Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
LIBANGA 12
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
LWETI 2019
EMAMAKI: 80
SIKHATSI: Ema-awa 2½
Leliphepha linemakhasi la-30.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Question Paper
Grade 12 siSwati HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 30 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · siswati. Question paper, 30 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 30
- File size
- 490.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 30
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 5Lubukhwari (Literature — Set Works)10 marks
- Question 7Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 9Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 11Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 13Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 15Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Lweti 2019
NSC
TICONDZISO KULABAHLOLWAKO
1. Fundzisisa leticondziso ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.
2. Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
lalokucuketfwe bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
ngetincwadzi lotifundze lonyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.
3. Liphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINTSATFU:
SIGABA A: Tinkondlo (30)
SIGABA B: Inoveli/Temdzabu (25)
SIGABA C: Umdlalo (25)
4. ISIHLANU IMIBUTO lefanele uyiphendvule seyiyonkhe: ESIGABENI A
imibuto MITSATFU, ESIGABENI B MUNYE, ESIGABENI C MUNYE
ngalendlela:
SIGABA A:TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI – Phendvula imibuto ibe MIBILI.
ETINKONDLWENI LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI – Uphocelelekile
kuphendvula lombuto.
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
Phendvula umbuto ube MUNYE.
SIGABA C: UMDLALO
Phendvula umbuto ube MUNYE.
5. KUKHETFWA KWETIMPHENDVULO TESIGABA B (INOVELI/TEMDZABU)
NESIGABA C (UMDLALO)
Phendvula KUPHELA imibuto yenoveli/temdzabu loyifundzile kanye
nemdlalo lowufundzile.
Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE
UMBUTO EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula
umbuto wendzabambhalo ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi
uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C. Uma uphendvule imibuto
lemifisha ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule umbuto
wendzabambhalo ESIGABENI C. Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute
usitakale.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Lweti 2019
NSC
6. BUDZE BETIMPHENDVULO
Imibuto yendzabambhalo etinkondlweni kufanele iphendvulwe
ngemagama la-190–240.
Indzabambhalo yenoveli/temdzabu nemdlalo kufanele iphendvulwe
ngemagama la-340–390.
Budze betimphendvulo temibuto lemifisha bufanele buhambisane
nelinani lemamaki labekiwe. Labahlolwako kufanele banganhlanhlatsi.
7. Fundzisisa kahle ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO SIGABA.
8. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
ephepheni lemibuto.
9. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.
10. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi:
SIGABA A: Lokungenani emaminithi la-40
SIGABA B: Lokungenani emaminithi la-55
SIGABA C: Lokungenani emaminithi la-55
11. Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Lweti 2019
NSC
LOKUCUKETFWE
Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi bakwati kukhetsa imibuto labafuna kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.
SIGABA A: TINKONDLO
Tinkondlo letifundvwe eklasini: Phendvula nobe nguYIPHI imibuto LEMIBILI.
INOMBOLO YEMBUTO UMBUTO EMAMAKI LIKHASI
1. 'Shukela' Umbuto loyindzatjanambhalo 10 6
2. 'Mabitw' Asabele' Imibuto lemifisha 10 7
3. 'Lomculo Ngiyawutsandza' Imibuto lemifisha 10 8
4. 'Ngoneni Kuwe Mhlaba' Imibuto lemifisha 10 9
NA
Inkondlo lengakafundvwa eklasini: Uphocelekile kuphendvula lombuto.
5. 'Angivusi Magcubu' Imibuto lemifisha 10 10
*CAPHELA: Phendvula UMBUTO MUNYE WENDZABAMBHALO kanye NAMUNYE UMBUTO
EMIBUTWENI LEMIFISHA. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto wendzabambhalo
ESIGABENI B, uphocelelekile kutsi uphendvule imibuto lemifisha ESIGABENI C.
ESIGABENI B naseSIGABENI C, phendvula umbuto MUNYE kuphela.
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
INOVELI: Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli laphakanyisiwe.
6. Liphume Nebovu Umbuto loyindzabambhalo 25 12
7. Liphume Nebovu Imibuto lemifisha 25 12
8. Kubamba Letingelako Umbuto loyindzabambhalo 25 15
9. Kubamba Letingelako Imibuto lemifisha 25 15
10. Tibopho Telutsandvo Umbuto loyindzabambhalo 25 18
11. Tibopho Telutsandvo Imibuto lemifisha 25 18
NOBE
TEMDZABU: Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lephakanyisiwe.
12. Silulu SeMaswati Umbuto loyindzabambhalo 25 21
13. Silulu SeMaswati Imibuto lemifisha 25 22
SIGABA C: UMDLALO
Phendvula umbuto ube MUNYE kulemidlalo lephakanyisiwe.
14. Kutawuba Njalo Umbuto loyindzabambhalo 25 25
15. Kutawuba Njalo Imibuto lemifisha 25 25
16. Lami Lisiphetfo Umbuto loyindzabambhalo 25 28
17. Lami Lisiphetfo Imibuto lemifisha 25 28
CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, munye umbuto lophendvuliwe ufanele ube YINDZABAMBHALO
nobe IMIBUTO LEMIFISHA. Awukavumeleki kutsi uphendvule imibuto
leyindzabambhalo LEMIBILI nobe imibuto lemifisha LEMIBILI.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Lweti 2019
NSC
LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA
Lelikhasi litawusita bahlolwa kutsi babone kutsi baphendvule linani lemibuto
lekunguyona lekumele bayiphendvule.
SIGABA TINOMBOLO LINANI LEMIBUTO BEKA
TEMIBUTO LEPHENDVULWAKO LUPHAWU
A: TINKONDLO
(Tinkondlo letifundvwe eklasini) 1–4 2
A: TINKONDLO
(Inkondlo lengakafundvwa 5 1
eklasini)
B: INOVELI/TEMDZABU
(Indzabambhalo nobe imibuto 6–13 1
lemifisha)
C: UMDLALO
(Indzabambhalo nobe imibuto 14–17 1
lemifisha)
CAPHELA: ESIGABENI B ne-C, cinisekisa kutsi uphendvule YINYE INDZABAMBHALO
NAMUNYE umbuto WEMIBUTO LEMIFISHA.
Awukavumeleki kutsi uphendvule imibuto leyindzabambhalo LEMIBILI nobe
imibuto lemifisha LEMIBILI.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Lweti 2019
NSC
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
Khetsa tinkondlo tibe TIMBILI bese uphendvula imibuto lelandzelako.
UMBUTO 1: UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
SHUKELA – FC Nkosi
1 Kantsi wena ungushukela lonjani
2 Ngoba bonkhe boshukela bayanongotela.
3 Bonkhe boshukela bamnandzi,
4 Bonkhe boshukela bayatsandvwa,
5 Ngobe bayintsandvokati ebantfwaneni,
6 Kepha wena awunjalo,
7 Usitsa sawonkhewonkhe.
8 Ungena sinyenyela endvodzeni,
9 Uyidle kancane, kancane, kancane,
10 Uyishaye kusale lutsi.
11 Umfati we-Afrika awumuva
12 Naye umshaya umbeke le.
13 Ushaya emalunga kusangane ingcondvo.
14 Kusale lithuna kulilwe lesimatsambo.
15 Ngoba udla ungatishiyeli.
16 Ngiyayesaba imisebenti yakho
17 Lekhalisa wonkhe umuntfu loyenta kuye.
18 Ungenisa kwelikamela endlini yendvodza.
19 Ungene sakudlala ingcondv' idideke
20 Ingaboni kutsi sewukhona,
21 Ingani ungakhulekela vele
22 Uyati utawuncandvwa esangweni,
23 Ungenisa kwenyoka emgodzini longasiwayo.
24 Shukela ndzini kantsi unjani?
25 Ungusathane lowacoshwa ezulwini.
26 Ungusathane lucobo,
27 Ngekubhucabhuca umndeni,
28 Kusale kukhala libhungane ekhaya.
29 Ingabe wachamukaphi?
30 Ingabe wekutalwa kuphi?
31 Unyoko wabol' ematfumbu.
32 Hamba, natsi asikudzingi,
33 Shona khona elwandle,
34 Njengemadimoni aseBhayibhelini
35 Natsi siyamfuna Lomphilo,
36 Natsi siyamfuna Lokuthula,
37 Sihlale ngekuthula siphilile,
38 Hamba, khohlwa ngatsi.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Lweti 2019
NSC
Bhala indzatjanambhalo lapho ucoca khona ngesakhiwo sangekhatsi ubhekise
kulemigca legcanyisiwe enkondlweni.
Budze bemphendvulo yakho abube ngemagama langabi ngaphasi kwala-190 kodvwa
angabi ngetulu kwala-240. [10]
UMBUTO 2: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
MABITW' ASABELE – SC Msibi
1 Bakubita ngemagama lamanyenti,
2 Ngobe kwentenjani makhalekhukhwini?
3 Bats' ungumabitw' asabele,
4 Ngobe kwentenjani makhalekhukhwini?
5 Ngitjele ngitewutekela situkulwane
6 Sayitolo lesihamb' ungakabikhona!
7 Ngitjele nesitukulwane sakusasa
8 Ngebuchwepheshe lobubonakele kuwe!
9 Khala mlingo webuchwepheshe lobusha,
10 Ngobe sekukhona lokuncintile
11 Lowente kuts' uze udzedzese kangaka!
12 Ticeketse ceketsile, ticeketse,
13 Takho tindzaba ticwebe timbitakati,
14 Utihambisa ngeligagasi lemoya.
15 Kudzela lowat' umlingo wekusebenta kwakho!
16 Bakucwaningile bongcondvonkhulu
17 Batitfola tindlela tekukusebentisa
18 Nembal' awuzang' ube nenkhani.
19 Ubahloniphile waya lapho bakutfuma khona,
20 Ngob' utfunywa ungakhonondzi,
21 Uyavuma kulokutfumako
22 Ugijime ungaphumuli nawutfunyiwe,
23 Ngalo ligagasi lakho lemoya.
24 Ngiko loku bats' ungumabitw' asabele!
2.1 Nguluphi luhlobo lwesifanamsindvo lesicuketfwe ngumugca we-13? (1)
2.2 Kukhetseka kwemagama latsi, 'Ligagasi lemoya,' kuhambisana njani
naMabitwasabele? (1)
2.3 Hlobo luni lwekumuntfutisa loluvetwa ngumugca we-9 kulenkondlo lengenhla? (1)
2.4 Nguyiphi inshokutsi lejulile lefanele umugca we-8? Nika YINYE. (1)
2.5 Phawula ngeligalelo leliletfwa ngumugca we-12 kulenkondlo lengenhla. (2)
2.6 Uyavumelana yini nekutsi ingcikitsi yalenkondlo imayelana netekuchumana?
Sekela imphendvulo yakho. (2)
2.7 Hlatiya lokushiwo ligama lelicindzetelwe emgceni we-11. (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Lweti 2019
NSC
UMBUTO 3: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
LOMCULO NGIYAWUTSANDZA – ME Masina
1 Lomculo ngiyawutsandza,
2 Ungikhumbuta tinsuku tayitolo nakutsanti,
3 Laph' emasi nemabele kwakukudla kwemihla,
4 Emadvodz' adl' inyam' ayehlise ngemhluti
5 Abuy' anats' umcombotsi.
6 Ngitsandza kuhlelenjiswa kwetinsimbi kuwo,
7 Ngitsandza kuhlangana kwemisindvo kuwo,
8 Lokungitsatsa kungikhuphule
9 Kungewet' imifula nemawa;
10 Kungicancis' imicansa
11 Netintsaba letimakheleketse,
12 Ngite ngifike lapho ngingati khona.
13 Lomcul' utfob' emanceb' ubusis' inhlitiyo,
14 Utfob' umphefumulo lowephukile,
15 Ungikhumbut' emachawe lamadzala,
16 Emachawe lesaba matsambomhlophe,
17 BoZakes Nkhosi naboSpokes Mashiyane,
18 Yeb' emachawe langek' afe kuma-Afrika.
19 Lomcul' ungikhumbut' umculo wetinyoni
20 Letihlabelel' etikwenkhokhokho,
21 Mhla ngilandza emabel' emasimin' ababe,
22 Yebo, tatihlabelela kamnandzi.
23 Lomculo lengiwuvako
24 Yebo, lomculo lengiwulalele,
25 Uyangibusisa futs' uyangitfoba
26 Impela lomculo ngiyawutsandza.
3.1 Bhala bunkondlo lobutfolakala emgceni we-24 walenkondlo. (1)
3.2 Nguwaphi emagama lasendzimeni ye-3 lakha luchumano loluvundlile
kulenkondlo? (1)
3.3 Sinongo sini lesisetjentiswe emgceni we-13? (1)
3.4 Imbongi beyikusiphi simo semoya nayibhala lenkondlo? (1)
3.5 Ucabanga kutsi ngumuphi umlayeto sonkondlo lawutjela tetsamelilwati
ngemugca we-24 newe-25 kulenkondlo lengenhla? (2)
3.6 Ngekubona kwakho, kukhetseka kwemagama lacindzetelwe emgceni we-6
kuhlangana ngayiphi indlela nemculo wetinyoni kulenkondlo lengenhla?
Chaza. (2)
3.7 Phawula ngemphumelelo yembhali yekusebentisa timphawu tekubhala
emgceni we-4 newe-5 kulenkondlo lengenhla? (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Lweti 2019
NSC
UMBUTO 4: IMIBUTO LEMIFISHA
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
NGONENI KUWE MHLABA? – MS Mbuyane
1 Ngabe yini lenkhulu nalengakanani loyilindzele kimi?
2 Ngobe kuwe ngingumhambi nesivakashi,
3 Ngiphambukele kutsintsitsa ludzaka etinyaweni,
4 Ngitfole nemandla ekuhamba lendlela leseyindze,
5 Lemkhawulo wayo usitfombe netifiso tami,
6 Tifiso temkhatsi lomhlophe nemivila leluhlata.
7 Ngagob' emadlangala kuwe Mhlaba,
8 Nginelitsemba lekutfotjwa umtimba lovuvukile,
9 Ugcwele butsakatsaka bekudzinwa
10 Nginelitsemba lekukhishw' emanyeva,
11 Ngekunyangw' emanceba nemihuzuko,
12 Kodvwa nalamuhla solo ngiyasimbatseka.
13 Ngilibuka liphuma lize liyewushona,
14 Lingihlaba emehlo kushwaphane tinkhophe,
15 Litsi nalapho selitibeke kunina,
16 Solo kuphumula ngingakutfoli,
17 Ngobe tinkhanyeti atikucedzi kwesaba,
18 Kepha tengeta kutfutfumela neluvalo.
19 Kuwe ngiyivile imimoya yaKholwane,
20 Lengiphephetse yangiphuphutsekisa ngetintfuli,
21 Ngaphaphatsekisa kwelizini lishiywe ngunina,
22 Ngaphaphatsekisa kwemphumphutse ishiywe ngumholi,
23 Ngiwe ngivuka nengubo lemfishane,
24 Leval' inhloko kusale tinyawo.
25 Lapho tinhlupheko netinkinga tingikhungetse,
26 Imimoya yetikhova ite kimi ibhej' ingati,
27 Ngikwati kubaleka kepha ngingenakubhaca,
28 Ngobe sidleke sami sadliwa timvula takho,
29 Netinini tami tagwinywa nguwe.
30 Umusa neluvelo awunako
31 Sineke nekubeketela akusiko kwakho.
32 Uyashelela njengenhlant' isemantini,
33 Uyatichenya futsi njengeliphigogo,
34 Ubhodla njengelibhubesi lilambile,
35 Mhlaba, konje ulambeleni kimi?
4.1 Bhala umugca lokulenkondlo locuketse sinongo lesingumbiti. (1)
4.2 Khokha bunkondlo lobusemgceni we-30 nawe-31. (1)
4.3 Sonkondlo abekusiphi simo nabhala lenkondlo? (1)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Lweti 2019
NSC
4.4 Nguwaphi emagama lakha silinganisamcondvo emgceni we-20? (1)
4.5 Abeshoni sonkondlo ngalamagama lasemgceni we-2 walenkondlo? Chaza. (2)
4.6 Chaza ngenshokutsi lejulile levetwa ngumugca we 26 kulenkondlo. (2)
4.7 Phawula ngengucuko yesimo semoya lebesitawuba khona kube loku
lokusolwa ngusonkondlo kulenkondlo kwalungiseka? Sekela imphendvulo
yakho. (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
Wonkhe umhlolwa uphocelelekile kutsi awuphendvule lombuto.
