Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Question Paper

Question papersiSwati HLGrade 12201912 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2019, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE LIBANGA 12 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LEKUCALA (P1) LWETI 2019 EMAMAKI: 70 SIKHATSI: Ema-awa 2 Leliphepha linemakhasi la-12. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Lweti 2019 NSC TICONDZISO KULABAHLOLWAKO 1. Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU: SIGABA A: Sivisiso (30) SIGABA B: Sifinyeto (10) SIGABA C: Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi (30) 2. Fundza TONKHE ticondziso ngekucaphela. 3. Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati. 4. Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA. 5. Dvweba umugca emva kwaleso naleso sigaba. 6. Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto njengobe tinjalo. 7. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 8. Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho. 9. Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: SIGABA A: Lokungenani emaminithi la-50 SIGABA B: Lokungenani emaminithi la-30 SIGABA C: Lokungenani emaminithi la-40 10. Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Lweti 2019 NSC SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI A KUTIMISELA KULETSA IMPHUMELELO 1 Jabulile Magagula yintfombatane leyakhulela emakhaya endzaweni yaseMbalenhle esifundzeni saseMpumalanga. Yintfombi leseyikhulile leneminyaka lengemashumi lamabili nakune. Yena nebanakabo labasihlanu bakhula bahlupheka bakhuliswa ngunina LaNkhambule ngemadlana labeyitfola ngekubamba ematoho epulazini lebelikhicita 5 emazambane eBethal. Phela LaNkhambule washiya phasi sikolo asasemabangeni lasetulu ngobe afuna kondla bantfwabakhe, lokona likusasa lakhe. Jabulile, njengelitibulo kabo, bekuba ngumtfwalo wakhe kutsi asale anakekela banakabo uma unina avukele emsebentini. Utsi akatiboni ajakela kutfola umntfwana kuleminyaka lakuyo. Phela utsi 10 budze abuphangwa. 2 Naye Jabulile washiya phasi sikolo ngalesikhatsi asasesikhungweni semfundvo lephakeme lapho bekafundzela umsebenti wekutfwebula titfombe newekuba ngumhleli weliphephandzaba. Lokushiya phasi kwabangelwa kweswelakala kwemali yekukhokhela tindleko tetifundvo 15 takhe ngobe ngaleto tikhatsi bekumatima kutfola imifundzate. Imphilo yaba matima kwafika lapho asahamba afunana nemsebenti. 3 Asafundza sikolo Jabulile, wangenela tinkhulumiswano netemidlalo yasesiteji. Unetitifiketi latitfola asafundza libanga lelishumi esikolweni saseTibonele. Loko kwamvulela ematfuba lamahle ekutsi akhetfwe 20 njengemdlali losembili lokumele adlale emdlalweni lodvumile wamabonakudze. Tintfo tacala lapho-ke kukhanya emndenini wakubo njengobe satfole umsebenti wekuba ngumlingisi lodvumile kulomdlalo wamabonakudze. Lomsebenti usintjintjile simo sasekhaya kubo. Jabulile ucale ngekulungisa likhaya lakubo, walandza banakabo lapho 25 bebahlala khona babuyela ekhaya kubo. Make waJabulile kwamjabulisa lebekwentiwa yindvodzakati yakhe ngobe banakaboJabulile bamshiya yedvwa ahlupheka nabo batsi bayowetama kwekutiphilisa. Lokwabuye kwamjabulisa kakhulu kutsi Jabulile ambuyisele esikolweni ayewucedzelela tifundvo takhe, 30 sikhuluma nje sewunguthishela kuyo lendzawo labahlala kuyo yasemakhaya eMpumalanga. 4 Loludvumo lwakhe Jabulile, aluzange lumente ayibalekele indzawo yakubo ayewuhlala emadolobheni. Loku kwentiwa kutsi abekutsandza kuhlala lapho akhulele khona. Nangabe abengakayi emsebentini 35 abevele ahambe aye ekhaya ayewuhlala nemndeni wakhe kanye nebantfu lakhule nabo. Abebagceka bantfu labatsi nangabe sebasebenta kahle bavele bahambe bayewuhlala emadolobheni bakhohlwe ngemindeni yabo. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Lweti 2019 NSC 5 Umshado kwanyalo awukho enhlitiyweni yaJabulile futsi awukho 40 etinhlelweni takhe. Kulomnyaka utsi ufuna kutfutfukisa ummango wangakubo. Utsi utawuhambela tikolo tangakubo ahambe anikelela bantfwana labaswele bese ufundzisa bonkhe bafundzi kutsi kwentiwa njani kute uphumelele emphilweni. Luhlelo lwakhe lutawucala emmangweni wangakubo bese lwengcela nakuleminye labakhelene 45 nayo. 6 Umshado akusiyo intfo layijakile kepha lafuna kucala ngako ngulamaphupho lanawo ngemndeni wakubo kanye nesifundza sakubo. Lijaha lelitamshada utsi kumele lati kutsi lishada nemndeni wakhe wonkhe ngobe ngeke akwati kuwulahla. Lesincumo usitsetse emva 50 kwekubona simo lakhule ngaphasi kwaso anebanakabo. Jabulile akasuye umuntfu lotitjelako. Uma afikile ekhaya uhlala nawo wonkhe umuntfu njengobe labo lababukela umdlalo lawudlalako kumabonakudze bayambona ajabulela wonkhe umuntfu. 7 Lentfombi ibonga ummango wangakubo ngobe awunandzaba 55 neludvumo lwakhe kepha umemukela njengawo wonkhe umuntfu. Akati nobe kubangwa kutsi ukhulele kuwo nobe kungalendlela laphila ngayo. Kunebantfu lababongako labafaka sandla ekukhuleni kwakhe njengobe sati kutsi umntfwana akasuye wemtali kuphela kepha wemmango wonkhe. Labantfu bamesekela baphindze bamsita lapho abenetinkinga 60 khona. Labantfu bafaka sandla kakhulu kulomsebenti wekulingisa lakuwo njengobe bewuyintfo langayati. Ngaleso sizatfu akatiboni ehlukana nalabo bantfu kanye nalomdlalo ladlala kuwo. Bantfu labanyenti bayakhohlwa lapho bachamuka khona kepha yena bekusifiso sakhe kutsi achubeke adlale kulomdlalo wamabonakudze 65 lacala kuwo. 8 Jabulile unesifiso sekucedzelela tifundvo takhe tekutfwebula titfombe kanye netebuhleli beliphephandzaba abe achubeka nekulingisa. Loko kutawenta kutsi abe ngulonemakhono lamanyenti. Ngekwenta njalo, ugcugcutela lusha kutsi lwati kutsi simo sasekhaya ngeke sakuvimba 70 kutsi ube nelikusasa lelichakatile. [Itsetwe: ku-Ilanga, Indlovana 2018] 1.1.1 Khetsa imphendvulo yakho kuletilandzelako. Nguyiphi inkhulumo lengafanela lamagama lacindzetelwe lasendzimeni yekucala kuletheksthi lengenhla? A Kudla indzaba B Kudla titsendze C Kudla ludzaka D Kudla imphundvu (1) 1.1.2 Khokha umusho losendzimeni yesitsatfu kuletheksthi lengenhla, lofakazela kutsi imfundvo ayinabudzala. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Lweti 2019 NSC 1.1.3 Ngemaphuzu LAMABILI, bhala bumatima bekukhulisa umntfwana ungenamsiti ubhekise kuletheksthi lengenhla. (2) 1.1.4 Bantfwana bangumliba loya embili. Fakazela lenkhulumo ngemaphuzu LAMABILI lavetwe kuletheksthi lengenhla. (2) 1.1.5 Veta tintfo LETIMBILI letikuletheksthi letikhutsate Jabulile kutsi akhetse kufundzisa lusha lwasesifundzeni kanye nasemmangweni wangakubo. (2) 1.1.6 Yini imbangela yekonakala kwelikusasa lwelusha lwalomuhla njengobe kwenteka kumake waJabulile endzimeni yekucala? Nika KUBILI. (2) 1.1.7 Catsanisa indlela lusha lwalomuhla lolufundzile lolutsatsa ngayo tintfo nendlela Jabulile lenta ngayo endzimeni yesine. (2) 1.1.8 Phawula ngesento sebanakaboJabulile sekushiya likhaya lakubo kube kuhlushekwa. (2) 1.1.9 Utsini umbono wakho ngaloko lokushiwo nguJabulile ngemshado endzimeni ye-5 nawukucatsanisa nendlela lusha lwalomuhla loluwutsatsa ngayo umshado? Chaza. (2) 1.1.10 Uvumelana kangakanani nekutsi simo umuntfu latalelwa kuso asisho lutfo ngelikusasa lakhe? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.11 Lenkhulumo letsi, 'Lenelitfunga ayisengeli phasi', icondzene nabani kuletheksthi lengenhla? Usho ngani? (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Lweti 2019 NSC 1.2 Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B [Itsetfwe: http://www.alamypictures.com] 1.2.1 Nika KUNYE lokuvetwe kulesibonwa lokungasita kutsi inkhulumo yalona lome embili ivakale kahle. (1) 1.2.2 Yini lekhomba kutsi lona losembili kunentfo layikhomba tetsamelilwati kulesibonwa? (1) 1.2.3 Bhala KUBILI locabanga kutsi kwente labantfu labakulesibonwa bahlanganele ngaphandle. (2) 1.2.4 Uyavumelana yini nekutsi nangabe lona lokhulumako kulesibonwa angatsatsa sikhatsi lesidze, angagcine asasele yedvwa? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.2.5 Catsanisa umugca lodvwetjwelwe endzimeni ye-8 eTheksthini A naloko lokwenteka eTheksthini B uvete budlelwano BUNYE nemehluko MUNYE lokhona? Bhala KUBILI. (4) SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Lweti 2019 NSC SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi bese uyayifinyeta ngewakho emagama langabi ngetulu kwala-80. Sifinyeto sakho sivete tintfo letisikhombisa letiveta bungoti betinatfo letivuselela emandla. CAPHELA 1. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima (emapharagrafu). 2. Sifinyeto sakho asivete emaphuzu lamcoka lasikhombisa. 3. Yetama ngalokusemandleni kusebentisa emagama akho nawufinyeta. 4. Akukadzingeki kutsi ubhale sihloko. 5. Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. ITHEKSTHI C BUNGOTI BETINATFO LETIVUSELELA EMANDLA Bantfu labanyenti, ikakhulukati labasha, sebangene shice ekusebentiseni tinatfo letinekhafeyini lenyenti lekutsiwa tivuselela emandla emtimbeni. Lucwaningo leselwentiwe luveta kutsi letinatfo tinebungoti. Tiyingoti kangakanani emtimbeni? Kutsiwa titsako letisetjentiswako nakuphiswa letinatfo tinashukela lomnyenti nema- esidi lokuyingoti emtimbeni. Letinatfo tibanga kukhuluphala kakhulu lokungabanga nesifo sashukela lesesicedze sive. Basubatsi labanyenti bayakutfokotela kusebentisa letinatfo ngobe tibenta babe nemdlandla kwesikhashana kantsi abakabuti elangeni. Ngekuhamba kwesikhatsi letinatfo tikwenta kutsi ube nesifo sekuwa. Umuntfu agcine asola labanye atsi bayamtsakatsa kantsi utitsakatse yena. Nasetingene kahle engatini, umuntfu uphelelwa butfongo, acwashe busuku bonkhe. Kungalali kulimata imitsambo yengcondvo igcine ingasasebenti kahle nesikhumba sigcugce singasajabulisi ngobe singasakutfoli kuphumula. Kadzeni bekwatiwa kutsi sifo setilondza tasesiswini sihlasela bantfu labadzala. Tintfo setintjintjile lomuhla. Sekutfolakale kutsi letinatfo tenta sifo lesibulala ngisho nelusha ngekuvitsita lingekhatsi. Labasebentisa kakhulu letinatfo bahlala bakhatsatekile, betfuke nelite. Loko kuba nemtselela nakulabo labasondzelene nabo. Kucitseka timali kuyiwe kubeluleki nakubemanga kuyewuhlolwa inkinga yaloko kodvwa kungasiti. Inkinga isuke idalwe ngumnikati ngekuba ngutsatsekile wetinatfo letiyingoti. Kusetjentiswa ngalokwecile kwaletinatfo kugcine sekwenta umtimba ungasakhoni kutentela tintfo. Umuntfu utsi nakavuka ajakele kuya etitolo letitsengisa lelisela lemphilo. Labanye uma bangenayo imali yekutsenga letinatfo bayakhatsateka ngobe kuba matima kucedza imisebenti lababekelwe yona. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Lweti 2019 NSC Lolunye lucwaningo luvete kutsi inhlitiyo igcina ishayela etulu ngaletinatfo temandla. Lokubuhlungu kutsi bantfu labanyenti basebentisa letinatfo bangakayi kuyewuhlola simo semphilo yabo kubodokotela kutsi ngabe bakulungele yini kutisebentisa letinatfo. Bajatjuliswa nje kutibona baphumelela kubukana nencwaba yemisebenti yelusuku kantsi umsebenti awucedvwa. Lokubalulekile kuhlela kahle sikhatsi sakho sekwenta imisebenti kunekuyibekela likusasa. Bantfu labasebentisa letinatfo baya kakhulu endlini lencane bayewucitsa emanti labangelwa nguletinatfo. Umtimba ugcine ungenamanti, tinso bese tiyoma, lokungenta kutsi tigcine tifile. Utigubhelelani ligodzi usaphila? Ungatilamulela kulombulali ngekudla kudla lokutakunika emandla lokufaka ekhatsi emawolintji, ematamatisi nalokubabako. Kutivocavoca kanye ngelilanga kungakushiya ujabulile, unemdlandla nengcondvo lekhaliphile. Kunatsa emanti akube yinsakavukela kugezwa kwemehlo. [Itsetfwe: kuBona, Indlovana 2018] SAMBA SESIGABA B: 10 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Lweti 2019 NSC SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 3: SIKHANGISI Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI D SMS 5522 INTAMAKUPHILA SEWUNEMINYAKANYAKA UMBHALO WAKHO UNGATIWA NDZAWO? Sibashicileli be-Intamakuphila singaletsa injabulo ebusweni bakho sikwentele konkhe loku: 1. Siyashicilela, sikutsengisele umbhalo wakho nange-inthanethi imbala. 2. Sikutfolela i-ISBN lokuyinombolo yencwadzi yakho. 3. Sikukhangisela umbhalo wakho ngangcondvomshini. 4. Sifaka incwadzi yakho ku-e-book, tinhlelo tekuchumana, bantfu bayifundze khona ngekuyikhokhela. 5. Sikusita ngekukukhangisela ku-inthanethi. Emaphesenti emali lobongwa ngayo la-40 [Itsetfwe: www.@publishers.com] 3.1 Phindza ubhale lomusho lokunombolo 3 kulesikhangisi bese ugucula ligama lelicindzetelwe likhombe bukhulu bentfo. (1) 3.2 Yini kutsiwe emagama lamakhulu lakulesicubulo anemtselela lomuhle kulabo labakhangisako? Nika KUNYE. (1) 3.3 Khetsa YINYE imphendvulo. Hlobo luni lwenkhulumo lolu lolukulomusho lokunombolo 5 kulesikhangisi lesingenhla. A Inkhulumo letsatsa luhlangotsi B Inkhulumo leveta imfundzisolite C Inkhulumo lenemandla ekuphatsa D Inkhulumo lenekutsintsa imiva (1) 3.4 Hlanganisa lemisho lemibili lekunombolo ye-1 neye-2 ibe ngumusho lombici. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Lweti 2019 NSC 3.5 Phawula ngekuvetwa kwalolomsikati kulesikhangisi. Usho ngani? (2) 3.6 Sebentisa libitomfutiselo lelingena ngaphasi kwalelibintana lemagama lagcanyisiwe lakunombolo ye-4 kulesikhangisi emshweni lotakhele wona. (2) 3.7 Yini levetwe kulesikhangisi lengenta kutsi tetsamelilwati tingayiletsi imibhalo yato kulabashicileli? Usho ngani? (2) [10] UMBUTO 4: IKHATHUNI Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHESKTHI E Mine ngiyamangala kutsi kusenemuntfu lolibele. Konje vele nine madvodza aninanhlitiyo. Inyandzaleyo!!! Lesikolo sidzinga inchubomgomo lephatselene netindlela letikahle tekujezisa emaphikankhani ladvunga sikolo. [Itsetfwe: www.cartoonimpact.com] 4.1 Khokha umusho lokulekhathuni lengenhla lonenkhulumo letsatfwa njengemaciniso ibe itsintsa imiva. (1) 4.2 Yini lebangele kutsi kusetjentiswe lesiga senkhulumo lesikulekhathuni lengenhla? (1) 4.3 Ngusiphi sento salomake lesikhomba kutsi wetfukile futsi umangele? Nika SINYE. (1) 4.4 Akha umusho ngelibitombici lelidvwetjelwe kulekhathuni lengenhla ukhombise kutsi uyayati inshokutsi yalo. (1) 4.5 Titfolele ligama lelisiphawulo lelingachaza simo semtimba walomake bese ulisebentisa emshweni lotakhele wona. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Lweti 2019 NSC 4.6 Bhala saga lesingangena kulabocatjangiwe lesichaza kuvelelwa lishwa kwalobabe ngalomake lome embikwakhe. (2) 4.7 Ucabanga kutsi ngusiphi senteko lesikhomba emandla ekuphatsa kulekhathuni lengenhla? Usho ngani? (2) [10] UMBUTO 5: IPHROZI Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI F KUHLOLWA KWEMEHLO Nangabe kadze wagcina kuyewuhlola emehlo, lesi sikhatsi lesihle sekukwenta loko. Kusukumela etulu uyewuhlola kunemklomelo lomuhle. Njengobe sikhula nje, nemehlo nawo ayakhatsala, abese avilapha kubuka. Phela kadze kwasa abukana nebukhatikhati balomhlaba, adlojwa natintfuli netintfutfu letibuya etinkapanini. Kubona kahle emehlweni kwenta kutsi ufundze kahle tincwadzi takho. Bafundzi labafaka tibuko 5 temehlo batfola emamaki lamahle etifundvweni tabo. Abatihluphi ngekufundzela kufa nekuphila nabalungiselela luhlolo lwekuphela kwemnyaka. Labashayela timoto bayaphepha impela emgwaceni. Lucwaningo lutsi bashayeli baseMekeza abakushayi mkhuba kuyewuhlola emehlo. Linyenti lelenta lesento kulabashayeli, bafana. Lititjela kutsi leyo yintfo lefanele bomake. 10 Nangabe kunesidzingo sekutsi utfole tibuko kudokotela wemehlo, sengiso sikhatsi. Kulabo labakhala ngekutsi tikhwama tabo tite imali, hulumende ukwente kwaba lula kutsi tibhedlela tibe nabodokotela bemehlo bamahhala. Noma banganibuta kutsi tona letibuko lenitifakile, tibuko tini, bindzani sengatsi nifile. Faka tibuko takho nanobe inhlitiyo ingakutfokoteli loko ngobe utawusindza 15 nasekubulaweni yinhloko lengapheli. Sive naso sitawuphepha kuletingoti letibikwa imihla le emisakatweni, letibangwa ngulabo labangafuni kutsatsa teluleko tabodokotela. [Itsetfwe: Bona, 23 Indlovana 2018, Likhasi 32] 5.1 Phindza ubhale lomusho locindzetelwe endzimeni yesibili ulungise liphutsa lelulwimi lelikuwo. (1) 5.2 Mcondvofana weligama leligcanyisiwe emshweni losendzimeni yekucala uhambisana nalona lokulemisho lelandzelako: A Kusukumela etulu uyewuhlola kunemholelo lomuhle. B Kusukumela etulu uyewuhlola kunemhlatjelo lomuhle. C Kusukumela etulu uyewuhlola kunenkhokhelo lenhle. D Kusukumela etulu uyewuhlola kunemnikelo lomuhle. (1) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Lweti 2019 NSC 5.3 Khokha umusho losendleleni lephocako endzimeni yekugcina kuletheksthi lengenhla. (1) 5.4 Yini kutsiwe sabito selucobo lesikulomusho lodvwetjelwe endzimeni yesitsatfu sisetjentiswe njengesikhombabito lesigcizelelako? (1) 5.5 Sebentisa libito lelicindzetelwe endzimeni yesitsatfu emshweni lotakhele wona libe ngumentiwansombo. (2) 5.6 Akha umusho ngesento lesicindzetelwe endzimeni yekucala, sinike umcondvo wekwentana. (2) 5.7 Hlobo luni lwenkhulumo lolu loludvwetjelwe endzimeni yekucala? Sekela imphendulo yakho. (2) [10] SAMBA SESIGABA C: 30 SAMBA SAKO KONKHE: 70 Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all