word voorsien van inligting uit die boeke van Varia Handelaars. Hulle finansiële jaar eindig op 31 Desember elke jaar. GEVRA: 5.1.1 Waarom is dit nodig om ʼn Kontantbegroting op te stel? (1) 5.1.2 Waarom verskyn waardevermindering en wins met bateverkope nie in die Kontantbegroting nie? (1) 5.1.3 Noem TWEE items buiten waardevermindering en wins met bateverkope wat in die Geprojekteerde Inkomstestaat sal verskyn, maar wat nie in die Kontantbegroting ingesluit sal word nie. (2) 5.1.4 Voltooi die Debiteursinvorderingskedule vir Februarie 2015. (8) 5.1.5 Voltooi die Kontantbegroting vir Januarie en Februarie 2015. (20) INLIGTING: A. KONTANTBEGROTING VIR JANUARIE EN FEBRUARIE 2015 KONTANTONTVANGSTE JANUARIE FEBRUARIE Kontantverkope 168 000 Kontant ontvang van debiteure 52 400 Huurinkomste TOTALE ONTVANGSTE KONTANTBETALINGS Betalings aan krediteure 81 000 Diverse uitgawes Nuwe bates aangekoop 25 315 Salarisse en lone 61 600 TOTALE BETALINGS KONTANTSURPLUS (TEKORT) Bank (beginsaldo) (19 000) Bank (eindsaldo) b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 16 10710/15 B. Saldo’s op 31 Desember 2014: Vaste Deposito: Kuba Bank 120 000 Krediteurskontrole 70 000 Inkomste vooruit ontvang (Huurinkomste) 12 000 Opgelope uitgawes 17 700 C. Verkope en Aankope Werklike en Geprojekteerde Kredietverkope Krediet (Kredietverkope is 25% van totale verkope) Aankope Maand Kredietverkope November 2014 57 000 Desember 2014 57 500 70 000 Januarie 2015 56 000 81 000 Februarie 2015 54 600 74 000 D. Daar word van debiteure verwag om as volg te betaal:  50% in die transaksiemaand, onderhewig aan 5% korting  30% in die maand wat op die transaksiemaand volg  15% in die tweede maand na die transaksiemaand  5% sal as oninbare skuld afgeskryf word na die derde maand. E. Alle goedere word op krediet gekoop. Krediteure word een maand na die maand van aankope betaal. F. Die maandelikse Huurinkomste van R25 000 sal met 10% toeneem op 1 Januarie 2015. G. Die verwagting is dat diverse uitgawes met R700 per maand sal styg op 1 Januarie 2015. Diverse uitgawes word na een maand betaal. H. Twee voltydse werknemers verdien elk R30 800 per maand. Op 1 Februarie 2015 sal ʼn ekstra persoon in diens geneem word teen die helfte van die koste van die ander werknemers. I. Die vaste deposito verval op 1 Februarie 2015. Die bedrag van R123 600 is ontvangbaar op die vervaldatum. J. Rente op die bankrekening word elke maand betaal of ontvang en word as volg bereken op die saldo soos op die 1ste dag van elke maand:  18% per jaar op die ongunstige saldo (oortrokke)  6% per jaar op die gunstige saldo. b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 17 10710/15 5.2 CAT HANDELAARS Jy word voorsien van inligting aangaande Cat Handelaars. Die finansiële jaar eindig op 30 Junie 2015. Lu Cat, die eienaar, het Gary Cooper aangestel as die nuwe kredietkontroleerder op 1 Julie 2014. 5.2.1 Verduidelik kortliks hoe die opstel van ʼn Debiteure-invorderingskedule en ʼn Debiteure-ouderdomsanalise vir Gary kan help om beheer uit te oefen oor die rekeninge van debiteure. (4) 5.2.2 Die saldo van die Debiteurskontrolerekening was R38 900 op 1 Julie 2014, die begin van die finansiële jaar en R71 100 op 30 Junie 2015, die einde van die finansiële jaar. (i) Bereken die gemiddelde Debiteure-invorderingstydperk (in dae) vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2015. (4) (ii) Verduidelik kortliks of Lu tevrede moet wees met die invorderingstydperk. Gee ʼn rede vir jou antwoord. (2) 5.2.3 Verwys na inligting C en D hieronder. Uit die inligting, identifiseer EEN probleem waarmee die eienaar te kampe het uit die Debiteure-ouderdomsanalise en EEN uit die Debiteurskontrolerekening. Haal inligting en syfers aan om jou antwoord te ondersteun. Verskaf EEN oplossing vir elk van die probleme. (8) INLIGTING: A. Kredietterme en kredietperke Dit is die beleid van die onderneming om die kredietperk vir alle debiteure op R12 000 te hou. Daar word verwag dat debiteure hulle rekeninge binne 30 dae sal vereffen. B. Verkope vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2015  Totale verkope vir die jaar, R640 000.  