Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2017
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha ali-8.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2017 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exams 2017, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2017 · isixhosa. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC November Exams
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 347.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC November Exams 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 2 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Ngokunjalo akukho manqaku
anikwayo nakwezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, okanye uYINYANI/LULUVO.
Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe
ingqalelo.
4. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
5. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
6. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zeengingqi.
7. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 3 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Yindawo apho umntu alulekwa khona.√ (1)
1.1.2 Linika ingcinga yokuba umntu uhlala eyinto engagqibekanga
ukwakheka√√/ yokuba umntu uba nesimilo esingasulungekanga.√√ (2)
1.1.3. Umzi wakhiwa ngezitena nodaka ugqitywe kanti ikhaya alakhiwa
ngazitena nadaka√√/ikhaya liyaqhubeka lisakhiwa ngeli xesha
umzi sele wakhiwe wagqitywa.√√ (2)
1.1.4 Aligqitywa√/besakhana.√
[Nayiphina kwezi.] (1)
1.1.5 Kukuba baqinisekile ngokhuseleko lwabo kwizinto ezininzi.√ (1)
1.1.6 Ushiya kwanto angqale kokwabo.√ (1)
1.1.7 Ngokunika umntwana ulonwabo ngokupheleleyo nokuba sele
ilikhaya lamahlwempu.√√/ ngokunika umntwana ulonwabo.√√ (2)
1.1.8 Yingcamango yokuba umntwana ungena edubulekile
engankqonkqozanga ekhayeni lakhe ngenxa yebango analo kanti
komnye umzi kunyanzelekile ukuba ankqonkqoze, alinde, amkelwe
ukuze angene.√√ (2)
1.1.9 Ngokuthi ukutya kwakhe kugcinwe kugqunywe kakuhle
ngocoselelo.√ (1)
1.1.10 Umntwana ongatyi zonke iindidi zokudla√/umntwana ongathandi
konke ukudla√/umntwana ocekisayo.√ (1)
1.1.11 Loo mthwalo ngathi sisithuthi sikasomashishini.√√ (2)
1.1.12 Lelendawo yokulala.√ (1)
1.1.13 Ngokungaluthululi luphelele emntwaneni omnye uthando bekho
nabanye√√/ bonke abanike indawo entliziyweni yakhe.√√ (2)
1.1.14 C√/C ukongeza√/ukongeza.√ (1)
1.1.15 Ndiyavumelana kuba xa umntu ekwikhaya elinothando lokwenene
uyanela, akanasikrokro nokuba ukutya kuncinci.√√
OKANYE
Andivumelani kuba uthando lusenokubakho kodwa lulodwa
alunakwanelisa mntu √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 4 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
1.1.16 Kumhlathi wesi-2 kuqaqanjiswe ngokuthi ikhaya likhusi kumntu
walo kanti kumhlathi wesi-3 kuqaqanjiswe ngokuthi ikhaya lisoloko
limamkela umntu walo√√/ kumhlathi wesi-2 uyabalekela kanti
kowesi-3 uyangena nokuba akacelanga mvume.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Ngutata√/ngumama√/ngumntwana oyintombazana√/nomntwana
oyinkwenkwe√/ kukho abasetyhini √nabangamadoda√/ ngabazali√
nabantwana√/ ngabantu abadala√nabaselula.√
[Nasiphi isibini.] (2)
1.2.2 Bonwabile√/bachwayitile√ kuba babonakala bencumile.√ (2)
1.2.3 Ngokuba onke amalungu osapho atya ukutya okufanayo√√/ onke
amalungu osapho atyela ndaweninye.√√ (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 5 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ukumakisha makuthathele ingqalelo ukufakwa kolwazi olunexabiso kwakunye
nokususwa kolwazi olungenaxabiso.
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 6 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. 'Ngumntu onjani ke lo kuthiwa yimbongi? 1. Imbongi ngumntu
Ngumnyulwa onganyulwanga mntu, owanyulwa okhethekileyo owonyulwe
zizinyanya zimnyulela isizwe, nguQamata ukutsho zizinyanya noQamata.
oko. '
2. Ngumntu okufutshane ngobukhulu kubantu 2. Isondele ngobukhulu
abangabathanjiswa bakaQamata, iinkosi kwiinkosi.
neekumkani.
3. 'Njengokuba imbongi ingumntu oyedwa wofika 3. Ngokomzimba ifanelene
aba bantu baziimbongi nezithomo zabo zingathi nomsebenzi ewenzayo
zalungiselelwa lo msebenzi. Apho basebenza kumcimbi othile.
khona kuphakathi kwezihlwele ezingahlanganiswe
ngumcimbi omnye, mhlawumbi owovuyo
nolonwabo, owosizi, owonqulo neminye ke.'
4. 'Imbongi asimntu usebenza ngasicwangciso- 4. Imbongi ayihambi
nkqubo, le nto kuthiwa yiprogramme. Imbongi ngamigaqo imiselweyo xa
ngumntu oya kusuka ahlahlambe ngelo xesha kukho umsebenzi, iye
kusuke kwafika ngalo into ethi makabonge. idanduluke ibonge
Nenzwi leyo uya kuzicelela ngendlela le awuvula yakuchukumiseka.
ngayo umlomo.'
5. 'Aba ngabantu abamazwi asuka abe ngathi 5. Imbongi inelizwi elibukhali,
alungiselelwa lo msebenzi. Uya kufika izizinto elidubulayo nelivakalayo.
ezimazwi atsho kuhlokome iintili namawa apho
zithe zayivula khona imilomo. Kunqabile ukuba
uve imbongi etsho ngelizwana elikhenkcezayo
okanye elideke-deke okanye elithintitha.'
6. 'Esi siphiwo sokubonga sisiphiwo esihambelana 6. Iba neziphiwo
nezinye iziphiwo zimenza lowo uyimbongi abe ezongezelelekileyo ezifana
yiyo gqibi. Kufanelekile ukuba abe njalo kuba nokufundisa, ukuncoma
njengomntu ongumthunywa wezinyanya ngumntu nokukhuthaza impilo
ongumfundisi. Ufundisa ngeyona ndlela inyulu esulungekileyo.
yokudla ubomi, ngumnqwanqwadi wezinto
ezityekayo emendweni wonqulo. Ngumncomi
nomkhuthazi wezo zithe tonono ukuhamba
ngomendo wonqulo.'
7. 'Ingqondo kufuneka inkqenkqeze phambili, 7. Kufuneka imbongi ibe
khon’ukuze akwazi ukubona ukuba isiganeko nengqondo ephalayo ukuze
ngasinye siya kuzala nkomoni, aze alumkise, ibone iziganeko
athuthuzele ngokuyibona kwakhe imeko leyo ezingekehli.
ingekabonwa ngamehlo abona kufuphi.'
8. 'Neliso eli lenyama apha kwimbongi liliso elitsolo 8. Imbongi ineliso elibukhali
kakhulu. Kwizinto zendalo ezibonakala kumntu kakhulu kwanobuciko
wonke imbongi yona wofika ibona izinto bokusebenzisa ulwimi
ezizezinye nezingabonwayo ngamehlo abanye ngezinto zendalo.
abantu. Kubuhle bendalo esithi sityebise nje
amehlo ngabo, imbongi yona iya kubona
ubungangamsha beTshawe. Ubuciko
bukwalapha.'
[220 amagama] [58 amagama]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 7 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCandelo C
• Upelo
o Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
o Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
• Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
• Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE
impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Yifowuni√/yimfono mfono.√ (1)
3.2 Ngabantu abanqena ukuzicocela benayo imali√/ngabantu abanezindlu
ezifuna ukucocwa benemali yoko.√ (1)
3.3 C√/C ukucoca kule nkampani yinto elula√/ukucoca kule nkampani yinto
elula.√ (1)
3.4 Yingcinga ebethelelekileyo ngokwesini kuba lo mfanekiso unika ingcinga
yokuba lo msebenzi ngowabantu basetyhini kuphela.√√ (2)
3.5. Baziingcungela√, banobubele.√ (2)
3.6 Ezona.√ (1)
3.7 Ngokubanika ulwazi ngenkampani enamaxabiso afikelelekayo.√√ (2)
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]
[10]
UMBUZO 4
4.1 Lwentetho esaqhubekayo.√ (1)
4.2 Sisixhobo sokutshintsha iTV√/ ziintambo ezingena kwiTV√/ ngumfanekiso
weTV eze ngomva.√
[Nayiphina kwezi.] (1)
4.3 Yena ebengatshintshi tshaneli yeTV ehleli phantsi njengoSam ebehamba aye
kwiTV ukuze ayitshintshe.√√ (2)
4.4 Kwakunyanzeleka.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 8 DBE/Novemba 2017
NSC – Imemorandam
4.5 Akanaxesha lale nto ithethwayo√/akanamdla √/ukruqukile√/ uqumbile.√
[Nayiphi kwezi.] (1)
4.6 Liphephandaba.√ (1)
4.7 B√/B umzobi unenjongo yokugxeka√/umzobi unenjongo yokugxeka.√ (1)
4.8 Umyalezo wokuba abadala bahlalela ukugxekana nentlalo yabantwana
bezixhasa ngexesha ababekhula ngalo√√/wokuba abazali bakholelwa ukuba
abantwana baphila ntofo-ntofo kunabo.√√ (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.2 Galakangqa.√ (1)
5.1.2 Wayemhle kakhulu lo mfo.√√ (2)
5.1.3 Ikhola.√ (1)
5.1.4 Sisibizo.√ (1)
5.1.5 Intiyo.√ (1)
5.1.6 Ebusweni√ babetsho√ ngeziva.√ (3)
5.1.7 Sisivumelanisi sentloko.√ (1)
5.1.8 Ligatya elimele isibizo.√ (1)
5.1.9 C√/C isenzo senzeka macala√/isenzo senzeka macala.√ (1)
5.1.10. Tyhini molo √Thole! (1)
5.1.11 Isandla sikamama siyabonakala kwaba bantwana bakhe√/
Ndincede khawufake isandla kule mbiza iphekwa ngaba
bafazi√/Isandla senqununu kule veki nguSoso.√
(Nayiphi impendulo echanekileyo) (1)
5.2 5.2.1 Abazali bayamonwabisa√/ bonwabise√ umntwana wabo√/abazali
bonwabisa√ umntwana wabo√/Abazali bonwabela√ umntwana
wabo.√
[Nayiphi kwezi.] (2)
5.2.2 Usapho olonwabileyo luthandeka kakhulu√√/ luthandeka kakhulu (2)
usapho olonwabileyo.√√
5.2.3 Ukugqwesa ebomini kuza kuzisa impumelelo√√/ ukugqwesa (2)
ebomini kuya kuzisa impumelelo√√/kuzozisa impumelelo.√√
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2016 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P3 NSC November Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Amended SC June Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2019 QP
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper