Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
LWETI 2021
TICONDZISO TEKUMAKA
EMAMAKI: 70
Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2021 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 373.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC November Exam 2021
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary20 marks
- Question 1.2Kufundza nekubuka (Reading and Viewing) — non-literary10 marks
- Question 3Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)10 marks
- Question 4Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)10 marks
- Question 5Tinhlaka nemitsetfo yelulwimi (Language Structures and Conventions)10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA A: SIVISISO – 30 EMAMAKI
Ticondziso tekumaka sivisiso:
Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
lemidze ngobe injongongco kuvisisa. Akuvele kutsi liphutsa liboniwe.
Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa
LICINISO/LIPHUTSA nobe LICINISO/UMBONO, onkhe emamaki anikwa
sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
imphendvulo ngalokugcwele.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 1
1.1 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI A
1.1.1 Lihlanganisa tinhlanga letahlukahlukene/Emasiko lahlukahlukene/
Tilwimi letehlukahlukene. (Kunye kwaloku.) (1)
1.1.2 Ulucedze ngekushicilela tilwimi letilishumi nakunye kutsi tibe
semtsetfweni./ Ngekwemtsetfosisekelo tonkhe tilwimi
tiyalingana (1)
1.1.3 Mhla tingemashumi lamabili nakune. (Lokubalulekile
ngulolusuku hhayi inyanga.) (1)
1.1.4 Kuhaya tinkondlo. (1)
1.1.5 C/ Ummbila logayingiwe. (1)
1.1.6 Sixhosa/Sisutfu/Singisi/Sibhunu (Kunye kwaloku.) (1)
1.1.7 Kusita lusha kutsi lutiphatse kahle/Kufundzisa lusha imisebenti
yetandla/Kutigcabha ngemvelaphi yalo. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
1.1.8 Batali bangakhulumisa bantfwababo ngelulwimi lwemdzabu/
Kubafundzela imibhalo lebhalwe ngelulwimi lwemdzabu/
Kubatsengela imibhalo yesintfu kutsi bayifundze.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
1.1.9 Kuletsa bunye/Kukhombisa kubumbana/Kukhombisa lutsandvo
lwalokwentiwako nobe lwelive labo /nekwesekelana. Kuletsa
inhlonipho nesitfunti. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
1.1.10 Kuba ngumsakati/ Kuhumusha/Kubhala emabhuku/Kuba ngumdlali
wasesiteji. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili
kwaloku.) (2)
1.1.11 Tiwutfutfukisa ngekutsi letindzawo letivakashelwako
tikhokhelwa imali/kuletindzawo kunemikhicito letsengiswako/
Tindzawo tekulala tiyabhadalelwa/Kudala ematfuba emsebenti.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
1.1.12 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Labavumako batawesekela ngekutsi:
Bantfwana etikolweni sebafundza mahhala/Batfola kudla
kwamahhala/Kutfolakala kwemali yesondlo/Bantfu
sebanemalungelo.
Labangavumi batawesekela ngalokunembako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
1.1.13 Igcugcutela kutsi bantfu baphile ngendlela lebebaphila ngayo
kadzeni yekulandzela emasiko nemihambo/Kutsi bantfu bente
tintfo lebetentiwa kudzala njengekuvunula, kugidza imigidvo
yesintfu, kupheka kudla kwesintfu nekulima tilimo tesintfu.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
1.2 TIMPHENDVULO TETHEKSTHI B
1.2.1 Ludziwo/Lihlelo. (Kunye kwaloku.) (1)
1.2.2 Bane. (1)
1.2.3 Ngekwelisiko kukhombisa inhlonipho/ Ugucele kutsi akhone
kusebenta kahle. (1)
1.2.4 Imphuphu/Imbasha/Emancobo. (Naletinye tinhlobo letikhicitwa
ngulokudla temukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
1.2.5 Imibono itawehluka ifake ekhatsi loku lokulandzelako:
Labavumako batawesekela ngekutsi:
Bebatilimela lokudliwako/Bebatakhela kwekulondvolota nekufaka
kudla ngaphandle kwekutsenga leto tintfo tekwakha.
Labangavumi batawesekela ngemibono yabo lenembako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
1.2.6 Itheksthi B inebudlelwano netheksthi A ngekutsi:
Omabili lamatheksthi akhuluma ngekudla kwesintfu/Omabili
atsintsa bobabe/Omabili akhuluma ngamake lolungisa kudla
kwesintfu. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (4)
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA B: SIFINYETO – 10 EMAMAKI
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeto kulawulwa ngemaphuzu lacondzene ngco netheksthi.
Sifinyeto kufanele simakwe ngalendlela lelandzelako:
Kwabiwa kwemamaki:
o Emamaki lasikhombisa (7) abelwe emaphuzu lasikhombisa (7), (1 limaki
labelwa liphuzu ngalinye).
o Emamaki lamatsatfu (3) abelwe lulwimi.
o Samba semamaki: 10.
Kwabiwa kwemamaki labelwe lulwimi nangabe umhlolwa asebentise
emagama akhe:
o 1–3 emaphuzu langiwo nika 1 limaki.
o 4–5 emaphuzu langiwo nika 2 emamaki.
o 6–7 emaphuzu langiwo nika 3 emamaki.
Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe
kunjalo etheksthini:
o 6–7 ticashunwa umhlolwa akanganikwa emamaki elulwimi.
o 4–5 ticashunwa umhlolwa akanikwe 1 limaki lelulwimi.
o 2–3 ticashunwa nika 2 emamaki elulwimi.
o 0–1 Sicashunwa nika 3 emamaki elulwimi.
CAPHELA:
Sibalo semagama:
o Labamakako kumele bacinisekise linani lemagama lelisetjentiswe
esifinyetweni.
o Kungabokhishwa emamaki nangabe umhlolwa angakalikhombisi linani
lemagama lasetjentisiwe nobe abhale linani lelingasilo lemagama
lasetjentisiwe.
o Nangabe linani lemagama lingetulu kwalelo lelimisiwe, fundza ufike
ekugcineni kwemusho wekugcina ngetulu kwelinani lemisiwe, uyekele
incenye lesele yesifinyeto.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMONGO WESIFINYETO
Umhlolwa akavete tintfo letilusito letentiwa bodokotela bengcondvo ebantfwini.
EMAPHUZU LABALULEKILE LEKUMELE AVELE ESIFINYETWENI:
Bodokotela bengcondvo bavuselela similo semuntfu lobukene netinkinga.
Babambisana nebatali, bothishela nalabanye bantfu ekulungiseni simo semntfwana.
Labodokotela bahlola indlela ingcondvo yemuntfu legcina ibuye ikhumbule ngayo lwati
netintfo. Babuka indlela yekukhula kwemuntfu ngekwetigaba kusukela kulabancane
kuye kulabadzala.
Labodokotela bahlola kutsi bashayeli betindiza basesimeni setemphilo lesihle yini
nekutsi batiphatsa njani. Batfola lwati ngetebugebengu bekweba ngetheknoloji,
nebekubalekela kondla bantfwana. Bahlola tikhangisi babuye basite bosomabhizinisi
ekutibhaleni nangabe tingadvonsi emehlo ebatsengi.
[65 emagama]
Sicashunwa Emagama emhlolwa
1 '…kuvuselela similo saloyo muntfu lobukene 1 Bodokotela bengcondvo bavuselela
nalobumatima.' similo semuntfu lobukene netinkinga.
2 '…badlala indzima yekuchumana nebatali, 2 Babambisana nebatali, bothishela
bothishela, nalabanye balungise simo kutsi nalabanye bantfu ekulungiseni simo
sibe yimphumelelo.' semntfwana.
3 '…kubuka indlela ingcondvo lelondvolota 3 Labodokotela bahlola indlela ingcondvo
ngayo lwati nasekukhumbuleni tintfo.' yemuntfu legcina ibuye ikhumbule
ngayo lwati netintfo.
4 '…babuka ingcondvo yemntfwana 4 Kubuka indlela yekukhula kwemuntfu
lomncane, longena esigabeni sekukhula ngekwetigaba kusukela kulabancane
kanye nebantfu labadzala kutsi kukhula kuye kulabadzala.
kwabo kuyahambisana yini neminyaka
yabo.
5 '…bahlola temphilo, kutiphatsa 5 Labodokotela bahlola kutsi bashayeli
kwebashayeli betindiza nalabanye betindiza basesimeni semphilo lesikahle
basebenti basetindizeni.' yini nekutsi batiphatsa njani.
6 '… bayakhona kutfola budlelwane balobo 6 Batfola lwati ngetebugebengu bekweba
bugebengu ngekusebentisa lwati labanalo ngethekhnoloji, nebekubalekela kondla
kanye nemtsetfo.' bantfwana.
7 '…labatawusita emabhizinisi ato ngekuhlola 7 Bahlola tikhangisi babuye basite
kutsi batsengi bayatilandzelela yini bosomabhizinisi ekutibhaleni nangabe
tikhangisi letibhaliwe babuye basite tingadvonsi emehlo ebatsengi.
nasekubhalweni kwato.'
SAMBA SESIGABA B: 10
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI - 30 EMAMAKI
Ticondziso tekumaka SIGABA C.
Sipelingi/Lupelomagama:
Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
lupelomagama lunemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
inshokutsi yalelo gama.
Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
timphawu letifanele.
Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.
UMBUTO 3: SIKHANGISI
3.1 Letinhlavu talesicubulo tibhalwe taba tinkhulu/Tigcanyisiwe. (Kunye kwaloku.) (1)
3.2 Litsatsa luhlangotsi ngekutsi labanemali lencane angeke bakhone kufakelwa
labomehlwana/Labomehlwana bayabita bangatsengwa bantfu labasebentako
kuphela. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
3.3 Titsengele wakho Mehlwana, utfole lomunye ngelinani leliphasi. (1)
3.4 Halala kulowo lotawutitsengela bona! (1)
3.5 Inkhulumo leyimfundzisolite, ngobe nobe ungaba nabo labomehlwana angeke
uvule umnyango imini nebusuku. (2)
3.6 Kutsatfwa sisho 'kulala benyoni' sisetjentiswe emshweni kuveta inchazelo
lesho kulalela eluvalweni/Kulala wetfukile.
Sib.
Bafundzi balala benyoni ngelusuku lolwendvulela imiphumela yabo
yakamatekuletjeni. (2)
3.7 Lenkhulumo itsintsa imiva yemadvodza ngekutsi iveta kwangatsi onkhe
emadvodza atigebengu kantsi akhona lacotfo. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Lweti 2021
NSC – Ticondziso Tekumaka
UMBUTO 4: IKHATHUNI
4.1 Kukhala sami sicatfulo lapha! (1)
4.2 Indlela lahleli ngayo/Kubonakala umjuluko ebusweni bakhe/Sikhatsi
besesihambile. (Kunye kwaloku.) (1)
4.3 Ukhombisa kumangala/ Kwetfuka/Kushaywa luvalo. (Kunye kwaloku.) (1)
4.4 Sukuma utewetfula inkhulumo yakho. (1)
4.5 B/Inkhulumo letsintsa imiva. (1)
4.6 Besekuthule dvu. (1)
4.7 Kusetjentiswa ligama lelicindzetelwe 'sihlalo' kuveta umcondvojula lochaza
kuba sesikhundleni.
Sib.
Sihlalo welikomiti lebatali ubambe umhlangano nebafundzi. (2)
4.8 Inkhulumo letsatsa luhlangotsi ngobe bakhona labanye labangenisa sinkhwa
endlini babe bangakafundzi kepha benta imisebenti leyehlukahlukene
naletinye tindlela tekutfola imali. (2)
[10]
UMBUTO 5: IPHROZI
5.1 C/Nkt. Khubonye. (1)
5.2 Ungatikhotsa engcozeni kutfola umsebenti emntfwini longamati. (1)
5.3 Kuguculwa ligama lelidvwetjelwe 'lowatfola' libe semphambosini yekwentiwa.
Maningi nematfuba latfolwa kuto nangabe ufuna umsebenti.
(1)
5.4 Kucedzelwa umusho logcanyisiwe endzimeni yesitsatfu ngemusho lokhontile
lomele sizatfu.
Sib.
Kulukhuni kwetsemba bantfu lomuhla ngobe sekugcwele bugebengu eveni. (1)
5.5 Kusetjentiswa sento 'khuluma' emshweni losendleleni lesalibito.
Sib.
Bafundzi bayavilapha kukhuluma nakwentiwa luhlolo lwetemlomo. (2)
5.6 Kwakhiwa umusho lonelibitomfutiselo weligama 'bantfu'.
Sib.
Umfati waseJozi uboshelwe kweba. (2)
5.7 Kusetjentiswa ligama lelihloniphisa 'bafana' lelibhalwe lagcanyiswa endzimeni
yekugcina emshweni.
Sib.
Gogo ucocela bakhaphelwano inganekwane. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA C: 30
SAMBA SAKO KONKHE: 70
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2020 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper