Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2017 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220178 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exams 2017, 8 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exams 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2017 IMEMORANDAM AMANQAKU: 80 Le memorandam inamaphepha ali-8. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 2 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.) 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Ngokunjalo akukho manqaku anikwayo nakwezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, okanye uYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe ingqalelo. 4. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi- sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe. 5. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo. 6. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa kweelwimi zeengingqi. 7. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 3 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam 1.1 ISICATSHULWA A 1.1.1 Yindawo apho umntu alulekwa khona.√ (1) 1.1.2 Linika ingcinga yokuba umntu uhlala eyinto engagqibekanga ukwakheka√√/ yokuba umntu uba nesimilo esingasulungekanga.√√ (2) 1.1.3. Umzi wakhiwa ngezitena nodaka ugqitywe kanti ikhaya alakhiwa ngazitena nadaka√√/ikhaya liyaqhubeka lisakhiwa ngeli xesha umzi sele wakhiwe wagqitywa.√√ (2) 1.1.4 Aligqitywa√/besakhana.√ [Nayiphina kwezi.] (1) 1.1.5 Kukuba baqinisekile ngokhuseleko lwabo kwizinto ezininzi.√ (1) 1.1.6 Ushiya kwanto angqale kokwabo.√ (1) 1.1.7 Ngokunika umntwana ulonwabo ngokupheleleyo nokuba sele ilikhaya lamahlwempu.√√/ ngokunika umntwana ulonwabo.√√ (2) 1.1.8 Yingcamango yokuba umntwana ungena edubulekile engankqonkqozanga ekhayeni lakhe ngenxa yebango analo kanti komnye umzi kunyanzelekile ukuba ankqonkqoze, alinde, amkelwe ukuze angene.√√ (2) 1.1.9 Ngokuthi ukutya kwakhe kugcinwe kugqunywe kakuhle ngocoselelo.√ (1) 1.1.10 Umntwana ongatyi zonke iindidi zokudla√/umntwana ongathandi konke ukudla√/umntwana ocekisayo.√ (1) 1.1.11 Loo mthwalo ngathi sisithuthi sikasomashishini.√√ (2) 1.1.12 Lelendawo yokulala.√ (1) 1.1.13 Ngokungaluthululi luphelele emntwaneni omnye uthando bekho nabanye√√/ bonke abanike indawo entliziyweni yakhe.√√ (2) 1.1.14 C√/C ukongeza√/ukongeza.√ (1) 1.1.15 Ndiyavumelana kuba xa umntu ekwikhaya elinothando lokwenene uyanela, akanasikrokro nokuba ukutya kuncinci.√√ OKANYE Andivumelani kuba uthando lusenokubakho kodwa lulodwa alunakwanelisa mntu √√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 4 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam 1.1.16 Kumhlathi wesi-2 kuqaqanjiswe ngokuthi ikhaya likhusi kumntu walo kanti kumhlathi wesi-3 kuqaqanjiswe ngokuthi ikhaya lisoloko limamkela umntu walo√√/ kumhlathi wesi-2 uyabalekela kanti kowesi-3 uyangena nokuba akacelanga mvume.√√ [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2) 1.2 ISICATSHULWA B 1.2.1 Ngutata√/ngumama√/ngumntwana oyintombazana√/nomntwana oyinkwenkwe√/ kukho abasetyhini √nabangamadoda√/ ngabazali√ nabantwana√/ ngabantu abadala√nabaselula.√ [Nasiphi isibini.] (2) 1.2.2 Bonwabile√/bachwayitile√ kuba babonakala bencumile.√ (2) 1.2.3 Ngokuba onke amalungu osapho atya ukutya okufanayo√√/ onke amalungu osapho atyela ndaweninye.√√ (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 5 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha ushwankathelo Ukumakisha makuthathele ingqalelo ukufakwa kolwazi olunexabiso kwakunye nokususwa kolwazi olungenaxabiso. Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo: • Ulwabiwo-manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye). o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo. o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1. o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2. o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3. • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo. o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi. o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE. QAPHELA • Ubalo-magama: o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60 inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 6 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO 1. 'Ngumntu onjani ke lo kuthiwa yimbongi? 1. Imbongi ngumntu Ngumnyulwa onganyulwanga mntu, owanyulwa okhethekileyo owonyulwe zizinyanya zimnyulela isizwe, nguQamata ukutsho zizinyanya noQamata. oko. ' 2. Ngumntu okufutshane ngobukhulu kubantu 2. Isondele ngobukhulu abangabathanjiswa bakaQamata, iinkosi kwiinkosi. neekumkani. 3. 