Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
LWETI 2021
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 80
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-24.
Emalungelo agodliwe Phenya
You're offline
Skip to contentQuestion paper 

View all



Siswati HL P2 Nov 2021 MG_hlayiso.com_.pdf
Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · siswati. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2021
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Pages
- 24
- File size
- 415.4 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 24
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
TICONDZISO TEKUMAKA
1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile,
maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga
aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini
yinye.)
2. ESIGABENI A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela.
3. ESIGABENI B ne-C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule
imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka
imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa
aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala
kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto
lonemibuto lemifisha namunye umbuto wendzabambhalo.
4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
ingamakwa.
5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele
ticondziso.
6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki,
kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi
kwalawo lamisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena
ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe
ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka.
Akusetjentiswe irubhriki yekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A
ne-B.
8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe
kufanele acaphune akangajeziswa.
9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe
baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/
ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/
kwesekela/kucaphuna.
10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa
sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
WENA GCIWANENDZINI – TE Sithole
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Kubhalwa ngekubumbana kwemigca nenkondlo kubhekiswe emigceni
legcanyisiwe enkondlweni.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko nobe loko lababutwe ngako, babuye basho nekutsi
enkondlweni kuba khona emagama labumbana nenkondlo.
UMTIMBA:
Kuphawulwa kabanti ngekubumbana kwemagama lokufaka ekhatsi lawa lalandzelako:
Utitselile-ke msobho elutswayini. Kubumbene nenkondlo ngobe yonkhe
inkondlo iphatselene neligciwane lengculazi njengobe nalingena emtimbeni
wemuntfu lotilungiselele kudla tidzambisi tekulwa nalo, litawube litifake enkingeni.
Usilisise njengembokodv' etjeni. Kubumbene ngekutsi lesifo uma simngenile
umuntfu simvitsita asale angabonakali kutsi abedaleke njani njengobe nawusilisisa
etjeni loku lokusilwako kugayeka kungasabonakali kutsi bekusesimeni lesinjani.
Ngilibonile litubane lakho. Indlela leligciwane leligijima ngayo likhona kungena
kubantfu labanyenti ngesikhashana lesincane/ Kubumbene ngobe lesifo sivele
sigadle masinyane, simo semphilo yemuntfu sintjintje ngekushesha.
Ngatsatsa tami ngahloma ngaphelela. Kubumbene nenkondlo ngekutsi
sonkondlo adle imitsi yakhe asebentise nelwati lalutfole kubeluleki kulwa nalesifo.
Ngobe wen' ulicili lelihamba ngebumnyama. Kubumbene nenkondlo ngekutsi
leligciwane lingena emtimbeni wemuntfu angaliboni futsi angaliva/ Leligciwane
uma lingena emtimbeni wemuntfu alibonakali, livela uma asacilongwa bodokotela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe lebebabhala ngako lapha ngenhla, ngekusho kutsi
lenkondlo inawo emagama labumbene nayo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune imigca legcanyisiwe enkondlweni
kwesekela imibono yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO YETINKONDLO,
SIGABA A [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
TIBANE – NC Mthethwa
2.1 Luchumanosigcino, emagama lasekugcineni kwalemigca ayefana. (2)
2.2 Imphindvwa, kuphindvwe umugca munye kuleyo naleyo ndzima. (2)
2.3 Abesesimeni sekudvumisa/sekuhalalisa/senjabulo/sekugcugcutela/kuncoma
ngobe ukhutsata tinkhanyeti kutsi tichubeke nemsebenti wato lomuhle
wekukhanyisela umhlaba wonkhe. (2)
2.4 Ingcikitsi yalenkondlo yimvelo, tibane sonkondlo lakhuluma ngato tiyimvelo
ledalwe nguMvelinchanti kutsi tikhanyisele umhlaba wonkhe njengobe
tibonakala esibhakabhakeni. (2)
2.5 Sonkondlo uphumelele kwetsa ligama 'indvonsa', usho inyeti ngobe ngiyo
lebonakala nasekuta busuku, iphindze idvonse busuku bonkhe ikhanyise kute
kuse. (2)
[10]
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
LOMCULO NGIYAWUTSANDZA – ME Masina
3.1 Sicedzelelamcondvo. Umcondvo losemgceni longenhla uphelela emgceni
lolandzelako. (2)
3.2 Sidvonsamoya/Isuzuri. Lusetjentiselwe kuphumula/kudvonsa umoya/kutsatsa
likhefu. (2)
3.3 Umoya wenjabulo/wekudvumisa/wekuncoma/welutsandvo/wekubongelela/
wenkhumbulo ngobe sonkondlo uveta lutsandvo ngalomculo nekutsi
umkhumbuta tinsuku letimnandzi takadzeni. (2)
3.4 Sonkondlo usho kutsi labaculi balomculo angeke sibakhohlwe, umculo wabo
uyohlala udlalwa njalo, ungeke uphele. (2)
3.5 Sonkondlo wedlulisa umlayeto wekungayekeli kulalela umculo wakadzeni/
Umlayeto wekudvumisa loko lakutsandzako/Bantfu abatsandze umculo
wakadzeni/Bantfu babowulalela lomculo wakadzeni ngobe unemilayeto.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
NGAWE MANTI – JJ Thwala
4.1 Sifaniso, sonkondlo ufanisa kutsandvwa kwetjwala nekuhlonishwa kwenkhosi. (2)
4.2 Imphindza, kuphindvwe ligama 'manti' emgceni munye. (2)
4.3 Ingcikitsi yalenkondlo tidzakamiva, indzima yesibili ibumbene nengcikitsi
yalenkondlo ngobe ikhuluma ngemitselela lemibi yekusetjentiswa
kwetidzakamiva. (2)
4.4 Tetsamelilwati tingasitakala ngekutsi tiyekele kusebentisa tidzakamiva kute
tiphile imphilo lencono. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
4.5 Emabhudlo ngemanti lamanyenti lehla ngemandla, sonkondlo ulisebentise
kahle ngobe usho letindzawo letikhicita nobe titsengise tjwala ngebunyenti. (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
UMBUTO 5
MNTFWANAMI NGITSI CAPHELISISA – IS Mhlanga
5.1 Luchumanosigcino lolwecako. (1)
5.2 Ngako-ke mntfwanami ngitsi Caphelisisa. (1)
5.3 Imvumelwanosigcino. (1)
5.4 Sicedzelelamcondvo. (1)
5.5 Kungobe inetindzima letingalingani/Imigca isukela kule-5 kuya kule-8/
Emagama asukela kula-2 kuye kula-5 emgceni. (2)
5.6 Ucondze kutitjela kutsi natingafuni kulalela uma tiyalwa titawutisola
ekugcineni. (2)
5.7 Mnkantjubovu ligama lelisetjentiswa nakubitwa umuntfu losakhulile lonelwati
ngetigaba temphilo ngobe sekengce kuto, liyamfanela sonkondlo ngobe
mdzala, unelwati ngemphilo. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati ngebalingisi labalandzelako:
Lushawulo, Tintfombi naLaMagagula.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho nekutsi inoveli iba netifundvo.