UMBUTO 5
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ANGIVUSI MAGCUBU – BS Khanyile
1 Angivusi magcubu ngelimuva
2 Lapho sifunga sisekebula,
3 Ihlome nangemahlahla,
4 Tinhlitiyo tibovu tingati,
5 Sihoshelana sihlobis' emathuna.
6 Angivusi magcubu ngelimuva,
7 Ungikhafulela ngishaye tandla,
8 Ungigile ngivuke ngibonge,
9 Ungigwaze ngitikhots' emanceba,
10 Konkhe kugwinywe yinja.
11 Angivusi magcubu nangiyibek' indzaba,
12 Ngilandza ngengati leyacitseka,
13 Ngilandza ngemiphefumulo lendzindzako,
14 Tingaki tintsandzane letikhona,
15 Ngiyacolisa, angivusi magcubu.
16 Ngilibuka ngiciphite tinyembeti,
17 Ngive kuhhedla nemehlo,
18 Inhlitiyo igaye tiboti,
19 Ngive kubikitel' etibilini,
20 Phela, angivusi magcubu.
21 Lamuhla ngiyinchute; ingini,
22 Lamuhla ngiyincishi; indlobho,
23 Silima sesiyakayak' engcondvweni,
24 Anginamsebenti walutfo,
25 Sitsinti semabele kuphela.
26 Sikhatsi sigucukile,
27 Imihambo ayisefani,
28 Singabuki emathuna,
29 Mine naw' asibambane,
30 Singcwab' emagcubu.
[Emakhangala: Likhasi 82–83]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Lweti 2019
NSC
5.1 Khokha umugca kulenkondlo lengenhla lofakazela kutsi sihloko salenkondlo
sihambisana nekutsi sonkondlo akavusi emanceba. (1)
5.2 Bunkondlo buni lobuvetwa ngumugca we-16 nawe-18? (1)
5.3 Lemigca lesekucaleni kwendzima ye-1 neye-2 kulenkondlo lengenhla, iveta
buphi bunkondlo? (1)
5.4 Ucabanga kutsi ngusiphi lesikhatsi lakhuluma ngaso sonkondlo kulenkondlo
lengenhla? Nika KUNYE. (1)
5.5 Ngemaphuzu LAMABILI, nika umbono wakho ngephethini yalenkondlo. (2)
5.6 Phawula ngekubumbana kwesihloko nengcikitsi yalenkondlo. (2)
5.7 Hlatiya liphimbo nemoya lokusetjentiswe ngusonkondlo kulenkondlo
lengenhla. (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Lweti 2019
NSC
SIGABA B: INOVELI/TEMDZABU
Kulesigaba kunemanoveli LAMABILI netemdzabu. Wena-ke khetsa ibe YINYE
loyifundze eklasini lonyaka uphendvule ngayo.
CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA
kuleyo naleyo noveli/temdzabu loyifundzile. Nangabe ukhetsa
kuphendvula umbuto wendzabambhalo kulesigaba, uphocelelekile kutsi
ESIGABENI C uphendvule imibuto lemifisha.
INOVELI
Phendvula umbuto ube MUNYE kulamanoveli langentasi.
UMBUTO 6: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Bhala indzabambhalo lapho ucoca khona ngemphumelelo yembhali kuveta
sibekandzaba salenoveli ubhekise kuletihloko letilandzelako:
Simo sendzawo
Simo semoya
Simo sesikhatsi
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 7: IMIBUTO LEMIFISHA
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI A
LaMagagula abesahlala asebuhlungwini njalo nje ngendvodza yakhe leyase idliwe
tindvundvuma. Wabuka elukhalweni wate wadzinwa. Phela intfo leyayimonile ngiko
kutsi Lushawulo abengaphutselwa kuya ekhaya nakuphele inyanga. Manje
kwakungasenjalo. Ingani ngisho nencwadzi nje kwase kungesiyo imvama kuyitfola.
Langa limbe batsi bahleti neninatala babona loku lokunguNtfombitodvwa kulala 5
libutse.
'Kukhona lotako malukatane, bukela.'
LaMagagula aphendvule ngekunganaki nje. 'Ingabe ulahlwe yini umuntfu wenkhosi
kulomuti wendlala loku tsine sahlalela kona kugolela timphungane emlonyeni lapha
ekhaya. Vuka wena, usihlolelani nje.' Asho asukuma akudvonsa ngemkhono. 10
'Yekela umntfwana malukatane uyatidlalela bo.' Engcondvweni yaLaMagagula
kwefika umcabango wadzadzewabo kutsi mhlawumbe nguye longahle afike ngobe
kwase kusikhashana bagcina kubonana.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Lweti 2019
NSC
Batsi nabacedza kudla kwakusihlwa beva livi likhulekela ngaphandle.
'Sikhulekile ekhaya, sisu semhambi asinganani singangenso yenyoni.' 15
Kutsi nya edladleni, kuze kuphindze lokhulekelako.
'Akunabantfu yini lapha ekhaya?' Alive livi lemntfwanakhe LaHlophe.
'Ngena mntfwanami, siyeva yini loku kutse mpu lokwebantfwana lapha.'
Angene acoshame eceleni kwemnyango Lushawulo. Avele ababingelele yena
kucala samuntfu lojakile. 20
'Sibona wena mntfwanami ingabe ninjani lapho nihlala khona bo?'
'Sikhona make nguwo umsebenti nje longapheli sewala nekutsi sivele emakhaya.'
Uphendvula nje bugigigi emahhashi lapha esifubeni.
Kube kwakukhanya ngabe bebambona kutsi emehlo ayashelela.
'Sivusela nine phela Khumalo', kusho LaMagagula advonsa libhayana ambatsisa 25
umntfwanakhe labesetela.
'Sikhona natsi Mtfombeni singajabula uma nani nisaphila.'
'Natsi sikhona lokunani Mntungwa, imikhuhlane leseyaba ngumahlalekhona singete
sayitsini.' Naloku bakhuluma nje solo akahlaliseki Lushawulo. Ingani phela naleso
sigicana labamnike sona nakangena ubeke sibunu sinye nakuso. 30
'Make ngihleli nje angikahlali. Ngishiye bantfu lapha ngaphandle.' Usho nje naye
sekuvakala umsindvo wemntfwana labekhwehlela.
'Pho ungashiya bantfu ngaphandle kumakhata kangaka wentelani Lushawulo?'
LaMagagula ngalesikhatsi sekutsi akabhamuke yintfukutselo. Watsi vutfu
Lushawulo waphumela ngaphandle. Utsite abuya wabe asalandzelwa nguTintfombi 35
kanye nebantfwabakhe. Kwacishe kwema inhlitiyo kuLaMagagula nasabona
liphupho lakhe selifezeka-ke manje. Kube buhlungu buyambulala umuntfu ngabe
wafa Lamagagula.
Batsi bangena waphambana nabo waphumela ngephandle. Kwahlwa manje kutsi
LaMagagula ndzini uphuma ebusuku uyaphi. Kwatsi lapho kutsi kulandzela unina 40
loku lokunguKhetsile, wakubamba wakuhlalisa phasi uyise.
