Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
LWETI 2023
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 80
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-19.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2023, 19 pages. Read online or download the free PDF.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 19
- File size
- 684.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 19
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 3Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 4Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)25 marks
- Question 7Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 9Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
Show all 10 questions
- Question 11Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)25 marks
- Question 13Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)25 marks
- Question 15Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)25 marks
- Question 17Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
TICONDZISO TEKUMAKA
1. Uma umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule
indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.)
2. ESIGABENI A, Uma umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela.
3. ESIGABENI B na-C (Lulwimi Lwasekhaya), Uma umhlolwa aphendvule
imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yendzabambhalo, maka
imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Uma ngabe umhlolwa
aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala
kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto
lonemibuto lemifisha namunye umbuto loyindzabambhalo.
4. Uma umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
ingamakwa.
5. Uma timphendvulo tingahambisani netinombolo temibuto, maka ulandzele
ticondziso.
6. Uma liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
7. Umbuto loyindzabambhalo: Uma indzabambhalo inemagama langaphasi
kwalawo lamisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena
ngekwakhe. Uma indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono
lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka.
Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A
na-B.
8. Imibuto lemifisha: Uma umhlolwa angakafaki bokhulumile nakufanele
acaphune akangajeziswa.
9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki uma baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ ANGIVUMI. Onkhe
emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/ kwesekela/kucaphuna.
10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa
sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
'AWUTFOLAKALI' – FC Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko, babuye bavete kutsi lenkondlo letsi, 'Awutfolakali'
iyisathaya.
UMTIMBA:
Kwesekelwa ngemigca lesenkondlweni leveta kutsi lenkondlo iyisathaya:
Sonkondlo ugceka lesimo selitulu utsi, akasati kutsi sifunani, ngiso kuphela
lesatiko.
Sonkondlo ugceka kutsi uma kusa, lesimo selitulu siba ngulokunye, litsi
liyewushona sibe sesigucukile.
Sonkondlo ugceka kutsi ekuseni liyashisa bese entsambama liyana nobe
kuyabandza.
Sonkondlo ugceka lesimo selitulu lesiye sishubise umnkantja, sente bantfu
batibute kutsi banetingubo letingaki.
Sonkondlo ugceka lesimo selitulu kutsi sente bantfu babanjwe yimikhuhlane uma
kubandza kakhulu.
Sonkondlo utsi imitimba iyamangala ingati kutsi kumele yente njani.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, ngekusho kutsi
sonkondlo uphumelele kuveta bufakazi bekutsi lenkondlo iyisathaya/inkondlogceka.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune imigca lefakazela kutsi lenkondlo iyisathaya.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO YETINKONDLO,
SIGABA A: [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
'MADIDA' – NP Ndlovu
2.1 Sifanangwaca ngobe lamagama alomugca acala ngemsindvo lofanako, 's'. (2)
2.2 Sidvonsamoya ngobe uyaphumula uma ufundza lomugca.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
2.3 Ilirikhi/Inkondlomvangedvwa, sonkondlo uvete imiva yakhe ngelutsandvo
lolungavisiseki. (2)
2.4 Sonkondlo ucondze kutsi lutsandvo lukwehlukanisa nebangani unamatsele
kulowo lomtsandzako/Lowo lotfole lutsandvo uhlubuka bangani labephila
nabo anamatsele kulesitsandvwa sakhe lasitfolile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (KUNYE kwaloku.) (2)
2.5 Usisebentise ngemphumelelo ngobe lutsandvo luvele luntjontje inhlitiyo
yemuntfu angakanaki/angakalindzeli.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
'UNGENYULILE' – FC Nkosi
3.1 Imphindvwa ngobe tonkhe tindzima talenkondlo tigcina ngemugca lofanako
lotsi 'Yekukubonga ngingacedzi.' (2)
3.2 Imvumelwanosicalo ngobe yomibili lemigca icalisa ngelilunga lelifanako 'Se.' (2)
3.3 Sonkondlo uvete umoya wekudvumisa/wekubongelela/wekuhalalisa/wenjabulo
ngobe uMdali amsindzise ekufeni. (2)
3.4 Sonkondlo abegulela kufa.
Sonkondlo abengasenatsemba lekuphila.
