Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

MemorandumsiSwati HLGrade 1220218 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2021 TICONDZISO TEKUMAKA EMAMAKI: 70 Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA A: SIVISISO – 30 EMAMAKI Ticondziso tekumaka sivisiso:  Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni lemidze ngobe injongongco kuvisisa. Akuvele kutsi liphutsa liboniwe.  Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.  Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.  Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.  Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.  Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.  Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.  Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale imphendvulo ngalokugcwele. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 1 1.1 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI A 1.1.1 Lihlanganisa tinhlanga letahlukahlukene/Emasiko lahlukahlukene/ Tilwimi letehlukahlukene. (Kunye kwaloku.) (1) 1.1.2 Ulucedze ngekushicilela tilwimi letilishumi nakunye kutsi tibe semtsetfweni./ Ngekwemtsetfosisekelo tonkhe tilwimi tiyalingana (1) 1.1.3 Mhla tingemashumi lamabili nakune. (Lokubalulekile ngulolusuku hhayi inyanga.) (1) 1.1.4 Kuhaya tinkondlo. (1) 1.1.5 C/ Ummbila logayingiwe. (1) 1.1.6 Sixhosa/Sisutfu/Singisi/Sibhunu (Kunye kwaloku.) (1) 1.1.7 Kusita lusha kutsi lutiphatse kahle/Kufundzisa lusha imisebenti yetandla/Kutigcabha ngemvelaphi yalo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.8 Batali bangakhulumisa bantfwababo ngelulwimi lwemdzabu/ Kubafundzela imibhalo lebhalwe ngelulwimi lwemdzabu/ Kubatsengela imibhalo yesintfu kutsi bayifundze. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.9 Kuletsa bunye/Kukhombisa kubumbana/Kukhombisa lutsandvo lwalokwentiwako nobe lwelive labo /nekwesekelana. Kuletsa inhlonipho nesitfunti. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.10 Kuba ngumsakati/ Kuhumusha/Kubhala emabhuku/Kuba ngumdlali wasesiteji. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.11 Tiwutfutfukisa ngekutsi letindzawo letivakashelwako tikhokhelwa imali/kuletindzawo kunemikhicito letsengiswako/ Tindzawo tekulala tiyabhadalelwa/Kudala ematfuba emsebenti. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 1.1.12 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Labavumako batawesekela ngekutsi: Bantfwana etikolweni sebafundza mahhala/Batfola kudla kwamahhala/Kutfolakala kwemali yesondlo/Bantfu sebanemalungelo. Labangavumi batawesekela ngalokunembako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 1.1.13 Igcugcutela kutsi bantfu baphile ngendlela lebebaphila ngayo kadzeni yekulandzela emasiko nemihambo/Kutsi bantfu bente tintfo lebetentiwa kudzala njengekuvunula, kugidza imigidvo yesintfu, kupheka kudla kwesintfu nekulima tilimo tesintfu. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka 1.2 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI B 1.2.1 Ludziwo/Lihlelo. (Kunye kwaloku.) (1) 1.2.2 Bane. (1) 1.2.3 Ngekwelisiko kukhombisa inhlonipho/ Ugucele kutsi akhone kusebenta kahle. (1) 1.2.4 Imphuphu/Imbasha/Emancobo. (Naletinye tinhlobo letikhicitwa ngulokudla temukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 1.2.5 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako: Labavumako batawesekela ngekutsi: Bebatilimela lokudliwako/Bebatakhela kwekulondvolota nekufaka kudla ngaphandle kwekutsenga leto tintfo tekwakha. Labangavumi batawesekela ngemibono yabo lenembako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 1.2.6 Itheksthi B inebudlelwano netheksthi A ngekutsi: Omabili lamatheksthi akhuluma ngekudla kwesintfu/Omabili atsintsa bobabe/Omabili akhuluma ngamake lolungisa kudla kwesintfu. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (4) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA B: SIFINYETO – 10 EMAMAKI UMBUTO 2 Kumakwa kwesifinyeto kulawulwa ngemaphuzu lacondzene ngco netheksthi. Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako:  Kwabiwa kwemamaki: o Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7), (1 limaki labelwa liphuzu ngalinye). o Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi. o Samba semamaki: 10.  Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama akhe: o 1–3 emaphuzu langiwo nika 1 limaki. o 4–5 emaphuzu langiwo nika 2 emamaki. o 6–7 emaphuzu langiwo nika 3 emamaki.  Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe kunjalo etheksthini: o 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi. o 4–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe 1 limaki lelulwimi. o 2–3 ticashunwa nika 2 emamaki elulwimi. o 0–1 Sicashunwa nika 3 emamaki elulwimi. CAPHELA:  Sibalo semagama: o Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe esifinyetweni. o Kungabokhishwa emamaki nangabe umhlolwa angakalikhombisi linani lemagama lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama lasetjentisiwe. o Nangabe linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike ekugcineni kwemusho wekugcina ngetulu kwelinani lemisiwe, uyekele incenye lesele yesifinyeto. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka UMONGO WESIFINYETO Umhlolwa akavete tintfo letilusito letentiwa bodokotela bengcondvo ebantfwini. EMAPHUZU LABALULEKILE LEKUMELE AVELE ESIFINYETWENI: Bodokotela bengcondvo bavuselela similo semuntfu lobukene netinkinga. Babambisana nebatali, bothishela nalabanye bantfu ekulungiseni simo semntfwana. Labodokotela bahlola indlela ingcondvo yemuntfu legcina ibuye ikhumbule ngayo lwati netintfo. Babuka indlela yekukhula kwemuntfu ngekwetigaba kusukela kulabancane kuye kulabadzala. Labodokotela bahlola kutsi bashayeli betindiza basesimeni setemphilo lesihle yini nekutsi batiphatsa njani. Batfola lwati ngetebugebengu bekweba ngetheknoloji, nebekubalekela kondla bantfwana. Bahlola tikhangisi babuye basite bosomabhizinisi ekutibhaleni nangabe tingadvonsi emehlo ebatsengi. [65 emagama] Sicashunwa Emagama emhlolwa 1 '…kuvuselela similo saloyo muntfu lobukene 1 Bodokotela bengcondvo bavuselela nalobumatima.' similo semuntfu lobukene netinkinga. 2 '…badlala indzima yekuchumana nebatali, 2 Babambisana nebatali, bothishela bothishela, nalabanye balungise simo kutsi nalabanye bantfu ekulungiseni simo sibe yimphumelelo.' semntfwana. 3 '…kubuka indlela ingcondvo lelondvolota 3 Labodokotela bahlola indlela ingcondvo ngayo lwati nasekukhumbuleni tintfo.' yemuntfu legcina ibuye ikhumbule ngayo lwati netintfo. 4 '…babuka ingcondvo yemntfwana 4 Kubuka indlela yekukhula kwemuntfu lomncane, longena esigabeni sekukhula ngekwetigaba kusukela kulabancane kanye nebantfu labadzala kutsi kukhula kuye kulabadzala. kwabo kuyahambisana yini neminyaka yabo. 5 '…bahlola temphilo, kutiphatsa 5 Labodokotela bahlola kutsi bashayeli kwebashayeli betindiza nalabanye betindiza basesimeni semphilo lesikahle basebenti basetindizeni.' yini nekutsi batiphatsa njani. 