[Likhasi 42–44]
7.1 Kuvetwa kwenkhulumo yemlingisi longuLaHlophe lecindzetelwe kuletheksthi
lengenhla, kuletsa yiphi inkhulumonkholelo. Usho ngani? (2)
7.2 Umlingisi longuLushawulo ukhombise ngatiphi tento LETIMBILI inhlonipho
nakefika ekhaya? (2)
7.3 Yini leyenta simo semoya sishube kuLaMagagula nakufika Lushawulo
ekhaya? Nika KUBILI. (2)
7.4 Ngumuphi umlayeto lobewuvetwa ngumlingisi longuLaMagagula ngekunika
Lushawulo sigici kuletheksthi lengenhla? Chaza. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Lweti 2019
NSC
7.5 Catsanisa indlela umlingisi longuLaMagagula lasombulula ngayo ingcikitsi
yesitsembu nalokwentiwa emimangweni yalomuhla? Nika KUBILI. (2)
7.6 Ucabanga kutsi beyiyini inhloso yemlingisi longuLushawulo yekutsi ahlalise
lomntfwana labelandzela LaMagagula ngalesikhatsi aphambana naye
emnyango? Nika KUBILI. (2)
7.7 Sifundvo sini lesifundvwa tetsamelilwati ngemlingisi longuLushawulo
emimmangweni letihlala kuyo? Chaza. (2)
7.8 Ngekubona kwakho, besiyini sizatfu sesento semlingisi longuLaMagagula
sekungaphendvuli ngalesikhatsi Lushawulo akhulekela nanobe evile
kancane? Nika KUBILI. (2)
7.9 Humusha lenkhulumo letsi, 'Kuncono kwetsemba litje kunekwetsemba
umuntfu,' bese uyasho kutsi ibumbene ngayiphi indlela nebalingisi
lababoTintfombi naLaHlophe. (2)
7.10 Ngusiphi sigameko lesisendlalelolwati saloku lekwenteka kuletheksthi
lengenhla? Sekela imphemdvulo yakho. (2)
7.11 Siphetfo salenoveli sibumbene ngayiphi indlela nalenkhulumo letsi, Kuwa
kwalenye, kuvuka kwalenye?' Chaza. (2)
7.12 Uyavelana yini nemlingisi longuLaMagagula ngekutsi agcine asesitsenjini
angakatimiseli? Sekela imphendvulo yakho ubuye usho kutsi wena
bewutawutsatsa siphi sincumo nabewungaba kulesimo salomlingisi. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Lweti 2019
NSC
UMBUTO 8: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Bhala indzabambhalo lapho ucoca khona ngemphumelelo yembhali kuveta
sibekandzaba salenoveli ubhekise kuletihloko letilandzelako:
Simo sendzawo
Simo semoya
Simo sesikhatsi
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 9: IMIBUTO LEMIFISHA
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI B
'Sivile ngawe mfana wakaZwane kutsi ulikhomanisi. Akusiyo indzawo yemakhomanisi
lena kepha yebafundzi. Wami umsebenti sengiwentile, akukho lokunye lokumele
ngikwente. Kusasa utawube ufundza kwekugcina kulamabala esikolo, ngemuva
kwaloko uphume uphele. Asifuni kubona umcondvo wakho lapha! Uyangiva?'
NguTsabetse lowo. 5
'Ngikuva kahle babe Tsabetse. Lokukhulumako kufakazela incwadzi lengiphetse
ikhophi yayo. Kube benginebatali ngabe ibhalelwe bona, kepha ngobe ngingenabo
ibhalelwe thishelanhloko. Akukho lengingakuphikisa kuloku kwamanje ngobe
angimange nginikwe litfuba lekukuhlolisisa kahle.'
'Likomidi lihlolisise konkhe lacedze latsatsa sincumo ngawe, akusekho longakwenta 10
kubuyisela sincumo emuva.'
'Umuntfu uyanikwa litfuba lekutiphendvulela. Sincumo sitsatfwe ngemuva kwekuba
sekuboniswene naye,' kusho Mphikeleli.
Wavalelisa waphuma Tsabetse ngobe asacedzile kwenta umsebenti locondzene naye.
Umsebenti wakhe bekukwendlulisa incwadzi nembiko longayidzingi imphendvulo bese 15
uyahamba. Kwasala thishelanhloko naMphikeleli ehhovisi. Mphikeleli abebambe
umlomo wangephasi amangele.
Thishelanhloko watsi, 'Ase uchaze ngemphilo yakho Mphikeleli ngive.
Embikwekuchaza angibite lisekela lami nenhloko yemkhakha lotsite batewungilalelisa
mayelana nemphilo yakho.' Bafika masinyane, bahlala phasi balalela umlandvo 20
wemphilo yaMphikeleli.
'Ngatalelwa kuyo lendzawo lena iMbalenhle, ngafundza etikolweni tendzawo letiphasi.
Ngesikhatsi sembalandlati ngakhetsa kutihambela ngekutsi ngincamule umnyele
ngobe ngangifunwa ngemaphoyisa angaleso sikhatsi. Ngacondza esikolweni lesikhulu
i-Ekulindeni lapho ngafike ngalaliswa khona ebhodingi. Ngavuka ngakusasa ngangena 25
ebhoda iMlembe. Ngancamula ekhatsi eSwatini ngicondze eMozambiki endzaweni
iMatola. Ngihlale lapho iminyaka ngifundziswa ngetemphi.'
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Lweti 2019
NSC
'Uhambe emaveni nasetindzaweni letinyenti Mphikeleli,' kusho thishelanhloko.
'Akusiwo emave lamanyenti kakhulu thishelanhloko ngobe yiSwatini, Mozambiki,
Zambiya neTanzania kuphela. Busotja ngibufundzele kulawa lamatsatfu ekugcina. 30
Amange ngigcine ngebusotja kuphela, ngobe bengichubeka ngekharikhulamu yesikolo
letayelekile yetifundvo. Emaphepha emfundvo lenginawo anginamahloni ngawo ngako-
ke bengingajabula kube abetawutfunyelwa ayewuhlolwa kunekutsi ngicoshwe lapha
esikolweni,' kusho Mphikeleli.
'Pho, bakutsatsaphi kutsi bewusejele iminyaka lesihlanu ngobe wabulala umuntfu?' 35
Kubuta thishelanhloko. 'Angilati lijele. Mhlawumbe latiwa ngubabe.'
Wamangala thishelanhloko kutsi kantsi yonkhe lentfo lekhulunywako ngaMphikeleli
ngemanga laluhlata klaba laphekwe agcina avutsiwe ngenca yekunongwa
ngabokhanakhana labehlukene. Watibonela kutsi sincumo lesitsetfwe sitsatselwe
etikwemvabatsi. Watibuta kanyenti kutsi ingalungiswa njani leyontfo ngobe seyivele 40
yonakele, kwaba lukhuni kuphuma nemphendvulo.
Watibonela thishelanhloko kutsi imvabetsi iyingoti kangakanani. 'Bacinisile labatsi
linyenti liyabona bubendze! Likusasa lalomfundzi liyafa liyaphela nya ngenca
yemanga,' ukhuluma ngenhlitiyo akaphimiseli.
Wacela Mphikeleli kutsi abuyele ekilasini ayewufundza utawubuye abitwe 45
kutewukhulunywa lendzaba. Basala babodvwa ehhovisi bamangele kutsi bayicalephi
baye nayo kuphi ngobe likomidi lesikolo seliyiphetsile. Iphetfwe ngaphandle kwekutsi
umnikati anikwe litfuba lekutiphendvulela. Kuto tonkhe tinkantolo ummangalelwa
uyanikwa litfuba lekutiphendvulela.
[Likhasi 18–21]
9.1 Yini kutsiwe umlingisi longuSikhulu Tsabetse abengenabufakazi belicala
laletfwesa Mphikeleli lelenta ate acoshwe esikolweni? Chaza. (2)
9.2 Simo semoya lesikuletheksthi lengenhla siyitfutfukisa ngayiphi indlela
ingcikitsi yalenoveli? Chaza. (2)
9.3 Kwehluke ngayiphi indlela kuphatsa kwemlingisi longuTsabetse
nalonguthishelanhloko Mncina? (2)
9.4 Beyiyini inhloso yembhali ngekutsi umlingisi longuSikhulu Tsabetse avimbele
umlingisi longuMphikeleli ngekutsi angamniki litfuba lekutiphendvulela
ngalesikhatsi kutsetfwa licala esikolweni? Chaza. (2)
9.5 Ngutiphi tigameko LETIMBILI letikulenoveli, letibufakazi bekutsi umlingisi
longuSikhulu Tsabetse uwusebentele ngekwetsembeka umbuso
wembalandlati? (2)
9.6 Utsini umbono wakho ngenkholelo yembhali ngetemphilo nekwelwashwa
kwemmango kulenoveli? Chaza. (2)
9.7 Umlingisi longuMsiti, ulisite ngayiphi indlela lichawe lendzaba kute lisombulule
inkinga leyetfulwe esingenisweni salenoveli? Chaza. (2)
9.8 Ngubaphi labalingisi lababili labakulenoveli labahambisana nalenkhulumo
letsi 'Bungani lobucotfo bubonakala ngetento'? Usho ngani? (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Lweti 2019
NSC
9.9 Hlatiya lesaga lesitsi, 'Umtsentse uhlaba usamila,' bese uyasho kutsi
sibumbene ngayiphi indlela nemlingisi longuMphikeleli. (2)
9.10 Emavi aSikhulu Tsabetse langasekugcineni kwalenoveli latsi, 'Ngikhululekile
lamuhla', asibiketelo sasiphi sigameko kulenoveli? Chaza. (2)
9.11 Phawula ngemphumelelo yembhali kuveta sicakacaka salenoveli. (2)
9.12 Humusha lesihloko lesitsi 'Kubamba Letengelako' bese uveta tigameko
LETIMBILI letifakazela kutsi lendzaba iyahambisana nalesihloko. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Lweti 2019
NSC
UMBUTO 10: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
Bhala indzabambhalo lapho ucoca khona ngemphumelelo yembhali kuveta
sibekandzaba salenoveli ubhekise kuletihloko letilandzelako:
Simo sendzawo
Simo semoya
Simo sesikhatsi
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 11: IMIBUTO LEMIFISHA
TIBOPHO TELUTSANDVO – JJ Thwala
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI C
'Lomusa, mbali yami,' kusho Mlungisi.