Sonkondlo wavuka kulabafile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (KUBILI kwaloku.) (2)
3.5 Sifundvo sekutsi kubeka litsemba kuMdali uma usetimeni letimatima
kuyaphumelelisa/Sifundvo sekutsi ubobonga uma wentelwe lokuhle.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
'NGOBA SEWUNGUMCABA' – GT Nkosi
4.1 Imphindza ngobe kuphindvwe ligama lelifanako emgceni munye
'watjakadvula'. (2)
4.2 Luchumanosicalo ngobe lemigca lemibili icalisa ngeligama lelifanako
'babodvwa'. (2)
4.3 Ingcikitsi kungalaleli/temphilo/kugula ngobe sonkondlo ukhuluma ngemuntfu
logula kakhulu ngenca yekungalaleli uma akhutwa ngemphilo. (KUNYE
kwaloku.) (2)
4.4 Sonkondlo abecondze kutsi lomuntfu lakhuluma ngaye abedvwalile/
abetigcabha ahambela etulu, angatsatsi teluleko talabadzala. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.) (2)
4.5 Sonkondlo usisebentise kahle lesifaniso ngobe imbali naseyikhiwe iyabuna
iphelelwe ngumsebenti wayo wekwenta kube kuhle, njengaye lololele
ecansini akasenamandla futsi akasenamsebenti walutfo. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
UMBUTO 5
'TSANYELANI EMABALA' – MA Mhlongo
5.1 Silinganisamcondvo. (1)
5.2 Imvumelwanosigcino leyecako. (1)
5.3 Secamagama. (1)
5.4 Lemigca yakhiwe ngemagama lasukela kulamatsatfu kuya kulasihlanu. (1)
5.5 Sicedzelelamcondvo ngobe umcondvo losemgceni we-21 uphelela emgceni
we-22. (2)
5.6 Sihloko siyahambelana ngobe kukhulunywa ngekutsanyelwa kwemabala
kulungiselelwa kufika kwebayeni batewulobola. (2)
5.7 Usisebentise kahle ngobe kulenkondlo kujatjuliwe, nalesifutamsindvo 'lililili!'
sisetjentiswa uma kunemcimbi wenjabulo/Umshado/Emalobolo/Umtsimba.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tinkhomba letisenovelini letiveta kutsi Lushawulo naTintfombi angeke bagcine
kahle esiphetfweni salenoveli.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tigameko letikulenoveli letitinkhomba tekutsi
Lushawulo naTintfombi angeke bagcine kahle esiphetfweni salenoveli.
Imphilo yaLushawulo
Kufika kwaLushawulo eMankayiyane atsandzane netintfombi letinyenti.
Kulalela Tintfombi uma amtjela kutsi unina uyatsakatsa.
Kucosha unina LaHlophe aphindze amshisele indlu.
Kungeti emngcwabeni webantfwana bakhe atfumele emapulanka.
Kwemukela Tintfombi abe atfole umntfwana nemlungu.
Imphilo yaTintfombi.
Kubaleka ekhaya alandzele Lushawulo.
Kukhulelwa angakamtjeli Lushawulo.
Kutsakatsa bantfwana baLushawulo.
Kucambela LaHlophe emanga atsi uyatsakatsa.
Kusebentisa umutsi wekutsi atsandvwe kakhulu kwedlula LaMagagula.
Imphilo yaLaMagagula nebantfwana.
Kungcwaba bantfwana bakhe ngaphandle kwemyeni wakhe.
Kucelwa kutsi akhele Tintfombi indlu.
Kujikelwa nguLaHlophe ngekutsi atsandze bantfwana baTintfombi.
Kuhlupheka kwaLaMagagula abulawa yindlala nebantfwabakhe.
Kuvusa likhaya lakaKhumalo acedze angasanakwa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, ngetigameko letiveta
kutsi umshado waLushawulo angeke ube yimphumelelo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
7.1 Ludvweshu lwangaphandle, Lushawulo ucabana nenina ngobe amsola kutsi
uyatsakatsa. (2)
7.2 Kufuna kwati kutsi utawuphuma abhekephi LaHlophe/Wagcina ahambile yini
LaHlophe? (KUBILI kwaloku) (2)
7.3 Iveta sibekandzaba sesimonhlalo, akukahlaliswana kahle ngobe Lushawulo
utsi unina uyatsakatsa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.4 Kucamba emanga atsi uninatala uyatsakatsa kantsi nguye lote nemutsi
kaKhumalo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.5 Kuletheksthi Lushawulo uloyisa unina nasemimangweni tiyaba khona
letigameko letinjena. (2)
7.6 Kumfanela ngekutsi ungumlingisi longaguculwa simo, akazange awushiye
umendvo wakhe naloku abehlupheka.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.7 Lesento siyingwijikwebu ngobe kuletheksthi kucoshwa unina kantsi
luvutfondzaba luveta kutsi Tinfombi nguye longumtsakatsi. (2)
7.8 Imibono itawehluka ifake ekhatsi lokulandzelako:
Labavumako batawesekela ngekutsi: Abefanele ngobe unguninatala wakhe
labehleli naye sikhatsi lesidze.
Labatawutsi abengakafaneli batawesekela ngemibono yabo lenembako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.9 Sifundvo sekutsi ungamvisi buhlungu umtali wakho ngentfo longenaso
siciniseko sayo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.10 Beyingeke iphumelele ingcikitsi yalenoveli ngaphandle kwaTintfombi ngobe
nguye lowenta kutsi kuvele imphilo yasesitsenjini. (2)
7.11 Similo saLaMagagula kulenoveli sihle ngobe uyakwati kubeketela, nekutitfoba
futsi uphuma ekhaya lelinemfundziso nemiyalo. (2)
7.12 Teluleko tekutsi:
Ahloniphe lapho endze khona.
Ahloniphe uninatala.
Abatsandze bantfu balapho endze khona.
Atiphatse kahle emtini.
(KUTSATFU kwaloku.)
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO– DE Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tinkhomba letisenovelini letiveta kutsi Mphikeleli utawugcina angumholi.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tigameko letikulenoveli letitinkhomba tekutsi
Mphikeleli utawugcina angumholi.
UMTIMBA
Mphikeleli nebangani bakhe.
Msiti watfolela Mphikeleli indzawo yekuhlala.
Matsiya umela Mphikeleli nakacoshwa esikolweni.
Mphikeleli ukhetfwa uba ngumholi webafundzi.
Mphikeleli akanabatali labamgcugcutela ngetindzaba tesikolo, utigcugcutela yena
ngekwakhe.
Mphikeleli uvusa likhaya lakaZwane.
Mphikeleli nebakaTsabetse.
Tsabetse uncisha Mphikeleli indzawo yekuhlala abe abati batali bakhe.
Magumeni ubangisa Mphikeleli ngetikhundla tekuphatsa ummango.
Magumeni ukhankasa ngeligama laMphikeleli.
Tsabetse ucambela Mphikeleli emanga utsi ubuya ejele futsi uliphekula.
Tsabetse ufihlela Mphikeleli tincwadzi temathuna ebatali bakhe.
Mphikeleli nemmango.
Mphikeleli wakhela ummango tindlu letinesitfunti.
Mphikeleli ugcugcutela kutsi wonkhe umuntfu abuyele esikolweni.
Mphikeleli ubamba imihlangano leta netinhlelo tekutfutfukisa ummango.
Mphikeleli wenta imiklamo yekutfutfukisa ummango.
Mphikeleli wakha ematfuba lamanyenti emsebenti.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, ngetigameko letiveta
kutsi Mphikeleli utawuba ngumholi esiphetfweni.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
9.1 Ludvweshu lubangwa lukhetfo lolutawuba khona, lokwenta kutsi bangaboni
ngeliso linye boKhulumile naLotifiso. (2)
9.2 Kukhona lokwenta tetsamelilwati tifune kuchubeka naletheksthi ngobe tifuna
kuva ngemiphumela yelukhetfo lolulindvwe ngalabovu. (2)
9.3 Lenkhulumo yaLotifiso isho kutsi kutawuphumelela Magumeni Tsabetse
kepha esiphetfweni imiphumela iveta Mphikeleli Zwane aphumelela
lolukhetfo. (2)
9.4 Lenkhulumo iveta Magumeni angasuye umholi locotfo ngobe anganaki labo
labahluphekile kepha anaka labanjingile. (2)
9.5 Lokuveta sibekandzaba sesikhatsi sanyalo kuletheksthi lukhetfo lolwentiwe
ngummango/Kubanjwa imihlangano/Bantfwana bayafundza.