6 '… bayakhona kutfola budlelwane balobo 6 Batfola lwati ngetebugebengu bekweba bugebengu ngekusebentisa lwati labanalo ngethekhnoloji, nebekubalekela kondla kanye nemtsetfo.' bantfwana. 7 '…labatawusita emabhizinisi ato ngekuhlola 7 Bahlola tikhangisi babuye basite kutsi batsengi bayatilandzelela yini bosomabhizinisi ekutibhaleni nangabe tikhangisi letibhaliwe babuye basite tingadvonsi emehlo ebatsengi. nasekubhalweni kwato.' SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI - 30 EMAMAKI Ticondziso tekumaka SIGABA C.  Sipelingi/Lupelomagama:  Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/ lupelomagama lunemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja inshokutsi yalelo gama.  Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.  Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/ timphawu letifanele.  Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.  Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse, akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele. UMBUTO 3: SIKHANGISI 3.1 Letinhlavu talesicubulo tibhalwe taba tinkhulu/Tigcanyisiwe. (Kunye kwaloku.) (1) 3.2 Litsatsa luhlangotsi ngekutsi labanemali lencane angeke bakhone kufakelwa labomehlwana/Labomehlwana bayabita bangatsengwa bantfu labasebentako kuphela. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 3.3 Titsengele wakho Mehlwana, utfole lomunye ngelinani leliphasi. (1) 3.4 Halala kulowo lotawutitsengela bona! (1) 3.5 Inkhulumo leyimfundzisolite, ngobe nobe ungaba nabo labomehlwana angeke uvule umnyango imini nebusuku. (2) 3.6 Kutsatfwa sisho 'kulala benyoni' sisetjentiswe emshweni kuveta inchazelo lesho kulalela eluvalweni/Kulala wetfukile. Sib. Bafundzi balala benyoni ngelusuku lolwendvulela imiphumela yabo yakamatekuletjeni. (2) 3.7 Lenkhulumo itsintsa imiva yemadvodza ngekutsi iveta kwangatsi onkhe emadvodza atigebengu kantsi akhona lacotfo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Lweti 2021 NSC – Ticondziso Tekumaka UMBUTO 4: IKHATHUNI 4.1 Kukhala sami sicatfulo lapha! (1) 4.2 Indlela lahleli ngayo/Kubonakala umjuluko ebusweni bakhe/Sikhatsi besesihambile. (Kunye kwaloku.) (1) 4.3 Ukhombisa kumangala/ Kwetfuka/Kushaywa luvalo. (Kunye kwaloku.) (1) 4.4 Sukuma utewetfula inkhulumo yakho. (1) 4.5 B/Inkhulumo letsintsa imiva. (1) 4.6 Besekuthule dvu. (1) 4.7 Kusetjentiswa ligama lelicindzetelwe 'sihlalo' kuveta umcondvojula lochaza kuba sesikhundleni. Sib. Sihlalo welikomiti lebatali ubambe umhlangano nebafundzi. (2) 4.8 Inkhulumo letsatsa luhlangotsi ngobe bakhona labanye labangenisa sinkhwa endlini babe bangakafundzi kepha benta imisebenti leyehlukahlukene naletinye tindlela tekutfola imali. (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI 5.1 C/Nkt. Khubonye. (1) 5.2 Ungatikhotsa engcozeni kutfola umsebenti emntfwini longamati. (1) 5.3 Kuguculwa ligama lelidvwetjelwe 'lowatfola' libe semphambosini yekwentiwa. Maningi nematfuba latfolwa kuto nangabe ufuna umsebenti. (1) 5.4 Kucedzelwa umusho logcanyisiwe endzimeni yesitsatfu ngemusho lokhontile lomele sizatfu. Sib. Kulukhuni kwetsemba bantfu lomuhla ngobe sekugcwele bugebengu eveni. (1) 5.5 Kusetjentiswa sento 'khuluma' emshweni losendleleni lesalibito. Sib. Bafundzi bayavilapha kukhuluma nakwentiwa luhlolo lwetemlomo. (2) 5.6 Kwakhiwa umusho lonelibitomfutiselo weligama 'bantfu'. Sib. Umfati waseJozi uboshelwe kweba. (2) 5.7 Kusetjentiswa ligama lelihloniphisa 'bafana' lelibhalwe lagcanyiswa endzimeni yekugcina emshweni. Sib. Gogo ucocela bakhaphelwano inganekwane. (2) [10] SAMBA SESIGABA C: 30 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all