'Yebo sitsandvwa sami,' kuvuma Lomusa.
'Ngicela kutsi sihambe siye kadokotela, siyocilongwa ngalokuphelele. Ngicondze
kutsi siyewuhlolisiswa simo semphilo yetfu ngalokuphelele.'
'Ukhulume ngekuhlolisiswa nekucilongwa ngabe kwehluke ngani?' 5
'Akukehlukani kusho intfo yinye. Kumele sihlolisiswe kutsi ngabe asinato yini letifo
letikhona kulamalanga.'
'Loko kuyosisita ngani Mlungisi?'
'Kuhle kwati simo semphilo yakho ngaso sonkhe sikhatsi. Imphilo ibalulekile kakhulu
ngako-ke kumele siyinakekele. Titsandzani leticotfo nguleto letati imphilo yato.' 10
'Usho kutsi tsine asisito titsandzani leticotfo ngekungati imphilo yetfu?'
'Liciniso lelo asisito titsandzani letenta lokufanele kwentiwe. Asibambisane sente
lokufanele.'
'Usho kutsi kumele siyotsatfwa ingati iyewuhlolisiswa kutsi ngabe asinato yini tifo?'
'Ngicondze loko-ke sitsandvwa sami. Asivumelane sihambe siye kadokotela 15
siyocilongwa. Loko kusicalo semphilo lesendvulela inchubekela embili.'
'Ngiyakuva kutsi utsini sitsandvwa sami. Ngicela kusebentisa lilungelo lami lekutsi
angivumi.'
'Awuvumi nje kukhona yini lokusolako kulesicelo sami?'
'Akukho lengikusolako ngaphandle kwekutsi angisiboni sidzingo sekuyewulwenta 20
loluhlolo.'
'Loku kucondzene nemphilo yakho, hhayi yalomunye. Cabangisisa kahle bese
utsatsa sincumo. Loku lengikukhulumako angikuphoceleli ngako. Sincumo sakho
ngiyasihlonipha kakhulu.'
'Kadokotela kuya umuntfu logulako. Mine-ke ngiphilile. Ngaloko-ke angisiboni 25
sidzingo. Dokotela uvakashelwa tigulane, mine-ke angisiso sigulane.'
'Cabangisisa kahle sitsandvwa sami.'
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Lweti 2019
NSC
'Lentfo loyikhulumako ayihambisani nami. Utsi angicabangisise ini, yani ngobe
kwentekeni?' Washo Lomusa kwavakala kutsi lentfo lecelwa singani sakhe Mlungisi
akahambisani nayo. Kwathula sikhashana kungekho lokhuluma nalomunye. Kwaba 30
sengatsi lutsandvo luphume ngelifasitelo kwangena butsa. Umoya webunye
bewungasabonakali ngenca yesicelo saMlungisi.
'Siyiphetsa ngaliphi ligama indzaba yesicelo sami?'
'Sicelo siba netimphendvulo letimbili kuphela letinguleti letilandzelako: kwemukeleka
nobe kungemukeleki.' 35
'Lutsandvo sibili luhambisana nekubonisana ngetimo letitsintsa imphilo.'
'Kubonisana akusho kutsi kubovunyelwana ngaso sonkhe sikhatsi. Ngumuphi lowo
dokotela lobona kutsi kumele siyokuba tigulane takhe noma singaguli?'
'Lapha edvutane natsi kunadokotela Ngcamane lengimetsemba kakhulu. Nguye
lengifuna kutsi asicilonge kusukela elutwaneni kufinyelele elunweleni. Ngifuna kutsi 40
simo semphilo yetfu sisati ngalokugcwele.' Bakhuluma nje kwendlula imoto
emgwacweni lekuvulelwe umsakato wayo kakhulu, kuvakala ingoma lesho
iphindzelela itsi:
Hlol' ingati! Hlol' ingati!
Mnaketfu, hlol' ingati! 45
Dzadzewetfu, hlol' ingati!
Make, hlol' ingati!
Babe, hlol' ingati!
Gogo, hlol' ingati!
Mkhulu, hlol' ingati! 50
'Umsindvo lovakala kulemoto uyacasula. Bayahlupha labanye bantfu ngekuvula
kakhulu imisakato yetimoto tabo kutsi sive sonkhe loku labafuna kukulalela,'
kusho Lomusa.
[Likhasi 69–71]
11.1 Yini lebeyibangela Lomusa acasuke ngalomsindvo wengoma lebewuvakala
emotini lebeyengca? Nika KUBILI. (2)
11.2 Ngusiphi simo sesikhatsi lesivetwa nguletheksthi lengenhla? Nika KUNYE
lokufakazela imphendvulo yakho. (2)
11.3 Hlobo luni lwemlandzi lokulenoveli? Usho ngani? (2)
11.4 Sento sekutsi Mlungisi ayenge Sitsembile kutsi uyawutsenga sinatfo
sisikhanyisamcondvo sasiphi sigameko? Chaza. (2)
11.5 Indlela yemlingisi longuNgcamane yekucilonga lebekufanele ayisebentise
nangabe acilonga boLomusa naMlungisi lekulenoveli, yehluke ngani endleleni
lesetjentiswa belaphi labafana naZwane etikhatsini talomuhla? Nika KUBILI. (2)
11.6 Ucabanga kutsi ngutiphi tento temlingisi longuLomusa letafaka sandla kutsi
abe nengculazi? Nika TIMBILI. (2)
11.7 Umbhali utilandzele ngayiphi indlela timphawu letiphatselene nemlingisi
lomcoka esetfulweni salenoveli? Nika KUBILI. (2)
11.8 Yini lebeyifanele ifundvwe ngumlingisi longuMlungisi ngekwala kwaLomusa
kuyewenta luhlolo lwengati? Chaza. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Lweti 2019
NSC
11.9 Kube wena bewungumlingisi longuMlungisi bewutawutsatsa siphi sincumo
nakuvela Macaleni emotini lebeyiphuma kuyewuvusela umlingisi
longuLomusa esibhedlela? (2)
11.10 Phawula ngekubhebhetseka kweludvweshu lolubangwa tinkhulumo temlingisi
longuLomusa ngalesikhatsi ala kutsi kuhlatjelwe emadloti, nalapho atsi
kuyiwe kudokotela Zwane. (2)
11.11 Siyemukeleka yini sincumo sembhali sekutsi anike lenoveli sihloko lesitsi
'Tibopho Telutsandvo'? Sekela imphendvulo yakho. (2)
11.12 Shano kutsi ngubani umlingisi lobanga ludvweshu kulenoveli ubuye uphawule
ngendzima layidlalako leyenta kutsiwe ubanga ludvweshu. (3)
[25]
NOBE
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Lweti 2019
NSC
TEMDZABU
Phendvula umbuto ube MUNYE kulena yetemdzabu lemisiwe.
UMBUTO 12: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Bhala indzabambhalo lapho ucoca khona ngemphumelelo yembhali kuveta sakhiwo
kulenganekwane letsi, 'Kudvungutela Kwenkhosi,' kanye netibongo te'Sikhungo
SaseMatsamo,' ubhekise kuletihloko letilandzelako:
Simo sendzawo
Simo semoya
Simo sesikhatsi
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390.
