Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Question Paper

Question papersiSwati HLGrade 12202130 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2021, 30 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) LWETI 2021 EMAMAKI: 80 SIKHATSI: Ema-awa 2½ Leliphepha linemakhasi la-30. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lweti 2021 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto. 2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini lalokucuketfwe bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona. 3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Tinkondlo (30) SIGABA B: Inoveli/Temdzabu (25) SIGABA C: Umdlalo (25) 4. ISIHLANU IMIBUTO lefanele uyiphendvule seyiyonkhe: ESIGABENI A imibuto MITSATFU, ESIGABENI B MUNYE, ESIGABENI C MUNYE ngalendlela: SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI – Phendvula imibuto ibe MIBILI. ENKONDLWENI LENGAKAFUNDVWA EKLASINI – Uphocelelekile kuphendvula lombuto. SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU Phendvula umbuto ube MUNYE. SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE. 5. KUKHETFWA KWETIMPHENDVULO TESIGABA B (INOVELI/TEMDZABU) NESIGABA C (UMDLALO)  Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli/temdzabu loyifundzile kanye nemdlalo lowufundzile.  Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto wendzabambhalo ESIGABENI C. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lweti 2021 NSC 6. BUDZE BETIMPHENDVULO  Imibuto yendzabambhalo etinkondlweni kufanele iphendvulwe ngemagama la-190–240.  Indzabambhalo yenoveli/temdzabu nemdlalo kufanele iphendvulwe ngemagama la-340–390.  Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane nelinani lemamaki labekiwe. Labahlolwako kufanele banganhlanhlatsi. 7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO SIGABA. 8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo ephepheni lemibuto. 9. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA. 10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: SIGABA A: Lokungenani emaminithi la-40 SIGABA B: Lokungenani emaminithi la-55 SIGABA C: Lokungenani emaminithi la-55 11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lweti 2021 NSC LOKUCUKETFWE Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi bakwati kukhetsa imibuto labafuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto. SIGABA A: TINKONDLO Tinkondlo letifundvwe eklasini: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI. INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI 1. 'Wena Gciwanendzini' Umbuto loyindzabambhalo 10 6 2. 'Tibane' Imibuto lemifisha 10 7 3. 'Lomculo Ngiyawutsandza' Imibuto lemifisha 10 8 4. 'Ngawe Manti' Imibuto lemifisha 10 9 NA Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelekile kuphendvula lombuto. 5. 'Mntfwanami Ngitsi Caphelisisa' Imibuto lemifisha 10 10 *CAPHELA: Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. ESIGABENI B naseSIGABENI C, phendvula umbuto MUNYE kuphela. SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU INOVELI: Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli laphakanyisiwe. 6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 12 7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 13 8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 15 9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 15 10. Tibopho Telutsandvo Umbuto loyindzabambhalo 25 18 11. Tibopho Telutsandvo Imibuto lemifisha 25 18 NOBE TEMDZABU: Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lephakanyisiwe. 12. Silulu SeMaswati Umbuto loyindzabambhalo 25 21 13. Silulu SeMaswati Imibuto lemifisha 25 22 SIGABA C: UMDLALO Phendvula umbuto ube MUNYE kulemidlalo lephakanyisiwe. 14. Kutawuba Njalo Umbuto loyindzabambhalo 25 25 15. Kutawuba Njalo Imibuto lemifisha 25 25 16. Lami Lisiphetfo Umbuto loyindzabambhalo 25 28 17. Lami Lisiphetfo Imibuto lemifisha 25 28 CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, munye umbuto lophendvuliwe ufanele ube YINDZABAMBHALO nobe IMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule imibuto leyindzabambhalo LEMIBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lweti 2021 NSC LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi babone kutsi baphendvule linani lemibuto lekunguyona lekumele bayiphendvule. SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU A: TINKONDLO (Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2 A: TINKONDLO (Inkondlo lengakafundvwa 5 1 eklasini) B: INOVELI/TEMDZABU (Indzabambhalo nobe imibuto 6–13 1 lemifisha) C: UMDLALO (Indzabambhalo nobe imibuto 14–17 1 lemifisha) CAPHELA: ESIGABENI B na C, cinisekisa kutsi uphendvule YINYE INDZABAMBHALO NAMUNYE umbuto WEMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule imibuto leyindzabambhalo LEMIBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lweti 2021 NSC SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI bese uphendvula imibuto lelandzelako. UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. WENA GCIWANENDZINI! – TE Sithole 1 Azange ngikusukele 2 Nguwe lowangisukela, 3 Wahlala nami ngaphandle kwekuvumelana 4 Awuzang' ufune kuva umbono wami. 5 Utitselile-ke msobho elutswayini 6 Ngitakukhomba bantfu kutsi banjani! 7 Emahlon' awunawo mbulalavendzini! 8 Awunandzaba nesitfunti semuntfu 9 Utitsel' inyandza ugadle, 10 Usilisise njengembokodv' etjeni. 11 Usila kulomdzala, usile kulomncane 12 Hhawu lobudlabha bakho! 13 Lamuhla ufik' ekugcineni. 14 Ngilibonile litubane lakho 15 Uta ngemadl' ufike ugadle, 16 Ufike ubhubhise nasewufikile, 17 Ngatsatsa tami ngahloma ngaphelela, 18 Ngaya kubeluleki bangihlomisa ngelwati 19 Ngalalelisisa njengemntfwana nakatfunywa. 20 Siyohlangan'etulu njengelihlindzafuku. 21 Angeke ngikucoshe gciwanendzini 22 Sitawuhlala nje sinawe 23 Kodvwa utawulalela mine, 24 Ngiyat' imizuzu nemahora kuyatfubeleta, 25 Kujahele kungisibekela ngentima, 26 Nakimi kuyophel' emafuts' esibaneni. 27 Kodvwa angek' ungitfole malula 28 Labanyenti ngiyobacwayisa ngawe, 29 Ngobe wen' ulicili lelihamba ngebumnyama. Bhala indzabambhalo lapho uphawula khona ngekubumbana kwenkondlo nemigca lebhalwe ngalokugcanyisiwe. Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama langabi ngaphasi kwala-190 kodvwa angabi ngetulu kwala-240. [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. TIBANE – NC Mthethwa 1 Khanyani tibane letikamkhatsi, 2 Nichakate njengetimbali kaMkhatsi, 3 Kutfokote tsine kaMhlaba 4 Ngebuhle nekukhanya lekungenambalandlati. 5 Khanyani lapho kaMkhatsi 6 Ningikhontele kuSibhakabhaka nakuNyanga, 7 Ningikhontele kuNyeti nakuLanga, 8 Nibahle tibane takaMkhatsi. 9 Nibonakala ngemnyama wasebusuku. 10 Kanifaniswa nangalukhalo emini, 11 Entsatsakusa niholwa likhweti 12 Lilandzelwa yindvonsa idvons' emasuku. 13 Khanyani tibane teMvelinchanti, 14 Khanyani ningacimi nanini. 15 Lapho libalele kuletimphisi, 16 Nivela nilandzelan' emkhatsini, 17 Nichakate nigcame ngekukhanya, 18 Kuhlob' emkhatsini ngebuhle benu. 19 Isuke seyendzel' esokeni 20 Kubomandvukulu nemalulwane. 21 Laph' umtimba nengubo 22 Kusuke sekucoca ndzabanye, 23 Kucedvwe konkhe kwelusuku, 24 Kuphunyulwe kulungiselwe likusasa. 25 Kukhanya kwenu tibane 26 Kusho kuphumula kimi. 27 Khanyiselani tonkhe tidalwa 28 TeMvelinchanti tibane, 29 Khanyani ningacimi nanini. 2.1 Bunkondlo buni lobakhiwa ngulamagama lagcanyiswe emigceni ye-1 neye-2 walenkondlo? Chaza. (2) 2.2 Bubitwa ngekutsini bunkondlo lobusemigceni ye-14 neye-29? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.3 Abekusiphi simo sonkondlo uma abhala lenkondlo? Usho ngani? (2) 2.4 Sihloko salenkondlo sibumbene kangakanani nengcikitsi yayo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 2.5 Phawula ngemphumelelo yasonkondlo ekwetseni inyeti ligama lelitsi 'indvonsa'. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. LOMCULO NGIYAWUTSANDZA – ME Masina 1 Lomculo ngiyawutsandza, 2 Ungikhumbuta tinsuku tayitolo nakutsanti, 3 Laph'emasi nemabele kwakukudla kwemihla. 4 Emadvodz' adl' inyam' ayehlise ngemhluti 5 Abuy'anats' umcombotsi. 6 Ngitsandza kuhlelenjiswa kwetinsimbi kuwo, 7 Ngitsandza kuhlangana kwemisindvo kuwo, 8 Lokungitsatsa kungikhuphule 9 Kungewet' imifula nemawa; 10 Kungicancis' imicansa, 11 Netintsaba letimakheleketse, 12 Ngite ngifike lapho ngingati khona. 13 Lomcul' utfob' emanceb' ubusis' inhlitiyo, 14 Utfob' umphefumulo lowephukile, 15 Ungikhumbut' emachawe lamadzala, 16 Emachawe lasaba matsambomhlophe, 17 BoZakes Nkhosi naboSpokes Mashiyane, 18 Yeb' emachawe langek' afe kuma- Afrika. 19 Lomcul' ungikhumbut' umculo wetinyoni 20 Letihlabelel' etikwenkhokhokho, 21 Mhla ngilindz'emabel'emasimin'ababe, 22 Yebo, tatihlabelela kamnandzi. 23 Lomculo lengiwuvako 24 Yebo, lomculo lengiwulalele, 25 Uyangibusisa futs' uyangitfoba 26 Impela lomculo ngiyawutsandza. 3.1 Bunkondlo buni lobuvetwe imigca ye-4 neye-5 yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 3.2 Lubitwa ngekutsini luphawu lolulandzela ligama lelicindzetelwe emgceni we-22? Lusetjentiselwani? (2) 3.3 Lenkondlo inawuphi umoya? Usho ngani? (2) 3.4 Hlatiya lenkhulumo yasonkondlo lesemgceni we-18 walenkondlo. (2) 3.5 Phawula ngemlayeto wasonkondlo kutetsamelilwati takhe ngalenkondlo lengenhla. (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. NGAWE MANTI – JJ Thwala 1 Uwuncobil' umhlaba jikelele 2 Ngetikhali takho letinemandla, 3 Wakhobosa wakhotsama kuwe 4 Manti latsakiwe, mant' etimanga. 5 Ngawe tinkanankana tiyaphindzaphindzana 6 Ub' ugcamisa kuts' ungumcatululi; 7 Unikana sibindzi nenhlakanipho 8 Manti lanongiwe, mant' etiga. 9 Labakwatiko bacevuta batsi: 10 Usilulu sebuchomeketi nelusizi, 11 Uyindumba yemhobholo nelunya, 12 Uyintsanga yenkhohlakalo nelulaka. 13 Mant' etiga! Mant' emihlolo! 14 Wagobhota kangaka yini? 15 Uchamuka kusiphi siyalu 16 Lesi lesinemandla lesingashi? 17 Labakutsandzako bakukhontisa kwenkhosi, 18 Kuwe bakhotsama ngemadvolo, 19 Kuwe batfula tigcoko, 20 Kuwe bashaya tandla. 21 Kugubhatela kwakho manti, 22 Kufana nekwemagagas' elwandle, 23 Kufana nekwelibhudlo sibili, 24 Kulets' umsindvo locedvwa butfongo. 25 Wo, Mvelinchanti kulelisenhla, 26 Hlisa somiso salamanti 27 Kushe tiyalu, kushe ticoja, 28 Kush' emabhudlo, kushe titiba. 4.1 Sinongo sini lesitfolakala emgceni we-17 walenkondlo lengenhla? Usho ngani? (2) 4.2 Bunkondlo buni lobakhiwa ngemagama labhalwe ngalokugcamile emgceni we-4 walenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.3 Hlatiya kubumbana kwendzima yesibili nengcikitsi yalenkondlo lengenhla. (2) 4.4 Tetsamelilwati tingasitakala njani ngesifundvo lesitfolakala kulenkondlo? (2) 4.5 Uphumelele kanganani sonkondlo ekusebentiseni ligama lelibhalwe ngalokwehlukile emgceni we-28. Sekela imphendvulo yakho. (2) [10] NA Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lweti 2021 NSC INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI Wonkhe umhlolwa uphocelelekile kutsi awuphendvule lombuto. UMBUTO 5 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. MNTFWANAMI NGITSI CAPHELISISA – IS Mhlanga 1 Bukhatikhati balomhlaba buyinhlulo 2 Leyehlula Divas neNkhosi Solomoni 3 Sebangene shice kubo kwabat' umehluko, 4 Babalelwa ekubeni boMoni, 5 Ngako-ke mntfwanami ngitsi Caphelisisa. 6 Yecwaya umshuco webangani 7 Utakuphetsisela ebubini. 8 Tikhetsele lesicotfo singani 9 Lesingeke sikuhlindzele etibini 10 Ngobe talomuhla tingani tinelufu 11 Lolusibhaha kunempheme welufu 12 Ngako-ke mntfwanami ngitsi Caphelisisa. 13 Yekela kushakutela 14 Ngoba yindze lendlela, 15 Ungababoni bacwebetela, 16 Kunetintfuli kulendlela, 17 Ngako-ke mntfwanami ngitsi caphelisisa. 18 Tsatsa teluleko tami, 19 Mine lesengingumnkantjubovu, 20 Ngoba wena uyawukuba ngewami, 21 Noma sekumnyama kubovu, 22 Mntfwanami ngitsi Caphelisisa. 23 Nawuhlushwa yindlebe, kwakho, 24 Utongikhanuka ngingasekho, 25 Sewumatima umtfwalo wakho, 26 Tingani nebangani bangasekho, 27 Sewutenwaya utilila utisola, 28 Mine-ke ungabongisola 29 Ngisho selikuyingile, 30 Ngako-ke mntfwanami ngitsi caphelisisa. [Emakhangala: Likhasi 99–100] 5.1 Hlobo luni lweluchumano lolutfolakala emigceni ye-14 neye-16 yalenkondlo? (1) 5.2 Khokha umugca loyimphindvwa kulenkondlo. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lweti 2021 NSC 5.3 Bhala luhlobo lwemvumelwano lolugcanyiswe endzimeni yesibili yalenkondlo lengenhla. (1) 5.4 Ngubuphi bunkondlo lobakhiwa imigca ye-28 neye-29 kulenkondlo lengenhla? (1) 5.5 Tizatfu tiphi letenta kutsiwe lenkondlo ayikahleleki? Nika TIMBILI. (2) 5.6 Humusha lokucondvwe ngusonkondlo ngemugca we-23 walenkondlo lengenhla kutetsamelilwati. (2) 5.7 Ligama lelitsi 'mnkantjubovu', limfanela ngayiphi indlela sonkondlo kutsi kube nguye lowedlulisa lomlayeto? (2) [10] SAMBA SESIGABA A: [30] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lweti 2021 NSC SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU Kulesigaba kunemanoveli LAMABILI netemdzabu. Wena-ke khetsa ibe YINYE loyifundze eklasini lonyaka uphendvule ngayo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kuleyo naleyo noveli/temdzabu loyifundzile. Nangabe ukhetsa kuphendvula umbuto wendzabambhalo kulesigaba, uphocelelekile kutsi ESIGABENI C uphendvule imibuto lemifisha. INOVELI Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli langentasi. UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Bhala indzabambhalo ngetifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati takhe ngalabalingisi labalandzelako.  Lushawulo  Tintfombi  LaMagagula Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A Watsi angena nje Lushawulo emabaleni wabe aphutsata umetjiso emakhukhwini asafuna kulumeka tona phela tindlu takaTintfombi. 'Nx!' asho ngekucasuka nakakhandza kutsi kute umetjiso emakhukhwini akhe. 'Ase ungiphe umetjiso LaMagagula, sheshisa!' LaMagagula acondze endlini atidvonsa nje ngobe kute langakusho nasakulesimo 5 Lushawulo. Atsi asawubuka eve Lushawulo asashito ngelivi lelikhulu. 'Ngitsi gijima bo, LaMagagula, kantsi lometjiso awuwuboni yini?' Washo vele asamhlangabeta ngobe abona kutsi uyamphutisela. Kwetinja lokwatsi kujikitisa imisidlana kuyamjabulela, wavele wakukhukhula ngesicatfulo kwakhalela etulu kungati kutsi kwentenjani. Washo walumeka indlu yekulala wengca wayawulumeka emadladla 10 nelilawu lendvodzana yakhe lenkhulu. 'Hawu! Khumalo kepha ungasamane ubayekele bacale bakhiphe timphahla tabo nebakitsi,' kusho LaMagagula etama kukhipha lokuncane lanemandla ekukukhipha. Atsi uyakukhipha, Lushawulo akujike emlilweni. 'Wentani LaMagagula? Ukhipha letintfo talomtsakatsi? Lapho ngifuna kushe tonkhe 15 timphaka lamuhla. Wena ngiyabona sewakudlisa kadzeni lomuntfu.' Undlondlobale umlilo manje ube nemandla sibili, naLaMagagula umehlule. Ayabatseke lonkhe libala ahlaba inyandzaleyo kutsi kumbe kungatfuka kuba khona umuntfu lobanesibindzi sekutawukhulumisa Lushawulo kulentfo labesangiyo. Lesicuku besita kancane satsi lapho sibona kusuka intfutfu inconga iya etulu kwaba 20 ngikhona batsatsa tinyawo. Kutse sebasedvute kwangikhona babona kahle kutsi kusha tindlu taTintfombi. Batsi befika bakhandza Lushawulo asajame egedeni netikhali takhe. Abephiphitsa vele atsi emtini wakhe akafuni muntfu. 'LaMagagula, ngenani endlini kanye nalabantfwana angaze anifumbe ngemayeza akhe lomtsakatsi.' Nembala LaMagagula avele atsi shobe ngekhatsi endlini 25 ngaphandle kwekutsi vu. Kusenjalo kuvakale livi livela kuleso sicuku lesasivinjwe nguLushawulo egedeni. 'Hawu, bomnaketfu ningasangeni nimane ningikhiphele lengitawumane ngifihle ngako umtimba,' kusho Tintfombi akhihla sililo. 'Utsini lomkhunkhuli? Utsi kukhona longangena kuleligede wakaMaseko? Imphela 30 ngingavuka ngifile.' Ngaleso sikhatsi abesajangaza ehla enyuka egedeni. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lweti 2021 NSC Indvuna yatsi kube ibone kutsi sekubi, futsi seyibona nengoti lengahle yenteke, yevakala seyitsi, 'Nine bekunene, kuncono sisale sibuyela emakhaya. Nani boMaseko nitawubuya ngalelinye lilanga kutewushweletela lodzadzewenu,' atsi akalimiti amncage Lushawulo. 35 'Utsi batewushweleta bani? Usho Tintfombi? Phela lomuntfu angagcina angitsengele bantfu kutsi bangibulale. Kungatsi sesiphume emlonyeni wengwenya nebantfwabami, ngiphindze ngivumele lomuntfu kutsi alubeke lapha kulomuti wami. Cha imphela uyawubuya ngifile.' Washo kwathula kwatsi cwaka. Wonkhe lowabelapho wabamba lete ngayo. Lushawulo wasala emile ungatsi akasaphefumuli. 40 Umlilo wase ulotsile, sekubhunya tintfushana nje lapha nalapha emabibini. Kwase kusele tindlu taLaMagagula. Lushawulo wetfuka asabanjwa nguyise ngesandla. 'Ndvodzana yami, asale siya endlini Mntungwa 'Heyi babe, imphela ungatsi ngiyabhudza kutsi lomfati uhambile.' [Likhasi 108–110] 7.1 Bhala tento LETIMBILI letiveta intfukutselo yaLushawulo nakangena nje ekhaya lakhe. (2) 7.2 Bhala lenkhulumo yaLushawulo ngewakho emagama 'Wena ngiyabona sewakudlisa kadzeni.' (2) 7.3 Landzisa ngesigameko lesenteka phambilini lesenta Lushawulo angalawuleki. (2) 7.4 Catsanisa singeniso nesiphetfo salenoveli ubhekise elutsandvweni lwaLushawulo naTintfombi. (2) 7.5 Kuta kwemmango ngalesikhatsi LaMagagula ahlaba inyandzaleyo kutivetelani tetsamelilwati ngesimonhlalo salommango? (2) 7.6 Lomlilo lolunyekwe nguKhumalo lapha emtini wakhe uluphawu lwani kulenoveli? Chaza. (2) 7.7 Kungantjintji kwaTintfombi kube naliphi ligalelo ekutfutfukiseni ingcikitsi yalenoveli? (2) 7.8 Ucabanga kutsi umbhali walenoveli usebentise luhlobo luni lwemlandzi? Usho ngani? (2) 7.9 Uyavumelana yini nekutsi kufika kwabomnakaboTintfombi ngalesikhatsi kusha tindlu takhe kunamdvonseni? Sekela imphendvulo yakho. (2) 7.10 Ngusiphi sincumo lesitsetfwe nguyise waLushawulo lesifake indvodzana yakhe enkingeni? Chaza. (2) 7.11 Hlola kuphumelela kwembhali ekuveteni indvuna njengemlamuli kulenoveli. (2) 7.12 Indlela LaMagagula latsatsa ngayo timo letilukhuni lahlangana nato, yehlukile kuneyalabanye bafati labasesitsenjini. Fakazela lesitatimende ngemaphuzu LAMATSATFU ubhekise kulokwenteka kuletheksthi lengenhla. (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Bhala indzabambhalo ngetifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati takhe ngalabalingisi labalandzelako.  Mphikeleli Zwane  Sikhulu Tsabetse  Matsiya Nyoni Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B 'Sesifikile sikhatsi sekutsi bonkhe bantfwana labangephasi kweminyaka lelishumi nesishiyagalombili kumele babe setikolweni. Angifuni kubona namunye umntfwana longafundzi,' kusho Mphikeleli. 'Umntfwana longafundzi ngobe angafuni kufundza yena lucobo lwakhe kumele entiweni?' Kubuta Magumeni. 5 'Kufanele kuhlalwe phasi naye lowo mntfwana aboniswe, elulekwe, akhonjiswe indlela abuye avetelwe ematfuba lamahle latawuba nawo ngekutinikela emfundvweni.' 'Abe ancengelwani ngobe likusasa lakhe imfundvo, akusilo lalomunye umuntfu?' 'Umntfwana ngumntfwana sihlobo sami. Kumele abeketelelwe, elulekwe, afundziswe akhutsatwe aboniswe indlela.' 10 'Sibe sitihluphelani kangaka sihlobo?' 'Kufanele sitihluphe ngebantfwana betfu. Uma singatihluphi ngabo, sitatihlupha ngabobani?' 'Yebo, kumele ngabe wena wati kancono kunatsi njengathishela. Kumele utihluphe kakhulu ngekufundzisa umntfwana kuze aphumelele etifundvweni takhe,' kusho 15 Mphikeleli. Indzaba yekufundza kwebantfwana beyisematseni. Bekukhulunywa ngemntfwana, sikolo, emakhono nemagugu. Mphikeleli wakhutsata kutsi kuhanjelwe imiti yonkhe, kutfolakale kahle kutsi ngabe bonkhe bantfwana bayafundza yini. Watsi akafuni kutsi kubekhona bantfwana labangafundzi. Loko kwagcugcutelwa nguMphikeleli kwatiwa 20 ngekutsi yi-OPERATION HAMBA UYEWUFUNDZA! Kwatsakaselwa bantfu labanyenti. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lweti 2021 NSC Kutsi imphilo ichubeka iyaphi kwagcama esiveni sonkhe. Bafundzi labanyenti bakujabulela kutfola ematfuba ekuyewufundza, kwancipha tivimbelo letiminyaka, imali, linani lebafundzi, kufakwa kweticelo tekuyewufundza kusenesikhatsi naletinye. 'Lokunye lengifuna sikhulume ngako yimfundvo yebantfu labadzala. Kumele isekelwe 25 kakhulu ngobe lelive lidzinga bantfu labafundzile.' Kusho Mphikeleli. 'Batawufundza nje sebakhulile?' Kubuta Magumeni. 'Akusiwo umbuto lekumele ngabe uchamuka kuwe lowo. Umuntfu ufundza aze ayewukufa. Kunyenti lekumele kufundziswe bantfu labadzala. Kumele bafundziswe umcombelelo, liphakelo, intsela yentsengo, tindzawo, kubala, kubhala, kufundza 30 nalokunye.' Ubona kutsi tikolo tabo kumele tihleleke njani? 'Sigceme nesigceme kumele sibe naso sikolo salabadzala. Kumele kufundziswe bantfu labanyenti kuze bati ngekuvota, ngetembusave, ngetemvelo, ngetethekhinonolji naletinye.' Umsebenti lona watiwa ngeligama lelitsi, 'FUNDZA BABE NAMAKE, 35 FUNDZA MKHULU NAGOGO! Kufundza kwakhutsatwa kakhulu yimeya yendzawo. Kwatsi kusabatjatwa ligalelo lakhe kutemfundvo, wabonakala asabuke simo sematfuba emisebenti. Kwabonakala kwakhiwa imisebenti leminyenti endzaweni. Kwakhiwa titolo, emagalaji, emafemu, kuvulwa timayini nalokunye. Kutfolakala kwemisebenti kwaba yintfo lesematseni. 40 Bantfu bafundziswa ngemakhono ekuvula emabhizinisi abo. Ummango wawujabulela kakhulu umsebenti wemeya yabo. Bebasho labanyenti batsi, kunini sijika nelilanga sesatiwa njengabojikanelilanga? Kunini sihlala silindzile sesatiwa ngekutsi sibomahlalabalindzile? Kunini sihleti sesatiwa ngekutsi sibomahlalela?' Bantfu labanyenti batinikela emisebentini leminyenti baba bakhi, babati, badvwebi, 45 bosogezi nalokunye. Intfutfuko yabonakala ngemandla. Emehlo onkhe abetse njo ehhovisi lemeya lekungilo sisusa nesicalo salemisebenti. Ligalelo lemeya labonakala ngekutsi labo lelisebentisana nabo bakhutsatwe, kuhlelwe ndzawonye, kubuyeketwe tinhlelo, kubukwe imphumelelo, kubukwe titsiyo, kubanjiswane ngalokuphelele. [Likhasi 89–91] 9.1 Bhala tintfo leTIMBILI letikhomba kutsi Magumeni akayikhatsaleli imfundvo yebantfwana. (2) 9.2 Chaza lenkhulumo lelandzelako ngewakho emagama. 'Indzaba yekufundza kwebantfwana beyisematseni'. (2) 9.3 Ngusiphi sigameko lesenteka phambilini kuMphikeleli lesimenta abe nenshisekelo yekutsi wonkhe umuntfu afundze? Chaza. (2) 9.4 Catsanisa singeniso nesiphetfo ubhekise emfundvweni yaMphikeleli. (2) 9.5 Kutfutfuka kwalommango lokwaletfwa yimeya kutivetelani tetsamelilwati ngesimonhlalo? (2) 9.6 Imfundvo legcanyiswe ngulenoveli iluphawu lwani? Chaza. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lweti 2021 NSC 9.7 Kuntjintja kwaSikhulu Tsabetse kube naliphi ligalelo ekutfutfukiseni ingcikitsi yalenoveli? (2) 9.8 Ucabanga kutsi umbhali walenoveli usebentise luhlobo luni lwemlandzi? Usho ngani? (2) 9.9 Lesigameko sekuyotsetfwa kwelicala laMphikeleli amelwe nguMatsiya sinaye yini mdvonseni? Sekela imphendvulo yakho. (2) 9.10 Sincumo sathishelanhloko sekubuyeketa kucoshwa kwaMphikeleli esikolweni sibe naliphi ligalelo? Chaza. (2) 9.11 Hlola kuphumelela kwembhali ekuveteni Magumeni njengemlingisi losicaba kulenoveli. (2) 9.12 Indlela Mphikeleli lahola ngayo ummango yehlukile kunalabanye baholi. Ngemaphuzu LAMATSATFU fakazela lesitatimende. (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala Bhala indzabambhalo ngetifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati takhe ngalabalingisi labalandzelako.  Mungisi  Lomusa  Madvodza Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI C Satsi siphuma sikolo besekagula Mlungisi. Indzaba yaMacaleni beyimphetse kabi kakhulu. Usuke lapho wacondza ekhaya. Akati kutsi utawenta njani namuhla. Kufanele aye ekhaya noma kanjani. 'Hawu Mlungisi, yini le loyentako ngempela?' 'Sengenteni make?' 5 'Sitsembile sewumhambiseleni sekahleli kahle kanjena? Nami besengite situnge.' 'Usho kutsini nawutsi uhanjiswe ngimi?' 'Angisho kufike bantfu labatsatfu ngemoto batsi batfunywe nguwe.' 'Kahle make bo!' 'Uhambile nje?' 10 'Usekhaya nje?' 'Kuyacaca phela. Batsite labo bantfu utsite wena abamyise ekhaya, sewubakhokhele wena?' Yadvuma inhloko kuMlungisi wacakeka wetama kukhuluma kwangaphumi emagama. 'Iyangitfusa lendzaba make kute namunye umuntfu lengitsite akete atotsatsa 15 Sitsembile amhambise mine. Bafike sikhatsi sini?' 'Ekuseni kungakashayi lihora lelishumi.' 'Beyinjani leyo moto?' 'Beyibovu.' 'Kodvwa ngabe bamyisephi Sitsembile nkhosi yami?' 20 'Kantsi ucinisile yini Mlungisi?' 'Akunamuntfu make lengitsite abotsatsa Sitsembile lapha.' Ayikho intfo leyalalwa nguMlungisi ngalelo langa. Ekuseni wabona kutsi kuhle avukele emaphoyiseni ayobika lendzaba. Lebekumetfusa kutsi uma bangambulala Sitsembile kuyocaca kutsi sewuyokushadela ejele naLomusa. Wacabanga kwate kwaphola inhloko afuna kutfola 25 kutsi ngabe bobani labatsetse Sitsembile akatfumanga muntfu. Wesuka lapho wacondza esikolweni Mlungisi. Kute intfo layifundzisa ngalelo langa umcondvo wakhe bewugcwele tinkinga: 'Kwangatsi awukakhululeki nje namuhla Mlungisi kwentenjani?' Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lweti 2021 NSC 'Cha, kukhona inkinga nje lencane, kodvwa shengatsi itawucatululeka.' 30 'Kuncono uma usho njalo. Usekhona Sitsembile?' 'Ukhona kodvwa sewutawuhamba' 'Usekhona?' 'Ukhona Madvodza uve kutsi uhambile yini?' 'Ngisho ngoba kuphakatsi kweliviki, akasebenti kantsi?' 35 'Uyasebenta.' Siphume sikolo acondze ekhaya Mlungisi ayochazela unina kutsi uhambe njani. Bayicoce sikhatsi lesidze indzaba nenina. 'Asengihambe ngihogele lendzaba nami make. Uma ngiphuta kubuya uvale make.' 'Uyiphatse ngesinono lendzaba Mlungisi. Uma tigebegu tingatfola kutsi uyayilandzelela 40 tingakwentakalisa mntfwanami.' Avalelise Mlungisi. Acondze kuLomusa Sekumnyama impela. Ahambe asheshise. Sekuvaliwe emnyango kaLomusa. Anconcotse avule Lomusa. Angene Mlungisi. Babambane bemile bagonane sikhatsi lesidze. 'Yini lebekukadze kwenteka lapha endlini?' 45 'Kusho kutsi kukuletindlu lengakhelene nato.' Acalate indlu yonkhe Mlungisi abone emakomishi etjwala sekanganalutfo. 'Ngubani lobekanatsa lapha?' 'Ngulabanye nje bangani bami. Utawuhamba noma uyalala?' 'Angihambi Lomusa.' 50 'Kuncono ngiyokwentela kudla.' 'Kuncono intfo yekunatsa.' Asukume Lomusa ente sinatfo. 'Singageza sobabili?' 'Angati Lomusa asetame kodvwa.' Asukume Lomusa acale kukhumula tembatfo. 'Ngiyabonga mntfwanaketfu. Ngibonga nemahembe longitsengele wona' 55 'Mine sengiyalala, ngikhatsele kabi.' Kusho Lomusa. 'Nami sengiyalala manje.' Atumeke Mlungisi babe wakhe afike sekacosha intfombatane legcoke tembatfo letimnyama futsi. Lokwammangalisa Mlungisi kutsi ngaleso sikhatsi naLomusa wavuka wagcuma. 60 'Kwentenjani Lomusa?' 'Ngiphupha ngibanjwa libhubesi.' [Emakhasi 25–27] 11.1 Bhala tintfo leTIMBILI letikhomba kukhatsateka kwaLaNdlovu ngalesikhatsi kufika Mlungisi. (2) 11.2 Chaza lenkhulumo lelandzelako. 'Yadvuma inhloko yaMlungisi wacakeka wetama kukhuluma kwangaphumi emagama.' (2) 11.3 Landzisa ngesigameko lesisolisako lesenteka ngembikwekutfunjwa kwaSitsembile. (2) 11.4 Catsanisa singeniso saletheksthi nesiphetfo salenoveli ubhekise elutsandvweni lwaMlungisi naSitsembile. (2) 11.5 Kutfunjwa kwaSitsembile kutivetelani tetsamelilwati ngesimonhlalo salommango? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Lweti 2021 NSC 11.6 Tembatfo letimnyama letigcokwa nguLomusa tiluphawu lwani emphilweni yakhe? Chaza. (2) 11.7 Kutiphatsa kwaLomusa kube naliphi ligalelo ekutfutfukiseni ingcikitsi yalenoveli? (2) 11.8 Ucabanga kutsi umbhali walenoveli usebentise luhlobo luni lwemlandzi? Usho ngani? (2) 11.9 Uyavumelana yini nekutsi kubakhona kwaMacaleni endzabeni yonkhe kwakha mdvonseni kutetsamelilwati? Chaza. (2) 11.10 Lesincumo lesatsatfwa nguLaNdlovu sekutsi Mlungisi ashise imphepho kute Lomusa amukeleke emadlotini akaMhlanga, samfaka njani Mlungisi elubishini? (2) 11.11 Hlola kuphumelela kwembhali ekuveteni Lomusa njengemlingisi losicaba kulenoveli. (2) 11.12 Indlela Mlungisi lasombulula ngayo tinkinga telutsandvo yehlukile kuneyalamanye emajaha laselutsandvweni. Fakazela lesitatimende ngemaphuzu LAMATSATFU ubhekise kulokwenteka kulenoveli. (3) [25] NOBE Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Lweti 2021 NSC TEMDZABU Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lemisiwe. UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa Bhala indzabambhalo ngetifundvo umbhali latetfulela tetsamelilwati takhe ngalabalingisi labalandzelako.  Make waChakijane  Chakijane  Tibongo taNgwane III Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. TIBONGO TANGWANE III 1 Lulakane waDlamini! 2 Ngwane lonelulaka, 3 Ekhaya netsafeni, 4 Ematfuntin'etintsaba. 5 Mbetsi wetidzandzan'emasekweni, 6 Kwetfuk'emadvodza, 7 Bonina bangekho basematsafeni. 8 Ngwane ngimbon'abuk'emuva, 9 Was'ubuk'emadvodza; 10 Wachubekel'embili. 11 Chibi lisemhlonhlotseni, 12 Lelinganatfwa tinkhomo, 13 Linatfwa ngemadvodza. 14 Abuk'emangce, 15 Ngekuphephel'ematjeni, 16 Ats'emadvodza kusetjeni 17 LaNgwane. 18 Eva lusi lwenyama, 19 Yetinkhomo netinyamane 20 Wakhumbula, 21 Ulilitela ngagogo wakhe [Likhasi 98–99] [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D INTSANDZANE NENHLANTI YEMLINGO Bekukhona indvodza nemfati bahlala bobabili, banemntfwana munye wentfombatana. Kutsite basatihlalele kahle, dvukudvuku, washona unina. Wacindzeteleka lobabe kutsi ateke lomunye umfati latawuhlala naye abuye amkhulisele lomntfwana wentfombatana. Nembala wamtfola. Lentfombatana lapha kunina lomusha, beyehlulwa lunya lwalomake. Lomfati naye watfola umntfwana wentfombatana. Labantfwana 5 lababili bebangashiyani ekudzeni kakhulu ngeminyaka. Kutsite ngemuva kwesikhatsi lesidze, kwadzingeka kutsi babe walapha ekhaya ahambe aye emsebentini. Wacala-ke make walapha ekhaya kuyihlupha lentfombatana. Bekuba ngiyo levuka ekuseni ngembulukusa, ngisho nasebusika, kantsi nasebusuku kungiyo lelala ekugcineni. Yagucuka simbamgodzi salapha ekhaya. Bekunguye futsi lelusa tinkhomo talapha 10 ekhaya onkhe emalanga ingaphumuli. Bekwenteka futsi lomake angayiniki kudla. Kutsite ngalelinye, yahamba kuyawunatsisa tinkhomo emfuleni. Itsite ingefika lapho intfombatana, yahlala eceleni, yasidzindza sililo, icabanga ngaletinhlupheko letiyiphetse. Letinyembeti tayo betitfonsela ekhatsi esitibeni lesisedvute kwalelitje lebeyihleti kulo. Kutsite kusenjalo ingakalindzeli lutfo, yeva livi litsi: 'Ukhalelani?' 15 Nayo yaliphendvula lelivi noma nje ingaliva nekutsi lichamuka ngakuphi, yaphendvula ngelivi lelilusizi yatsi: 'Ngilambile!' Itsite nayitsi calacala ifuna kubona kutsi lelivi lichamuka ngakuphi, yabona inhlanti ivele ngenhloko khona esitibeni lesisembikwayo. 'Uyabona ntfombatana yami lenhle, ngiyakudzabukela. Kumele kutsi njalo emini onkhe emalanga, ute lapha esitibeni. Ubotsi ungefika, ushaye lamanti ngendvuku yakho 20 lowelusa ngayo. Nawubona sekukhihlika ligwebu lapha emantini, ukhulume ngobe ngitakube sengilele.' Nembala intfombatana yahamba ngemuva kwekutsi bavalelisane nalenhlanti. Itsite nayifika nje ekhaya, yashaywa, ibutwa kwekutsi kantsi tinkhomo betinatsa ematje yini tingabuyi nje. Yakhala intfombatana yagcina seyithulile nje, sekwenanela sibibitfwane 25 nje kuphela. Ngakusasa yavuka ekuseni yabuyela emsebentini wayo wekwelusa. Itsite naseyiva indlala seyibhoka, yashona etjeni layo lelingasesitibeni. Yefika yahlala, yenta njengobe beyitjelwe yinhlanti. Yawashaya emanti ngendvuku yayo leyelusa ngayo. Kutsite ngemuva kwesikhashana iwashayile, lacala kuphuphuma ligwebu lebeyitjelwe inhlanti ngalo. Itsite nayisuka lapho yakhuluma: 30 'Sengifikile phela mngamu. Sengifile yindlala. Kudla solo ngikugcine itolo.' Ibindze inhlanti bese iphendvula itsi: 'Lindza-ke ntfombi yami lenhle ngisayekulandzela kudla.' Nembala kwathula sikhashana inhlanti isaye kuyawulandza kudla. [Likhasi 66–68] 13.1 Nika tintfo LETIMBILI letikhomba kutsi simonhlalo salentfombatana besingajabulisi. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Lweti 2021 NSC 13.2 Catsanisa imphilo yalentfombatane esingenisweni kanye nasesiphetfweni. (2) 13.3 Ngusiphi sento lesigcamisa bucili kulenganekwane? Sekela imphendvulo yakho. (2) 13.4 Kugcina imiyalo kuyisite ngani lentfombatane? (2) 13.5 Sifundvo sini lesingafundvwa bomake lebatitfola bakulesimo lesifana nalesi salomake kuletheksthi? Chaza. (2) 13.6 Tinkhomo lebeteluswa ngulentfombatana leyashonelwa ngunina taba naliphi ligalelo emphilweni yayo? (2) 13.7 Chaza lenkhulumo letsi 'intsandzane lenhle ngumakhotfwa ngunina' ubhekise kulendlela lekuphatfwa ngayo lentfombatane kulelikhaya. (3) NA Fundza letibongo bese uphendvula imibuto lelandzelako. MADIBA 1 (KuDkt. Nelson Mandela) 2 Madiba! 3 Tilishumi kuNkhenkhweti, 4 Emnyakeni wanga- 1994 5 Waniketw' emandl' ekubusa, 6 Sengatsi ngiyakubon' ugiya, 7 Sengatsi ngiyakubon' umoyitela, 8 Hhayi ngekujabulel' umbuso 9 Inkhululeko kuphela kulabamphisholo, 10 Inkhululeko kuphela kubadzeshi. 11 Uyajabula wanga- 1918 12 Ngekuvela kwakho kubakaXhosa, 13 Washiya bukhosi eTranskei, 14 Wabashiya baTembu wafulatsela, 15 Watsi ngingum- Afrika! 16 Wakhetsa kuyewukulw' esilungwini. 17 Ungamlibali Sabata, 18 Ngekukuyis' enyonini, 19 Udzimate unatse naseFort Hare, 20 Ngob' uyihl' asakhotsama. 21 Bewungasilo nakancane livaka. [Likhasi 115–116] 13.8 Bunkondlo buni lobuvetwa yimigca ye-13 neye-14? Usho ngani? (2) 13.9 Nika sizatfu lesenta umugca we-20 kutsiwe yinhlonipho. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Lweti 2021 NSC 13.10 Nguliphi lisu lelasetjentiswa ngulelichawe kubuyisa iNingizimu Afrika? (2) 13.11 Lesento saMadiba sekushiya bukhosi saba naliphi ligalelo kuNingizimu Afrika yonkhe? (2) 13.12 Humusha umcondvo walomugca logcanyisiwe kuletibongo letingenhla. (2) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Lweti 2021 NSC SIGABA C: UMDLALO Kulesigaba kunemidlalo LEMIBILI. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze eklasini lonyaka uphendvule ngawo. CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA kulowo mdlalo lowufundzile. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule imibuto lemifisha. Nangabe ukhetse kuphendvula imibuto lemifisha enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto wendzabambhalo. UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane Bhala indzabambhalo lapho uhluta khona sakhiwo semdlalo lotsi 'Kutawuba Njalo' ubhekise kuletihlokwana letilandzelako.  Setfulo  Sicakacaka  Luvutfondzaba Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kepha angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E (KukaMagagula, kunaLaMtfombeni anti waNcobile naHleta babitwe nguLaHleta kutsi bete batembonisa bamelekelele ngendlela Ncobile latiphetse ngayo. Kubitwe Ncobile ahlale phasi ngesizotsa.) HLETA: (Ngelulaka) Mkhoti ungamangali tsine Mtfombeni sakubitela etulu ungakalindzeli, setame ngawo onkhe emandla etfu kukhalima 5 nangu Ncobile umntfwanemnakenu njengobe senguwe phela babe wakhe kepha nani, uvale tindlebe ngemtfwebeba. NCOBILE: (Acandvula) Malume uyaphosisa tsine lapho Mntimandze, mine lona angitsandzani nalomfana wakaMnisi! HLETA: (Asukuma) Angeke kwenteke loko, itolo loku ngigcine ngitibambela 10 mine lo matfupha nitenda nobabili nyalo utekusiyenga! Kungatsi ngimdzala nakangaka ngicambe emanga cedze ngitewuhlanganisa bantfu labadzala! NCOBILE: (Asukuma) Malume ngicinisile tsine, loko lokushoko cobo akusilo nakancane liciniso. 15 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Lweti 2021 NSC HLETA: (Abhavumule mlibe) Kuliciniso lengitibambele mine matfupha ntfombi lendzala, kudzala ukwenta kukulungela lamuhla loku ufike kamgodzi uyagcina ngobe nangu anti wakho uyativela, kube nginguyihlo ngabe ngikubhambabula nganayi intfonga yami nyalo nje uve sengatsi uwele etandleni tasathane lucobo lwakhe, kudzala 20 umeya lodzadzewetfu ngobe umbona kutsi akanamandla! Wacale wagana nayi inswelaboya yakaMdluli, ngabindza! Nyalo naku usukelana neluphuya lucobo lolungenuki netiko lwemfana wakaMnisi. NCOBILE: (Akhala) Malume ngicinisile nangitsi lomfana lowa asitsandzani, 25 kodvwa sifundza kanye le eSidlamafa! HLETA: (Agobe umlomo) Lamuhla loku sifuna usitjele kahle liciniso ntfombatana! Nawubona kutsi uganile udlalelani pho kangaka ngemali yadzadzewetfu ngetidzingo tesikolo? Kungatsi nyalo bantfu uyababona kutsi abasafeli kwalapha, sengatsi timphungane 30 tigcumukela elubisini lucobo wena nganhlanye awuwuhloniphi umtimba wakho, ugijimisana nalomfana, ungatfola tifo-ke? NCOBILE: (Ngesibibitfwane) Malume ngiyaphindza futsi ngitsi lomfana lowa angitsandzani naye! Solo akwemukeleki loko? HLETA: (Aphakamise livi) Nawungatsandzani naye utsandzana nabani-ke, 35 nemnganakhe? NCOBILE: (Ngalelusizi) Kute lengitsandzana naye mine nyalo! Make ngicela ungelekelele tsine utjele malume kutsi asitsandzani nalomfana! Nawe ngakutjela ngalomfana! LAHLETA: (Atsetsa) Ye mkhula, asewukhulume nalentfo yakini uyitjele kutsi 40 ingadlali ngatsi sibadzala. NCOBILE: (Ababuka) Lentfo lenibitele yona anti kutsi nitewubonisana ngayo lapha ekhaya, ngiyaphindza ngitsi angiyati. LAHLETA: (Agcugcutela) Usachubeka nalamanga futsi, usibona silapha nje sifuna kutsi ube nelikusasa lelihle silimandzini. Sifihlele kepha 45 utawutisola kusasa. NCOBILE: (Ngekwedzelela) Phela sengimdzala nangingaka yemake nginemalungelo ami, kepha lomfana yena angikamgani kwekube bengimganile, bengingeke ngesabe kunitjela. LAMAGAGUALA: (Atenwaya) Ncobile, akukhulunywa kanjalo nebantfu labadzala 50 uyeva? Emalungelo asangenaphi lapha? Ngisho neyihlo Mavela abengete akuvuma kwedzelelwa nguwe ngalendlela! Umganile lomfana? Hhe? NCOBILE: Angikamgani. Babe bekangati kutsi ngingumntfwanakhe lokhuluma liciniso njalo! 55 LAMAGAGULA: Lamuhla ngifuna kukukhomba kutsi nginguyihlo-ke nami! Uyeva? NCOBILE: (Asukuma abambe lukhalo) Ngiyeva anti, kepha …! LAMAGAGULA: (Agoba umlomo) Uvani ungafuni kusitjela liciniso nhhi? Umhluphelani loLaHleta wena? Uwutsatsaphi lowo mtsetfo? (Acalate le nale) Nyalo sesitakubamba ngaleti tetfu tandla 60 sikukhiphe buntfombi sibubeke le kahhele. (Abuke LaHleta) Mkhula asiyinyatselo letfo. Kukhuluma Mavela cobo lwakhe manje! NCOBILE: (Amemeta lite) Yehheni, ngelekeleleni bo, nangu anti namake bangibulalela intfo lengingayati nekuyati! [Likhasi: 66–69] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Lweti 2021 NSC 15.1 Caphuna umugca lokuletheksthi loveta kutsi Ncobile ungumntfwana longalaleli batali bakhe. (2) 15.2 Nika KUBILI lokungenta letheksthi lengenhla idlaleke enkhundleni. (2) 15.3 Hlobo luni lweludvweshu lolukhona kuletheksthi lengenhla? Usho ngani? (2) 15.4 Chaza ngekwetseka kwelibito lemdlali longuCelani. (2) 15.5 Letheksthi lengenhla igcamisa yiphi incenye yesakhiwo salomdlalo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.6 Inkhulumo yaHleta netimphendvulo taNcobile tiveta muphi umoya kuletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.7 Lenkhulumo letsi 'kubhocwa ngemsobho inyama ungakayidli' ifanela muphi umdlali? Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.8 Kubangelwa yini kutsiwe lomdlalo usenamisi? (2) 15.9 Ucabanga kutsi nguyiphi indzima ledlalwa nguLaMagagula emdlalweni wonkhe? Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.10 Hlatiya kutsi bangani baNcobile bayitfutfukise ngayiphi indlela ingcikitsi yalomdlalo lelutsandvo? (2) 15.11 Ngabe uyavelana yini nemdlali longuHleta ngalesigameko lesenteka kuye ngelusuku lwemshado waNcobile. Sekela imphendvulo yakho. (2) 15.12 Ngemaphuzu LAMATSATFU phawula kutsi bafundzi labaphila ngaphasi kwesimonhlalo lesinjengesaMphotfo bagcugcuteleka njani ngemva kwekufundza lencwadzi? (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Lweti 2021 NSC UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala Bhala indzabambhalo lapho uhluta khona sakhiwo semdlalo lotsi 'Lami Lisiphetfo' ubhekise kuletihlokwana letilandzelako.  Setfulo  Sicakacaka  Luvutfondzaba Indzabambhalo ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu kwala-390. [25] UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F (Sigogodvolo ucoca naMahubhulu baselawini.) SIGOGODVOLO: Uyayibona lentfo loyentako Mahubhulu kutsi udlalela etiko njengemntfwana? MAHUBHULU: Ngiyakwati lengikwentako Sigogodvolo, ngako-ke akekho lotawungigudlula endleleni yami. 5 SIGOGODVOLO: Uyabona kutsi ucondze kubulala live ngalentfo loyentako? MAHUBHULU: Loku lifile vele? Live libulewe nguSomhlolo, hhayi mine. Wase wakubonaphi kutsi emabutfo abe ngewekutingela, hhayi kuhlasela letinye tive kutfunjwe tinkhomo nebafati? SIGOGODVOLO: Hlonipha sandla seNkhosi ngekutsi wente konkhe lekutjela 10 kona.Yekela kutentela kwakho lokuphambene, ngobe loko kutawukufaka enkingeni. MAHUBHULU: Ayikho inkinga lengitawungena kuyo ngingeniswe nguSomhlolo. Somhloko akusiyo iNkhosi yami iNkhosi yenu. SIGOGODVOLO: Utsi uphilile kahle emcondvweni wakho Mahubhulu? 15 MAHUBULU: Ngiphile saka! Loku lengikukhuluma nyalo ngingakusho embikwakhe. Angifani nani mine lenibita bugwala ngekuhlakanipha. Ulibulele Somhlolo! SIGOGODVOLO: Awunamahloni ekukhuluma iNkhosi yakho kabi. Lamuhla usesikhundleni lesikhulu nje ngalomuntfu lewulwa naye. Uyati 20 awubongi wena-uyindzangala. MAHUBHULU: Uyangetfuka nawungibita ngendzangala. Ngalamanye emavi usho kutsi ngiphuphutela boya emtimbeni wonkhe? Usho kutsi ngihlala emaweni? Usho kutsi nginelukhobo? SIGOGODVOLO: Loko lewukwentako akusibo buntfu, kepha bulwane. Kumele 25 ubonane naletinye tindvuna tikutjele kutsi lentfo lewuyentako ayemukeleki. Ubanga tinkinga letitawusinakashela sehluleke kutsi siphuma njani kuto. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/Lweti 2021 NSC MAHUBHULU: Akusimi lengibanga tinkinga, kepha ngini nine lenihamba niyewucela tihlobo letinhle. Nikwentelani loko niyekele 30 kukhulula tsine boMahubhulu sihlasele kube kanye kulale labalalako, kuphile labaphilako? SIGOGODVOLO: Shano-ke Mahubhulu, bewungamelana naZwide? Bewungamelana naNkhasa? Bewungamelana naMabhoko? Bewungamelana naMashobeni? 35 MAHUBHULU: Akekho lengimesabako kubo bonkhe labo lesewubabalile. SIGOGODVOLO: (Ahlabela) Somhlolo ulivusile, Ulivusile Somhlolo, Livuke lime ngetinyawo, Somhlol' uyentil' indzaba, 40 Umhlolo waSomhlolo! MAHUBHULU: (Ahlabela) Somhlolo ulibulele, Ulibulele Somhlolo, Life umfelafutsi, Liyawuvuswa nguMswati! 45 SIGOGODVOLO: Wagcatjwa ngenyamatane lembi wena Mahubhulu. Uyimphi ngaso sonkhe sikhatsi. MAHUBHULU: Ngitalwe ngemachawe mine labesiphakamisa sijula, kulale indvodza. Kulwa kusengatini yami. Kusukela ebuncaneni bengiphila ngekulwa. 50 SIGOGODVOLO: Yini lebangela kutsi ningevani neNkhosi? MAHUBHULU: Lokungicabanisako neNkhosi ngilokugoca tandla siphume nemikhabati, kodvwa sibe sibitwa ngemabutfo. Iyangicansula leyontfo ndvuna. [Likhasi 50–52] 17.1 Caphuna inkhulumo lekuletheksthi leveta kutsi Mahubhulu unenhloko lelukhuni akafuni kuboniswa. (2) 17.2 Hlobo luni lweludvweshu lolukhona kuletheksthi? Usho ngani? (2) 17.3 Bhala KUBILI lokungenta letheksthi lengenhla idlaleke enkhundleni. (2) 17.4 Lenkhulumo yaMahubhulu legcanyiswe kuletheksthi lengenhla imveta angumdlali lonesimilo lesinjani? Chaza. (2) 17.5 Letheksthi lengenhla iholela kusiphi sigaba sesakhiwo salomdlalo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 17.6 Emavi aMahubhulu aletsa umoya lonjani kuletheksthi lengenhla? Chaza. (2) 17.7 Uyavumelana yini nalesincumo saMahubhulu sekucitsa umbuso weNkhosi Somhlolo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 17.8 Nguliphi ligalelo lelifakwa yiNkhosi Somhlolo embusweni wayo ngekuteka kuletinye tive lakhelene nato? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/Lweti 2021 NSC 17.9 Hlatiya likhono lembhali lekwetfula Mahubhulu kulomdlalo. (2) 17.10 Ucabanga kutsi Mahubhulu uyitfutfukise ngayiphi indlela ingcikitsi yalomdlalo? Chaza. (2) 17.11 Ngesigameko SINYE hlola kutsi Mahubhulu ukukhombise njani kuba yinyoka kulomdlalo. (2) 17.12 Ngemaphuzu LAMATSATFU phawula kutsi emakhosi labusa ngaphasi kwesimonhlalo lesinjengeseNkhosi Somhlolo agcugcuteleka njani ngekufundza lomdlalo. (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all