(KUBILI kwaloku.) (2)
9.6 Letinkhulumo taKhulumile tibiketela kutsi Mphikeleli utawuphumelela
elukhetfweni abe ngusosifundzave. (2)
9.7 Inhloso yembhali bekukuveta kutsi bomake banalo liso lekubona bantfu
labangaba baholi emmangweni labaphila kuwo. (2)
9.8 Kuletheksthi Lotifiso abefisa kutsi Magumeni aphumelele lukhetfo abe
ngusosifundzave. (2)
9.9 Kukhula kwaMphikeleli abona batali bakhe balwela inkhululeko naye
kwamgcugcutela kutsi alwele inkhululeko yebahlali baseMbalenhle.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.10 Akusiyo ingwijikhwebu ngobe letento takhe nemisebenti labeyenta Mphikeleli
bekukhombisa kutsi utawuba ngumholi ekugcineni. (2)
9.11 Magumeni akaphumeleli kuyitfutfukisa ingcikitsi ngobe nguye labephikisa
tinchubo taMphikeleli tekutsi bantfu bakhululeke.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.12 Umuntfu lomusha lofisa kuba ngumholi ungameluleka ngekutsi:
Atsandze imfundvo.
Asebentele ummango ngekwetsembeka.
Akhetse baholi labacotfo.
Alwele emalungelo abo.
(KUTSATFU kwaloku.)
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tinkhomba letisenovelini letiveta kutsi Lomusa naMlungisi angeke bashade
esiphetfweni.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tigameko letikulenoveli letitinkhomba tekutsi
Lomusa naMlungisi angeke bashade esiphetfweni.
Imphilo yaMlungisi nebangani bakhe.
Madvodza utjela Mlungisi kutsi akacaphele abuye amhlolisise Lomusa.
Madvodza uyamekhuta kutsi akacale ati kabanti ngemphilo yaLomusa.
Madvodza naSikhuni bakha lisu lekutsi atibonele tintfo lebetentiwa nguLomusa.
Mlungisi ulotjolelwa bangani kungekho bantfu labadzala.
Mlungisi akayati imvelaphi yaLomusa.
Sikhuni utjela Mlungisi kutsi uyayati indlovukati yetidzakamiva abe asho Lomusa.
Imphilo yaLomusa nebangani bakhe.
Kuhlala kwaLomusa emcashweni kungatiwa imvelaphi yakhe.
Kutfolakala kwaLomusa naNkhangala badla tidzakamiva.
Kutfolakala kwaLomusa aboleka imali yekukhipha Sicobolo ejele.
Kutfolakala kwaLomusa naNkhangala babala imali lekungatiwa kutsi bayitsatsaphi.
Kungena kwaLomusa esibhedlela ngenca yetidzakamiva.
Kukhetsela Mlungisi bangani.
Imphilo yaMlungisi nebatali bakhe.
LaNdlovu akamfuni Lomusa ngobe angumfelokati.
Malume uyala kuyewumlobolela.
Liphupho leyise lebelimhlupha njalo.
Kusha kwetimphahla taMlungisi kuwadilophu.
Kungatsatsi tecwayiso tamalume wakhe tekutsi acale ati ngaLomusa.
Kulungiselela umshado ngaphandle kwetibusiso talabadzala.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, ngetigameko letiveta
kutsi umshado waLomusa naMlungisi angeke ube imphumelelo esiphetfweni
salenoveli.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na
C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
11.1 Loludvweshu lubangelwa kutsi Mlungisi akamfuni umngani waLomusa
longuNkhangala/Lomusa akabafuni bangani baMlungisi boMadvodza
naSikhuni. (KUNYE kwaloku.) (2)
11.2 Kukhona lokuheha tetsamelilwati ngobe titawufuna kwati kutsi Mlungisi
naLomusa batawuhlukana yini nalabangani babo/Tetsamelilwati titawufuna
kwati kutsi letingcoco tabo titawuphelelaphi. (KUNYE kwaloku.) (2)
11.3 Sikhuni akazange asicedze sikolo wangenela tidzakamiva, nalamuhla
lukhona lusha loluyekela sikolo luyewuhlala emigwacweni ludle
tidzakamiva/Kuleminye imimmango lusha lwakhona alwenti
njengaSikhuni, luyafundza luphumelele lube neticu ngobe kungekho
kusetjentiswa kwetidzakamiva. (KUNYE kwaloku) (2)
11.4 Lomusa abelicili wehlisa umoya ngemabomu ngobe abengafuni kuphazamisa
emalungiselelo emshado/Ubalekela kukhuluma ngebatali bakhe ngobe ati
kutsi bayaphila/Uvikela Nkhangala ngekutsi ambite ngengilosi.