UMTIMBA
Bahlolwa bachaza kabanti ngesihloko, babuye bachaze netifundvo umbhali
latedlulisela tetsamelilwati ngalabalingisi.
Bahlolwa bangahle bavete letifundvo letetfulwe ngumbhali ngebalingisi
Tifundvo ngaLushawulo
Kushiya bantfwana ayosebenta eJozi angasabuyi ekhaya. Ngalesikhatsi
Lushawulo angasabuyi ekhaya bantfwana basala bahlupheka emuva, loko
kufundzisa tetsamelilwati kutsi atinakekele bantfwana tibakhulise ngendlela
lefanele.
Nangabe umuntfu ateke sitsembu; angababandlululi bantfwana balomunye umfati
utsandze balomunye njengobe Lushawulo enta, wavisa LaMagagula buhlungu
ngekutsandza bantfwana baTintfombi angasabanaki baLaMagagula. Basala
bahlupheka kwadala neluchekeko emndenini.
Tetsamelilwati tifundza kutsi titsandze bantfwana bato ngalokulinganako.
Tifundvo ngaTintfombi
Kuganwa kwaLushawulo nguTintfombi. Tetsamelilwati tetfulelwa sifundvo sekutsi
tingabocitsa emakhaya ebantfu, njengaTintfombi lowadala kungevani emtini
wakaKhumalo ngekuvuma kutekwa nguLushawulo.
Kulandzela Lushawulo eJozi. Tetsamelilwati titfola sifundvo sekutsi tingahambi
tigijimisana nemajaha letiwaganile tingatiwa nasekhaya kutsi tashonaphi
njengaTintfombi.
Kuphinga kwaTintfombi. Tetsamelilwati tetfulelwa sifundvo sekutsi tiboticoca
nangabe kukhona letitsandzana nabo ngobe kute lokutawufihlakala unomphela,
njengaTintfombi lowatala liphumalimile ngekuphinga. Tetsamelilwati tetfulelwa
sifundvo sekutsi natiyewendza tiboshiya imikhuba yato emuva ngobe
titawuhlazeka emendvweni, njengaTintfombi lowatselwa lihlazo natimshaya
emkhayeni.
Tifundvo ngaLaMagagula
Kuyewendza kuLushawulo. Tetsamelilwati tetfulelwa sifundvo sekutsi tibotsandza
umuntfu ngaphandle kwekubuka simo semnotfo wakhe, njengaLaMagagula
lowatsandza Lushawulo ahluphekile.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
Kwakha tindlu kaKhumalo nguLaMagagula. Tetsamelilwati tetfulelwa sifundvo
sekutsi tibotakhela ligama lelihle ngekusebentisa tandla tato natifika emendvweni,
njengaLaMagagula lowefika wantjintja simo selikhaya lakaKhumalo lebekuyindlu
yinye, ngekubakhela tindlu.
Kwakhela Tintfombi indlu nguLaMagagula. Tetsamelilwati tetfulelwa sifundvo
ngekubeketela, njengaLaMagagula lowabeketela ngisho sebatsi akhele zakwabo
indlu, ekugcineni kwagcina kusele yena kaKhumalo.
Kushonelwa bantfwana kwaLaMagagula. Tetsamelilwati tetfulelwa sifundvo
sekumelana nebumatima, njengaLaMagagula lowashonelwa bantfwana wahlala
wangabuki kutsi bayaphela kulomuti kwate kwavela emkhayeni lapho tashaya
Tintfombi khona wacoshwa wasala LaMagagula.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula
ngemphumelelo yembhali kuveta tifundvo ngebalingisi balenoveli.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B [25]
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
7.1 Kukhahlela tinja lebetimjabulele uma efika/Kutsetsisa LaMagagula
ngekwephuta kuletsa umetjiso/Kuncapha ngalesikhatsi aphutsata umetjiso
angawutfoli. (2)
7.2 Wena sewakuloya kudzala. (2)
7.3 Sigameko sekushaywa kwaTintfombi emkhayeni kutsiwe nguye lobulele
bantfwana baLushawulo. (2)
7.4 Ekucaleni Lushawulo ukhombisa tento tekutsandza Tintfombi ute uyamteka
uba sesitsenjini, esiphetfweni akasafuni nekumbona uyamcosha emtini wakhe
ute umshisela tindlu takhe. (2)
7.5 Kuvetela tetsamelilwati kutsi bangummango losekelanako/lovanako/
lobumbene. Njll.
(Naleminye imibono yemukelekile.) (2)
7.6 Uluphawu lwekubhubhisa/lwentfukutselo njengobe alumeka tindlu lekumele
kulale ngisho bantfwanabakhe. (2)
7.7 Kube neligalelo lekutsi LaMagagula ahlupheke imphilo yakhe yonkhe
esitsenjini. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
7.8 Ngumlandzi longusatikonkhe longumuntfu wesitsatfu ngobe wati konkhe
lokwentekako, labakucabangako nalokutakwenteka. (2)
7.9 Ukhona mdvonseni ngobe kufika kwabomnakaTintfombi ngalesikhatsi tindlu
tivutsa kwenta tetsamelilwati tibe nelilukuluku tifune kwati kutsi
kutawentekani. (2)
7.10 Sincumo sekumlobolela umfati longuTintfombi. Tintfombi ufika udala
luchekeko emtini waLushawulo ngekubulala bantfwana baLushawulo abuye
aloyise LaMagagula. (2)
7.11 Umbhali usivetele indvuna ngalesikhatsi umuti waKhumalo uvelelwe yinkinga
yekuloyisana lokuvetwe emkhayeni, indvuna ifika ihlakata sicuku besibukela
yase icela bakaMaseko kutsi babuye ngalelinye lilanga kutewucocisana
naLushawulo. (2)
7.12 Yehlukile ngobe wemukela Tintfombi lochamuka nendvodza yakhe/
Upheleketela Tintfombi etinyangeni ngalesikhatsi agulelwa ngumntfwana/
Wakhela Tintfombi tindlu tekuhlala/Ucelela Tintfombi lucolo lekutsi mane
Lushawulo akhiphe timphahla ngembi kwekushisa tindlu. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati ngebalingisi labalandzelako:
Mphikeleli Zwane, Sikhulu Tsabetse naMatsiya Nyoni.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho nekutsi tetsamelilwati kufanele titfole tifundvo
letitsite ngebalingisi enovelini lebhaleke kahle.
UMTIMBA
Bahlolwa bachaza bachaza ngetigameko letenta umbhali aphumelele kwetfula tifundvo
ngalabalingisi labandzelako:
Mphikeleli Zwane
Tetsamelilwati tifundza kubeketela. Mphikeleli wabeketela afuna imfundvo
kumatima angenandzawo yekuhlala, wacoshwa nasesikolweni kepha wafundza
wacedza.
Tifundza kuhlonipha. Abehlonipha bantfu labadzala nalabancane, abephendvula
ngenhlonipho Sikhulu Tsabetse ngalesikhatsi amfaka imibuto ngemvelaphi yakhe
afuna kumcoshisa esikolweni.
Tifundza ngekungatsatseli bantfu phasi. Matsiya abetsatselwa phasi anganakwa
ngumuntfu atsatfwa njengeluhlanya lwendzawo kepha Mphikeleli wahamba naye
kutsi ayewummela ecaleni lakhe lekucoshwa esikolweni.
Tifundza kucolela. Mphikeleli wacolela Tsabetse ngalesikhatsi atfola tincwadzi
tekushona kwebatali bakhe.
Tifundza kubonga. Mphikeleli wabonga Matsiya ngekumelaphisa ngekuhlanganisa
belaphi bendzabuko ngoba wammela ngalesikhatsi acoshwa esikolweni.
Sikhulu Tsabetse
Tetsamelilwati tifundza kutsi tingasebentisa tikhundla kucindzetela bantfu atigcini
kahle emphilweni. Tsabetse wacambela Mphikeleli emanga watsi ulikhomanisi
kute acoshwe esikolweni, wagcina angakakutfoli labekufisile ngaMagumeni kutsi
ancobe lukhetfo.
Tifundza kutsi kubambelana emagcubu kukwakhela titsa. Tsabetse
abenemagcubu ngebatali baMphikeleli wagcina asitsa saMphikeleli.
Tifundza kutsi kutikhukhumeta kutawenta ugcine ungasilutfo emmangweni
Tsabetse watikhukhumeta ngalesikhatsi Matsiya atewumela Mphikeleil ecaleni
wambita ngeluhlanya, Matsiya ugcine afundzile, Tsabetse angasilutfo.
Tifundza kucolisa. Tsabetse wacolisa ngalesikhatsi Mphikeleli ayewufuna lwati
ngetekuphatsa, yena wabuye wamnika tincwadzi tekushona kwebatali bakhe.
Tifundza kukhuluma emaciniso. Tsabetse ekugcineni wakhuluma emaciniso kutsi
yena abesebentela umbuso wemaBhunu ngesikhatsi sembalandlati
ngekwetsembeka.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
Matsiya Nyoni
Tetsamelilwati tifundza kutetsemba. Matsiya wakhona kuyewumela Mphikeleli
ngalesikhatsi acoshwa esikolweni.
Tetsamelilwati tifundza kusitana. Wakhona kusita Mphikeleli kutsi atfole indzawo
yekuhlala.
Kungalahli litsemba. Akazange alahle litsemba wachubeka wafundza
emvakwekutsi Mphikeleli amelaphise.
Tetsamelilwati tifundza kutsi lwati umuntfu lanalo angeke umemuke lona. Matsiya
unelwati lolumayelana nemagazethi emfundvo, lokuyintfo bebangayicabangi kutsi
ingaphuma emntfwini lophitsene emcondvweni.
Tetsamelilwati tifundza kutsi tibosemukela simo letikuso tingatitsatseli phasi.