SIKHUNGO SASEMATSAMO
1 (Matsamo Cultural Site)
2 Ulidvonsameho sikhungo setimangaliso,
3 Kuwe kubonakala labadzala nalabancane,
4 Kuwe kubonakala labamnyama nalabamhlophe,
5 Sibona bomake ngetidziya netidvwaba,
6 Sibona' ematjitji ngendlamu nemihelwane,
7 Sibona tintfombi ngemahiya netimvandla,
8 Sibona' emajaha ngengwe nenkhonyane,
9 Sibona' emadvodza ngemajobo nemibhenso,
10 Sibona' emachegu ngencincane nemibhodze.
11 Ngawe sati inchoboza nencoshane,
12 Ngawe sati indvuli nelikhwane,
13 Ngawe sati imidvonso nelikhotsamo,
14 Ngawe sati ingcongwane nemshayo,
15 Ngawe sati imiganu nelishongwe,
16 Ngawe sati imigwenya nemihlanga.
[Likhasi 118] [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Lweti 2019
NSC
UMBUTO 13: IMIBUTO LEMIFISHA
SILULU SEMASWATI – NC Mthethwa
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI D
LIBHUBESI NALOGWAJA
Kwakukhona libhubesi lelatalelwa ebukhosini betilwane. Lelibhubesi belesatjwa
kakhulu ngito tonkhe tilwane kungako nje belikhonya. Kwakutsi lapho lilambile, livele
libambe kwesilwanyana lokusedvute, lidle lishaye sentfwala.
Kwahamba sikhatsi, laguga libhubesi, lehluleka kutibambela tinyamatane lidle.
Lacala kondza, saba sincane selutsi lwemshanyelo. Ngalelinye lilanga kwachamuka 5
logwaja wefike wema walibuka libhubesi, wase utsi: 'Waguga madala walayeka!'
Libhubesi latsi: 'Yekela kwedzelela wena logwaja, iphi inyama, sengifile yindlala!'
wabuta ngesineke logwaja kutsi yini inkinga yalo, lamchazela konkhe. Wase utsi
logwaja: 'Mine nginalo lisu longatfola ngalo inyama udle utikholise mngani wami!'
Lajabula libhubesi kuva loko, lacela kulogwaja kutsi abe nemusa kulo. Wase utsi 10
logwaja: 'Ubolala phasi ucume, ushumphe kube sengatsi uyafa. Mine
ngitawuhamba ngimemetela ngitjela tonkhe tilwane kutsi atiphutfume titewubona
umhlolo, libhubesi liyafa!'
Lavuma ngenhloko libhubesi litsakasele lisu lalogwaja. Wachubeka logwaja watsi:
'Kutawutsi lapho setigcwele indlu, ngimemete ngikuvuse. Utawuvuka-ke, utentele 15
matsandza.'
Logwaja naye abetsembe kutsi utawutfolatfola. Lajabula libhubesi laze lagwinya
ematse lingacedzi. Wahamba logwaja wagcwala tikhotsa. Wamemetela kwaze
koma ematse atsi: 'Nans' indzaba lenkhulu! Ifile inkhosi yetilwane,
seyiyabhucubhucuta! Buphelile bukhosi! Phutfumani ngebunyenti benu 20
niyewutibonela!'
Nembala, tonkhe tilwane tanikela khona, tagcwala indlu. Logwaja wavala
umnyango, wema ngaphandle kwendlu wamemeta watsi: 'Vuka bhubesi, nanso
inyama!'
Lavuka lahlala enyameni libhubesi, labamba labeka phasi, labamba lalahla phasi. 25
Lajabula kabi libhubesi, labonga kulogwaja. Kwatsi lapho sekufanele
behlukaniselane inyama njengesetsembiso, libhubesi lakhwela intsaba. Lagovuka
nenyama lamnika tikhumba, imisila nemasondvo lona latfola lenonile.
Hhohho …! Weva buhlungu logwaja wahlala phasi wacabanga lisu lekulaya
libhubesi. Kusuka lapho logwaja watsi ebhubesini: 'Hheyi mngamu, asifulele lendlu 30
yetfu khona ingetukonakala inyama yetfu, nali nelitulu lihlomile.' Lavumela etulu
libhubesi ngobe liyibona ingoti lebeyita nelitulu.
[Likhasi 38–39]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Lweti 2019
NSC
13.1 Tinganekwane letinyenti tigcame ngekwephulwa kwemyalo. Kukuphi lapho
wephulwa khona kulenganekwane? (2)
13.2 Insweleko ingakuholela ebubini. Lesitatimende sicondzene namuphi umlingisi
kulenganekwane? Usho ngani? (2)
13.3 Yini leyenta kutsiwe lenganekwane iyinganekotilwane? Nika emaphuzu
LAMABILI. (2)
13.4 Simonchanti salenganekwane, sibe naliphi ligalelo kulesimo libhubesi
lelititfola likuso ekugcineni kwalenganekwane? Chaza. (2)
13.5 Utsini umbono wakho ngekukholweka kwesigameko sekutsi logwaja adle
yonkhe inyama yelibhubesi, nawubuka tikhatsi lokuphilwa kuto lomuhla? (2)
13.6 Phawula ngetigameko LETIMBILI letenta kutsi logwaja kumfanele kuba
ngumlingisi lolicili kulenganekwane. (2)
13.7 Buncane ngeke bayivimba imphumelelo yemuntfu. Vumela nobe uphikise
lesitatimende bese wesekela ngalokwenteka kulenganekwane. (3)
NA
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Lweti 2019
NSC
Fundza letibongo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
INGWENYAMA MSWATI ll
1 Mswati lomnyama kulabalutfuli,
2 Mgobo kaMphondv' awungen' esigujini,
3 Ungen' emagabelwen' etiNyatsi.
4 Wats' atihlaba watifak' umgobo,
5 Wats' atidla watidla kaMabhoko.
6 Imamba leluhlata leyavuka
7 Etihosheni taseLubhalule.
8 Sibawuza sitimphondvo ngetimphondvo,
9 Umshiseli chu!
10 Washisela tikolo taba timbili,
11 Ngekushisela kusaNdlela naMneli.
12 Inkhosi legwaze bantfu yadzimate yadzinwa,
13 Yaze yabatfumba njengetinkhomo.
14 Uhlasele ngensongo kuMtjekeni,
15 Mtjekeni bekawakaMfuma,
16 Wats' inyama yendlov' ayiphum' ekhaya.
17 Wahlasela ngensongo kuMzila waSoshangane,
18 Lowats' uMkhumban' awewelwa
19 Ngob' indlela leya kaGas' ilukhondvovane,
20 Ngihambe ngayo ngenca yekweswela tindlela;
21 Indlela lendze leya kandondoniya,
22 Wahlasela ngensongo kuMphephetse,
23 Wahlasela ngensongo kuMabhoko.
24 Ngobe taboNdlela waMciliba
25 Tigijima ngaseNshonalanga.
26 Gijimani ngato tonkhe tindlela
27 Niyewubikela Mphandze kaZulu,
28 Kutsi nay' indlovu idla leny' indlovu,
29 Ayiyidl' iyeleka ngemahiya nangemahlukuto.
30 Inkhosi yakitsi lehlabanako,
31 Ngingamange sengiyibon' inkhos' ihlabana.
[Likhasi 102–103]
13.8 Khokha umugca lonemphindza kuletibongelelo letingenhla. (1)
13.9 Bakabani labananatela batsi, 'Mphephetse?' (1)
13.10 Ngumuphi umlayeto lowetfulwa ngumugca we-9 kuya kumugca we-11
kuletibongo letingenhla? (1)
13.11 Yini kutsiwe imigca ye-4 neye-5 ineluchumanosicalo? (1)
13.12 Ucabanga kutsi imbongi ilusebentiseleni luchumano lolutjekile emgceni we-14
newe-15? Chaza. (2)
13.13 Phawula ngekubitwa kwaMswati Il, ngemamba leluhlata. (2)
13.14 Uyavumelana yini nekutsi Ingwenyama Mswati Il beyinemiva yeluvelo?
Sekela ngemaphuzu LAMABILI. (2)
[25]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Lweti 2019
NSC
SIGABA C: UMDLALO
Kulesigaba kunemidlalo LEMIBILI. Wena-ke khetsa ube MUNYE lowufundze eklasini
lonyaka uphendvule ngawo.
CAPHELA: Khetsa emkhatsini WENDZABAMBHALO NEMIBUTO LEMIFISHA
kulowo mdlalo lowufundzile. Nangabe ukhetse kuphendvula umbuto
wendzabambhalo enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule
imibuto lemifisha. Nangabe ukhetse kuphendvula imibuto lemifisha
enovelini, uphocelelekile kutsi kulesigaba uphendvule umbuto
wendzabambhalo.
UMBUTO 14: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
Bhala indzabambhalo lapho wesekela khona kutsi tigameko letikulomdlalo tiyasiveta
similo sebadlali. Indzabambhalo yibhekise kulabadlali labalandzelako:
Hleta
LaHleta
Mphotfo
Indzabambhalo yakho ayibe ngemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi
ngetulu kwala-390. [25]
UMBUTO 15: IMIBUTO LEMIFISHA
KUTAWUBA NJALO – SZ Simelane
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI E
(Kusendleleni, Ncobile uhamba naNtfombilencane cedze akhokhe lucingo lwakhe
alwesule.)
NCANE: Lwate lwaba luhle lucingo lwakho ntfombi nebakitsi, ingabe ulutsengelwe
ngubani? Mine vele inkhukhu seyiyawusola lommbila kulamalanga kuwe,
sewucale umkhutjana lomubi, kusho kona kutsi kunenyatsi lesewuyibambe 5
ngetimphondvo wayisondzeta edvute nawe.
NCOBILE: (Amoyitela) Wena lokwedzelela kwakho solo awufuni kukuyekela?
NCANE: Impela umuntfu longangitsengela lolunjena angati kwekutsi ngingamentelani
emhlabeni ungaka! (Alubukisise futsi) Luhle! Awutsi ngilubone kahle mngani.
Hawu, lolunjena pho! Ngicela ungiboleke lona kwalamuhla mnganami 10
ngifane ngiyewukhomba Sipho nakefika, ngimncege ayongitsengela lolufana
nalo. (Bahleke)
NCOBILE: (Amelutsa) Asetsembe kutsi Bhutiza utakutsengela lolunjena ngobe solo
wangiyenga kutsi angeke kuphele liviki, utawuta agijima, naku nyalo
sekuyowuphela lamatsatfu. 15
NCANE: Nx! Ungangitjeli ngaleso sicako selicaba wena, singalutsenga ngani
lolunjena? Lolu phela lutsengwa bantfu labadla kusale.
(Bashayane tandla bahleka)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Lweti 2019
NSC
NCOBILE: Nawuhleti phasi ucabanga usho kutsi Sipho wakho lelengimatiko
angakutsengela lolunjena? Wamgcina nini yena? 20
NCANE: (Akhwehlela) Etinyangeni letimbili, abetsembise kuta kutsanti kodvwa
wangefiki, nginelitsemba lekutsi lamuhla ebusuku utawutseleka ngetinkhani
asavela lapho avela khona, kudzele timfamona leti nasesivuka ekuseni
lokwa siya edolobheni eNasipoti, sigacene. (Bahleke kakhulu)
NCOBILE: (Amkhomba) Uyetsemba? Umuntfu lokutsandza ngeliciniso angahlala 25
tinyanga letimbili angakuboni, ete ngazo kuwe nangabe asabona
kumbhedzela lapho bekakhona, usuke akutsandza sibili yini nawucabanga
nobe uyakwelutsa? Bhutiza yena wamgcina nini yehhe? (Ayaluka aphindze
ambuke)
NCANE: (Acansuka) Loyo solo angiyenga ngalolo lucingo angiphindzanga ngambona 30
avela atsi shati, mhlawumbe sewunemahloni ekutsi wangiyenga, kodvwa
lelilanga alutfola nakanjani ngitamtfuka atseleka ngelukhalo ngingakalindzeli,
ngilutsatse cedze ngimcoshe ngisho ebusuku. (Akhomba nangetandla)
NCOBILE: (Ahleka) Nyalo awuva nalobuncane buhlungu lobu kutsi bobabili sengatsi
sebakhohliwe ngawe? 35
NCANE: Abakakhohlwa sesi, kantsi mine ngingubani?
Lapho bakhona bayasha ngami yehhe!
Ngiyatetsemba phela mine emajaheni.
NCOBILE: (Amangala) Ucinisile?
NCANE: (Abambe lukhalo, ambuka) Ngicinisile! Awungetsembi Ncobz? 40
NCOBILE: (Ambuka) Uyafunga?
NCANE: Ngiyafunga ngitsi mncwi!
NCOBILE: (Agegetseka) Ntfombilencane mnganami, angifuni kukuyenga, umuntfu
lomdvuna ulala agucuka, angakutsandza nobe njani emhlabeni kepha
nawudlala ngaye ngalelinye lilanga inhlitiyo yakhe iyenyela, akhohlwe ngawe 45
akutsandza ngobe asatitjelile enhlitiyweni. Sekwente njani kantsi esikolweni?
NCANE: Utsini manje Ncobz?
NCOBILE: (Ambamba sandla) Ngicinisile Ntfombi, mine ngibona kutsi kungaba ncono
uphindzele futsi esikolweni ngobe sikhatsi sitakushiya. Yati kutsi kwehlelwa
lihlazo lelinjena akucali futsi akugcini ngawe. Lotjwala lobu losowubungenele 50
uhucana nabo utsi wetama kutidvudvuta ngabo, yehlukana nabo. (Amutsi
jece)
NCANE: Ye Ncobile awati phela, senginemahloni ngobe sengilove cishe tinyanga
letintsatfu. Kwabani kuhlekwa! Umsebenti wona-ke? (Ahambahamba
kancane) 55
NCOBILE: (Atisola) Kulungile Ntfombi ungabotsi angikutjelanga lapho injobo
seyilingene umsisila kuwe. Kodvwa mine bengitsi ngikutjela
njengemnganami lengimtsandzako kutsi intfombatana lebhadlile lapha
enhloko yayo nome seyikhulile njani itibona iyintfombi.
[Likhasi 106-109]
15.1 Ngutiphi timphawu letenta umdlali longuNcane asole kutsi tento temdlali longu
Ncobile setikhomba kuba nemkhutjana lawucalile? Nika KUBILI. (2)
15.2 Bhala tento temlingisi longuNcane letikhatsata Ncobile ngemphilo yakhe.
Bhala KUBILI. (2)
15.3 Nika emaphuzu LAMABILI lenta lomdlalo ube senamisi. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Lweti 2019
NSC
15.4 Bakhona yini bantfu labafana nemlingisi longuNcane kulemimmango
lekuphilwa kuyo nawubuka tento labetenta? Usho ngani? (2)
15.5 Lenkhulumo letsi, 'Licaca alitiva kunuka,' icondzene namuphi umdlali
kulomdlalo? Usho ngani? (2)
15.6 Inkhulumo yemdlali longuNcane letsi, 'inyatsi nasewuyibambe ngetimphondvo
wayisondzeta edvute uphila kahle,' ngabe ingumbono nobe ingemaciniso
yini? Sekela imphendvulo yakho ubhekise kuNcobile. (2)
15.7 Simo sendzawo kuletheksthi lengenhla saba naliphi ligalelo etingcocweni
talabadlali labakuyo? Chaza. (2)
15.8 Yaba yimphumelelo kangakanani imiyalo yemdlali longuNcobile emphilweni
yaNcane? Chaza. (2)
15.9 Simonhlalo salomdlalo saba namuphi umtselela emphilweni yemdlali
longuMphotfo asaseMatsamo? Chaza. (2)
15.10 Phawula ngengwijikhwebu lekhona emkhatsini waletheksthi lengenhla
nesiphetfo salomdlalo? (2)
15.11 Uyavumelana yini nekutsi sihloko salomdlalo siyahambisana nengcikitsi
yawo? Sekela imphendvulo yakho. (2)
15.12 Umbhali usebentise lisu lekwetsa umdlali longuMafindvose ligama. Humusha
leligama bese uphawula ngemtselela walo elutsandvweni lwaNcobile
naMphotfo. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Lweti 2019
NSC
UMBUTO 16: UMBUTO LOYINDZABAMBHALO
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
Bhala indzabambhalo lapho wesekela khona kutsi tigameko letikulomdlalo tiyasiveta
similo sebadlali. Indzabambhalo yibhekise kulabadlali labalandzelako:
Inkhosi Somhlolo
Mahubhulu
Nsibandze
Indzabambhalo ayibe nemagama langabi ngaphasi kwala-340 kodvwa angabi ngetulu
kwala-390. [25]
UMBUTO 17: IMIBUTO LEMIFISHA
LAMI LISIPHETFO – JJ Thwala
Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI F
(Sikhunyana ucoca naMahubhulu nelibutfo.)
SIKHUNYANA: Ndvuna yeNkhosi nelibutfo lakho eMahubhulu, iyanibita iNgwenyama.
Utsite uMlomo longacambi-manga ningalenti liphutsa.
MAHUBHULU: Suka endleleni yetfu Sikhunyana, ncelebane ndzini!
SIKHUNYANA: Butfo leNkhosi, iyanibita iNkhosi. (Emahubhulu aphelelwa ngemandla 5
abuyela emuva emphakatsi.)
MAHUBHULU: Libutfo eMahubhulu licondzene nami. Yini ungayi kuyewukhuluma
neBalondolozi uyekele leli lami?
SIKHUNYANA: Umuntfu lophambukako uyancandvwa akhonjiswe indlela lefanele.
Ndvuna, yimbi lentfo loyentako yekuphikisana neNgwenyama, 10
itawukwenta usheshe ufinyelele kulamakhata. Sewubeketelelwe
kwanele.
MAHUBHULU: Ngiyayati intfo lengiyentako futsi ngitimisele kuyimela. Utsi ngubani
lophambukako?
SIKHUNYANA: Nguwe lophambukako ndvuna. Wenta tintfo ngaphandle kwemvumo 15
yeNkhosi. Sive sibuke imphikiswano lekhona ekhatsi kwakho neNkhosi.
Uphumelele kudvonsa emehlo esive. Lentfo lewuyicalile utayigcina yini?
MAHUBHULU: Angeke ucale intfo ungayigcini. Konkhe umuntfu lakwentako, unesizatfu
sako. Ngitimisele kuphendvula noma imiphi imibuto ngaloku
lengikwentako. Kuyawugcina mine! Lami lisiphetfo. 20
SIKHUNYANA: Utsi uphile kahle engcondvweni nje Mahubhulu? Akekho umuntfu
lophilile loye ente tintfo letifana naleti lewutentako nyalo. Mine angeke
ngiyibeketelele lentfo loyentako. Ngitakusondzeta kubakini labalala
masinyane.
MAHUBHULU: Awashiwo emavi lanjalo endvodzeni. Funa leyontfo ngiyente kuwe. 25
Kuyawugcina mine.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/Lweti 2019
NSC
SIKHUNYANA: Wetsembeni Mahubhulu? Inkhomo yetsembe timphondvo. Bhejane
wetsembe luphondvo. Libhubesi litsembe tidladla. Wena-ke wetsembe
leso sijula?
MAHUBHULU: Ayibutwa indvodza kutsi yetsembeni. Kwati mine kutsi ngetsembeni. 30
SIKHUNYANA: Libutfo loliholako leNkhosi, akusilo lakho. Ngako-ke yekela kulentisa
tintfo takho ngaphandle kwekukhuluma neNkhosi.
MAHUBHULU: Libutfo eMahubhulu laMahubhulu. Liva Mahubhulu kutsi utsini, hhayi
lomunye umuntfu.
SIKHUNYANA: Ingani lingilalele nangitsi iNkhosi iyalibita? Ngikhuluma nje liphikelele 35
esigodlweni. (Litsite lifika libutfo esigodlweni, wabe afika naSikhunyana.)
SOMHLOLO: Nibitwa ngimi butfo lami. Besekuvakele kutsi niyaviva nicondze
kaMabhula. Asiphikisani nekuviva kwenu. Siyabona kutsi
benililungiselele loluhambo. Noko-ke asilubulali nya loluhambo lwenu,
kodvwa sinatisa loku: kusasa ntsambama nitawukwatiswa tindzaba 40
letinhle.
LIBUTFO: Bayethe!
NYOSI: LeliBhuza lindlebendze!
Imbekwa kanye,
Ingabhekwa kabili. 45
Wena Waphakatsi!
Bayethe! (Iphume)
SIKHUNYANA: Kubonakele kutsi kuviva loku niyewuhlasela niyakutsandza. Tindvuna
titawuhlangana tonkhe lamuhla tibonisane kutsi kusasa ningaphuma
nicondze kuphi. 50
LIBUTFO: Letfu! Letfu! Letfu!
SIKHUNYANA: Kuyinhloso yetfu kutsi nikhululeke nente intfo leniyitsandzako. Sive siba
sive lesicinile ngemabutfo. Manje sitawuviva kahle ngobe linani
lemabutfo landzile. Kuhlangana kwebakaNkhasa, Bhocwane, Mabhoko
nebakaMashobeni kwente simo saba sihle kakhulu kulelive. Bukani nje 55
abasekho labahlala emihhomeni njengobe bekwenteka kucala.
SOMHLOLO: Ngibonga inhlonipho yenu ngekutsi ningilalele uma ngikhuluma. INkhosi
yiNkhosi ngemabutfo. (Ahlakateka). Sikhunyana, ngibonga sibindzi
sakho sekutsi ulicondze libutfo leMahubhulu ulincandze.
SIKHUNYANA: Kucale kwaba khona imphikiswano ekhatsi kwami nemholi walo. Lona 60
litihubele ingoma labuya emuva.
SOMHLOLO: Kwentiwe njani-ke ndvuna yami uma sekunje?
SIKHUNYANA: Kulula Ngwenyama. Lelibutfo nalifika kusasa silikhomba ehlanzeni kutsi
liyewutingela tinyamatane netindlovu. Tsine sitawube sichubeka
nekubonisana kutsi kumele sente njani ngemholi walo. 65
[Likhasi 60–62]
17.1 Nguyiphi inkhulumo lekuletheksthi lengenhla lekhomba kutsi inkhosi
ayiphikiswa? Usho ngani? (2)
17.2 Lamavi emdlali longuMahubhulu latsi, 'Libutfo eMahubhulu laMahubhulu. Liva
Mahubhulu kutsi utsini hhayi lomunye umuntfu,' abemnika muphi umlayeto
umdlali longuSomhlolo? Chaza. (2)
17.3 Lesento semdlali longuSomhlolo sekuvakashela edlizeni laSidvwabasilutfuli
eMavaneni, bekweyemene ngayiphi indlela nemimmango lekuphilwa kuyo
lomuhla? (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/Lweti 2019
NSC
17.4 Chaza ngeludvweshu lolumumetfwe nguletheksthi lengenhla. (2)
17.5 Tincumo temdlali longuSomhlolo tekubusa ngentsandvo yelinyenti taba
naliphi ligalelo esiphetfweni salomdlalo. (2)
17.6 Lisu lekuveta umdlali longuMahubhulu ngenkhulumo letsi, 'Ncelebane ndzini!'
libe naliphi ligalelo kulomlayeto lebewuletfwe nguSikhunyana? Chaza. (2)
17.7 Catsanisa tento temdlali longuMahubhulu tekutetsemba kuletheksthi
lengenhla nalokwenteka esiphetfweni salomdlalo. (2)
17.8 Uphawulani ngemoya neliphimbo lokutfolakala kuletheksthi lengenhla?
Chaza. (2)
17.9 Humusha lenkhulumo letsi, 'Kuncenga inhlitiyo', bese uyasho kutsi umdlali
longuMahubhulu beyitamsita ngayiphi indlela lenkhulumo. (2)
17.10 Beyiyini inhloso yembhali yekuveta umdlali loyiNkhosi Somhlolo ikhulumisana
kahle nelibutfo leMahubhulu kuletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo
yakho ubhekise esincumeni lesatsatfwa libutfo. (2)
17.11 Uyavumelana yini nekutsi tento temdlali longuSikhunyana tikhomba kutsi
abengashiywa nesikhundla sebukhosi, asiphatse ngekwetsembeka? Sekela
imphendvulo yakho. (2)
17.12 Phawula ngemphumelelo yembhali yekuveta inkhulumiswano nemnyakato
kuletheksthi lengenhla, uwucatsanise nemdlalo wonkhe. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2020 Question Paper
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum