Skip to content
Question paper

Siswati Hl Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper (Siswati)

Grade 12 Siswati Hl Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2025 (Siswati), 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Subject: Siswati HlGrade 12202528 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2025 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa la-2½ Leliphepha linemakhasi la-28. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto. 2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lalokucuketfwe bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuyiphendvula. 3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Tinkondlo (30) SIGABA B: Inoveli/Temdzabu (25) SIGABA C: Umdlalo (25) 4. Kulindzeleke kutsi uphendvule imibuto LESIHLANU seyiyonkhe: ESIGABENI A imibuto MITSATFU, ESIGABENI B MUNYE, ESIGABENI C MUNYE ngalendlela: SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI – Phendvula imibuto ibe MIBILI. INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI-Uphocelelekile kuwuphendvula lombuto. SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU Phendvula umbuto ube MUNYE. SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE. 5. KUKHETFWA KWEMIBUTO YESIGABA B (INOVELI/TEMDZABU) NESIGABA C (UMDLALO) • Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli/temdzabu loyifundzile kanye nemdlalo lowufundzile. • Phendvula UMBUTO MUNYE LOYINDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO WEMIBUTO LEMIFISHA. Uma ngabe ukhetse kuphendvula umbuto loyindzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto wemibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule umbuto wemibuto lemifisha ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto loyindzabambhalo ESIGABENI C. Sebentisa luhla lwekutikhumbuta kute usitakale. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 6. BUDZE BETIMPHENDVULO 2025 • Umbuto loyindzabambhalo etinkondlweni kufanele uwuphendvule ngemagama la-190 kuya kula-240. • Indzabambhalo yenoveli/temdzabu nemdlalo kufanele uyiphendvule ngemagama la-340 kuya kula-390. • Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane nelinani lemamaki labekiwe, ungahlanhlatsi. 7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni KWALESO NALESO SIGABA. 8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto. 9. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA. 10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: SIGABA A: Lokungenani emaminithi la-40 SIGABA B: Lokungenani emaminithi la-55 SIGABA C: Lokungenani emaminithi la-55 11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential LOKUCUKETFWE Lelikhasi litakusita kutsi ukwati kukhetsa imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA A: TINKONDLO Tinkondlo letifundvwe eklasini: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI. INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI 1. 'Lihambile Lichawe' Umbuto loyindzabambhalo 10 6 2. 'Sengibuyile' Imibuto lemifisha 10 7 3. 'Ngiboshiwe' Imibuto lemifisha 10 8 4. 'Ngoba Sewungumcaba' Imibuto lemifisha 10 9 NA Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelelekile kuwuphendvula lombuto. 5. 'Ningabakhohlwa' Imibuto lemifisha 10 10 SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU INOVELI: Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli lamiselwe kufundvwa. 6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 11 7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 11 8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 14 9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 14 10. Tibopho Telutsandvo Umbuto loyindzabambhalo 25 16 11. Tibopho Telutsandvo Imibuto lemifisha 25 16 NOBE TEMDZABU: Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lemiselwe kufundvwa. 12. Silulu SeMaswati Umbuto loyindzabambhalo 25 19 13. Silulu SeMaswati Imibuto lemifisha 25 20 SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE kulemidlalo lemiselwe kufundvwa. 14. Kutawuba Njalo Umbuto loyindzabambhalo 25 23 15. Kutawuba Njalo Imibuto lemifisha 25 23 16. Lami Lisiphetfo Umbuto loyindzabambhalo 25 26 17. Lami Lisiphetfo Imibuto lemifisha 25 26 CAPHELA: ESIGABENI B na-C, munye umbuto lowuphendvulile kufanele ube YINDZABAMBHALO nobe UMBUTO WEMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule imibuto leyindzabambhalo LEMIBILI nobe imibuto yemibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA Lelikhasi litakusita kutsi uphendvule linani lemibuto lekungulona lekumele uliphendvule. SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU A: TINKONDLO (Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2 A: INKONDLO (Inkondlo lengakafundvwa 5 1 eklasini) B: INOVELI/TEMDZABU (Indzabambhalo nobe imibuto 6–13 1 lemifisha) C: UMDLALO (Indzabambhalo nobe imibuto 14–17 1 lemifisha) CAPHELA: ESIGABENI B na-C, cinisekisa kutsi uphendvule MUNYE umbuto LOYINDZABAMBHALO NAMUNYE UMBUTO WEMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule imibuto leyindzabambhalo LEMIBILI nobe imibuto yemibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI bese uphendvula imibuto lelandzelako. UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO Fundza lenkondlo bese uphendvula umbuto lolandzelako. LIHAMBILE LICHAWE – ZP Masango 1 Lahamba lichawe, 2 Lahamba litsemba, 3 Lashiya konkhe kwasemhlabeni, 4 Labulibala bonkhe buhlungu 5 Bakulomhlaba lohlabako. 6 Lashiya inyama leligugu nganeno, 7 Kulapho ngabhekis' emehlo 8 Ami esibhakabhakeni, 9 Ngabona inkhanyeti 10 Ngasho ngatsi hamba chawe, 11 Lapho kunyatsele wena khona, 12 Kubonakele tingucuk' emuva. 13 Lapho kwendlule wena khona, 14 Kunekuthula lokumangalisako. 15 Bonkhe bantfu basho njalo, 16 Batsi bawabonil' emangwev' akho 17 Logalele kwabonakal' esiveni semaLangeni, 18 Ngobe takho tikhal' atidzinwa, 19 Tigadle kwabonakal' imphumelelo. 20 Hamb' uye kulematfonga chawe 21 Uyewutfola tibusiso takho khona, 22 Imisebenti yakh' emuv' ibonakele. 23 Lal' uphumule chawe lami, 24 Uyibambe kwabonakala yakh' indzima, 25 Usakhile sive seMvelinchanti, 26 Sabumbana njengenyandza yetinkhuni, 27 Nyalo sesikufisel' inkhonto lenhle 28 Kulela live loye kulo labokhokho, 29 Lal' uphumule chawe lami! Bhala indzabambhalo lapho uveta khona umcondvo losebaleni walenkondlo lengenhla. Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-190 kuya kula-240. [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. SENGIBUYILE – ZP Masango 1 Sengibuyile mntfwanaketfu, 2 Ngicel' ungemukele ngaletimhlophe, 3 Ulibale ngetayitolo s'tsandvwa sami, 4 Ngitinikela kuwe nginje, 5 Ngimanikiniki njengendvodzana 6 Yelulahleko eBhayibhelini. 7 Ngibabonile, ngabeva bangibongelela, 8 Ngetibongelelo letehla kamnandzi, 9 Kodvwa kimi konkhe loko, 10 Kuye kwafana nelite. 11 Bebangikhomba buhle, bangijikisa 12 Kulo lonkhe leli leMvelinchanti, 13 Bangitfobela sengatsi ngiyinkhosi, 14 Kodvwa konkhe kufane nelite. 15 Lamuhla sengikhetse kubuyela kuwe, 16 Ngobe takho tandla tiyangitfokomalisa, 17 Sengilungele kuluhamba loluhambo, 18 Ngihlome ngetikhali tenhlakanipho, 19 Netikhali tekuhlonipha labanye, 20 Labaseceleni kwemphilo yami. 21 Ngiphe kutfokomala, 22 Ungembatsise leyo ngubo, 23 Sengibuyile, ngembatsise leyo ngubo, 24 Ngive loko kufutfumala, 25 Sengibuyile kutsi sibenyamanye, 26 Ube lubhambo lwami, 27 Ngemukele, sihlale ngekuthula. 2.1 Luhlobo luni lwesinongo senkhulumo lesivetwa ngumugca we-2? Usho ngani? (2) 2.2 Ngubuphi bunkondlo lobuvetwa ngulamalunga lagcanyisiwe endzimeni yesibili? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.3 Luhlobo luni lwenkondlo lolu? Usho ngani? (2) 2.4 Phawula ngesifundvo sonkondlo lasetfulela tetsamelilwati talenkondlo. (2) 2.5 Sonkondlo uphumelele yini kwetfulela tetsamelilwati ingcikitsi yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. NGIBOSHIWE – FC Nkosi 1 Ngiboshwe tandla netinyawo, 2 Ngivalwe umlomo netindlebe, 3 Ngoba noma ngingakhuluma akuvakali, 4 Ngitjelwa ngemalungelo mihla le, 5 Ngifuntwe emalungelo onkhe mihla le. 6 Ngiboshwe kuwami umuti, 7 Ngiboshwe kuyami intalo, 8 Bami bantfwana bangibophile, 9 Ngisiboshwa engatini yami, 10 Nangijezisa kutsiwa ngiyahlukumeta. 11 Liyafa laNgwane sibukile, 12 Siyaphela sive sihlahle emehlo, 13 Kantsi kukhale nyonini, 14 Ingani lugotjwa lusemanti … 15 Banemanga yini nabatsi 16 Libunjwa liseva? 17 Kutawuba ngiko nakunje? 18 Nangakha ngemiyalo yabogogo 19 Kutsiwa ngisidzala, ngigugile 20 Bebangekho ebusheni bami, 21 Bona badla busha babo, 22 Lobu lebabucedza ebhodleleni? 23 Naso sive sishona, 24 Nalo live libhubha, 25 Liyawuphatfwa bobani nakunje, 26 Kufa kwemndeni kufa kwemmango, 27 Kufa kwemmango kufa kwesive, 28 Nalo liphelela etandleni ngilibukile, 29 Ngoba vele ngiboshiwe. 3.1 Bhala bunkondlo lobuvetwa ngumugca we-1 newe-2. Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.2 Luhlobo luni lwesifanamsindvo lesisemgceni we-8 kulenkondlo? Usho ngani? (2) 3.3 Bunkondlo buni lobakhiwa ngulemigca legcanyisiwe endzimeni yesitsatfu? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.4 Sonkondlo usisebentise ngemphumelelo yini lesimeleli lesisendzimeni yesine emgceni we-22? Chaza. (2) 3.5 Phawula ngemoya lovetwa ngulenkondlo lengenhla. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. NGOBA SEWUNGUMCABA – GT Nkosi 1 Itolo ngicel' indlebe wangangiphi, 2 Watjakadvula, watjakadvula phindze, 3 Kwavakala tidvumo lawudlule khona, 4 Babodvwa labakhalelwa tinswane nyalo, 5 Babodvwa lababangwa netibi maye! 6 Buhlungu buhlindz' inhlitiyo yami. 7 Sekwasala mine dvute nawe, 8 Mine ngasikwa imihelo yakho, 9 Leyangihhembula ngayihlabi' inyandza leyo, 10 Kona ngeke ngikulahle uwami, 11 Kube wangiph' indlebe ngabe akunjena, 12 Buhlungu buhlindz' inhlitiyo yami. 13 Leto tintfombi letakudlisa kwemakhiwa, 14 Sewubune njengembal' ikhiwe yalahlwa, 15 Bewuhamba ehwayeleni lagesi 16 Utsi gabigabi ngebusha bakho, 17 Yakudl' inyama yakudli' inkhanuko, 18 Buhlungu buhlindz' inhlitiyo yami. 19 Sewudvonsa ngematinyo tandla unato maye! 20 Sewehluleka nekutenwaya maye! 21 Bhululu wakho sekwaba licansi nyalo, 22 Baphi bobhululu bakho nyalo? 23 Mane uvuke mane utsi yotfu, 24 Buhlungu buhlindz' inhlitiyo. 25 Teluleko tami watijikijela le-kahhele, 26 Timfundziso tami watibhakanya, 27 Ngakhuluma nawe wanginika siphundvu, 28 Wanaka live, wanaka busha, 29 Namuhla sewungumcaba ngenca yakho, 30 Buhlungu buhlindz' inhlitiyo yami. 4.1 Bhala KUBILI lokubunkondlo lobuvetwa ngumugca we-2 walenkondlo. (2) 4.2 Bunkondlo buni lobuvetwa ngulemigca lecindzetelwe endzimeni ngayinye yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.3 Chaza iphethini lesetjentiswe ngusonkondlo kubhala indzima ye-3 yalenkondlo. (2) 4.4 Ucondze kutitjelani sonkondlo tetsamelilwati ngemugca we-20-newe-21 kulenkondlo? Chaza. (2) 4.5 Ngekubona kwakho lesihloko siyayifanela yini lenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) [10] NA Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI Uphocelelekile kutsi uphendvule lombuto. UMBUTO 5: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. NINGABAKHOHLWA – MP Mavuso 1 Ningajabula nililitele, 2 Nente tibhimbi nihalalise, 3 Nidle tibhidvo netibiliboco, 4 Nitsi libuyile leladliwa ngemangce; 5 Ningabakhohlwa labalifela, 6 Sinjena nje yingati yabo. 7 Ningagiyelan' emandl' ekubusa, 8 Nishay' imitsetf' usimam' umnotfo, 9 Tonkhe tinhlanga tidle ngekulingana, 10 Tonkhe tinhlanga tidle tishiyelane; 11 Ningabakhohlwa labalifela, 12 Sinjena nje yingati yabo. 13 Ningadla lizambane lapondo, 14 Nikhohlwe ngumzabalazo wayitolo, 15 Nilingane nebetive nitamase; 16 Ningakhohlwa labalifela, 17 Sinjena nje yingati yabo. 18 Umkhuleko nje muhle, 19 Umkhuleko wenkhumbulo, 20 Kubong' emandl' ekutinikela, 21 Ngobe bangemadlot' enkhululeko, 22 Sinjena nje yingati yabo. [Hayani Maswati, Likhasi 3] 5.1 Bhala bunkondlo lobakhiwa nguletinhlavu letigcanyisiwe endzimeni yekucala. (1) 5.2 Luhlobo luni lwesinongo senkhulumo lesisemgceni we-4? (1) 5.3 Imigca lesekugcineni kwaleyo naleyo ndzima iveta buphi bunkondlo? (1) 5.4 Caphuna imigca lecuketse luchumano endzimeni ye-2. (1) 5.5 Finyeta umlayeto lowetfulwa ngusonkondlo kutetsamelilwati ngendzima ye-3. (2) 5.6 Ucabanga kutsi yini lena leyenta sonkondlo advumise lamachawe lakhuluma ngawo? Chaza. (2) 5.7 Likhetseke kahle yini leligama leligcanyisiwe endzimeni yekugcina? Sekela imphendvulo yakho. (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU Kulesigaba kunemanoveli LAMATSATFU netemdzabu. Wena-ke khetsa ibe YINYE loyifundze lonyaka uphendvule ngayo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMBUTO WEMIBUTO LEMIFISHA kuleyo noveli/temdzabu loyifundzile. Uma ukhetsa kuphendvula umbuto loyindzabambhalo kulesigaba, uphocelelekile kutsi ESIGABENI C uphendvule umbuto wemibuto lemifisha. INOVELI UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Lokwentiwa balingisi kulenoveli kumele kuhambisane nesihloko. Bhala indzabambhalo mayelana nekuhambisana kwaloko lokwentiwa ngulabalingisi labalandzelako nesihloko salenoveli. • Lushawulo Khumalo • Tintfombi Maseko • LaHlophe naLaMagagula Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-340 kuya kula-390. [25] UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Fundza letheksthi letsetfwe enovelini bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A Kusehlobo, lilanga libalele ngisho nasebukhweni betinja. Njengoba sekusemini lenkhulu nje lase likhipha inhlanti emantini. Lapha ekhaya kaLushawulo kunesalukati lesingunina kanye nebatukulu baso, bahleti phasi kwesihlahla semganu ngenca yalo lilanga. Lesihlahla sasiseceleni kwendlu yaTintfombi. Kulo lelo langa lelalibila, bafati baLushawulo lalibabhadlisa esigangeni. Phela bebavuke 5 ngeluvivi bayowufuna emakhatsakhatsa ngenca yemntfwana waTintfombi labesabangwa netibi. Lomntfwana abesawesibili agula ngalendlela. Lona lowelanywa ngulona naye wagcina asashonile. Intfo leyayitsandza kuba yimphicabadzala ngulokutsi labantfwana baphatfwa sifo sinye futsi sibacala nasebakhasa bonkhe. Nalapho bebavukele khona kute litsemba lebabanika lona. 10 Tavele talandvula tinhlolo. Babuyela ekhaya bajabhile. 'Nangu make nee, nee, nee,' kusho lomunye umntfwana lowababona kucala bonina. Kwatsi mpu umsindvo sebahlangabeta bonina. Gogo wabo lobesekatumekile naye wavuswa ngumsindvo. Wavuka wahlala ngetibunu asalindzele kuva kutsi bahambe njani bomalukatane bakakhe. Asababuka bangena ebaleni walubona lusizi lolwalubhalwe 15 ebusweni babo. Umcumo wase umunye kumntfwana lowabesagonwe nguLaMagagula. Befika bahlala phansi ngekuphelelwa ngemandla bangasenendzaba netihlantsi. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 'Buyanini phela bomalukatane, ingabe nihambe njani nebakitsi?' 'Cha make sihambe kahle ngobe sibakhandzile lapho besiye khona. Lokubuhlungu kwekutsi kufa kungatsi kuya embili solo akubenti nani buncono,' kuphendvula 20 LaMagagula aniketa Tintfombi lomntfwana. 'Ase wetame kummunyisa ngobe lapha khona nendlala seyikhona ngobe ugcine kadzeni kumunya.' Noma bantfwana bebangati kutsi kwentenjani lapha ekhaya kepha simo salabadzala savele sayichaza yonkhe indzaba kutsi kukhona intfo lembi lapha ekhaya. 'NaboKhetsile! BoKhumalo, kodvwa soneni kutsi singaze semukwe lijaha lelihle 25 kangaka.' Watsi asambukile wavala emehlo kwaba kuphela kwakhe. Lapho kwesuka lesikhulu sidvumo. Tintfombi abekhala ate atigicite. 'Muzi hambani naKhetsile niyewubikela bakaMfundisi kutsi lomntfwana bekagula sewendlulile,' kusho LaMagagula. Batsi bafulatsela bantfwana babe bacala kwekhweta boLaMagagula bentela kutsi batsi befika bantfu batfole indzawo seyikhona endlini. 30 Emakhosikati lefika nemkamfundisi akhandza kutsi lokunengi sevele kukhwetiwe. Njengobe Lushawulo abesemsebentini nje benta imizamo yekutsi lombiko usheshe ufinyelele kuye. Noko ngenca yekuba khashane wefika asafihliwe lowo mntfwana. Kwatsi mhlazana kufika Lushawulo sililo sacalela phasi kuTintfombi. Kwaba sengatsi indvodza yakhe itamtsetsisa kutsi umntfwana umshonisephi. Sebamlilele bonina 35 naLaMagagula bahamba bamshiya naTintfombi. 'Yise waMuzi, ungatsi kudzingeka uyifakele tibuko lendzaba yalokufa kwalabantfwana ngobe nawungakaboni kahle ngitawuhlanganisa lishumi lonkhe phasi.' Lamavi aTintfombi ametfusa kakhulu Lushawulo kantsi abesamangaliswa kutsi bantfwabakhe bacedvwa yini. 40 'Usho kutsini nawusho njalo?' Abuta ngekwetfuka. 'Cha babe, ngisho ngobe lendzaba ngase ngayitsi hloko, nakucala kodvwa wena wayitsela ngemanti nje.' [Likhasi 63–64] 7.1 Bhala tintfo LETIMBILI letiveta sibekandzaba sesikhatsi esingenisweni saletheksthi. (2) 7.2 Iveta siphi simo semoya lenkhulumo legcanyisiwe kuletheksthi? Chaza. (2) 7.3 Kungani kutsiwe lendlela labashona ngayo labantfwana iyimphicabadzala? Chaza. (2) 7.4 Yini lengakwenta uchubeke nekufundza yonkhe lenoveli ngemuva kwekufundza letheksthi lengenhla? Bhala KUBILI. (2) 7.5 Ngutiphi tintfo LETIMBILI letenteka kuletheksthi letiveta kutsi LaMagagula ulikholwa? (2) 7.6 Bhala tintfo LETIMBILI letenta kutsi LaMagagula abe ngumlingisi logcamile kulenoveli yonkhe. (2) 7.7 Simveta angumuntfu lonjani LaMagagula lesento sekugona umntfwana waTintfombi? Bhala KUBILI. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 7.8 Ngekubona kwakho ngabe inkinga labebukene nayo Lushawulo kuletheksthi yasombululeka kahle yini? Chaza. (2) 7.9 Tintfombi wayicedza injabulo yaLaMagagula uma ufundza lenoveli yonkhe. Sekela lesitatimende ngemaphuzu LAMABILI. (2) 7.10 Ucabanga kutsi yini inhloso yekutsi umbhali abhale lenoveli? Chaza. (2) 7.11 Uyavumelana yini nekutsi LaHlophe ungumlingisi loyindilinga uma ufundza lenoveli? Sekela imphendvulo yakho. (2) 7.12 Ngutiphi tecwayiso umbhali latetfulela tetsamelilwati ngekusebentela khashane nasekhaya kwemlingisi longuLushawulo? Bhala emaphuzu LAMATSATFU. (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Lokwentiwa balingisi kulenoveli kumele kuhambisane nesihloko. Bhala indzabambhalo mayelana nekuhambisana kwaloko lokwentiwa ngulabalingisi labalandzelako nesihloko salenoveli. • Mphikeleli Zwane • Khulumile • Msiti naMatsiya Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-340 kuya kula-390. [25] UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Fundza letheksthi leyincenye yendzaba lesenovelini bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B 'Imfundvo sikhali salamuhla. Ngibonga litfuba leliyimvelakancane lenginiketwe lona lekutsi ngibe ngumfundzi kulesikolo iKhayaletfu,' kusho Mphikeleli akhuluma nemngani wakhe Msiti Mvakali beme emacabatini esikolo. 'Kufundza kulilungelo lakho. Ubonga intfo lelilungelo lakho mngani wami?' Ngemavi aMsiti lawo. 5 'Kumele ubonge lonkhe litfuba lewuniketwa lona. Libongwa kulilungelo noma kungesilo lilungelo. Kubonga kubalulekile emphilweni yetfu. Kadze ngifisa kutfola litfuba lekunyatsela kulamabala ngitewufundza. Loku lokwentekako nyalo kusho kufezeka kweliphupho lami leminyakanyaka,' kusho Mphikeleli akhombisa kutsi ukujabulele kwemukelwa kwakhe esikolweni njengalomunye webafundzi. 10 Ikhayaletfu sikolo semabanga emfundvo nekucecesha lokuchubekako lesakhiwe lapha emtini iMbalenhle, enkhangala yetimbali. Sakhiwe endzaweni lebekile futsi lesekhatsi nemiti. Imiti leseMbalenhle ibalwa ngetinkhulungwane. 'Yini lebangela kutsi ukujabulelele kutewufundza lapha eKhayaletfu?' 'Bekusifiso sami kutsi ngifundze ngicedze libanga lelishumi nambili, kepha-ke ngenca 15 yesimo amange kwenteke loko,' kusho Mphikeleli. 'Nali-ke lelitfuba sewulitfolile kumele ulisebentise ngendlela lefanele kuze kugcwaliseke tinhloso takho,' kuphendvula Msiti. 'Lokunye lokungenta ngibonge kuniketwa litfuba lekufundza kutsi iminyaka yami seyingemashumi lamabili namunye. Ngimdzala nasengingaka kutsi ngingahlala edeskini njengemntfwana ngifundze.' 20 'Umtimba wakho awubonisi kutsi iminyaka yakho ingakanani. Utawufundza uze ucedze baloku bangayati iminyaka yakho kutsi mingaki. Itawukwatiwa ngulabo lewutawube ubatjelile njengami. Siyalingana ngekwetitfombo kepha asilingani ngekweminyaka,' kusho Msiti. 'Bewukuphi sonkhe lesikhatsi uze ushiywa iminyaka nje Mphikeleli?' 25 'Hhayi, asiyekele tesikhatsi lesengcile sibuke embili kutsi kumele sifundzeni futsi kanjani?' Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 'Ngutiphi tifundvo lewutikhetsile lotawutifundza kulomnyaka Mphikeleli?' 'Ngikhetse tifundvo letilandzelako: tilwimi letintsatfu, temlandvo, telive, temphilo nemakhono kanye netekuvakasha.' 30 'Ukhetse tifundvo letifana netami. Kusho kutsi sitawufundza ekilasini linye nawe. Ngiyakutfokotela kakhulu loko mngani wami,' kusho Msiti akhombisa kujabula lokukhulu kutsi utawufundza naMphikeleli ekilasini. 'Wajabula ngatsi ucondze kuyewungehlula ekilasini nje yini indzaba?' 'Hhayi, ngijatjuliswa kutsi sitawufundza sobabili, sisitane sibuye sikhutsatane. Libanga 35 lesikulo lidzinga kutimisela lokukhulu ngako-ke kumele sibambe sicinise kusukela umnyaka ucala uze uyewuphela.' 'Akukho lokwengca kutimisela emsebentini lowentako. Kutimisela kuhambisana nemphumelelo. Mine-ke kumele ngisebentise umzuzu nemzuzwana lengiwutfolako kuze ngiphumelele, kusho Mphikeleli abonakala kutsi lentfo iphuma ngekhatsi 40 enhlitiyweni yakhe.' 'Utsini ngesikolo setfu lesikhulu kangaka?' 'Sikhulu futsi sihle. Kuyabonakala kutsi siyanakekelwa njalo.' 'Bafundzi balesikolo babamba indzima lebanti kakhulu ngobe abalilahli liphepha, lithini nobe licembe phasi. Leyomfundziso ayipheleli emabaleni esikolo, kepha 45 ibonakala ngisho nangephandle kwemabala esikolo.' 'Kusho kufundziseka kahle loko. Kuhle kutitsandza nekutsandza indzawo lewuhlala kuyo. Kumele utsandze sikolo sakho, likhaya lakini nendzawo yonkhe lewuhlala kuyo.' [Likhasi 8–12] 9.1 Kuletsa siphi simo semoya kunikwa kwaMphikeleli litfuba lekufundza esikolweni iKhayaletfu? Usho ngani? (2) 9.2 Bhala tintfo LETIMBILI letenta kutsiwe letheksthi iyincenye yesetfulo. (2) 9.3 Wetseke kahle yini Msiti libito uma ufundza letheksthi? Chaza. (2) 9.4 Yini lengakwenta uchubeke nekufundza yonkhe lenoveli ngemuva kwekufundza letheksthi lengenhla? Chaza. (2) 9.5 Bhala tintfo LETIMBILI letenta kutsi Mphikeleli abe ngumlingisi logcamile kulenoveli yonkhe. (2) 9.6 Kulenkhulumo legcanyisiwe endzimeni yekugcina kuletheksthi, catsanisa loku lokwentiwa bafundzi baseKhayaletfu nebafundzi balomuhla. (2) 9.7 Sikhulu Tsabetse wayicedza injabulo yaMphikeleli levetwe kuletheksthi. Vumela nobe uphikise lesitatimende. (2) 9.8 Ngekubona kwakho tinkinga labukene nato Mphikeleli tasombululeka kahle yini? Sekela ngemaphuzu LAMABILI. (2) 9.9 Kungenelela kwaMagumeni naSikhulu Tsabetse kwenta kutsi kube nesicakacaka kulenoveli. Utsini umbono wakho ngalesitatimende? (2) 9.10 Ucabanga kutsi yini inhloso yekutsi umbhali abhale lenoveli? Chaza. (2) 9.11 Uyavumelana yini nekutsi Mphikeleli ungumlingisi loyindilinga uma ufundza lenoveli yonkhe? Sekela imphendvulo yakho. (2) 9.12 Ngemaphuzu LAMATSATFU chaza kutsi imphilo yaMphikeleli ibecwayisa ngayiphi indlela bafundzi balomuhla? (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 10: UMBUTO LOYIDZABAMBHALO TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala Lokwentiwa balingisi kulenoveli kumele kuhambisane nesihloko. Bhala indzabambhalo mayelana nekuhambisana kwaloko lokwentiwa ngulabalingisi labalandzelako nesihloko salenoveli. • Lomusa • LaNdlovu • Madvodza naSikhuni Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-340 kuya kula-390. [25] UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala Fundza letheksthi letsetfwe enovelini bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI C 'Kambe uyamati nje Macaleni?' Kubuta Madvodza. 'Cha, angimati, uyamati wena?' 'Yebo. Ngibuta ngobe ngike ngambona kuto letinsuku.' 'Kahle Madvodza. Umbone kuphi?' 'Angisati kahle kepha beketa kuLomusa.' 5 'Akamange angitjele Lomusa. Ngitambuta.' 'Bengitsi mine uke wambona?' Yaphindze yakhula futsi inhloko kuMlungisi ... Satsi siphuma sikolo besekagula Mlungisi. Indzaba yaMacaleni beyimphetse kabi kakhulu. Usuke lapho wacondza ekhaya. Akati kutsi utawenta njani namuhla. Kufanele aye ekhaya noma kanjani. 10 'Hawu Mlungisi, yini le loyentako ngempela?' 'Sengenteni make?' 'Sitsembile sewumhambiseleni sekahleli kahle kanjena? Nami besengite situnge.' 'Usho kutsini nawutsi uhanjiswe ngimi?' 'Angisho kufike bantfu labatsatfu ngemoto batsi batfunywe nguwe.' 15 'Kahle make bo!' 'Uhambile nje?' 'Usekhaya nje.' 'Kuyacaca phela. Batsite labo bantfu utsite wena abamyise ekhaya, sewubakhokhele wena.' 20 Yadvuma inhloko kuMlungisi wacakeka wetama kukhuluma kwangaphumi emagama. 'Iyangitfusa lendzaba make kute namunye umuntfu lengitsite akete atotsatsa Sitsembile amhambise mine. Bafike sikhatsi sini?' 'Ekuseni kungakashayi lihora lelishumi.' 'Beyinjani leyo moto?' 25 'Beyibovu.' 'Kodvwa ngabe bamyisephi Sitsembile nkhosi yami?' 'Kantsi ucinisile yini Mlungisi?' 'Akunamuntfu make lengitsite abotsatsa Sitsembile lapha.' Ayikho intfo leyalalwa nguMlungisi ngalelo langa. Ekuseni wabona kutsi kuhle avukele emaphoyiseni ayobika 30 lendzaba. Lobekumetfusa kutsi uma bangambulala Sitsembile kuyocaca kutsi sewuyoshadela ejele naLomusa. Wacabanga kwate kwaphola inhloko afuna kutfola kutsi ngabe bobani labatsetse Sitsembile akamange watfuma muntfu. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential Wasuka lapho wacondza esikolweni Mlungisi, kute intfo layifundzisa ngalelo langa, umcondvo wakhe bewugcwele tinkinga: 'Kwangatsi awukakhululeki nje namuhla 35 Mlungisi kwentenjani?' 'Cha, kukhona inkinga nje lencane, kodvwa shengatsi itawucatululeka.' 'Kuncono uma usho njalo. Usekhona Sitsembile?' 'Ukhona kodvwa sewutawuhamba.' 'Usekhona?' 40 'Ukhona Madvodza uve kutsi uhambile yini?' 'Ngisho ngoba kuphakatsi kweliviki, akasebenti kantsi?' 'Uyasebenta.' Siphume sikolo acondze ekhaya Mlungisi ayochazela unina kutsi uhambe njani. Bayicoce sikhatsi lesidze indzaba nenina. 45 'Asengihambe ngihogele lendzaba nami make. Uma ngiphuta kubuya uvale make.' 'Uyiphatse ngesinono lendzaba Mlungisi. Uma tigebengu tingatfola kutsi uyayilandzelela tingakwentakalisa mntfwanami.' Avalelise Mlungisi. Acondze kuLomusa sekumnyama impela. Ahambe asheshise. Sekuvaliwe emnyango kaLomusa. Anconcotse avule Lomusa. 50 Angene Mlungisi. Babambane bemile bagonane sikhatsi lesidze. 'Yini lebekukadze kwenteka lapha endlini?' 'Kusho kutsi kukuletindlu lengakhelene nato.' Acalate indlu yonkhe Mlungisi abone tinkomishi tetjwala setingenalutfo. 'Ngubani lobekanatsa lapha?' 55 'Ngulabanye nje bangani bami. Utawuhamba noma uyalala?' 'Angihambi Lomusa.' 'Kuncono ngiyokwentela kudla.' 'Kuncono intfo yekunatsa.' Asukume Lomusa ente sinatfo. 'Singageza sobabili?' 60 'Angati Lomusa, asetame kodvwa.' Asukume Lomusa acale kukhumula tembatfo. 'Ngiyabonga mntfwanaketfu. Ngibonga nemahembe longitsengele wona.' 'Mine sengiyalala, ngikhatsele kabi.' Kusho Lomusa. 'Nami sengiyalala manje.' Atumeke Mlungisi, babe wakhe afike sekacosha intfombatane legcoke tembatfo 65 letimnyama futsi. Lokwammangalisa Mlungisi kutsi ngaleso sikhatsi naLomusa wavuka wagcuma. 'Kwentenjani Lomusa?' 'Ngiphupha ngibanjwa libhubesi.' [Emakhasi 24–27] 11.1 Kuba khona KwaMacaleni kuletsa siphi simo semoya emphilweni yaMlungisi? Chaza. (2) 11.2 Lenkhulumo legcanyisiwe iveta luhlobo luni lweludvweshu? Chaza. (2) 11.3 Kutsatfwa kwaSitsembile yimoto lebovu kungati muntfu kutsi uyephi kutitjelani tetsamelilwati ngebunjalo bendzawo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 11.4 Yini lengenta lenoveli ingachubeki ngaphandle kwaMlungisi? Nika KUBILI. (2) 11.5 Kunyamalala kwaSitsembile kweyamene ngayiphi indlela nesiphetfo salenoveli? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 11.6 Ngusiphi sigameko lesikuletheksthi lesiveta kutsi Lomusa uyabunatsa tjwala? (2) 11.7 Yini lengakwenta uchubeke nekufundza yonkhe lenoveli ngemuva kwekufundza letheksthi? Bhala KUBILI. (2) 11.8 Ngekubona kwakho tinkinga labukene nato Mlungsi kuletheksthi tisombululeke kahle yini? Chaza. (2) 11.9 Lesimo Mlungisi latfole Lomusa akuso ngalesikhatsi afika endlini yakhe sibiketela siphi sigameko kulenoveli? (2) 11.10 Ucabanga kutsi yini inhloso yekutsi umbhali abhale lenoveli? Chaza. (2) 11.11 Uyavumelana yini nekutsi Lomusa ungumlingisi loyindilinga kulenoveli? Sekela imphendvulo yakho. (2) 11.12 Ngutiphi tecwayiso umbhali latetfulela tetsamelilwati ngemlingisi longumalume waMlungisi? Bhala emaphuzu LAMATSATFU. (3) [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential TEMDZABU Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lemiselwe kufundvwa. UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa Umbhali ucambe tihloko tahambelana nalokwenteka kulobuciko bemlomo: 'Kufika kwekufa' (inganekwane), 'Sikhungo saseMatsamo' (tibongo) kanye nalesisho ('Kubamba lentfulo'). Bhala indzabambhalo ngekuhambisana kwetihloko naloko lokwenteka kulobuciko bemlomo ulandzele letihlokwana: • 'Intfulo neLunwabu' • 'Sikhungo saseMatsamo' • 'Sisho, kubamba lentfulo' (Kwemukela umlayeto lofike kucala.) SIKHUNGO SASEMATSAMO 1 Ulidvonsamehlo sikhungo setimangaliso, 2 Kuwe kubonakala labadzala nalabancane, 3 Kuwe kubonakala labamnyama nalabamhlophe, 4 Sibona bomake ngetidziya netidvwaba, 5 Sibon' ematjitji ngendlamu nemhelwane, 6 Sibona tintfombi ngemahiya netimvandla, 7 Sibon' emajaha ngengwe nenkhonyane, 8 Sibon' emadvodza ngemajobo nemibhenso, 9 Sibon' emachegu ngencincane nemibhodze. 10 Ngawe sati incoboza nencoshane, 11 Ngawe sati indvuli nelikhwane, 12 Ngawe sati imidvonso nelikhotsamo, 13 Ngawe sati ingcongwane nemshayo, 14 Ngawe sati imiganu nelishongwe, 15 Ngawe sati imigwenya nemihlanga. (Likhasi 118] Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-340 kuya kula-390. [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa Fundza letheksthi letsetfwe enganekwaneni bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D UMFATI ENYANGENI Mandvulondvulo kwabe kukhona umfati labehlala yedvwa nemntfwanakhe. Bobabili bebahlala endlwaneni yabo lengasho lutfo. Lomfati abemtsandza kakhulu lomntfwanakhe, enta konkhe lokusemandleni akhe kutsi akhule kahle nakube babephuyile nje. Sive labebakhe naso sasiyihlonipha kakhulu imikhuba kanye nemihambo yaso. Kulokunye lokwakuhlonishwa kakhulu lusuku lwangeLisontfo lapho 5 kwakulindzelwe wonkhe umuntfu abeke phasi emajoka, angaphatsi lutfo ahlale, aphumule. Kwakukwephula umtsetfo kwenta nobe ngabe nguluphi luhlobo lwemsebenti ngisho nobe umncane kangakanani. Kwakungabaswa nembaso lombala. Lomake abengayigcini imitsetfo yalesive. Kwakutsi njalo ngeLisontfo, avuke lokwa ngembulukusa, anyenye ayokwenta imisebenti yakhe. Aye emasimini ahlakuhlakule, 10 atsi uphungula lukhula bese masinyane ubuyele ekhaya, afike angene endlini kutsi nakutsi kuyasa ngaphandle naye aphumele ngaphandle shengatsi usandza kuvuka. Wakwenta loku kwadzimate kwaba ngemahlandla lamanyenti. Kantsi ukwenta loku nje labanye bayambona kodvwa bangawutsi vu. Kuhambe kwahamba kwabala kutsi kambe sive singate sivelelwe ngemakhombo ngenca yalomfati. Bantfu bahlebela 15 sikhulu sendzawo ngalomake. Cha kutsiwe sekutawufanele kutsi bambhacele uma kuLisontfo kute abanjwe elucotjeni. Lomfati abengahlukani neluswane lwakhe luhlala lutse ne emhlane, angalubeki naphasi uma asebenta. Kwenteka-ke ngalenye imini walibala kutfota tinkhuni kantsi ngakusasa Lisontfo ngeke avunyelwe kuyawutfota. Akhale umntfwana ngebusuku bekusa kube Lisontfo. Ukhalela 20 inembe yakhe. Akhale acacambe umntfwana. Abatse uyambindzisa, lutfo umntfwana kubindza. Atsi ubuka inembe esitjeni akhandze cwe inembe. Umfati acabange atiyele kutsi utawentanjani. Avele atsi lokuncono akaphutfume ehlatsini ayewusabutela kute atophekela luswane kusengakasi. Abekwetayele kupheka ngeLisontfo bese masinyane uyawucisha umlilo. Nanguya ashakutela aya ehlatsini lokutfotwa kulo tinkhuni. Uhamba 25 naye umntfwanakhe umbeleke emhlane. Efike atfote tinkhuni abekelele inyandza yakhe. Abophisise kahle umntfwanakhe amutsi nkamfu emhlane ngembeleko. Atfwale inyandza yakhe, ahambe aye ekhaya. Kutsite lapho aphumela ngaphandle kwelihlatsi, wakhangwa lidlanzana lemadvodza licube ngasendleleni. Woma waba lugodvo, watiyela kutsi utawuphendvula atsi yini lena 30 layetfwele enhloko. Afika emadvodza amcukula amphosela etulu esibhakabhakeni. [Likhasi 51–52] 13.1 Caphuna inkhulumo leveta emasiko akulendzawo lapho abehlala khona lomfati. (2) 13.2 Tfola tintfo LETIMBILI letikhomba kutsi lendzaba yenteka endzaweni yasemakhaya. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 13.3 Ngusiphi sigameko lesikhomba kutsi lomfati abengatihleli kahle tintfo takhe? (2) 13.4 Ngusiphi sijeziso lesanikwa lomfati emuva kwekubanjwa atfwele inyandza yetinkhuni? (2) 13.5 Ucondze kutitjelani tetsamelilwati umbhali ngalenkhulumo lelandzelako: 'Woma waba lugodvo'? (2) 13.6 Ngusiphi saga lesingafanela lenkhulumo lecindzetelwe kulenganekwane lengenhla? Usho ngani? (2) 13.7 Utifundzisani tetsamelilwati takhe umbhali ngalomfati lokukhulunywa ngaye kulenganekwane? Bhala KUTSATFU. (3) NA Fundza letibongo bese uphendvula imibuto lelandzelako. MADIBA 1 Ngitibonile tincocodzi, 2 Tikwetfulel' ingadzibe 3 Bomongameli bemav' emhlaba, 4 Bats' uwucophil' umlandvo, 5 Ngekubuyis' i-Afrika lesentasi, 6 Ngemlom' etafuleni wancoba, 7 Wavimbel' ingati lebovu. 8 Tilishumi kuNkhwekhweti, 9 Emnyakeni wanga-1994 10 Waniketw' emandl' ekubusa, 11 Sengatsi ngiyabon' ugiya, 12 Sengatsi ngiyabon' umoyitela, 13 Hhayi ngekujabulel' umbuso 14 Inkhululeko kuphela kulabamphisholo, 15 Inkhululeko kuphela kubadzeshi. 16 Uyajabula wanga-1918, 17 Ngekuvela kwakho kubakaXhosa, 18 Washiya bukhosi eTranskei, 19 Wabashiya baTembu wafulatsela 20 Watsi 'ngingum-Afrika!' 21 Wakhetsa kuyewulw' esilungwini 22 Ungamlibali Sabata, 23 Ngekukuyisa enyonini, 24 Udzimat' unatse naseFort Hare, 25 Ngob' uyihl' asakhotsama. 26 Bewungasilo nakancane livaka, 27 Wagudvut' emhlatsin' alesentasi, 28 Wagudvut' emaven' emhlaba 29 Ekhaya nangesheya kwetilwandle 30 Wababel' embili ngelitsemba. [Likhasi 115–116] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 13.8 Yakha buphi bunkondlo lencenye lecindzetelwe emgceni we-5 newe-6? Sekela imphendvulo yakho. (2) 13.9 Bhala TIMBILI tinhlobo teluchumano letitfolakala emgceni we-11 newe-12. (2) 13.10 Bekuyini inhloso yaMadiba yekushiya bukhosi eTranskei njengobe kushiwo kuletibongo letingenhla? Bhala KUBILI. (2) 13.11 Abecondzeni sonkondlo ngalenkhulumo lesemgceni we-22 newe-23 kuletibongo letingenhla? Chaza. (2) 13.12 Ucabanga kutsi yini leyente imbongi yabhala letibongo letingenhla? Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SIGABA C: UMDLALO Kulesigaba kunemidlalo LEMIBILI. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze lonyaka uphendvule ngawo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMBUTO WEMIBUTO LEMIFISHA kulowo mdlalo lowufundzile. Uma ukhetse kuphendvula umbuto loyindzabambhalo enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto wemibuto lemifisha. Uma ukhetse kuphendvula umbuto wemibuto lemifisha enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto loyindzabambhalo. UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane Badlali balomdlalo bente tento letitsandzekako naletingatsandzeki emmangweni. Bhala indzabambhalo lapho uveta khona kutsi kutiphatsa kwalabadlali labalandzelako kuyatsandzeka nobe akutsandzeki yini emmangweni: • Hleta • LaHleta • Ncobile Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-340 kuya kula-390. [25] UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane Fundza letheksthi letsetfwe emdlalweni bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E (Hleta naLaHleta baloku bahamba ngekushakutela kute Ncobile angababoni kutsi bambonile nakasemangcwabeni. Hleta uloku ancapha ancaphile ngentfukutselo.) HLETA: (Ahefutela) asihambe ngekunonopha tsine dzadzewetfu kute abe neliciniso kutsi kute lombonile ngobe nakangati, angetama taba tekusivala nswi, umlomo. 5 LAHLETA: (Acalata emuva) Lona lelidliza labeke kulo letimbali labani ngobe leyise lingentasana kwalela? Impela sitayitsatsa kancane lendzaba kantsi boNcobile sebasangene! Sekangakhuluma yedvwa emadlizeni aphahla emangcwabeni ebantfu langabati nekutsi bayaphahlelwa nome abaphahlelwa! Wake wakubona loko Mtingelwa? 10 HLETA: (Ahamba kakhulu) Mine ngisola kutsi lalomfana wakaMdluli ngobe ngigcine ngiva kutsanti kutsi sewungcwatjiwe kepha akedluliswa ekhaya, bamtsatse emakhateni bacondza naye emangcwabeni batewumfihla. LAHLETA: (Ashikitela) Kungani bente intfo lenjena bakaMdluli ngobe phela wonkhe umuntfu nakafile kufute alale ekhaya, kuse ngakusasa ayewufihlwa endlini 15 yakhe yekugcina? Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential HLETA: (Aloku ahefutela njalo akhina lite) Kwehlukene inkholo nemasiko ebantfu dzadzewetfu, labanye bakholelwa kutsi lofe ngengoti yemoto, logwaziwe, losontsiwe nalofe aboshiwe njengaye akalaliswa ekhaya ngobe loko kuletsa lelinye lishwa emndenini. 20 LAHLETA: (Atidvonsa) Nawucabanga kahle mnaketfu usho kutsi lomntfwana useyedvwa sibili? Impela solo ngiyasola kakhulu lapho sengatsi sewuhhunguke mbamba, phela bantfu bayaganga kulomhlaba lesiphila kuwo, ungababona kuhamba bakuhlekise emini kodvwa ebusuku bavuka bagibele timfene baphaphe nangemitsanyelo! 25 HLETA: (Ambuka kancane) uyadlala dzadzewetfu, bangaloya yena yedvwa elinyentini ngobe bambangisani lelengaka? LAHLETA: (LaHleta agoca tandla) Utsini mnaketfu, kuhlakanipha kwakhe, phela batsi utihambela yedvwa ngetifundvo esikolweni. HLETA: (Aphiphitsa) Kute kutsakatfwa lapha, lomntfwana sewungene 30 esigabeni sebuntfombi, kungako ahlanyiswa lutsandvo kangaka. LAHLETA: Ngiyala lapho mnaketfu, bonkhe labantfwana bemantfombatana abakwenti loku lokwentiwa nguNcobile. Vele kunesigaba lapho umntfwana aye abeneligugu lekutibona asakhulile kodvwa liphindze liphele. (Amemeta) Ngelekelele tsine mnaketfu naku sengihholokoshela esigodzini 35 ngenyela! HLETA: (Amdvonsa) Bamba ucinise lesandla sami! LAHLETA: (Eva buhlungu) Ungangidvonsi kakhulu utangihhwabula siphanga mnaketfu! HLETA: (Asinata) Cinisela dzadzewetfu utotobe, ekhaya sesitawufika. 40 LAHLETA: (Afinkhita) ngicinisele njani kubuhlungu mnaketfu? Ngenyele sibili fane ungimeme bo tsine uyongidzimula lapha ekhaya ngobe ngiyafutselwa! HLETA: Uyangihlolela yini mntfwanamake, kungatsi usidudla ungaka mine ngondze nginjena ngingakukhona! Ncono ucambalale khona lapha eceleni kwalotjani ngiyofuna emanti lashisako ekukutfoba. Ubone ungagawulwa 45 tinyoka, phela lendzawo lena ilihlanze, timamba, timfeti, emabululu nabophemphetfwane indzawo yato. LAHLETA: (Atihlikihla) Ye Mtingelwa naku sengisutelwa yinyosi bo tsine Dlamane! Ngabe ngumhlolo wani lo? HLETA: (Amshikisha liso) Baleka eceleni kwenhlaba ngobe nati tinyosi uyatibona 50 tiyayaluka, titfutsa kudla kwato kuletimbali tabovovovo. (Bachubeke bahambe babuye behlukane.) [Likhasi 46–49] 15.1 Yini lekuletheksthi leyentiwa nguNcobile lephambene nemasiko? (2) 15.2 Tiluphawu lwani letimbali lokukhulunywa ngato kuletheksthi? Bhala KUBILI. (2) 15.3 Bhala TIMBILI tigameko letingenta letheksthi ifaneleke kuba ngumdlalohlaya. (2) 15.4 Lesento sekutsi Ncobile avakashele ethuneni laGedlembane siyitfutfukisa ngayiphi indlela ingcikitsi yalomdlalo? Chaza. (2) 15.5 Ngukuphi lokuyinkholelo kuletheksthi lokuhambisana nendlela umuntfu lashone ngayo? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 15.6 Wetseke kahle yini Mtingelwa libito kulomdlalo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.7 Ucabanga kutsi yini leyagcugcutela Ncobile kutsi afundzele kuba lijaji? Bhala KUBILI. (2) 15.8 BoHleta naLaHleta bangematse nelulwimi. Fakazela lesitatimende ubhekise kulokwenteka kulomdlalo. (2) 15.9 Kungumbono nobe kuliciniso yini loku lokushiwo nguHleta kulenkhulumo lecindzetelwe etheksthini lengenhla? Chaza. (2) 15.10 Uyavelana yini naLaHleta ngesigameko sekuhholokoshela emgodzini aphindze antinyelwe tinyosi endleleni? Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.11 Catsanisa budlelwano baNcobile nenina kuletheksthi nakuluvutfondzaba lwalomdlalo. (2) 15.12 Yini lengakwenta ungafisi kutibandzakanya kutelutsandvo ukulesigaba lakuso Ncobile kuletheksthi? Bhala emaphuzu LAMATSATFU. (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala Badlali balomdlalo bente tento letitsandzekako naletingatsandzeki emmangweni. Bhala indzabambhalo lapho uveta khona kutsi kutiphatsa kwalabadlali labalandzelako kuyatsandzeka nobe akutsandzeki yini emmangweni: • Indvuna Mahubhulu • Indvuna Sigogodvolo • Indlovukazi Somnjalose Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama la-340 kuya kula-390. [25] UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala Fundza letheksthi letsetfwe emdlalweni bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F (Somhlolo uhleti netindvuna takhe letintsatfu: Nsibandze, Sikhunyana naMahubhulu.) SOMHLOLO: Sihlangene lapha nje sisachubeka kulo ludzaba lolutsintsa indvuna yami lenguMahubhulu. Ngiyetsemba sitawuyiphetsa embikwekushona kwelilanga. Mahubhulu, ndvuna yami uyatibona kutsi wonile? 5 MAHUBHULU: Akukho lengikonile eNkhosini, ngaphandle kwekutsi angihambisani nenchubo yayo yekungavivisi emabutfo kuhlaselwe. SOMHLOLO: Ngaphandle kwaloko Mahubhulu. Lapha bekunemhlangano lomkhulu wetikhulu tonkhe. Kulapho kubhoboke khona litfumba lokukadze lifufusa. 10 MAHUBHULU: (Ahlahle emehlo) Angati lutfo mine Ngwenyama! Titsini tona tikhulu leto? SOMHLOLO: Yini lewungayati Mahubhulu? Tikhulu tiyicedzile indzaba ngawe. Angeke sikhulume lutfo tsine, ngobe uyati wena kutsi bewukhulumani nato. Kuphindza intfo yinye kutawusicitsela sikhatsi. Khuluma sive 15 Mahubhulu. MAHUBHULU: Anginamlomo Ngwenyama. SOMHLOLO: Ayikho intfo leyedlula kukhuluma Mahubhulu. Lokonakele kulungiswa ngekutsi kukhulunywe. Uyangati kutsi ngingumuntfu lonjani. Angisuye umuntfu lonelulaka. Khululeka Mshengu, ukhulume 20 wenabe. (Waphuma Mahubhulu, washiya indvuku yebuholi.) NSIBANDZE: Uyabuya Ngwenyama. Sitawulinda nje abuye atewutiphendvulela. Sigwebo kumele siphume lamuhla. SOMHLOLO: Sigwebo sini lesimfanele tindvuna tami? Khulumani masinyane 25 angakabuyi. NSIBANDZE: Kumele adliwe sibaya sonkhe, atfutse endzaweni lakhe kuyo anikwe lenye, bese umukwa indvuku yebuholi lena layishiyile nyalo eMahubhulu aniketwe umholi lomusha. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential SOMHLOLO: Hheyi, uyasheshisa kucabanga ndvuna yami. Ase sive kuwe 30 Mnyamandze, waSiwela. SIKHUNYANA: Sigwebo lesesiphumile simfanele Ngwenyama. SOMHLOLO: Sitawulindza yena aze afike bese siyetfulwa sigwebo sakhe. Yena kumele ngimephuce emandla ebudvuna lamuhla. Ukhombise kungetsembeki kimi. Ukhombise kungangihloniphi. Ukhombise 35 kungitsatsela phasi. NSIBANDZE: Sibofakazi bakho Ngwenyama yesive. Umbeketelele lesidze sikhatsi kodvwa wehluleke kubona ... SIKHUNYANA: Emacala akhe manyenti kakhulu: Lekuba nelulwimi lolubi ekhatsi kwebantfu. 40 Lekungabi ngumholi welibutfo locotfo. Lekuhlambalata ligama leNkhosi etikhulwini. Lekungenti intfo labetfunywe yona kaMabhoko. Lekutama kuketula umbuso weNgwenyama. Lekungahambisani nenchubo yelive yekubuswa kwalo ngekuthula. 45 Mahubhulu kumele ajeziswe Ngwenyama. Ngabe kukuletinye tindzawo abetawutfola sijeziso sekufa. Abetawujojwa ngetijula aze afe. Kungetsembeki nebumbuka kuyafelwa. NSIBANDZE: Utawutsi angeva sigwebo sakhe kutsi sitsini, bese siyahamba siya elibutfweni lakhe siyewulatisa kutsi akasesuye umholi walo. 50 SOMHLOLO: Wahamba sikhatsi lesidze kangaka? Nitsi usekhona yini lapha ngaphandle? NSIBANDZE: Usekhona Ngwenyama. Kube abehambe sibili ngabe utsatse lendvuku yakhe lokungafuneki ahlukane nayo. LIVI: Bhuza kuletindze! 55 Ngcondvonkhulu, Yentekil' indzaba! SOMHLOLO: Ngubani lo lokhulekelako? Wo, nguwe Jiba, nceku yami kwentenjani? JIBA: Yentekile inkanankana Ngwenyama. SOMHLOLO: Kwentekeni Jiba! Khuluma! 60 JIBA: Indvuna yakho Nkhosi … SOMHLOLO: Indvuna yami, yenteni? Khuluma! JIBA: I ... Itijoje ngesijula idzindzilitile lapha entasi. SOMHLOLO: Hawu, ngabe nguMahubhulu loyo? (INgwenyama iphume netindvuna tayo bayewubona kepha yona ibuyele emuva ngobe ayisondzeli 65 esidvunjini.) Yena wonile kimi, kepha abengeke aniketwe sijeziso lesi latinikete sona. Yalala indvuna yami. Imbazo lekudla kubili! Beyishay' eMphumalanga, Ishay' eNshonalanga Kuhlw' emini kitsi, 70 Sisale sinwaya tinhloko, Nhlok' ilidvwala! [Likhasi 75–77] 17.1 Ngukuphi lokukhombisa kutsi kuneludvweshu lwangaphandle ekucaleni kwaletheksthi? (2) 17.2 Catsanisa lenkhulumo yaSikhunyana legcanyisiwe naloku lokwentiwa nguMahubhulu esiphetfweni salomdlalo. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Lweti 2025 NSC Confidential 17.3 Bhala KUBILI lokwenta kutsiwe inkhosi Somhlolo yetseke kahle libito uma ufundza umdlalo wonkhe. (2) 17.4 Yini lebangela kutsi lomdlalo ube yimbangalusizi? (2) 17.5 Lendvuku lokukhulunywa ngayo kuletheksthi iluphawu lwani? Chaza. (2) 17.6 Ngukuphi lokulisiko lokwentiwe yinkhosi ngalesikhatsi itfola umbiko wekushona kwaMahubhulu? (2) 17.7 Uyavumelana yini nekutsi inkhosi Somhlolo naMahubhulu bayingwe nengwenyama? Chaza. (2) 17.8 Tetsamelilwati tifundzani ngesincumo saMahubhulu sekutibulala? (2) 17.9 Lenkhulumo yaNsibandze lecindzetelwe kuletheksthi imveta anguluphi luhlobo lwemdlali? Sekela imphendvulo yakho? (2) 17.10 Letibongelelo taMahubhulu letilandzelako timveta angumuntfu lonjani? Chaza. 'Kuhlw' emini kitsi, Sisale sinwaya tinhloko, Nhlok' ilidvwala!' (2) 17.11 Ngekubona kwakho bekumele bamdzabukele yini Mahubhulu ngekutibulala kwakhe? Sekela imphendvulo yakho. (2) 17.12 Mahubhulu bekufanele enteni kute angatitfoli akulesimo sekutibulala? Bhala emaphuzu LAMATSATFU. (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.

More from Grade 12 Siswati Hl

View all