Matsiya bekatiwa njengemuntfu lonemcondvo lophitsene kodvwa abengakunaki
loko abesita nalabaphilile kahle emcondvweni.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula
ngemphumelelo yembhali kuveta tifundvo ngebalingisi balenoveli.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SIGABA B na C: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
9.1 Utsi bantfwana abangancengwa kutsi bafundze/ Bantfu abangatihluphi
ngekungafuni kufundza kwebantfwana/ Labadzala bafundzelani ngobe
sebakhulile. (2)
9.2 Imfundvo yebantfwana ikhulunywa nguwonkhewonkhe. (2)
9.3 Sigameko sekucoshwa kwakhe esikolweni kutsiwe semdzala, ngiso lesimente
kutsi abe nenshisakalo yekutsi wonkhe umuntfu afundze. (2)
9.4 Mphikeleli ekucaleni abelwela kucedzela imfundvo yakhe kepha
angamukelwa, bese kutsi esiphetfweni ufundzile ute uba ngusosifundzave
waseMbalenhle. (2)
9.5 Kuveta lubanjiswano nekuvana lokwabakhona eMbalenhle. (2)
9.6 Imfundvo iluphawu lwemphumelelo nentfutfuko. (2)
9.7 Kube neligalelo lekutsi Mphikeleli abe nelwati lalucotjelelwe nguTsabetse
lolumayelana netekuphatsa ummango. (2)
9.8 Ngumlandzi longusatikonkhe longumuntfu wesitsatfu ngobe wati konkhe
lokwentekako, labakucabangako balingisi nalokutakwenteka. (2)
9.9 Sinaye mdvonseni ngobe tetsamelilwati tifuna kwati kutsi Matsiya njengobe
aphitsene engcondvweni utawuphumelela yini kumela Mphikeleli ecaleni
lakhe lekucoshwa esikolweni. (2)
9.10 Sibe neligalelo lekutsi Mphikeleli agcine afundzile angumuntfu lobalulekile
emmangweni. (2)
9.11 Umbhali uphumelele kuveta Magumeni njengesicaba ngobe akagucuki
kusukela ekucaleni kwendzaba ulwa naMphikeleli kute kuyofika esiphetfweni. (2)
9.12 Mphikeleli ukholwela elubanjiswaneni uma atsatsa tincumo njengekwaba
imisebenti yemakhansela ngetigodzi/Unikana inhlonipho nakumuntfu
longenasitfunti njengaMatsiya/Uyatehlisa ngisho nakulaba labamtondzako
njengakuSikhulu Tsabetse lafuna lwati lwekuphatsa kuye/Uyawukhatsalela
ummango ngekufuna kuwubona utfutfukile njalo ngekucamba luhlelo lwe-
OPERATION HAMBA UYEWUFUNDZA. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati ngebalingisi labalandzelako:
Mlungisi, Lomusa naMadvodza.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho nekutsi tetsamelilwati kufanele titfole tifundvo
letitsite ngebalingisi enovelini lebhaleke kahle.
UMTIMBA
Bahlolwa bachaza ngetigameko letenta umbhali aphumelele kwetfula tifundvo
ngalabalingisi labandzelako:
Tetsamelilwati tifundza loku lokulandzelako:
Mlungisi
Kubalulekile kulalela bantfu nabakwekhuta. Mlungisi abengalaleli batali nebangani
bakhe nabamekhuta watitfola asenkingeni.
Kufanele bantfu batsatse tecwayiso tebantfu letakhako. Mlungisi bekangatsatsi
tecwayiso tebangani bakhe netebatali bakhe, lokugcine kumfaka ehlazweni
ngelusuku lwakhe lwemshado.
Bantfu kumele batinike sikhatsi ngembikwekutsatsa tincumo. Mlungisi wenele
kuganwa nguLomusa wagijimela kumteka angati ngemvelaphi yakhe nangesimilo
sakhe.
Kubalulekile kutsi bantfu bahloniphe imihambo yemmango. Mlungisi ukhombisa
kungahloniphi indlela ummango lochuba ngawo emasiko nemihambo, utfolakala
asoma umfati logcoke inzilo, ngemva kwaloko walandzelwa ngemashwa.
Kubalulekile kungemukeli tintfo wente shengatsi akukenteki lutfo. Mlungisi utfola
Lomusa esicedzakoma kunguye yedvwa umfati lonatsa tjwala kodvwa akehlukani
naye.
Lomusa
Bugebengu abukhokheli. Lomusa ugcina aboshiwe nebangani bakhe ngenca
yebugebengu.
Emanga akaphumelelisani. Agcine avele ebaleni. Emanga aLomusa ngebatali
bakhe agcina aphumele ebaleni ngobe batali baLomusa bagcine bavela
emshadweni.
Bantfu abacikelele kutsi bangafaki labanye bantfu enkingeni ngetento tabo.
Lomusa akanandzaba nemphilo yaMlungisi ngobe abengalahlekelwa yimphilo
yakhe ngenca yaMacaleni.
Kubalulekile kutsi bantfu bagcine emasiko. Lomusa utsandzana naMlungisi abe
agcoke inzilo lokukhomba kutsi akalandzeli inchubo lechutjwa emmangweni.
Bantfu bafundza kutiphatsa kahle kute bangatfoli sifo sengculazi, bangenti
njengaLomusa lotfolakala asanaleligciwane lesandvulelangculazi ngenca
yekungatiphatsi kahle.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
Madvodza
Bantfu babotinaka tecwayiso tebangani babo. Madvodza abemecwayisa umngani
wakhe ngenkinga lalengela kuyo ngaLomusa kepha anganaki.
Bangani kumele besekelane ebuhleni nasebubini. Madvodza abemesekela
Mlungisi ngato tonkhe tikhatsi, nangalesikhatsi ahlazeka emshadweni bekakhona.
Kuyadzingeka kutsi bantfu banake lokwenteka emimangweni labaphila kuyo.
Madvodza kwamsita ngobe abenelwati ngaLomusa ngiko akhona kwecwayisa
Mlungisi ngaye.
Kusita umngani uma asenkingeni kubalulekile. Madvodza usite Mlungisi ngekuba
ngulomunye webakhongi baMlungisi nanobe angahambisani nalesento sakhe.
Bantfu abangangeni shi etindzabeni tebantfu labatsandzanako. Madvodza
abembonisa kuphela Mlungisi acikelela kutsi akabacabanisi.
SIPHETFO
Bahlolwa basonga konkhe lebebabhala ngako lapha ngenhla, ngekuphawula
ngemphumelelo yembhali kuveta tifundvo ngebalingisi balenoveli.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenovelini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
11.1 Kunyamalala kwaSitsembile/Kungati kwaMlungisi ngekunyamalala
kwaSitsembile/Kutsatfwa kwaSitsembile ngemadvodza langatiwa. (2)
11.2 Weva shengatsi usanganelwa yinhloko Mlungisi waphelelwa ngemagama/
Wadideka Mlungisi wehluleka nekukhuluma njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2)
11.3 Sigameko sekufika kwaLomusa atewulandza Mlungisi embi kwaSitsembile
ahambe naye ngenkhani endlini yakhe. (2)
11.4 Esingenisweni saletheksthi lengenhla Sitsembile unyamalele kepha
esiphetfweni utfolakele sewuneluswane lwaMlungisi. (2)
11.5 Lokutfunjwa kwaSitsembile kuvetela tetsamelilwati kutsi ngummango/
longakaphephi/lonebugebengu/longevani/longenalubumbano.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.6 Letembatfo letimnyama letigcokwa nguLomusa tiluphawu lwekutsi ushonelwe
yindvodza, kumele ahloniphe kute nemmango umhloniphe. (2)
11.7 Kutiphatsa kabi kwaLomusa enovelini yonkhe kodvwa Mlungisi abe achubeka
nekumtsandza anjalo kuyiveta ebaleni ingcikitsi yelutsandvo. (2)
11.8 Umbhali usebentise umlandzi longusatikonkhe, longumuntfu wesitsatfu ngobe
uba sendzaweni labakuyo, wati konkhe lobakwentako nalabakucabangako
balingisi. (2)
11.9 (Imibono itawehluka.)
Labavumako batawesekela ngekutsi:
Kuba khona kwaMacaleni enovelini kwakha mdvonseni ngobe tetsamelilwati
tifisa kwati kutsi ngubani lotawugcina ashade naLomusa emkhatsini
waMacaleni naMlungisi/kwati kutsi Mlungisi utawuchubeka yini
nekutsandzana naLomusa Macaleni asaphila.
Labangavumelani nalombono batawesekela ngalokusencwadzini. (2)
11.10 Lesincumo samfaka elubishini ngekutsi agcine angakateki njengobe abesolo
angakayishisi lemphepho yemadloti/Lomusa ugcina ngekuboshwa nakufanele
bashade/Walahlekelwa yimali lenyenti ngekulobola Lomusa lowagcina
angakefiki emshadweni/Lesincumo senta Mlungisi acabange kutsi unina
wakhe sewuyavuma kutsi atsandzane naLomusa futsi nemadloti
ayamemukela ngiko achubeke nekutsandzana naye kantsi sewutawutitfola
ahlazeka ngelusuku lwemshado.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
11.11 Umbhali akaphumeleli kuveta Lomusa njengemlingisi losicaba ngobe
uyagucugucuka ahambisane netimo letitsite kulenoveli. (2)
11.12 Mlungisi akatsatsi tinyatselo tekusombulula tinkinga letimvelela elutsandvweni
lwakhe naLomusa nanobe kunebufakazi lobuphatsekako, yena uyabuphikisa/
Akasebentisi ludlame kusombulula tinkinga takhe telutsandvo/
Akatitsatsi teluleko talabasatiko similo lesibi saLomusa/ Uyesaba
kuphikisana naLomusa nakukhona langakuboni kahle/
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati ngebalingisi labalandzelako: Make
waChakijane, Chakijane. naNgwane III.
SINGENISO
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho nekutsi tetsamelilwati kufanele titfole tifundvo
letitsite ngebalingisi enganekwaneni nasetibongweni.
UMTIMBA
Bahlolwa bachaza ngetigameko letenta umbhali aphumelele kwetfula tifundvo
ngalabalingisi labandzelako:
Make waChakijane
Kuhlonipha intfo lengasiyo yato. Make waChakijane watsatsa lubendze
lwaChakijane angakanikwa.
Kuhlonipha lomdzala nalomncane. Kudliwa kwelubendze lwaChakijane ngumake
wakhe kukhombisa kungahloniphi Chakijane ngobe amncane.
Kucaphela emindenini yato kungabi nguletitawudala tinkinga. Logwaja
watfukutsela ngekudliwa kwelubendze lwakhe.
Kucolisa nangabe tente emaphutsa. Make waChakijane akazange acolise.
Kungenti tintfo kahle ungumtali ungalahlekelwa ngulonako. Chakijane wahamba
atfukutsele ekhaya.
Chakijane
Kucolela kute tingafani naChakijane longazange amcolele make wakhe ngekudla
lubendze lwakhe.
Kufundza kutsi nangabe umuntfu akwentele lokubi yamukela. Chakijane
abengemukeli kodvwa abebabhadalisa labantfu labebenta tiphosiso kuye.
Kuba nebuntfu. Chakijane akazange akhombise buntfu ngekupheka logogo
aphakele bantfwana.
Kubi kungeneliseki. Chakijane wagcina asenkingeni ngenca yekungeneliseki
kwakhe.
Kusita lapho kudzingeka khona lusito kodvwa uphindze ubeketele nangabe
kwenteka liphutsa. Chakijane abenawo umoya wekusita bantfu kodvwa
bekangakhoni kubeketela nasebente emaphutsa.
Tibongo taNgwane III
Kungabi nelulaka ikakhulukati nawusesikhundleni. Inkhosi Ngwane III abenelulaka
asatjwa lobekungasiyo intfo lenhle ngobe bekahola sive.
Kutsi nasisetikhundleni singahlukumeti bantfu. Inkhosi Ngwane III abehlukumeta
tidzandzane.
Nangabe uhola bantfu, kumela ubahloniphe. Inkhosi Ngwane III bekangahloniphi
muntfu ngobe yena aphetse.
Kuvula tandla nangabe tisetikhundleni letitsite. Inkhosi Ngwane III beyingavuli
tandla ilalele tinkinga tebantfu lebaholako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
Bahlolwa basonga konkhe lebebabhala ngako lapha ngenhla, ngekuphawula
ngemphumelelo yembhali kuveta tifundvo ngeNkhosi Ngwane III.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisenganekwaneni letesekela
imibono yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B: [25]
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
INTSANDZANE NENHLANTI YEMLINGO
13.1 Kuvuswa ekuseni ngembulukusa ayewulusa/ Kusetjentiswa kungaphumuli/
Kunganikwa kudla. (2)
13.2 Ekucaleni lentfombatana iyahlupheka kepha esiphetfweni iphila kamnandzi
iba yindlovukazi. (2)
13.3 Kutenta logulako kantsi ufuna kubulawe lenhlanti ngobe isita lentsandzane. (2)
13.4 Kuyisite ngekutsi ingahlupheki imphilo yayo yonkhe kepha igcine seyiphila
kahle. (2)
13.5 Bafundza kuphatsa bantfwana ngalokulinganako/Bafundza kutsi tijeziso
tetono lebatentako tedlulela nasebantfwaneni babo. (2)
13.6 Tibe neligalelo lekutsi lentfombatana ihlangane nenhlanti leyitayipha kudla
njengobe abenganikwa kudla. (2)
13.7 Lenkhulumo isho kutsi umntfwana lonebatali uphila kahle. Lentfombatane
yahlupheka ngenca yekuswela batali. (3)
[15]
MADIBA
13.8 Luchumanosicalo/Kuphindvwe ligama lelifanako ekucaleni/
Luchumanomkhatsini kuphindvwe ligama lelifanako emkhatsini. (2)
13.9 Madiba ufaniswa nenkhosi kungako kufa kwakhe kubitwa ngekukhotsama. (2)
13.10 Inkhulumiswano ngaphandle kwekulwa nobe kucitseka kwengati/Kuhlala
phasi kukhulunyiswane. (2)
13.11 INingizimu Afrika yakhululeka, kwaphela lubandlululo bantfu baphila kahle,
kwahlangana tonkhe tinhlanga.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.12 Lomugca usho kutsi Madiba bekangasilo ligwala, bekanesibindzi futsi
atetsemba. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
SIGABA C: UMDLALO
UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tigameko letiveta sakhiwo kulomdlalo ngaphasi kwaletihlokwana: setfulo,
sicakacaka neluvutfondzaba.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho nekutsi umdlalo lobhaleke kahle uba
nesetfulo, sicakacaka neluvutfondzaba.
Umtimba
Bahlolwa bavete sakhiwo semdlalo ngaletihlokwana labanikwe tona.
Setfulo
Sivete ummeleli/Lichawe lemdlalo lokunguNcobile Magagula.
Inkinga labukene nayo ummeleli yekukhetselwa batali bakhe umuntfu lekumele
atsandzane naye.
Imbangi yemmeleli longuLaHleta.
Indzawo yakaMatsamo lapho wenteka khona umdlalo.
Singeniso lesibhaleke kahle kumele sihehe.
Sicakacaka
Emaphuzu lalindzelekile
Kufa kwaGedlembane afela ejele, kusalindvwe kutsetfwa kwelicala laboshelwe
lona.
Kulandvwa kwetimbali ethuneni laGedlembane lokwasusa umsindvo lomkhulu.
Kushiswa kwesitfombe saGedlembane.
Kucanjelwa emanga kwaNcobile nguHleta kutsiwe ugane Mphotfo.
Kukhulelwa nekubaleka kwaNcobile ayohlala naMphotfo.
Luvutfondzaba
Emaphuzu lalindzelekile
Kwelashwa kwaLaHleta nguMphotfo ngalesikhatsi asesibhedlela abuye ambite
ngemkhwenyana wakhe.
Kuhlangana kwaMphotfo naNcobile ehhotela ngenhloso yekucolelana.
Lusuku lwemshado waMphotfo naNcobile.
Kuvela kwemaciniso ngekushona kwaMagagula, Gedlembane naLaMkhwanazi
umkaHleta.
Kuboshwa kwaHleta ngelusuku lwemshado waNcobile naMphotfo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile)
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe labebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
umbhali walomdlalo uphumelele kuveta sakhiwo salomdlalo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela
imibono yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
15.1 'Ncobile umntfwanemnakenu njengobe senguwe phela babe wakhe kepha
nani, uvale tindlebe ngemtfwebeba/Phela sengimdzala nangingaka yemake
nginemalungelo ami, kepha lomfana yena angikamgani.'/Kudzala umeya
lodzadzewetfu ngobe umbona kutsi akanamandla. (2)
15.2 Badlali bambalwa/Indzawo igcogcekile/Kunenkhulumiswano nemnyakato.
(Kubili kwaloku.) (2)
15.3 Ludvweshu lwangaphandle, boHleta naNcobile ababoni ngeliso linye
ngebudlelwane lobukhona emkhatsini waNcobile naMphotfo. (2)
15.4 Lelibito alimfaneli Celani, konkhe lakwentako akaceli ukwenta ngeludlame
ngobe usigebengu, ufuna kuchubeka atsandzane naNcobile ngenkhani.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.5 Sicakacaka ngobe kungenelela LaMagagula ngenhloso yekusombulula
inkinga lebukene naNcobile/Iludvweshu ngobe Ncobile nebatali bakhe
ababoni ngeliso linye.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.6 Umoya wekutfukutsela ngobe Ncobile usebentisa emagama endzelelo
emntfwini lomdzala lokwenta Hleta atfukutsele/Umoya wekudvumala ngobe
batali bakhe abakholwa kutsi akamgani lomfana. (2)
15.7 Lenkhulumo ifanela Ncobile ngobe bafuna kumshayela sento langakasenti
sekugana Mphotfo/Ingafanela Gedlembane ngobe uboshelwe kutsi
ugagadlele wabulala LaMkhwanazi abe angakakwenti loko. (2)
15.8 Usenamisi, uphela ngenjabulo ngobe lichawe lemdlalo lelinguNcobile
liyancoba esiphetfweni semdlalo/Ugcina ngekushada lijaha latikhetsele lona/
Ugcina ngekubuyisana neyise wemntfwanakhe. (2)
15.9 LaMagagula udlala indzima yekuba ngumlamuli. Utfolakala abitwa njalo
nakunetinkinga kaMagagula, yena ufike asombulule, Sibonelo, Uhlalisa
Ncobile kakhe ngalesikhatsi acoshwe nguMphotfo atetfwele. (2)
15.10 Bayitfutfukisa ngekucelela Mphotfo lucolo kuNcobile babuye bente taba
tekuhlanganisa Mphotfo naNcobile bagcine bashada lokuyingcikitsi
yelutsandvo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
15.11 (Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:)
Labavelana naye batawesekela ngekutsi: Lelilanga belibalulekile emndenini
wakaMagagula, naHleta abefanele kuwubona lomshado njengamalume
waNcobile lobuye wasita ekumkhuliseni nakashonelwa nguyise.
Labatawutsi abevelani naye batawesekela ngekutsi wabulala umkakhe
LaMkhwanazi naGedlembane/Abetondza Mphotfo ngobe ahluphekile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
15.12 Bagcugcuteleka ngetento tekubeketela nekubambelela etifisweni labatihlosile
emphilweni/ Mphotfo ubeketelela simo senhlupheko angenabatali, uyafundza
nanobe akhubatekile ute uba ngudokotela njengobe abefisile./Mphotfo
ubeketelela lutsandvo lwabo naNcobile lobelumenta abe netitsa njengalesi
lesinguCelani.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tigameko letiveta sakhiwo kulomdlalo ngaphasi kwaletihlokwana: setfulo,
sicakacaka neluvutfondzaba.
Singeniso
Bahlolwa bachaza sihloko babuye basho nekutsi umdlalo lobhaleke kahle uba naso
setfulo, sicakacaka neluvutfondzaba.
Umtimba
Bahlolwa bavete sakhiwo semdlalo ngaletihlokwana labanikwe tona.
Setfulo
Ummeleli/Lichawe lemdlalo lokuyinkhosi Somhlolo.
Inkinga labukene nayo ummeleli yekutsi emabutfo awaphumi ayolwa timphi,
inkhosi ayiwavivisi ahlasele letinye tive. Ayatihlalela nje atingele tinyamatane.
Imbangi yemmeleli lokunguMahubhulu.
Indzawo yakaLobamba lapho wenteka khona umdlalo.
Singeniso lesibhaleke kahle kumele sihehe.
Sicakacaka
Emaphuzu lalindzelekile
Mahubhulu ufaka Sigogodvolo umoya lomubi wekutsi bavukele umbuso.
Bakhuluma kabi ngenkhosi.
Kungakhulumi latfunywe kona Mahubhulu ngalesikhatsi atfunywe kutsi ayewucela
sihlobo lesihle.
Kutjela inkhosi kutsi lakhe lisiphetfo kantsi lamavi bekufanelwe akhulunywe
yinkhosi.
Kuphikisana nenkhosi ngalesikhatsi abitwe emphakatsi.
Luvutfondzaba
Emaphuzu lalindzelekile
Kuhlangana kwetindvuna kutewutsetfwa licala laMahubhulu.
Kubalwa kwemacala labekwa Mahubhulu.
Kukhulunywa ngesigwebo lesifanele Mahubhulu.
Kutivikela kwaMahubhulu.
Kubhoboka kwelitfumba lebeliloku lifufusa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.
Siphetfo
Bahlolwa basonga konkhe labebacoca ngako lapha ngenhla, ngekuphawula kutsi
umbhali walomdlalo uphumelele kuveta sakhiwo salomdlalo.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela
imibono yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B.: [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
17.1 'Ngiyakwati lengikwentako Sigogodvolo, ngako-ke akekho lotangigudlula
endleleni yami.' (2)
17.2 Ludvweshu lwangaphandle. Mahubhulu naSigogodvolo ababoni ngeliso linye
mayelana nendlela iNkhosi Somhlolo ibusa ngayo lelive. (2)
17.3 Indzawo igcogcekile, kunenkhulumiswano nebadlali babili kuphela. (2)
17.4 Ungumdlali loneludlame akakwesabi kubulala/Akesabi kucitsa ingati
lengenalicala/Ukhombisa kuba nesibindzi sekubulala. (2)
17.5 Esicakacakeni ngobe ngemva kwaloludvweshu lolukuletheksthi Mahubhulu
ubitelwa emphakatsi sekuhlangene tindvuna tonkhe kutewukhuluma indzaba
yakhe. (2)
17.6 Emavi aletsa umoya wekungevani longadala kulwa ngobe Mahubhulu ufuna
kucitseke ingati kantsi Sigogodvolo akahambisa nalombono. (2)
17.7 Angivumelani nalesincumo ngobe nakangacitsa lombuso kungacitseka ingati
kufe bantfu labangenacala, kutfunjwe bafati netinkhomo tebantfu.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
17.8 Ligalelo lekutsi kube nekuthula/Ligalelo lekutsi letive lakhelene nato
tingahlaseli live lakhe.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
17.9 Umbhali uvete Mahubhulu njengembangi kulomdlalo. Mahubhulu uphikisana
netincumo teNkhosi Somhlolo ufuna nekucitsa umbuso wakhe. (2)
17.10 Ingcikitsi ngumbango webukhosi, uyitfutfukise ngekutsi abe nenhloko
lelukhuni angafuni kugucuka kuloku lakwentako kwekuphikisana nenkhosi. (2)
17.11 Mahubhulu utfunywa nguSomhlolo kuyewucela buhlobo lobuhle kaMabhoko
kepha yena ufika wakhela Somhlolo butsa kuMabhoko. (2)
17.12 Agcugcuteleka ngekwakha budlelwane naletinye tive/Agcugcuteleka
ngekubonisana nalabanye ngembikwekutsatsa tincumo/Kuba neliso
lelikhaliphile lekushe ubone lokuyingoti/Kubonga labenta kahle umsebenti. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
SICHIBIYELO A
SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 5–6 4 3 2 0–1
-Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa
Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile. ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako. akwenetisi. nakancane.