'Njengokuba imbongi ingumntu oyedwa wofika 3. Ngokomzimba ifanelene aba bantu baziimbongi nezithomo zabo zingathi nomsebenzi ewenzayo zalungiselelwa lo msebenzi. Apho basebenza kumcimbi othile. khona kuphakathi kwezihlwele ezingahlanganiswe ngumcimbi omnye, mhlawumbi owovuyo nolonwabo, owosizi, owonqulo neminye ke.' 4. 'Imbongi asimntu usebenza ngasicwangciso- 4. Imbongi ayihambi nkqubo, le nto kuthiwa yiprogramme. Imbongi ngamigaqo imiselweyo xa ngumntu oya kusuka ahlahlambe ngelo xesha kukho umsebenzi, iye kusuke kwafika ngalo into ethi makabonge. idanduluke ibonge Nenzwi leyo uya kuzicelela ngendlela le awuvula yakuchukumiseka. ngayo umlomo.' 5. 'Aba ngabantu abamazwi asuka abe ngathi 5. Imbongi inelizwi elibukhali, alungiselelwa lo msebenzi. Uya kufika izizinto elidubulayo nelivakalayo. ezimazwi atsho kuhlokome iintili namawa apho zithe zayivula khona imilomo. Kunqabile ukuba uve imbongi etsho ngelizwana elikhenkcezayo okanye elideke-deke okanye elithintitha.' 6. 'Esi siphiwo sokubonga sisiphiwo esihambelana 6. Iba neziphiwo nezinye iziphiwo zimenza lowo uyimbongi abe ezongezelelekileyo ezifana yiyo gqibi. Kufanelekile ukuba abe njalo kuba nokufundisa, ukuncoma njengomntu ongumthunywa wezinyanya ngumntu nokukhuthaza impilo ongumfundisi. Ufundisa ngeyona ndlela inyulu esulungekileyo. yokudla ubomi, ngumnqwanqwadi wezinto ezityekayo emendweni wonqulo. Ngumncomi nomkhuthazi wezo zithe tonono ukuhamba ngomendo wonqulo.' 7. 'Ingqondo kufuneka inkqenkqeze phambili, 7. Kufuneka imbongi ibe khon’ukuze akwazi ukubona ukuba isiganeko nengqondo ephalayo ukuze ngasinye siya kuzala nkomoni, aze alumkise, ibone iziganeko athuthuzele ngokuyibona kwakhe imeko leyo ezingekehli. ingekabonwa ngamehlo abona kufuphi.' 8. 'Neliso eli lenyama apha kwimbongi liliso elitsolo 8. Imbongi ineliso elibukhali kakhulu. Kwizinto zendalo ezibonakala kumntu kakhulu kwanobuciko wonke imbongi yona wofika ibona izinto bokusebenzisa ulwimi ezizezinye nezingabonwayo ngamehlo abanye ngezinto zendalo. abantu. Kubuhle bendalo esithi sityebise nje amehlo ngabo, imbongi yona iya kubona ubungangamsha beTshawe. Ubuciko bukwalapha.' [220 amagama] [58 amagama] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 7 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI Ukumakisha iCandelo C • Upelo o Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. o Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo. • Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela. • Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo. UMBUZO 3 3.1 Yifowuni√/yimfono mfono.√ (1) 3.2 Ngabantu abanqena ukuzicocela benayo imali√/ngabantu abanezindlu ezifuna ukucocwa benemali yoko.√ (1) 3.3 C√/C ukucoca kule nkampani yinto elula√/ukucoca kule nkampani yinto elula.√ (1) 3.4 Yingcinga ebethelelekileyo ngokwesini kuba lo mfanekiso unika ingcinga yokuba lo msebenzi ngowabantu basetyhini kuphela.√√ (2) 3.5. Baziingcungela√, banobubele.√ (2) 3.6 Ezona.√ (1) 3.7 Ngokubanika ulwazi ngenkampani enamaxabiso afikelelekayo.√√ (2) [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka] [10] UMBUZO 4 4.1 Lwentetho esaqhubekayo.√ (1) 4.2 Sisixhobo sokutshintsha iTV√/ ziintambo ezingena kwiTV√/ ngumfanekiso weTV eze ngomva.√ [Nayiphina kwezi.] (1) 4.3 Yena ebengatshintshi tshaneli yeTV ehleli phantsi njengoSam ebehamba aye kwiTV ukuze ayitshintshe.√√ (2) 4.4 Kwakunyanzeleka.√ (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)P1 8 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandam 4.5 Akanaxesha lale nto ithethwayo√/akanamdla √/ukruqukile√/ uqumbile.√ [Nayiphi kwezi.] (1) 4.6 Liphephandaba.√ (1) 4.7 B√/B umzobi unenjongo yokugxeka√/umzobi unenjongo yokugxeka.√ (1) 4.8 Umyalezo wokuba abadala bahlalela ukugxekana nentlalo yabantwana bezixhasa ngexesha ababekhula ngalo√√/wokuba abazali bakholelwa ukuba abantwana baphila ntofo-ntofo kunabo.√√ (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.2 Galakangqa.√ (1) 5.1.2 Wayemhle kakhulu lo mfo.√√ (2) 5.1.3 Ikhola.√ (1) 5.1.4 Sisibizo.√ (1) 5.1.5 Intiyo.√ (1) 5.1.6 Ebusweni√ babetsho√ ngeziva.√ (3) 5.1.7 Sisivumelanisi sentloko.√ (1) 5.1.8 Ligatya elimele isibizo.√ (1) 5.1.9 C√/C isenzo senzeka macala√/isenzo senzeka macala.√ (1) 5.1.10. Tyhini molo √Thole! (1) 5.1.11 Isandla sikamama siyabonakala kwaba bantwana bakhe√/ Ndincede khawufake isandla kule mbiza iphekwa ngaba bafazi√/Isandla senqununu kule veki nguSoso.√ (Nayiphi impendulo echanekileyo) (1) 5.2 5.2.1 Abazali bayamonwabisa√/ bonwabise√ umntwana wabo√/abazali bonwabisa√ umntwana wabo√/Abazali bonwabela√ umntwana wabo.√ [Nayiphi kwezi.] (2) 5.2.2 Usapho olonwabileyo luthandeka kakhulu√√/ luthandeka kakhulu (2) usapho olonwabileyo.√√ 5.2.3 Ukugqwesa ebomini kuza kuzisa impumelelo√√/ ukugqwesa (2) ebomini kuya kuzisa impumelelo√√/kuzozisa impumelelo.√√ [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all