You're offline
Skip to content
Question paper

Siswati HL P2 Nov 2024 MG.pdf

Subject: Siswati HlGrade 12202422 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2024 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 80 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-21. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka TICONDZISO TEKUMAKA 1. Uma umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.) 2. ESIGABENI A, uma umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo (Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela. 3. ESIGABENI B na-C uma umhlolwa aphendvule imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yendzabambhalo, maka imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Uma umhlolwa aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto lonemibuto lemifisha namunye umbuto loyindzabambhalo. 4. Uma umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ayingamakwa. 5. Uma tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele ticondziso. 6. Uma liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi uma inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki. 7. Umbuto loyindzabambhalo: Uma indzabambhalo inemagama langaphasi kwalawo lamisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena ngekwakhe. Uma indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka. Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A na-B. 8. Imibuto lemifisha: Uma umhlolwa angakafaki bokhulumile uma kufanele acaphune akangajeziswa. 9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki uma baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/ kwesekela/kucaphuna. 10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO ʹNGIMI LOʹ – FC Nkosi Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. SINGENISO Bahlolwa bachaza sihloko, babuye bavete tifundvo letetfulwa ngusonkondlo ngalenkondlo letsi, ʹNgimi loʹ. UMTIMBA: Kwesekelwa ngemaphuzu lasenkondlweni laveta letifundvo letilandzelako: • Kuphatsa bantfu kahle. • Kuhlupheka kuyakukhaliphisa kukwakhe engcondvweni. • Kubeketelela simo lobukene naso. • Kungalahli litsemba. • Kungahlukubeti bantfu ngobe banganalutfo. • Kutsi uma ukhulisa umntfwana ungakhohlwa kutsi utawuba lusito kusasa. • Kungahlukubeti umuntfu ngekumshaya nekumtsetsisa. • Kudlisana emahloni kubona umuntfu lobewumhlukumeta saphumelele. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) SIPHETFO Bahlolwa basonga konkhe lababhale ngako lapha ngenhla, ngekuveta tifundvo letikulenkondlo. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune imigca lefakazela letifundvo letikulenkondlo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO YETINKONDLO, SIGABA A: [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA ʹAWUTFOLAKALIʹ – FC Nkosi 2.1 Luchumanosicalo lolwecako ngobe kucaliswe ngeligama lelifanako emgceni wekucala newesitsatfu. (2) 2.2 Imphindza ngobe kuphindvwe ligama ʹkusaʹ/Sifanangwaca ngobe onkhe lamagama kulomugca acala ngangwaca ʹkʹ. (2) 2.3 Sonkondlo ucondze kutsi nasekuyawushona lilanga liyadvuma bese imvula iyana. (2) 2.4 Isathaya ngobe sonkondlo ugceka simo selitulu lesigucugucuka njalo/Ilirikhi ngobe sonkondlo uveta imiva yakhe ngesimo selitulu. (Kunye kwaloku.) (2) 2.5 Sihloko sibumbene nalokushiwo yinkondlo ngobe vele simo selitulu siyagucugucuka, asitfolakali futsi asivisiseki. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA ʹVUKA LUSHAʹ – FC Nkosi 3.1 Imvumelwanosicalo ngobe lemigca yomibili icala ngankhamisa, ʹUʹ. (2) 3.2 Sidvonsamoya/Sifanisongco. (2) 3.3 Sifanangwaca ngobe onkhe lamagama lakulomugca acala ngangwaca, ʹSʹ. (2) 3.4 Ngumoya wekukhutsata/Wekugcugcutela/Wekuvuselela ngobe sonkondlo utsi lusha alusukume lutimele. (2) 3.5 Sonkondlo ufundzisa tetsamelilwati kutsi tibotilungiselela kwenta tintfo kusenesikhatsi njengayo intfutfwane leyati tilimela temnyaka ingenaye umuntfu loyelusako/Lusha alufundze entfutfwaneni lusebente sonkhe sikhatsi lungakhatsali. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA ʹLIHAMBILE LICHAWEʹ – ZP Masango 4.1 Imigca mibili, emagama asukela kulamabili aye kulamatsatfu. (2) 4.2 Sicedzelelamcondvo ngobe umcondvo wemugca longenhla uphelela emgceni lolandzelako. (2) 4.3 Abesesimeni senkhumbulo/Sekuncoma/Sekudvumisa ngobe abekhumbula imisebenti lemihle leyentiwe ngulelichawe. (2) 4.4 Ingcikitsi yalenkondlo kufa, sonkondlo ukhumbula lichawe leselashona lelaba neligalelo nemisebenti lemihle esiveni lisaphila. (2) 4.5 Usikhetse kahle ngobe kubumbana njengenyandza kusho kuhlangana njengobe nalo lelichawe lelihambile belisebenta kuhlanganisa sive sibe munye. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] NA INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI UMBUTO 5 ʹNGIPHʹINDLEBEʹ – JJ Thwala 5.1 Imvumelwanosigcino. (1) 5.2 Imphindvwa. (1) 5.3 Ngiphʹ indlebe ngiphe. (1) 5.4 Luchumanosicalo. (1) 5.5 Umoya wekukhutsata, sonkondlo ukhutsata bantfwana labasakhula kutsi abalalele bantfu labadzala kunabo ngobe bona bakhulile engcondvweni/Wekuncenga/Wekucela/Wekuncusa/Welutsandvo. (2) 5.6 Sonkondlo ucondze kutsi bantfwana banganaki tintfo letingeke tibasite letingaba lihlazo futsi tibaphatsise emahloni emphilweni/Abayekela kuhlakaniphela tintfo letingakhi, letingakabaluleki futsi letingona/tibulale likusasa labo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 5.7 Ikhetseke kahle ngobe Mvelinchanti uyayala, aphilise, akunike teluleko abuye akulungise similo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letikhomba bungoti bekutsi babe welikhaya asebentele ekudzeni nemndeni wakhe. SINGENISO Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete bungoti lobubangwe kusebentela kwaLushawulo ekudzeni nemndeni wakhe. UMTIMBA Kuganwa kwaLushawulo ngalesikhatsi asebentela ekudzeni: • Kuganwa tintfombi letinyenti aseseMankayiyane. • Kuganwa nguTintfombi. • Kushiselwa kwakhe indlu. • Kutetfwala kwaTintfombi abeleke umntfwana wemdzeshi. • Kungangcwabi bantfwana bakhe. Kuhlupheka kwaLaMagagula ngalesikhatsi Lushawulo angekho ekhaya: • Kungabuyi kwaLushawulo ekhaya. • Kubulawa yindlala kwebantfwana bakhe. • Kungcwaba bantfwana bakhe ayedvwa. • Kusebenta matima kute ondle umndeni wakhe. • Kwakhela Tintfombi indlu. Kufika kwaTintfombi kaKhumalo lokubhidlite budlelwano bemndeni: • Kushona kwebantfwana baLushawulo babulawa nguTintfombi. • Kungasatsandvwa kwaLaMagagula nguLaHlophe. • Kunganakwa kwaLaMagagula nguLushawulo. • Kucoshwa kwamake waLushawulo kutsiwe uyatsakatsa. • Kungatsandvwa kwebantfwana bakaKhumalo ngekulingana. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) SIPHETFO Bahlolwa basonga konkhe lababhale ngako lapha ngenhla, ngebungoti bekutsi babe welikhaya asebentele ekudzeni nemndeni wakhe. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C: [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane 7.1 ʹMusa kungiyabula wena/Mfarisi ndzini/Ngabe unandzabani, nemntfwana wena.ʹ (Kubili kwaloku.) (2) 7.2 Lushawulo uvetwe ngenkhulumiswano kutsi ungumuntfu lophasi lokwati kuncenga kute ehlise umoya lophakeme. (2) 7.3 Kusebentisa umutsi entela kutsandvwa nguLushawulo/Kucamba emanga atsi uninatala uyatsakatsa. (2) 7.4 Ngumlandzi longusatikonkhe ngobe wati imicabango/Indzawo lapho balingisi bakhona khona/Wati lokutakwenteka. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.5 Kufika kwaTintfombi ekhaya kaKhumalo eta nebantfwana kwandzise tinkinga taLaMagagula. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.6 Kuletheksthi LaMagagula uhlangabetana netinkinga emendvweni kantsi ekucaleni wakhombisa kungalaleli unina ngobe atsandza Lushawulo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.7 Kwalungiseka ngobe ekugcineni Tintfombi wacoshwa, LaMagagula wasala nendvodza yakhe Lushawulo. (2) 7.8 Sincumo sekwehlukana naLushawulo/Kumtjela kutsi ahlukane naLushawulo/Kucosha Tintfombi ekhaya lakhe LaMagagula/Kumemukela ngobe asanebantfwana bendvodza yakhe. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.9 Kubikitela kungabi nekuthula emndenini wakaKhumalo/Kubiketela kucala kwetinkinga kaKhumalo. (2) 7.10 Tintfombi abefanelwe sigwebo sekutsi ahlawuliswe sibaya sonkhe aphindze acoshwe kulommango. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.11 Kubikela bemndeni bamkhulumise/Kumekhuta kutsi akayekele lomkhuba lawentako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.12 Lokwesekela lenkhulumo lefanela Tintfombi nguloku lokulandzelako: • Tintfombi utfola umntfwana wemlumbi abe avana naLushawulo. • Tintfombi uloyisa uninatala. • Tintfombi ubulele bantfwana baKhumalo. • Tintfombi utsakatsa bantfwana baKhumalo. (KUTSATFU kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tintfo letikhomba kutsi umbhali uvule tetsamelilwati emehlo ngengcikitsi yemphumelelo. SINGENISO Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tintfo letivule emehlo etetsamelilwati ngalengcikitsi yemphumelelo kulenoveli. UMTIMBA Mphikeleli ulwela imphumelelo yakhe Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Ungafundza nobe umdzala. • Ungaphumelela nobe unganabo batali labakwesekelako. • Ungalwa uze uyitfole intfo loyifunako. • Ungalivusa likhaya lakini nobe uyintsandzane. • Umngani uyasitwa uma asenkingeni. Kuphumelela nobe kunebantfu labeme endleleni yakho Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Bantfu bangakucosha ungakoni lutfo. • Bantfu bayakwakhela tindzaba. • Umuntfu uyaboshelwa lite. • Umuntfu uma akutondza ukufihlela ngisho naloko lokubalulekile ngawe. • Umuntfu angacekela phasi ligama lakho kute kuphumelele yena. Kufika kwemphumelelo yaMphikeleli Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Kuphikelela kuyisana emphumelelweni. • Kubeketela kuyaphumelelisana. • Kute umuntfu longema endleleni yemphumelelo yakho. • Ungalahli litsemba nobe ungenabatali labakwesekako. • Ungaphindziseli lokubi ngalokubi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) SIPHETFO Bahlolwa basonga konkhe lababhale ngako lapha ngenhla, ngetigameko letivule tetsamelilwati emehlo ngengcikitsi yemphumelelo. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C: [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi 9.1 Kunetikolo/Likomidi lesikolo/Kuphunyelelwa ngemalengiso nangemacophelo lasetulu/Kunenyuvesi yaseVaal. (Kubili kwaloku.) (2) 9.2 Msiti uvetwe ngelibito lakhe ngobe ungumuntfu lotsandza kusita labanye bantfu Sib. usita Mphikeleli etifundvweni. (2) 9.3 Matsiya wasita Mphikeleli ngekummela esikolweni ngekukhipha igazethi/Wamtfolela indzawo yekuhlala. (2) 9.4 Ngumlandzi longusatikonkhe ngobe wati imicabango/Indzawo lapho balingisi bakhona khona/Wati lokutakwenteka. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.5 Kuphumelela kwaMphikeleli ngemalengiso etifundvweni takhe/Kukhetsa kwakhe tifundvo letihambisana nekutfutfukisa ummango. (2) 9.6 Lenkhulumo iyahambelana nesiphetfo salenoveli ngobe esiphetfweni Mphikeleli uyakhetfwa uba ngusosifundzave. (2) 9.7 Bekubiketela imphumelelo emphilweni yakhe nekufezeka kwetifiso takhe ngemmango. (2) 9.8 Kwalungiseka ngobe ekugcineni kwalenoveli Sikhulu Tsabetse unika Mphikeleli tincwadzi tebatali netinombolo temathuna waphindze wacolisa ngako konkhe labekwenta. (2) 9.9 Lenkhulumo itsintsa sendlalelomuva saMphikeleli ngobe wabona batali bakhe balwela inkhululeko bate bashona. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.10 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lena lelandzelako: Labatawutsi iliciniso batawesekela ngekutsi vele emadolobheni kuvamise kuhlala labanemali kepha emalokishini nasemakhaya kuhlala bantfu labaphuyile nobe labamnyama. Labatawutsi ingumbono batawesekela imibono yabo. (2) 9.11 Kubaluleke ngekutsi utfola lwati lolwanele lwalomsebenti lowentako/ Uyatimisela/Kukhombisa lutsandvo lwalomsebenti njengaye Mphikeleli. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.12 Kwesekelwa lenkhulumo lebhekiswe kuMphikeleli ngaloku lokulandzelako: • Mphikeleli utfola sikolo uyaphumelela ngemalengiso. • Mphikeleli usebentela ummango njengekwetifiso takhe. • Mphikeleli uyaphumelela elukhetfweni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letikhomba kutsi umbhali uvule tetsamelilwati emehlo ngengcikitsi yelutsandvo. SINGENISO Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tintfo letivule emehlo etetsamelilwati ngalengcikitsi yelutsandvo kulenoveli. UMTIMBA Kuvuleka emehlo kwaloyo losalungele kukhetsa lamtsandzako Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Kubalulekile kwenta luhlolongati uma utsandzana nemuntfu. • Kubalulekile kwati imvelaphi yemuntfu lotsandzana naye. • Kubalulekile kutinika sikhatsi sekumati umuntfu lofuna kumshada. • Kubalulekile kulandzela tinsolo lonato ngemuntfu lotsandzana naye. • Kubalulekile kulalela tecwayiso tebatali nebangani. Kungenelela kwemndeni etindzabeni telutsandvo Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Kubalulekile kwatisa batali uma sewulungele kutsatsa umfati. • Kubalulekile kungenelela kwebatali etinhlelweni temalobolo. • Kubalulekile kulandzela emasiko emndeni uma sewutsatsa umfati. • Kubalulekile kuhlonipha emaphupho ebantfu labadzala. • Kubalulekile kulalela batali uma bakubonisa ngetimphawu temuntfu lokufanele umtsatse. Kungenelela kwebangani etindzabeni telutsandvo Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Kubalulekile kulalela bangani uma bakubonisa. • Kubalulekile kulalela bangani uma bakwekhuta. • Kubalulekile kutsi umeseke umngani uma asatsetse sincumo sakhe. • Kubalulekile kubonisa umngani uma kunengoti latifaka kuyo. • Kubalulekile kweseka umngani ebuhleni nasebubini. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) SIPHETFO Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, ngetintfo letivule tetsamelilwati emehlo ngengcikitsi lelutsandvo. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C: [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala 11.1 BoLomusa nebangani bakhe baboshelwe kutsengisa tidzakamiva/Kushadelwa esontfweni/Kugcwele timoto/Kuyewubingelela mantji/Emcashweni. (Kubili kwaloku.) (2) 11.2 Lisu letento ngobe wahawukela Mlungisi, wavuma kumshadisa nobe angamati Lomusa/Wafundza livi lekudvudvuta/Inkhulumo letsi konkhe siye sikwemukele ngobe kuyintsandvo yeMdali. (Kunye kwaloku) (2) 11.3 Madvodza watsi angasheshi amlobole, akacale amati kucala/Kwati imvelaphi yakhe nemphilo yaLomusa/Wetama nekwenta lisu lekutsi ale kuyewumlobolela (Kubili kwaloku.) (2) 11.4 Ngumlandzi longusatikonkhe ngobe wati imicabango, indzawo lapho balingisi bakhona khona, wati lokutakwenteka. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.5 Iluvutfondzaba ngobe lusuku lwemshado lobewulindzelwe ngalabovu selufikile/Emaciniso ngemphilo yaLomusa avela ebaleni/Inkinga yaMlungisi ayisombululeki. (Kunye kwaloku.) (2) 11.6 Mlungisi utsi Lomusa ngumfati wekutekwa, lenkhulumo ayihambisani nalokwenteka kuletheksthi ngobe Lomusa sewuboshiwe ngemacala lafaka ekhatsi kubulala, tidzakamiva, nekukhwabanisa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.7 Bebubiketela kutsi lomshado wabo ungeke ube yimphumelelo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lokulandzelako: Labavumako batawutsi: Kwalungiseka ngobe konkhe lababemecwayisa ngako kwaba liciniso lokwenta kutsi Mlungisi avuleke ingcondvo abuye atisole. Labangavumi batawesekela ngemibono yabo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.9 Ngumoya wekudvumala/Wekukhatsateka/Wekutisola ngobe ulahlekelwe yimali nesitfunti/Uhlazekile, utawubabuka njani batali nebangani bakhe. (2) 11.10 Kubikela bosonhlalakahle bateweluleka ummango/Kubikela emaphoyisa/Kubikela bemndeni babakhulumise. (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka 11.11 Lesigwebo sincane kakhulu ngobe boLomusa nebangani bakhe benta emacala lamakhulu lafaka ekhatsi kubulala, kutsengisa tidzakamiva kukhwabanisela hulumende, kutfumba bantfu nekutsengisa titfo tetotsamlilo lokumacala langeta banikwe dzilikajele. (Naleminye imibono lenembako (2) yemukelekile.) 11.12 Kwesekelwa lenkhulumo lefanela Mlungisi ngaloku lokulandzelako: • Mlungisi walahlekelwa yimali lenyenti. • Mlungisi wangena ehlazweni ngekufuna kushada nesigebengu. • Mlungisi wagcina angakashadi ngobe Lomusa waboshwa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tintfo letivetwe ngumbhali letivule tetsamelilwati emehlo ngengcikitsi yebuntfu kulobuciko bemlomo. SINGENISO Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tintfo letibufakazi letisivula emehlo ngalobuciko bemlomo. Lokuvule tetsamelilwati emehlo ngaHluphekile. Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Kufanele umphatse kahle umntfwana nobe angasuye wakho. • Uma wenta lokubi utentela wena. • Umntfwana uphatfwa kahle ngunina wakhe lamtalako. • Kukhula uhlupheka akusho kutsi kuyohlala kunjalo. Lokuvule tetsamelilwati emehlo ngetibongo taMadiba. Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Kuyacociswana uma kunetinkinga. • Ungaticabangeli wena wedvwa kepha cabangela nalabanye bantfu. • Uma ufuna kusita bantfu uyasidzela sikhundla sakho sebukhosi. • Bantfu babositana njengoba naye Madiba wasitwa nguSabata ngekumyisa esikolweni. • Uma ufuna intfo phikelela ute uyitfole. Lokuvule tetsamelilwati emehlo ngalesaga lesitsi: Alikho licili lelatikhotsa emhlane: Akukho umuntfu longahlakaniphela bonkhe bantfu, liyafika lilanga lelisilima naye atfolakale. Kuvuleke emehlo ngekutsi: • Make waGabisile waphelelwa ngemachinga ngalesikhatsi intfombatane igana indvodzana yenkhosi. • Kwenta tintfo ngobe ucabanga kutsi uhlakaniphile kuyaphela. • Ungenti intfo lewutatisola ngayo ekugcineni. SIPHETFO Bahlolwa basonga konkhe lababhale ngako lapha ngenhla, ngekuveta tintfo letivule emehlo etetsamelilwati ngalobuciko bemlomo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune emaphuzu lasencwadzini lasekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne–C: [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa MANDLAKHE 13.1 ʹIndlovukazi yaba nemntfwana munye, lowatiwa ngekutsi nguMandlakhe.ʹ (2) 13.2 Inhloso yekuphuma butimba mbumbulu bekukubulala Mandlakhe. (2) 13.3 Usebentise lisu lekumetsa libito 'Mandlakhe', lamlandzela wabulala indlovu ayedvwa ngemandla akhe. (2) 13.4 Lokukhomba bunganekwane kukhuluma kwenyoni lebika kutsi Mandlakhe bambulele ngobe ayikho inyoni lekwati kukhuluma. (2) 13.5 Lenganekwane ingena ngaphasi kwematekelo ngobe lenganekwane itsintsa umlandvo webantfu. (2) 13.6 Kubona kutsi sebabanjiwe ngobe liciniso selitawuvela kutsi indlovu ibulawe ngubani. (2) 13.7 Tinganekwane tibaluleke ngekutsi: • Tihlanganisa umndeni tikhutsate kuvana, kubumbana nekwatana. • Tiyafundzisa, tecwayise, teluleke tibuye tigcamise inhlonipho. • Ticitsa situnge. (Kutsatfu kwaloku) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) TIBONGO TANGWANE III 13.8 Imvumelwanosigcino leyecako ngobe kugcine incenye lefanako emgceni we- 1 newe-3. (2) 13.9 Sifanangwaca ngobe kulomugca kucaliswe ngangwaca lofanako 'b'. (2) 13.10 Leligama lelitsi 'Bayethe' lisetjentiswa uma kubongelelwa emakhosi/ Kubongwa inkhosi/Kwemukelwa umbiko noma inkhulumo yenkhosi. (Kubili kwaloku.) (2) 13.11 Mlangeni kusuke kunanatelwa bakaDlamini/Hlubi/Nkhosi. (Kubili kwaloku.) (2) 13.12 Ngikuphica ngemuntfu wami lonemandla lodla inyama yesilwane lesitifele/Ingcuba. (2) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka SIGABA C: UMDLALO UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho kutsi labadlali bayatidzinga tecwayiso ngaloko labakwenta emdlalweni. Singeniso Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho kutsi labadlali badzinga tecwayiso. Umtimba Bahlolwa babhala ngetigameko letesekela kutsi labadlali bayatidzinga letecwayiso letilandzelako. Kutiphatsa kahle uma ungumntfwana. (Ncobile) • Kugana asemncane. • Kuvakashela ethuneni lesingani amncane. • Kwedzelela make wakhe LaHleta. • Kubaleka ayewuhlala nesingani sakhe. • Kukhulelwa asafundza futsi angakalotjolwa. Kukhulisa kahle umntfwana. (LaHleta) • Kukhetsela umntfwana singani. • Kunika umntfwana imali lenyenti. • Kutsatsela umntfwana tincumo. • Kwenyanya Mphotfo ngenca yesimo sakhe. • Kudvuba umntfwana ngobe ente liphutsa. Kungacabanisi bantfu. (Hleta) • Kubophisa Gedlembane abe angenacala. • Kucabanisa Ncobile nesingani sakhe Mphotfo. • Kubulala Gedlembane, Magagula naLaMkhwanati. • Kucala tinkinga bese uyabaleka. • Kucabanisa Ncobile nenina. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Siphetfo Bahlolwa basonga konkhe lababhale ngako lapha ngenhla, lokufakazela kutsi labadlali badzinga tecwayiso. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane 15.1 ʹWena hlala etsembeni lemthandazo, ikhona iNkhosi itakupha locondzene naye.ʹ (2) 15.2 Lenkhulumo yaba liciniso ngobe emuva kwekushona kwaGedlembane, Ncobile watsandzana naCelani wagcina ngekushada naMphotfo. (2) 15.3 Kulendzawo akukahlaliswana kahle ngobe kukhulunywa ngekushonela ejele kwaGedlembane ngendlela lengacondzakali/Kubulawa kwaLaMkhwanati/Kufa kwaMagagula ngashevu. (Kubili kwaloku.) (2) 15.4 Isetfulo ngobe kuvetwe Ncobile umdlali longummeleli/Ncobile ubukene nenkinga yekushonelwa singani sakhe Gedlembane. (2) 15.5 Ncane uvetwe angumelekeleli ngobe utfolakala asekela Ncobile futsi amkhutsata kuwo wonkhe lomdlalo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 15.6 Imibono itawehluka ifake loku ekhatsi: Labangavumi batawesekela ngekutsi Ncobile abengakafaneli ngobe abengumntfwana lohlala ekhaya/Abengakatekwa kaMdluli futsi angakalotjolwa. Labatawutsi abefanele batawesekela imibono yabo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 15.7 Bebangatsatsa sitfombe ngamakhalekhikhini bobabili ngalelo langa. Bebangatsatsa sitfombe lesinyakatako/Bebangabhalelana tincwadzi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 15.8 Kufundza kutsi uma usemncane ungatibandzakanyi netindzaba telutsandvo. Kufundza kulalela teluleko temngani wakho. Kufundza kuba nesibindzi sekumelana nesimo lobukene naso. (Kunye kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 15.9 Akametsi kahle ngobe lelibito lakhe lisho buncane kepha letinkhulumo takhe tikhomba kutsi ubhadlile futsi ukhulile ngekwengcondvo. (2) 15.10 Batali baNcobile basifake ngekutsi bafune kumshayela kutsi ugane Mphotfo abe angakamgani/Kunika Ncobile imali lenyenti kwenta kutsi akhone kuyewuhlala aphile naMphotfo lobekahluphekile/Kunganakwa kwaNcobile ngemuva kwekushona kwaGedlembane. (2) 15.11 Umbhali uphumelele ngekutsi avete Mphotfo ahluphekile futsi angenabatali kepha waba ngudokotela wenhlitiyo lophambili. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka 15.12 Kumsita ngekutsi: • Ukhombise kuvelana naye kuletinkinga labukene nato. • Umyale kutsi akehlukane nekugana asemncane. • Umkhutsate kutsi abuke emabhuku akhe. • Umkhutsate kutsi ahloniphe abuye alalele imiyalo yebatali bakhe. (KUTSATFU kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho kutsi labadlali bayatidzinga tecwayiso ngaloko labakwenta emdlalweni. Singeniso Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho kutsi labadlali badzinga tecwayiso. Umtimba Bahlolwa babhala ngetigameko letesekela kutsi bayatidzinga letecwayiso letilandzelako. Ubotiphatsa kahle uma unikwe sikhundla (Mahubhulu) • Akalaleli imiyalo yenkhosi. • Akahloniphi tincumo tenkhosi. • Akabongi laphiwe kona. • Akeneliswa sikhundla lanikwe sona. • Akamelane nesimo angatibulali. Ubokhona kutsatsa tincumo uma ungumholi (Inkhosi Somhlolo) • Ute timphawu tebuholi. • Ushaya umtsetfo ungavakali. • Usombulula tinkinga ngekutsatsa bafati labanyenti. • Utsatsa tincumo sekonakele. • Utsembela kakhulu ebantfwini. Kubalulekile kutsi uboba nemgogodla ungahambi nemoya (Sigogodvolo) • Akatati kutsi umephi. • Akacabangisisi kahle ngembi kwekutsatsa sincumo. • Aketsembeki. • Wedvukisa umngani wakhe bese umshiya eteni. • Akatjeli umngani wakhe emaciniso. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Siphetfo Bahlolwa basonga konkhe lababhale ngako lapha ngenhla, lokufakazela kutsi labadlali bayatidzinga tecwayiso. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala 17.1 ʹNgiyalitsandza laNdvungunye, kepha angihambisani nenchubo yalo.ʹ ʹNgemabutfo ani lawa langahlaseli?ʹ (2) 17.2 Mahubhulu naSigogodvolo baselawini/Kulendzawo kusabusa emakhosi/ Kunemabutfo/Kunetindvuna/kufuyiwe. (Kubili kwaloku.) (2) 17.3 NguMahubhulu loyimbangi yenkhosi ngobe uyagcizelela kutsi angeke ayemukele lendlela inkhosi ibusa ngayo. (2) 17.4 Isetfulo ngobe kuvetwe inkhosi Somhlolo umdlali longummeleli abukane nenkinga yekubangiswa bukhosi/Kudzingidvwa inkinga lebabukene nenkhosi yekungeneliseki ngenchubo yayo. (2) 17.5 Lenkhulumo iveta inkhosi Somhlolo ingumuntfu lotsandza kuthula, kubonisana nenhlalakahle esiveni sayo. (2) 17.6 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lokulandzelako: Labatawutsi bekungakafaneli batawesekela ngekutsi inkhosi inendlela yayo yekubusa sive sayo, bona bekufanele bayesekele hhayi kuyigceka. Labatawutsi bekufanele batawesekela imibono yabo. (2) 17.7 Tincumo tekubahlawulisa/Bebangehliswa etikhundleni/Bebangacoshwa kulendzawo. (Kubili kwaloku.) (2) 17.8 Kufundza kubona emaphutsa lowentako bese utsatsa tincumo letifanele njengaye Sigogodvolo lowantjintja wahambisana naletinye tindvuna tenkhosi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 17.9 Isifake ngekucocisana kahle netindvuna tayo/Kuletsa ebaleni indlela lafuna kuchuba ngayo sive sakhe/Kwekhuta Mahubhulu nelibutfo lakhe/Kucela buhlobo lobuhle kuto tonkhe tive lakhelene nato. (Kubili kwaloku.) (2) 17.10 Lenkhulumo ibiketela kutsi batawehlukana lobungani babo angeke bufike esiphetfweni ngobe Sigogodvolo uyesaba kwesekela letinye tincumo taMahubhulu. (2) 17.11 Ihambisana ngekutsi ingcikitsi yalomdlalo ngumbango webukhosi, kuletheksthi kukhulunywa tindzaba tekutsi kungahle kuketulwe umbuso wenkhosi Somhlolo. (2) 17.12 Kumsita ngekutsi: • Angangeneleli tindzaba tebukhosi. • Akahloniphe