25% van die totale verkope is vir kontant, die res is op krediet. C. DEBITEURE-OUDERDOMSANALISE OP 30 JUNIE 2015  Kredietperk op alle debiteure se rekeninge is R12 000  Kredietterme is 30 dae Naam Totaal Huidig 30 dae 60 dae 60 dae+ R Ramba 12 000 12 000 L Meebos 28 000 11 000 3 000 1 000 13 000 B Balula 7 700 7 700 P Pieters 9 600 8 200 1 400 N Ntombi 13 800 6 800 4 500 2 500 71 100 38 000 8 900 11 200 13 000 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 18 10710/15 D. Algemene Grootboek van Cat Handelaars Debiteurskontrole 2015 2015 Bank & Junie 1 Saldo a/b 85 800 Junie 30 korting 58 500 Junie Debiteurs- 30 Verkope 49 500 afslag 8 000 Diveres (oninbare Bank 6 700 skuld) 4 900 Diverse 500 Saldo o/b 71 100 142 500 142 500 Julie 1 Saldo a/b 71 100 50 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 19 10710/15 VRAAG 6: VOORRAADSTELSELS (35 punte; 20 minute) 6.1 SLEGS LEER Jy word voorsien van inligting rakende Slegs Leer. Die onderneming word besit en bestuur deur die eienaar I Velle. Velle koop en verkoop leerbaadjies en eksklusiewe handsakke. GEVRA: 6.1.1 Bereken die waarde van die slotvoorraad as volg:  Leerbaadjies (gebruik die geweegde gemiddelde metode) (5)  Handsakke (gebruik die EIEU-metode) (5) 6.1.2 Bereken vir die handsakke die volgende:  Koste van verkope (7)  Bruto wins (3)  % Winsopslag behaal (3) 6.1.3 Velle vermoed dat ʼn aantal handsakke gesteel is. Bereken die aantal (3) handsakke wat gesteel is. INLIGTING: A. Die leerbaadjies word by ʼn Suid-Afrikaanse verskaffer gekoop en die handsakke word ingevoer uit die VSA. B. Die leerbaadjies word waardeer volgens die Geweegde Gemiddelde metode en die handsakke word waardeer volgens die Eerste-in-Eerste-uit metode (EIEU). C. Die voorraad is as volg waardeer aan die begin en aan die einde van die finansiële jaar. Leerbaadjies Handsakke Per Getal Per TOTAAL Getal TOTAAL Wissel- (Insluitend een- een- (Insluitend een- een- hede vraggeld) koers aankoop heid hede heid uitgawes) 1 Mrt R11,50= 80 R550 R44 000 100 $45 R51 750 2014 $1 28 Feb 200 ? ? 240 ? ? 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 20 10710/15 D. Aankope gedurende die finansiële jaar Leerbaadjies Handsakke TOTALE TOTALE Getal Per KOSTE Getal Per KOSTE Wissel- een- een- (vervoer- een- een- (aankoop- koers hede heid koste hede heid uitgawes uitgesluit) uitgesluit) 07/03/2014 200 R560 R112 000 80 $50 R11,00=$1 R44 000 25/06/2014 250 R620 R155 000 220 $50 R11,50=$1 R126 500 02/02/2015 150 R700 R105 000 100 $55 R11,90=$1 R65 450 TOTAAL 600 R372 000 400 R235 950 E. Aankoop-uitgawes:  Vraggeld op aankope vir die leerbaadjies was R13 000 en handsakke is ingevoer teen vraggeld van R20 per handsak.  Doeane- en invoerbelasting betaal op handsakke gedurende die rekeningkunde periode, R12 000. F. Gedurende die finansiële jaar is die volgende verkoop: Leerbaadjies: 480 eenhede teen R1 000 elk = R480 000 Handsakke: 235 eenhede teen R900 elk = R211 500 G. Velle het begin deur die volgende inligting beskikbaar te stel: Leerbaadjies Handsakke Verkope R480 000 R211 500 Koste van verkope R321 750 ? Bruto wins R158 250 ? Winsopslag % op kosprys 49,18% ? b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE 21 10710/15 6.2 VERSPIED HANDELAARS Verspied Handelaars verkoop een model kamera. Die eienaar, Mev K Kyk, het drie takke geleë in Soweto, Kagiso en Hillbrow. Die drie takke word bestuur deur Thembi, Diane en Karabo onderskeidelik. Mev K Kyk het die jaarlikse syfers/bedrae van die drie takke vir die finansiële tydperk geëindig 28 Februarie 2015, bekom. GEVRA: Identifiseer EEN probleem ten opsigte van elke tak. Haal syfers/bedrae aan om jou antwoord te staaf. Gee in elke geval advies aan die eienaar om die probleem op te los. (9) Let wel: Alle kameras word kontant verkoop. INLIGTING SOWETO KAGISO HILLBROW KAMERAS (Thembi) (Diane) (Karabo) Kameras beskikbaar om te 1 960 1 600 1 160 verkoop Kameras gedurende die 1 560 300 1 000 jaar verkoop Kameras gedurende die 20 20 0 jaar teruggestuur Voorraad op 340 1 280 160 28 Februarie 2015 Totale kontantverkope R18 720 000 R3 600 000 R11 360 000 Kosprys per kamera R8 000 R8 000 R8 000 Verkoopprys per kamera R12 000 R12 000 R12 000 Advertensiekoste per jaar R40 000 R40 000 R40 000 Salaris van bestuurder per R25 000 R25 000 R25 000 maand 35 TOTAAL: 300 PUNTE EINDE