(KUBILI kwaloku.) (2)
11.5 Lomugca uhambisana nesibekandzaba sesikhatsi salomuhla ngobe
letidzakamiva lekukhulunywa ngato tiyasetjentiswa nalomuhla. (2)
11.6 Kuletheksthi ubonakala angasayifuni lemphilo yekudla tidzakamiva labeyiphila
kusukela ekucaleni kwalenoveli/Kuletheksthi utsi Lomusa naMlungisi
abafanelani kepha uyaya kuyewumlobolela Lomusa. (KUNYE kwaloku.)
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.7 Lemphendvulo iyingwijikhwebu ngobe kuletheksthi akafuni kukhulunywe
ngebatali bakhe utsi imvusela emanceba kepha kuluvutfondzaba batali
baLomusa bayavela bakhuluma lokwehlukile. (2)
11.8 Mlungisi abetama kulungisa tintfo letingahambi kahle ngesimilo saLomusa
nebangani ngembikwemshado lokwenta kutsi ahambisane nelibito lakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.9 Kufundvwa kutsi kudla tidzakamiva kuyingoti, tingena tihlale emitsanjeni
yemuntfu kube matima kutiyekela nobe angasatifuni.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.10 Ingcikitsi yelutsandvo beyingeke iphumelele ngaphandle kwakhe ngobe
nguye labetsandza Lomusa ngalokwecile kusukela ekucaleni kwalendzaba
kute kuyewufika esiphetfweni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.11 Bobabili bebadla tidzakamiva, batfolakala etindzaweni tekucedza koma,
batigebengu /Bobabili abakacedzi sikokolo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.12 Teluleko letitsi:
Uma ngabe udla tidzakamiva hamba kubeluleki betemphilo/bengcondvo.
Hamba endzaweni lapho kuvuselelwa khona similo.
Ungayekeli sikolo ngobe silikusasa lakho.
Khetsa bangani labakahle.
(KUTSATFU kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tinkhomba letiveta kuphumelela nobe kumatima kulobuciko bemlomo
lobubaliwe.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye bavete tintfo letibufakazi bekutsi ungacala matima
kodvwa ekugcineni uphumelele.
Imphilo yentfombatane kulenganekwane letsi Intsandzane Nenhlanti Yemilingo.
Intfombatane yakhula matima ingenanina ishaywa kabuhlungu.
Intfombatane beyihlushwa ngumake lomncane wayo, yenta yonkhe imisebenti
yasekhaya.
Intfombatane beyilusa tinkhomo, inetfwa timvula, ishiswa lilanga imini yonkhe.
Intfombatane beyinganikwa nekudla yate yasitwa yinhlanti emfuleni.
Intfombatane nobe ikhule matima kodvwa ekugcineni yaphumelela yashada
nendvodzana yenkhosi.
Imphilo yenkhosi Tobias Nkosi.
Inkhosi Tobias yalahlwa, yakhula njengentsandzane.
Inkhosi yalahlwa njengentfo lengenamsebenti yanganakwa.
Inkhosi yakhuliswa ngugogo wayo waseFeni.
Inkhosi yaba lusito kubantfu baseSteyn dolobha.
Sifaniso: Kulahliswa kwenyongo yenyatsi- kushiya umuntfu ebaleni angenayo
indlela yekutisita.
Inkhosi Tobias yashiywa ebaleni kabuhlungu yalahlwa njengenyongo yenyatsi
kepha ekugcineni yaphumelela yabekwa yaba yinkhosi yesive.
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, ngekuveta kutsi nobe
ungakhula uhlupheka kepha ekugcineni uyaphumelela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune emaphuzu lasencwadzini lasekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B ne–C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
INDLULAMITSI NENGWENYA
13.1 Inganekotilwane ngobe balingisi bakhona tilwane. (2)
13.2 Kukhona, kufuna kwati kutsi njengobe indlulamitsi ingakwati kuhlamba
itawuhamba njani iyewufika ekhaya lengwenya. (2)
13.3 Ludvweshu lwangaphandle, kunekungavisisani emkhatsini wendlulamitsi
nengwenya ngobe ayifuni kungena emantini. (2)
13.4 Ngumlayeto wekutsi yati kukhetsa bangani labacotfo nalongabetsemba. (2)
13.5 Lesigameko siveta umoya wekwesaba nekwetfuka ngobe ingwenya idla
letinye tilwane. (2)
13.6 Indlulamitsi seyifikelwa kwesaba nekungametsembi lomngani wayo kutsi
kungenteka ifike ekhaya lengwenya idliwe ibe inyama. (2)
13.7 Ingwenya isilwane:
Lesisatjwako.
Lesinebungoti.
Lesingaketsembeki.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
TIBONGO TENGWENYAMA BHUNU
13.8 Sicedzelelamcondvo ngobe lomcondvo wemugca we-2 uphelela emigceni
lelandzelako. (2)
13.9 Imvumelwanosigcino leyecako ngobe lemigca igcina ngelilunga lelifanako 'ni',
bese umugca losemkhatsini uyehluka ekugcineni. (2)
13.10 Lomugca uchaza kutsi lenkhosi iyephana/Inkhosi iyasondla sive,
asilambi/Inkhosi inenhlitiyo lenhle/Iyasicabangela sive sayo. (2)
13.11 Letibongo tinemigca le-20, emagama asukela kulamabili kuya kulamane. (2)
13.12 Ngikuphica ngenyoni yami legitjelwa bantfu ibasuse kulenye indzawo, ibayise
kulenye. (2)
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA C: UMDLALO
UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Babhala tigameko letiveta lokwenteka emdlalweni lokubufakazi bekuvetwa
kwalabadlali ngalendlela.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho kutsi labadlali baphumelele kudlala
letindzima labalindzeleke kutidlala emdlalweni.
Umtimba
Bahlolwa baveta bufakazi bekutsi baphumelele kudlala letindzima letisemdlalweni.
Ncobile ungumdlali logcamile/ummeleli.
Ncobile ekucaleni uvetwe anenkinga yekushonelwa singani sakhe.
Ncobile nguye umdlali lohambisana nesihloko.
Ncobile ubukene nenkinga yekukhetselwa singani.
Ncobile ubukene neluchungechunge lwetinkinga.
Ncobile uyaphumelela ushada nesingani latikhetsele sona.
Hleta ungumkhweteli.
Hleta uta nelisu lekubulala Gedlembane.
Hleta utsi akushiswe sitfombe saGedlembane.
Hleta utjela LaHleta kutsi Ncobile utsandzana naMphotfo.
Hleta utjela Mphotfo kutsi sisu saNcobile sibikiwe kaMavimbela.
Hleta uta nelisu lekutsi balandzele Ncobile ngalesikhatsi aya emathuneni.
LaMagagula ungumelekeleli.
LaMagagula welekelela LaHleta kwecwayisa Ncobile.
LaMagagula wemukela Ncobile ngalesikhatsi acoshwe nguMphotfo.
LaMagagula upheleketela Ncobile esibhedlela.
LaMagagula uhlanganisa Ncobile nenina bayacolelana.
LaMagagula ufaka sandla emphumelelweni yaNcobile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, lokufakazela kutsi
baphumelele kudlala letindzima.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na
C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
15.1 Aveta sibekandzaba sendzawo, kusemakhaya ngobe kusanatfwa emahewu
ngendzebe. (2)
15.2 Umoya wekujabula, bayacoca bakhumbula tindzaba takudzala/Bajabulele
imoto yaNcobile. (KUNYE kwaloku.) (2)
15.3 Utjela Ncobile kutsi imoto ayiyobikwa ethuneni leyise/Ncobile
akayewukhomba babekati wakhe LaMagagula imoto. (KUNYE kwaloku.) (2)
15.4 Lokwamvisa buhlungu sewukwenta emahlaya/Ucolele unina namalume
wakhe ute ufuna kuyewumkhomba imoto/Sewuyakhulumisana naMphotfo.
(KUBILI kwaloku) (2)
15.5 Ncobile unemoto lekufanele ayoyibika emathuneni/Celiwe umngani waNcobile
naye ufike ngemoto/Ncobile kumele ayewukhomba malume nababekati
wakhe imoto. (KUBILI kwaloku.) (2)
15.6 Esingenisweni salomdlalo Ncobile nenina abevani bayacabana kodvwa
kuletheksthi bajabulile, bayahleka bakhumbula tindzaba takudzala
lebetibacabanisa.
Ekucaleni bebabangani labafundza sikolo balekelelana kepha
kuletheksthi sebaneticu, Celiwe sewungusotimalimabhuku ebhange.
(KUNYE kwaloku.) (2)
15.7 Abehlose kukhutsata bafundzi kutsi kufundza ngekutimisela, nekwelekelelana
etifundvweni kunemtselela lomuhle/Kuveta kutsi bomake banalo likhono
lekufundza, bacashwe etikhundleni letisetulu babuye baphumelele batimele
emphilweni bangakasekelwa ngemadvodza.
(KUNYE kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.8 Ngumlayeto wekutsi bangani beliciniso abalahlani ngetikhatsi letimatima nobe
tenjabulo/Bangani beliciniso babokhutsatana.
(KUNYE kwaloku.) (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.9 LaHleta uma abukene nebumatima ngemphilo yaNcobile abebikela
LaMagagula njengobe uyise angasekho, lokusho kutsi abekudzinga
kwesekelwa. (2)
15.10 Kunika Ncobile litfuba lekubuyela esikolweni emva kwekubaleka ekhaya,
aphindze amsalele nemntfwana, amkhulisele yena. (2)
15.11 Lengcoco beyibiketela kutsi batawubuyiselana bashade njengobe kwenteka
esiphetfweni salomdlalo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.12 Lesincumo:
Savimbela kutsi umntfwana waNcobile angahlupheki.
Savimbela kutsi Ncobile nenina bangabi titsa.
Savimbela kutsi Ncobile angalahlekelwa nguMphotfo.
Savimbela kutsi Lomalungelo angakhuliswa ngumtali munye.
(KUTSATFU kwaloku.)
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Babhala tigameko letiveta lokwenteka emdlalweni lokubufakazi bekuvetwa
kwalabadlali ngalendlela.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho kutsi labadlali baphumelele kudlala
letindzima letisemdlalweni.
Umtimba
Bahlolwa baveta bufakazi bekutsi baphumelele kudlala letindzima letisemdlalweni.
Inkhosi Somhlolo ungumdlali logcamile/ummeleli.
Inkhosi Somhlolo ekucaleni ivetwe ibangiswa bukhosi.
Inkhosi Somhlolo ngiyo lehambisana nesihloko.
Inkhosi Somhlolo ibukene nenkinga yekuketulwa kwembuso kusukela umdlalo
ucala ute uyewufinyelela esiphetfweni.
Inkhosi Somhlolo ibukene neluchungechunge lwetinkinga.
Inkhosi Somhlolo iyancoba ekugcineni, kufa kwaMahubhulu isala ingabangiswa
ngumuntfu.
Indvuna Nsibandze ingumelekeleli.
Nsibandze welekelela inkhosi kuletsa kuthula eveni layo ngekuyifunela sihlobo
kaMabhoko.
Nsibandze wesekela inkhosi kuko konkhe.
Nsibandze uyindvuna letsembekile nalecotfo.
Nsibandze welekelela inkhosi ngekubonisa Mahubhulu kutsi ahloniphe.
Indvuna Mahubhulu iyimbangi.
Mahubhulu ubangisa inkhosi Somhlolo bukhosi.
Mahubhulu uvivisa libutfo ngaphandle kwemvumo yenkhosi.
Mahubhulu wedzelela inkhosi uyibita ngeligwala.
Mahubhulu utjela inkhosi kutsi lakhe lisiphetfo.
Mahubhulu wehluleka kutsatsa bukhosi ugcina ngekutibulala.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe labebabhala ngako lapha ngenhla, lokufakazela kutsi
baphumelele kudlala letindzima.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na
C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
17.1 Aveta lomdlalo wenteka endzaweni yasemakhaya ngobe kunesigodlo
lokuchaza kutsi kubusa inkhosi. (2)
17.2 Letingcoco tiveta simo lesishubile ngobe Mahubhulu akafuni kulalela umuntfu
futsi ukhombisa kungayihloniphi inkhosi. (2)
17.3 Ngembi kwekutsatsa tincumo inkhosi icala ibonisana netindvuna tayo. (2)
17.4 Iyalilandzela libito layo ngobe lisho kuvelelwa timanga/umhlolo njengobe
Mahubhulu ashayela inkhosi umtsetfo kutsi kumele ibuse njani esigodlweni
nobe eveni layo. (2)
17.5 Ekucaleni kwaletheksthi kunenkinga lebukene nemdlali
longubangiswako/Kuvele neligama lendzawo lapho umdlalo wenteka khona. (2)
17.6 Letheksthi inebadlali labanyenti labadlula labasihlanu, lokuphula imigomo
yemdlalo wasesiteji. (2)
17.7 Lesakhiwana besingeke sibe khona ngobe kubanjwe lomhlangano ngesizatfu
sekutsi Mahubhulu ulwa nendlela inkhosi Somhlolo lebusa ngayo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
17.8 Ludvweshu lwangaphandle ngobe Nsibandze uvete ngalokusobala kutsi
kukhona kungaboni ngeliso linye/ Lenkhulumo iveta kutsi kunekungevani
ngaloko lekukhulunywa ngako. (2)
17.9 Mahubhulu ukhulele ekhaya lapho bekabona batali bakhe balwa timphi
bawisa emadvodza ngetikhali kungako ahlala ayimphi. (2)
17.10 Mahubhulu uphumelelise ingcikitsi ngekutsi avukele inkhosi angenetiseki
ngendlela ibusa ngayo/Ngekutsi angaboni ngeliso linye nenkhosi
Somhlolo.(KUNYE kwaloku.) (2)
17.11 Letinkhulumiswano betibiketela kutsi Mahubhulu utawugcina kabi futsi
angeke alibuse laNdvungunya. (2)
17.12 Lesincumo:
Savimbela inhlupheko esiveni.