Kujula kwemibono, -Kuneluchungechunge kukhomba kusivisisa. -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna
Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni.
kwetheksthi lababatekako ekwesekela ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko. -Luhlobo lwembhalo kanye
lacashunwe enkondlweni. akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako. -Luhlobo lwembhalo nenkondlo akukavisiswa
6 EMAMAKI -Luhlobo lwembhalo lelindzelekile. -Leminye imibono kanye nenkondlo nakancane.
kanye nenkondlo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle.
kuvisiswa ngemalengiso. kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti
kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki.
lelisetulu. -Luhlobo lwembhalo kanye
nenkondlo kuvisiswa
ngalokwenetisako.
SAKHIWO NELULWIMI 4 3 2 1 0–1
-Sakhiwo sibumbene -Kunesakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki
Sakhiwo, Kuhleleka ngemalengiso. lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo. emaphutsa ekuhlela. nakancane.
nekwetfula -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene.
Kusetjentiswa kwelulwimi, yahleleka ngalokucacile -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa. ngalokubumbene. -Lulwimi lolunemaphutsa
umoya, nesitayela ngemalengiso. iyalandzeleka. -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela
-Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa lambalwa langasho lutfo; umoya lamanyenti. lesingemukeleki
4 EMAMAKI nesitayela kuvutsiwe futsi elulwimi, umoya nesitayela kuyenetisa. -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela
akunamaphutsa. nesitayela. akukemukeleki. akwemukeleki nakancane.
-Kute emaphutsa eluhlelo,
sipelingi netimphawu
tekufundza.
CAPHELA: Nangabe umhlolwa angakabhali ngalokufunwa ngumbuto, abe abhale lokunhlanhlatsako, akanganikwa emamaki ako
kokubili, Lokucuketfwe, Sakhiwo neLulwimi
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 24 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso tekumaka
SICHIBIYELO B
SIGABA B NE–C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu
Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako kodvwa ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko
Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu akusito tonkhe tinhlangotsi ngaphandle -Mncane kakhulu umzamo
Kwesekelwa nekuvisiswa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe leticikelelwe kwemininingwane wekuphendvula umbuto
kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako -Imibono ayikholweki
lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Luhlobo lwembhalo kanye
15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele netheksthi akukavisiswa
langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko nakancane.
-Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu
ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo
-Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi.
lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti
lababatekako ekwesekela kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
lacashunwe etheksthini lelisetulu. -Kukhona lokusilele
-Luhlobo lwembhalo ekuvisiseni luhlobo
kanye netheksthi lwembhalo kanye
kuvisiswe ngemalengiso. netheksthi.
SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle
Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo sinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo. emaphutsa ekuhlela. kwesakhiwo kukhinyabeta
nekwetfula lesingemalengiso. ngelicophelo lelisetulu. -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono.
Kusetjentiswa kwelulwimi, -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene. -Emaphutsa elulwimi
umoya, nesitayela yahleleka ngemalengiso. kanye naletinye tindzima kodvwa kunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela
-Lulwimi, umoya kuhleleke -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti. lesingakemukeleki kwenta
10 EMAMAKI nesitayela kuvutsiwe futsi ngalokubumbene. lambalwa; umoya -Umoya nesitayela lombhalo ungabi
akunamaphutsa. -Imibono ihleleke nesitayela kuyenetisa. akwemukeleki. yimphumelelo.
ngelicophelo lelisetulu. Kuhleleka kwetindzima Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela
-Kunemaphutsa lambalwa kuyenetisa. kunemaphutsa. akwemukeleki.
elulwimi, umoya -Tindzima
nesitayela. tihlangahlangene.
KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
KWEMAMAKI
Kufanele kungabi nemehluko wemazinga lamabili emkhatsini welimaki leSakhiwo neLulwimi nelimaki laLokucuketfwe.
Imphendvulo lengaphendvuli umbuto ayinganikwa emamaki aLokucuketfwe neweLulwimi neSakhiwo.
Emalungelo agodliwe
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
Question paper
Siswati HL P2 Nov 2021_hlayiso.com_.pdf

Question paper
Siswati HL P1 Nov 2021_hlayiso.com_.pdf
Question paper
Siswati HL P1 Nov 2021 MG_hlayiso.com_.pdf
Question paper
Siswati HL P3 Nov 2021_hlayiso.com_.pdf

Question paper
Siswati HL P3 Nov 2021 MG_hlayiso.com_.pdf
Question paper
Siswati HL P2 Nov 2023_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Siswati Hl
Explore more published documents in this catalogue.

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023-24.pdf
Question paper
Siswati HL P2 May-June 2023_hlayiso.com_.pdf
Question paper
Siswati HL P2 May-June 2023 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
Siswati HL P3 May-June 2023 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
Siswati HL P3 May-June 2023_hlayiso.com_.pdf

Question paper




