NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
LWETI 2025
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 70
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentQuestion paper 











View all





Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)
Grade 12 Siswati Hl Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2025 (Siswati), 8 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · siswati. Question paper, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 590.7 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 8
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA A: SIVISISO
Ticondziso tekumaka sivisiso:
• Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa. Akuvele kutsi liphutsa liboniwe.
• Uma umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Uma kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini
kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
• Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki uma baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
• Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
• Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele, kufanele kwemukelwe uma ligama lelifunekako
lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
• Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
• Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe uma abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 1
1.1 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI A
1.1.1 I-inthanethi beyisetjentiselwa kutfola lwati lolutsite kuphela. (1)
1.1.2 A/Kuhlangana nenkinga. (1)
1.1.3 Livekati le-Afrika lente imitamo yekufundza nge-inthanethi ngobe
ngiyo indlela lebukiwe kutsi inganika bantfu labanyenti ematfuba
ekufundza. (1)
1.1.4 Kubasita ngekutsi abafoli imigca lemidze bagcine bangakafinyeleli
lapho kubhaliswa khona/Kunciphisa tinkinga tekungafaki ticelo
ngesikhatsi/Kunciphisa tindleko tekutsi umfundzi aye
matfupha etikhungweni temfundvo lephakeme. (1)
1.1.5 Ngulokuncipha kwetindleko tekuyewuhlala etindzaweni temfundvo
lephakeme enyuvesi/Ngulokuncipha kwetindleko tekuya nekubuya
etikhungweni tasenyuvesi/Ngulokuncipha kwetindleko tekutsenga
kudla kwalapho bahlala khona/Kufaka ticelo enyuvesi/Abasafoli
imigca lemidze bagcine bangakasitakali.
(Kubili kwaloku.) (2)
1.1.6 Etikolweni kusetjentiswa emathebulethi/Bongcondvomshini/
Bomatsangeni/Emalephutophu/Makhalekhikhini/Mabonakudze
wesimanje. (Kubili kwaloku.) (2)
1.1.7 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Labatsi abawasebentisi kahle batawesekela ngekutsi:
Akusibo bonkhe labawasebentisa kahle ngobe labanye bangena
etindzaweni letingakaphatselani nemsebenti wabo wesikolo.
Labatsi bawasebentisa kahle batawesekela ngemibono yabo
lenembako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.8 Unemiphumela yekutsi kuphatamiseka kusebenta kwe-
inthanethi/Bafundzi abakhoni kutfola emaklasi abo
ngesikhatsi/Kusha kwemadivayizi uma kubuya gezi ngemandla.
(Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.9 Liwutfutfukisa ngekutsi lamadivayizi atsengiswa ngebunyenti
lokwenta hulumende ahlomule ngemali yentsela/Kungenisa imali
lenyenti kulelive/Konga tindleko tetinsita letitfunyelwa
nguhulumende etikolweni/Kuvula ematfuba emsebenti uma
kucashwa labo labatawuhamba bafaka i-wifi nekulungiswa
kwemadivayizi.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.10 Lamadivayizi ayintjintje kakhulu indlela yekufundza ngobe
bantfwana abasaphatsi emabhuku lamanyenti/Bayakhona kubhala
imisebenti babuye bayitfumele kubafundzisi basebentisa yona
i-inthanethi/Bafundzi batfola imitfombolwati uma benta lucwaningo
ngalokutsite/Umfundzi lonebumatima etifundvweni takhe
uyakhululeka.
(Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
1.1.11 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Lovumako utawesekela ngekutsi, i-nthanethi inelwati
lolunyenti/Iletsa intfutfuko ebantfwini/Yenta kube lula kuchumana
kwebantfu ngesikhashana.
Longavumi utawesekela ngekutsi i-inthanethi inebugebengu
lobunyenti/Kutfunjwa bantfu ngayo/Kuntjontjwa timali tebantfu.
(Kunye kwaloku) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.1.12 Hulumende angafaka tinombolo letiyimfihlo letingavumeli bafundzi
kutsi bangene kuletinhlelo tekuchumana kepha bangene lapho
kunemabhuku nemitfombolwati lebayidzingako uma
bafundza/Angenta indlela yekuhlola kutsi asetjentiswa kahle
yini/Angabeka umtsetfo locinile wekusebentisa lamadivayizi/
Kuwavala uma angasetjentiswa ngendlela lefanele.
(Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.2 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI B
1.2.1 Umsebenti wako kulalela ube ungaphatamisi labanye
bantfu/Kusebenta kuvimba umsindvo longaphatamisa labaseceleni
kwakho.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (1)
1.2.2 Bangasitwa ngulongcondvomshini/Bangasitwa ngulelibhuku
lelivetwe kulesibonwa/Matsangeni/I-inthanethi/Tinkhundla
tekuchumana. (Kunye kwaloku.) (1)
1.2.3 Kufundza nibanyenti eklasini bese labanye batfola litfuba
lekudlala/Kusalela emuva uma kungayiwa esikolweni/Kulindza
lababhala kancane/Kuhlekwa uma uphendvule kabi
umbuto/Kuntjontjelwa kwekubhala/Awukhoni kuphindza
ulalele sifundvo sathishela.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.2.4 EFREYIMINI ye-1 kungajatjulelwa kufundza usekhaya
ungaphatanyiswa. EFREYIMINI ye-3 kungajatjulelwa
kuhlanganyela nalabanye bafundzi nekuchumana nathishela uma
kukhona lokungakavisiswa/Kujatjulelwa kuhlanganyela
ndzawonye kusitanwe etifundvweni.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.2.5 Usebentise indlela yekufundza ngedivayizi yedijithali/Usebentise
i-inthanethi/Usebentise ngcondvomshini/Usebentise
mabonakhashane wesimanje.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.2.6 Kutheksthi A endzimeni yekugcina kukhulunywa ngetindlela
tekuhlangana kufundvwe kusetjentiswa idijithali nakutheksthi B
efreyimini ye-4 kuvetwe bantfu labahlangene ngedijithali/Omabili
lamatheksthi akhuluma ngemihlangano yedijithali/Omabili
lamatheksthi akhuluma ngebafundzi labahlangene/Kuwo
omabili lamatheksthi indlela yekufundza itfutfukile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA B: SIFINYETO – 10 EMAMAKI
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto kulawulwa ngemaphuzu lacondzene ngco netheksthi.
Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako:
• Kwabiwa kwemamaki:
o Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7),
(1 limaki labelwa liphuzu ngalinye).
o Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi.
o Samba semamaki: 10.
• Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise
emagama akhe:
o 1–3 emaphuzu langiwo: nika -1 limaki.
o 4–5 emaphuzu langiwo: nika -2 emamaki.
o 6–7 emaphuzu langiwo: nika -3 emamaki.
• Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe kunjalo
etheksthini:
o 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi.
o 4–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe -1 limaki lelulwimi.
o 2–3 ticashunwa umhlolwa akanikwe -2 emamaki elulwimi.
o 0–1 ticashunwa umhlolwa akanikwe -3 emamaki elulwimi.
CAPHELA:
• Sibalo semagama:
o Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe esifinyetweni.
o Kungabokhishwa emamaki uma umhlolwa angakalikhombisi linani lemagama
lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama lasetjentisiwe.
o Uma linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike ekugcineni
kwemusho wekugcina ngetulu kwelinani lelimisiwe, uyekele incenye lesele
yesifinyeto.
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMONGO WESIFINYETO
Umhlolwa akavete emaphuzu lasikhombisa laveta tindlela letisetjentiswa
bakhwabanisitimali kutsatsela bantfu timali tabo.
EMAPHUZU LABALULEKILE LEKUMELE AVELE ESIFINYETWENI:
Emasela atsembisa bantfu inzuzo lenyenti uma bangafaka imali yabo kulenkampani
yawo. Bakhwabanisitimali bakhohlisa bantfu ngekutsengisa timphahla letingekho nge-
inthanethi bese batsengi balahlekelwa yimali yabo. Batsi bantfu abafake imali kucala
kute batewutfola lemiklomelo lebayiwinile kantsi kungemanga. Labaswela umsebenti
balahlekelwa yimali ngobe batsenjiswa umsebenti kutsiwe abafake imali
yekuyewuhlolwa kutsi bakulungele yini kusebenta.
Lamasela atsatsa timali tebantfu ebhange ngekusebentisa tinombolo tabo
tabomakhalekhikhini. Labakhwabanisitimali bavula tikolo letingakabhaliswa
ngekwemtsetfo eTiko Letemfundvo ngenhloso yekudla timali tebatali. Lamasela
atsatsela bogogo nabomkhulu imali ngekwenta shengatsi bayabelekelela kukhipha imali
emshinini.
[79 Emagama]
Sicashunwa Emagama emhlolwa
1 '…lapho umuntfu atsenjiswa kutsi uma afake 1 Emasela atsembisa bantfu inzuzo
imali yakhe itawutala ngesikhashana lenyenti uma bangafaka imali yabo
lesincane kantsi kungemanga.' kulenkampani yawo.
2 '…bakhangise imikhicito yabo bese uma 2 Bakhwabanisitimali bakhohlisa bantfu
bantfu batsenga batsatselwa lemali...' ngekutsengisa timphahla letingekho
nge-inthanethi bese batsengi
balahlekelwa yimali yabo.
3 '…umbikoselula loveta umklomelo lozuzwe 3 Batsi bantfu abafake imali kucala kute
ngumuntfu bese kutsiwa akafake imali batewutfola lemiklomelo labayiwinile