Savimbela kucitseka kwengati.
Savimbela kungatsatfwa kwembuso.
Savimbela kwehlukana kwemabutfo esive.
(KUTSATFU kwaloku.) (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
SICHIBIYELO A
SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 5-6 4 3 2 0–1
-Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa
Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane
Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna
Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni
kwetheksthi lababatekako ekwesekela ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo kanye
lacashunwe enkondlweni akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo nenkondlo akukavisiswa
6 EMAMAKI -Luhlobo lwembhalo lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo nakancane
kanye nenkondlo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle
kuvisiswa ngemalengiso kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti
kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
lelisetulu -Luhlobo lwembhalo kanye
nenkondlo kuvisiswa
ngalokwenetisako
SAKHIWO NELULWIMI 4 3 2 1 0-1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki
Sakhiwo, Kuhleleka ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane
nekwetfula -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene
Kusetjentiswa kwelulwimi, yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa
umoya, nesitayela ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela
-Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa lambalwa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki
4 EMAMAKI nesitayela kuvutsiwe futsi elulwimi, umoya nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela
akunamaphutsa nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane
-Emaphutsa eluhlelo,
sipelingi netimphawu
tekufundza kuyindlala
CAPHELA: Nangabe umhlolwa angakabhali ngalokufunwa ngumbuto, abe abhale lokunhlanhlatsako, akanganikwa emamaki ako
kokubili, Lokucuketfwe, Sakhiwo neLulwimi.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lweti 2023
NSC – Ticondziso Tekumaka
SICHIBIYELO B
SIGABA B NE–C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu
Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako kodvwa ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko
Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu akusito tonkhe tinhlangotsi ngaphandle -Mncane kakhulu umzamo
Kwesekelwa nekuvisiswa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe leticikelelwe kwemininingwane wekuphendvula umbuto
kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako -Imibono ayikholweki
lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Luhlobo lwembhalo kanye
15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele netheksthi akukavisiswa
langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesekela sihloko kwesekela sihloko nakancane
-Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa -Kuncane kakhulu
ngalokujulile ngendlela lelindzelekile ngalokwenetisako kuvisiswa kweluhlobo
-Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo -Lamanye emaphuzu lwembhalo netheksthi
lwemaphuzu kanye netheksthi esekelwe kodvwa
lababatekako ekwesekela kuvisiswa ngelicophelo esikhatsini lesinyenti
lacashunwe etheksthini lelisetulu bufakazi abukholweki
-Luhlobo lwembhalo -Kukhona lokusilele
kanye netheksthi ekuvisiseni luhlobo
kuvisiswe ngemalengiso lwembhalo kanye
netheksthi
SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle
Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta
nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono
Kusetjentiswa kwelulwimi, -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi
umoya, nesitayela yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela
-Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta
10 EMAMAKI nesitayela kuvutsiwe futsi ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi
akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo
ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela
-Kunemaphutsa lambalwa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki
elulwimi, umoya kuyenetisa -Tindzima tihlangahlangene
nesitayela
KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
KWEMAMAKI
Kufanele kungabi nemehluko wemazinga lamabili emkhatsini welimaki leSakhiwo neLulwimi nelimaki laLokucuketfwe.
Imphendvulo lengaphendvuli umbuto ayinganikwa emamaki aLokucuketfwe neweLulwimi neSakhiwo.
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2020 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper