Skip to content
Question paper

Siswati Hl Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Grade 12 Siswati Hl Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2025 (Siswati), 8 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Subject: Siswati HlGrade 1220258 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2025 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 70 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA A: SIVISISO Ticondziso tekumaka sivisiso: • Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. Akuvele kutsi liphutsa liboniwe. • Uma umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Uma kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile. • Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki uma baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele. • Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. • Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele, kufanele kwemukelwe uma ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe. • Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala. • Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe uma abhale imphendvulo ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 1 1.1 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI A 1.1.1 I-inthanethi beyisetjentiselwa kutfola lwati lolutsite kuphela. (1) 1.1.2 A/Kuhlangana nenkinga. (1) 1.1.3 Livekati le-Afrika lente imitamo yekufundza nge-inthanethi ngobe ngiyo indlela lebukiwe kutsi inganika bantfu labanyenti ematfuba ekufundza. (1) 1.1.4 Kubasita ngekutsi abafoli imigca lemidze bagcine bangakafinyeleli lapho kubhaliswa khona/Kunciphisa tinkinga tekungafaki ticelo ngesikhatsi/Kunciphisa tindleko tekutsi umfundzi aye matfupha etikhungweni temfundvo lephakeme. (1) 1.1.5 Ngulokuncipha kwetindleko tekuyewuhlala etindzaweni temfundvo lephakeme enyuvesi/Ngulokuncipha kwetindleko tekuya nekubuya etikhungweni tasenyuvesi/Ngulokuncipha kwetindleko tekutsenga kudla kwalapho bahlala khona/Kufaka ticelo enyuvesi/Abasafoli imigca lemidze bagcine bangakasitakali. (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.6 Etikolweni kusetjentiswa emathebulethi/Bongcondvomshini/ Bomatsangeni/Emalephutophu/Makhalekhikhini/Mabonakudze wesimanje. (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.7 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Labatsi abawasebentisi kahle batawesekela ngekutsi: Akusibo bonkhe labawasebentisa kahle ngobe labanye bangena etindzaweni letingakaphatselani nemsebenti wabo wesikolo. Labatsi bawasebentisa kahle batawesekela ngemibono yabo lenembako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.1.8 Unemiphumela yekutsi kuphatamiseka kusebenta kwe- inthanethi/Bafundzi abakhoni kutfola emaklasi abo ngesikhatsi/Kusha kwemadivayizi uma kubuya gezi ngemandla. (Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.1.9 Liwutfutfukisa ngekutsi lamadivayizi atsengiswa ngebunyenti lokwenta hulumende ahlomule ngemali yentsela/Kungenisa imali lenyenti kulelive/Konga tindleko tetinsita letitfunyelwa nguhulumende etikolweni/Kuvula ematfuba emsebenti uma kucashwa labo labatawuhamba bafaka i-wifi nekulungiswa kwemadivayizi. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.1.10 Lamadivayizi ayintjintje kakhulu indlela yekufundza ngobe bantfwana abasaphatsi emabhuku lamanyenti/Bayakhona kubhala imisebenti babuye bayitfumele kubafundzisi basebentisa yona i-inthanethi/Bafundzi batfola imitfombolwati uma benta lucwaningo ngalokutsite/Umfundzi lonebumatima etifundvweni takhe uyakhululeka. (Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka 1.1.11 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Lovumako utawesekela ngekutsi, i-nthanethi inelwati lolunyenti/Iletsa intfutfuko ebantfwini/Yenta kube lula kuchumana kwebantfu ngesikhashana. Longavumi utawesekela ngekutsi i-inthanethi inebugebengu lobunyenti/Kutfunjwa bantfu ngayo/Kuntjontjwa timali tebantfu. (Kunye kwaloku) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.1.12 Hulumende angafaka tinombolo letiyimfihlo letingavumeli bafundzi kutsi bangene kuletinhlelo tekuchumana kepha bangene lapho kunemabhuku nemitfombolwati lebayidzingako uma bafundza/Angenta indlela yekuhlola kutsi asetjentiswa kahle yini/Angabeka umtsetfo locinile wekusebentisa lamadivayizi/ Kuwavala uma angasetjentiswa ngendlela lefanele. (Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.2 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI B 1.2.1 Umsebenti wako kulalela ube ungaphatamisi labanye bantfu/Kusebenta kuvimba umsindvo longaphatamisa labaseceleni kwakho. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (1) 1.2.2 Bangasitwa ngulongcondvomshini/Bangasitwa ngulelibhuku lelivetwe kulesibonwa/Matsangeni/I-inthanethi/Tinkhundla tekuchumana. (Kunye kwaloku.) (1) 1.2.3 Kufundza nibanyenti eklasini bese labanye batfola litfuba lekudlala/Kusalela emuva uma kungayiwa esikolweni/Kulindza lababhala kancane/Kuhlekwa uma uphendvule kabi umbuto/Kuntjontjelwa kwekubhala/Awukhoni kuphindza ulalele sifundvo sathishela. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.2.4 EFREYIMINI ye-1 kungajatjulelwa kufundza usekhaya ungaphatanyiswa. EFREYIMINI ye-3 kungajatjulelwa kuhlanganyela nalabanye bafundzi nekuchumana nathishela uma kukhona lokungakavisiswa/Kujatjulelwa kuhlanganyela ndzawonye kusitanwe etifundvweni. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.2.5 Usebentise indlela yekufundza ngedivayizi yedijithali/Usebentise i-inthanethi/Usebentise ngcondvomshini/Usebentise mabonakhashane wesimanje. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.2.6 Kutheksthi A endzimeni yekugcina kukhulunywa ngetindlela tekuhlangana kufundvwe kusetjentiswa idijithali nakutheksthi B efreyimini ye-4 kuvetwe bantfu labahlangene ngedijithali/Omabili lamatheksthi akhuluma ngemihlangano yedijithali/Omabili lamatheksthi akhuluma ngebafundzi labahlangene/Kuwo omabili lamatheksthi indlela yekufundza itfutfukile. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA B: SIFINYETO – 10 EMAMAKI UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto kulawulwa ngemaphuzu lacondzene ngco netheksthi. Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako: • Kwabiwa kwemamaki: o Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7), (1 limaki labelwa liphuzu ngalinye). o Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi. o Samba semamaki: 10. • Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 emaphuzu langiwo: nika -1 limaki. o 4–5 emaphuzu langiwo: nika -2 emamaki. o 6–7 emaphuzu langiwo: nika -3 emamaki. • Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe kunjalo etheksthini: o 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi. o 4–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe -1 limaki lelulwimi. o 2–3 ticashunwa umhlolwa akanikwe -2 emamaki elulwimi. o 0–1 ticashunwa umhlolwa akanikwe -3 emamaki elulwimi. CAPHELA: • Sibalo semagama: o Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe esifinyetweni. o Kungabokhishwa emamaki uma umhlolwa angakalikhombisi linani lemagama lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama lasetjentisiwe. o Uma linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike ekugcineni kwemusho wekugcina ngetulu kwelinani lelimisiwe, uyekele incenye lesele yesifinyeto. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka UMONGO WESIFINYETO Umhlolwa akavete emaphuzu lasikhombisa laveta tindlela letisetjentiswa bakhwabanisitimali kutsatsela bantfu timali tabo. EMAPHUZU LABALULEKILE LEKUMELE AVELE ESIFINYETWENI: Emasela atsembisa bantfu inzuzo lenyenti uma bangafaka imali yabo kulenkampani yawo. Bakhwabanisitimali bakhohlisa bantfu ngekutsengisa timphahla letingekho nge- inthanethi bese batsengi balahlekelwa yimali yabo. Batsi bantfu abafake imali kucala kute batewutfola lemiklomelo lebayiwinile kantsi kungemanga. Labaswela umsebenti balahlekelwa yimali ngobe batsenjiswa umsebenti kutsiwe abafake imali yekuyewuhlolwa kutsi bakulungele yini kusebenta. Lamasela atsatsa timali tebantfu ebhange ngekusebentisa tinombolo tabo tabomakhalekhikhini. Labakhwabanisitimali bavula tikolo letingakabhaliswa ngekwemtsetfo eTiko Letemfundvo ngenhloso yekudla timali tebatali. Lamasela atsatsela bogogo nabomkhulu imali ngekwenta shengatsi bayabelekelela kukhipha imali emshinini. [79 Emagama] Sicashunwa Emagama emhlolwa 1 '…lapho umuntfu atsenjiswa kutsi uma afake 1 Emasela atsembisa bantfu inzuzo imali yakhe itawutala ngesikhashana lenyenti uma bangafaka imali yabo lesincane kantsi kungemanga.' kulenkampani yawo. 2 '…bakhangise imikhicito yabo bese uma 2 Bakhwabanisitimali bakhohlisa bantfu bantfu batsenga batsatselwa lemali...' ngekutsengisa timphahla letingekho nge-inthanethi bese batsengi balahlekelwa yimali yabo. 3 '…umbikoselula loveta umklomelo lozuzwe 3 Batsi bantfu abafake imali kucala kute ngumuntfu bese kutsiwa akafake imali batewutfola lemiklomelo labayiwinile yentsela ngembikwekutfola lesizumbulu kantsi kungemanga. semali.' 4 'Batsi bantfu abatfumele imali yekuhlolwa 4 Labaswele umsebenti balahlekelwa bodokotela kute batfole umsebenti kantsi yimali ngobe batsenjiswa umsebenti kudlalwa ngabo.' kutsiwe abafake imali yekuyewuhlolwa kutsi bakulungele yini kusebenta. 5 '…bantjintja inombolo yemuntfu bangena 5 Lamasela atsatsa timali tebantfu ebhange batsatsa yonkhe imali.' ebhange ngekusebentisa tinombolo tabo tabomakhalekhikhini. 6 'Labakhwabanisitimali bavula tikolo 6 Labakhwabanisitimali bavula tikolo letingakabhaliswa ngekwemtsetfo kutsatfwe letingakabhaliswa ngekwemtsetfo eTiko imali yebantfu.' Letemfundvo ngenhloso yekudla timali tebatali. 7 '…bafaka emakhadi emshinini babe 7 Lamasela atsatsela bogogo nabomkhulu sebakhona labakhwabanisi bente ngatsi imali ngekwenta shengatsi bayabasita …' bayabelekelela kukhipha imali emshinini. SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI Ticondziso tekumaka SIGABA C. • Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama lunemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele. • Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni. • Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Lubisi lwakaMagezangelubisi. (1) 3.2 Lesicubulo sibahhunga ngekutsi batawujabulela kuba bahle/batsandzeke. (1) 3.3 D/Kudla lokuhloliwe kudliwa tinkhomo tetfu. (1) 3.4 Lenkhulumo iyimfundzisolite ngobe akusilo liciniso kutsi angeke tifo tikungene ngekunatsa inkomishi yinye yelubisi. (1) 3.5 Yindlela yekuhhunga batsengi/Lemali isuke seyifakiwe kulemali lekutsengwe ngayo. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 3.6 Kulungiswa lenkhulumo lelandzelako ingatsintsi imiva yalabanye. Tonkhe tindzawo letikhicita lubisi tigcwala timphungane. Sib: Akusito tonkhe tindzawo letikhicita lubisi letigcwala timphungane/Letinye tindzawo letikhicita lubisi atigcwali timphungane/Tonkhe tindzawo letikhicita lubisi atinato timphungane. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 3.7 Siyabandlulula ngekwebulili ngobe sivete umuntfu lomsikati kuphela/Tinkhomo tinsikati/Tinkhomati kuphela. (Kubili kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Lweti 2025 NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Nkst. Matsenjwa ubeke tandla ngemuva/Uhlahle emehlo/Buso lobumangele/Kute lohlekako/Buso babo butfukutsele. (Kunye kwaloku.) (1) 4.2 Kutsatfwa inkhulumo leseFREYIMINI ye-1 lekhomba kutsatsa luhlangotsi: Sib: Ubita mine ngedvwa, labanye. (1) 4.3 Lona lomdvuna unemphandla/ute tinwele kulenye incenye yenhloko/ Akasaboni kahle emehlweni/Usondzele kakhulu kumatsangeni/Buso bakhe bukhombisa budzala/Uhleli shengatsi ugobekile. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (1) 4.4 C/Inkhulumo letsintsa imiva. (1) 4.5 Lenkhulumo iyinkhulumonkholelo ngobe labanye bantfu bakholelwa kutsi uma ulunywa yindlebe kunebantfu labasuke bakhuluma ngawe. (2) 4.6 Lesifanisongco siveta kutsi lomnumzane unelulaka/Uyesatjwa/ Utfukutsele/Uneludlame. (Kunye kwaloku) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 4.7 Kubhalwa inkhulumo lekhomba emandla ekuphatsa lehambisana nesandla salomnumzane. Sib: Phuma lapha ehhovisini lami! (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 Bona baseNingizimu Afrika bayatsandza kutikhipha. (1) 5.2 Ungabona emehlo esibungu, ngeke sihlale singavakashi tsine. (1) 5.3 Kubhalwa mcondvophika weligama lelitsi, 'sekuphela' kulomusho lolandzelako: Uma sekucala luhlolo lwekugcina lwemnyaka. (1) 5.4 Kwakhiwa umusho ngeligama, 'libanga', likhombise inshokutsi leyehlukile. Sib: Sifikile ufundza libanga lelishumi nakubili/Ungiphe libanga linye lemoba. (1) 5.5 Kusetjentiswa ligama, 'bothishela', emshweni libe ngumentiwansombo. Sib: Bafundzi babhalela bothishela umsebenti weSiswati. (2) 5.6 Kutsatfwa ligama, 'umgalafawu', kubhalwe ngalo umusho. Sib: Mahubhulu ushayela umgalafawu. (2) 5.7 Nkhosikati Mhayise utsi bantfu labasha ababe nelwati lwekutsi tigitjelwa tiyingoti, abatihloniphe. (2) [10] SAMBA SESIGABA C: 30 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.

More from Grade 12 Siswati Hl

View all