tincumo tenkhosi. • Akasekele imibono yenkhosi. • Akabe nendlela lekahle yekuveta imibono yakhe ebukhosini. (KUTSATFU kwaloku.) (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka SICHIBIYELO A SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 5–6 4 3 2 0–1 -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni kwetheksthi lababatekako ekwesekela ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo kanye lacashunwe enkondlweni akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo nenkondlo akukavisiswa 6 EMAMAKI -Luhlobo lwembhalo lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo nakancane kanye nenkondlo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle kuvisiswa ngemalengiso kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki lelisetulu -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo kuvisiswa ngalokwenetisako SAKHIWO NELULWIMI 4 3 2 1 0–1 -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki Sakhiwo, Kuhleleka ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane nekwetfula -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene Kusetjentiswa kwelulwimi, yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa umoya, nesitayela ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa lambalwa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki 4 EMAMAKI nesitayela kuvutsiwe futsi elulwimi, umoya nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela akunamaphutsa nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane -Emaphutsa eluhlelo, sipelingi netimphawu tekufundza kuyindlala CAPHELA: Nangabe umhlolwa angakabhali ngalokufunwa ngumbuto, abe abhale lokunhlanhlatsako, akanganikwa emamaki ako kokubili, Lokucuketfwe, Sakhiwo neLulwimi. Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Lweti 2024 NSC – Ticondziso tekumaka SICHIBIYELO B SIGABA B NE–C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako kodvwa ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu akusito tonkhe tinhlangotsi ngaphandle -Mncane kakhulu umzamo Kwesekelwa nekuvisiswa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe leticikelelwe kwemininingwane wekuphendvula umbuto kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako -Imibono ayikholweki lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Luhlobo lwembhalo kanye 15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele netheksthi akukavisiswa langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko nakancane -Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo -Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti lababatekako ekwesekela kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki lacashunwe etheksthini lelisetulu -Kukhona lokusilele -Luhlobo lwembhalo ekuvisiseni luhlobo kanye netheksthi lwembhalo kanye kuvisiswe ngemalengiso netheksthi SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono Kusetjentiswa kwelulwimi, -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi umoya, nesitayela yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta 10 EMAMAKI nesitayela kuvutsiwe futsi ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela -Kunemaphutsa lambalwa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki elulwimi, umoya kuyenetisa -Tindzima tihlangahlangene nesitayela KWEHLUKA 20–25 15–18 10–13 6–8 0–4 KWEMAMAKI • Kufanele kungabi nemehluko wemazinga lamabili emkhatsini welimaki leSakhiwo neLulwimi nelimaki laLokucuketfwe. • Imphendvulo lengaphendvuli umbuto ayinganikwa emamaki aLokucuketfwe neweLulwimi neSakhiwo. Emalungelo agodliwe

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Siswati Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all