yentsela ngembikwekutfola lesizumbulu kantsi kungemanga.
semali.'
4 'Batsi bantfu abatfumele imali yekuhlolwa 4 Labaswele umsebenti balahlekelwa
bodokotela kute batfole umsebenti kantsi yimali ngobe batsenjiswa umsebenti
kudlalwa ngabo.' kutsiwe abafake imali yekuyewuhlolwa
kutsi bakulungele yini kusebenta.
5 '…bantjintja inombolo yemuntfu bangena 5 Lamasela atsatsa timali tebantfu
ebhange batsatsa yonkhe imali.' ebhange ngekusebentisa tinombolo tabo
tabomakhalekhikhini.
6 'Labakhwabanisitimali bavula tikolo 6 Labakhwabanisitimali bavula tikolo
letingakabhaliswa ngekwemtsetfo kutsatfwe letingakabhaliswa ngekwemtsetfo eTiko
imali yebantfu.' Letemfundvo ngenhloso yekudla timali
tebatali.
7 '…bafaka emakhadi emshinini babe 7 Lamasela atsatsela bogogo nabomkhulu
sebakhona labakhwabanisi bente ngatsi imali ngekwenta shengatsi
bayabasita …' bayabelekelela kukhipha imali emshinini.
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
Ticondziso tekumaka SIGABA C.
• Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama lunemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa
lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
• Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
• Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Lubisi lwakaMagezangelubisi. (1)
3.2 Lesicubulo sibahhunga ngekutsi batawujabulela kuba bahle/batsandzeke. (1)
3.3 D/Kudla lokuhloliwe kudliwa tinkhomo tetfu. (1)
3.4 Lenkhulumo iyimfundzisolite ngobe akusilo liciniso kutsi angeke tifo tikungene
ngekunatsa inkomishi yinye yelubisi. (1)
3.5 Yindlela yekuhhunga batsengi/Lemali isuke seyifakiwe kulemali lekutsengwe
ngayo. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
3.6 Kulungiswa lenkhulumo lelandzelako ingatsintsi imiva yalabanye.
Tonkhe tindzawo letikhicita lubisi tigcwala timphungane.
Sib:
Akusito tonkhe tindzawo letikhicita lubisi letigcwala timphungane/Letinye
tindzawo letikhicita lubisi atigcwali timphungane/Tonkhe tindzawo letikhicita
lubisi atinato timphungane.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
3.7 Siyabandlulula ngekwebulili ngobe sivete umuntfu lomsikati kuphela/Tinkhomo
tinsikati/Tinkhomati kuphela.
(Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Lweti 2025
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 Nkst. Matsenjwa ubeke tandla ngemuva/Uhlahle emehlo/Buso
lobumangele/Kute lohlekako/Buso babo butfukutsele. (Kunye kwaloku.) (1)
4.2 Kutsatfwa inkhulumo leseFREYIMINI ye-1 lekhomba kutsatsa luhlangotsi:
Sib:
Ubita mine ngedvwa, labanye. (1)
4.3 Lona lomdvuna unemphandla/ute tinwele kulenye incenye yenhloko/
Akasaboni kahle emehlweni/Usondzele kakhulu kumatsangeni/Buso bakhe
bukhombisa budzala/Uhleli shengatsi ugobekile.
(Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (1)
4.4 C/Inkhulumo letsintsa imiva. (1)
4.5 Lenkhulumo iyinkhulumonkholelo ngobe labanye bantfu bakholelwa kutsi uma
ulunywa yindlebe kunebantfu labasuke bakhuluma ngawe. (2)
4.6 Lesifanisongco siveta kutsi lomnumzane unelulaka/Uyesatjwa/
Utfukutsele/Uneludlame.
(Kunye kwaloku) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
4.7 Kubhalwa inkhulumo lekhomba emandla ekuphatsa lehambisana nesandla
salomnumzane.
Sib:
Phuma lapha ehhovisini lami!
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
UMBUTO 5: IPHROZI
5.1 Bona baseNingizimu Afrika bayatsandza kutikhipha. (1)
5.2 Ungabona emehlo esibungu, ngeke sihlale singavakashi tsine. (1)
5.3 Kubhalwa mcondvophika weligama lelitsi, 'sekuphela' kulomusho lolandzelako:
Uma sekucala luhlolo lwekugcina lwemnyaka. (1)
5.4 Kwakhiwa umusho ngeligama, 'libanga', likhombise inshokutsi leyehlukile.
Sib:
Sifikile ufundza libanga lelishumi nakubili/Ungiphe libanga linye lemoba. (1)
5.5 Kusetjentiswa ligama, 'bothishela', emshweni libe ngumentiwansombo.
Sib:
Bafundzi babhalela bothishela umsebenti weSiswati. (2)
5.6 Kutsatfwa ligama, 'umgalafawu', kubhalwe ngalo umusho.
Sib:
Mahubhulu ushayela umgalafawu. (2)
5.7 Nkhosikati Mhayise utsi bantfu labasha ababe nelwati lwekutsi tigitjelwa
tiyingoti, abatihloniphe. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA C: 30
SAMBA SAKO KONKHE: 70
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper (Siswati)
Related documents

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper (Siswati)
More from Grade 12 Siswati Hl

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P1 November 2024 NSC MG QP (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P2 November 2024 NSC MG QP (Siswati)

Question paper
Siswati Hl Grade 12 P3 November 2024 NSC MG QP (Siswati)

Memorandum