Skip to content

Mechanical Technology Grade 12 Fitting And Machining 2018 QP

Question paperMechanical TechnologyGrade 12201820 pages

Grade 12 Mechanical Technology question paper from the Fitting And Machining 2018 (Afrikaans), 20 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2018 MEGANIESE TEGNOLOGIE: PASWERK EN MASJINERING PUNTE: 200 TYD: 3 uur *MCHTA3* Hierdie vraestel bestaan uit 18 bladsye en ʼn 1 bladsy-formuleblad.
Downloaded from hlayiso.com 2 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Skryf jou NAAM op die ANTWOORDEBOEK. 2. Lees ALLE vrae deeglik. 3. Beantwoord AL die vrae. 4. Nommer die antwoorde volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 5. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 6. Toon ALLE berekeninge en eenhede. Rond finale antwoorde tot TWEE desimale plekke af. 7. Kandidate mag nieprogrammeerbare wetenskaplike sakrekenaars en tekeninstrumente gebruik. 8. Die waarde van gravitasieversnelling moet as 10 m/S2 geneem word. 9. Alle afmetings is in millimeter tensy anders in die vraag aangedui. 10. ʼn Formuleblad is by die vraestel aangeheg. 11. Skryf netjies en leesbaar. 12. Gebruik die kriteria hieronder om jou met jou tydbestuur te help. VRAAG INHOUD PUNTE TYD Generies 1 Meervoudigekeuse-vrae 6 6 minute 2 Veiligheid 10 10 minute 3 Materiaal 14 14 minute Spesifiek 4 Meervoudigekeuse-vrae 14 10 minute Terminologie (Draaibank en 5 18 20 minute Freesmasjien) 6 Terminologie (Indeksering) 28 25 minute 7 Gereedskap en Toerusting 13 10 minute 8 Kragte 33 33 minute 9 Instandhouding 18 20 minute 10 Hegtingmetodes 32 30 minute Stelsels en Beheer 11 28 28 minute (Aandryfstelsel) TOTAAL 200 180 minute Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 3 VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (1.1–1.6) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.7 A. 1.1 Watter van die volgende wette in Suid-Afrika beskerm die mense wat met MIV/Vigs leef? A Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid (OHS). B Die Handves van Regte C Die Wet op Arbeidsverhoudinge D Alle bogenoemde (1) 1.2 Identifiseer die onderstaande veiligheidsmaatreël wat van toepassing is op die bankslypmasjien ingevolge die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid? A Alle oppervlaktes van die masjien moet goed geolie wees. B Skerms moet verwyder word wanneer jy slyp. C Dra veiligheidsbril wanneer jy slyp D Maak seker dat die masjien aan die gang is. (1) 1.3 Die volgende veiligheidsmaatreëls moet gevolg word wanneer gasbottels hanteer word. A Dra goedgekeurde PPE om die vel van die boogstrale te beskerm. B Gebruik heeltemal geïsoleerde elektrodehouers. C Dra enkelskutte en veiligheidstewels wanneer sweis. D Stapel nooit silinders bo-op mekaar nie. (1) 1.4 Die proses om spanning te verlig, opgestel deur koue werk, word genoem ... A Uitgloeiing. B Verharding C Tempering D Normalisering (1) 1.5 Materiaal kan anders in die werkswinkel en industrie getoets word. Hoe kan metale getoets word? A Klank toets B Buig toets C Vyltoets D Alle bogenoemde (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 4 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) 1.6 Watter van die volgende koolstofstale het kort, baie wit of liggeel draerlyne met vertakkings en baie steragtige uitbarstings? A Lae koolstofstaal B Hoe koolstofstaal C Gietyster D Medium koolstofstaal (1) [6] VRAAG 2: VEILIGHEID (GENERIES) 2.1 Noem VIER onveilige toestande in ʼn meganiese werkswinkel. (4) 2.2 Beskryf sommige van die prosedures wat gevolg moet word wanneer ʼn noodhulpsituasie geassesseer word. (2) 2.3 Gee die voordele van die volgende werkswinkeluitlegte: 2.3.1 Produkuitleg van masjiene. (2) 2.3.2 Prosesuitleg van masjiene (2) [10] VRAAG 3: MATERIAAL (GENERIES) 3.1 Noem die doel van die dopverharding van sagte staal. (2) 3.2 Die hardheid wat met ʼn gegewe hittebehandeling bereik kan word, hang af van watter DRIE faktore? Noem die drie faktore. (3) 3.3 Noem VIER soorte afkoelmediums. (4) 3.4 Hoekom is dit belangrik dat verharde staal so gou moontlik tydens die verhitting getemper word? (2) 3.5 Tabuleer die bevindings op die verskillende toetse op die onderstaande materiaal. Materiaal Tipe toets Sagte staal Hoëspoed staal Gietyster Klanktoets 3.5.1 3.5.2 3.5.3 (3) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 5 VRAAG 4: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (SPESIFIEK) Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (4.1–4.14) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 4.15 A. 4.1 Die draaibank werk op die beginsel van ... A die snyer draai teen die werkstuk. B die snybeitel, wat beheer kan word, kan vertikaal oor die werkstuk beweeg. C die werkstuk draai teen die snybeitel, wat beheer kan word. D beide snyer en werkstuk roteer. (1) 4.2 Identifiseer die freesproses in FIGUUR 4.2 hieronder. FIGUUR 4.2 A Groepfreeswerk B Vlakfreeswerk C Koppelfreeswerk D Opsnyfreeswerk (1) 4.3 Watter EEN van die volgende is ʼn voordeel van afsnyfrees? A Die afwerking wat verkry word, is fyner B Growwe toevoer mag gebruik word C Vibrasie ondervind is minder D Die spanning op die snyer en die spil is minder (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 6 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) 4.4 Waarvoor staan die afkorting NBM vir draaibanke en freesmasjiene? A Numeriese Beheerde Monument B Numeriese Beheerde Masjien C Numeriese Bewapende Moment D Nie een van die bogenoemde nie (1) 4.5 Wat dui die simbool “d” in die Brinell-hardheidstoets, in FIGUUR 4, hieronder aan? FIGUUR 4.5 A Baldiameter B Hardheidsnommer C Toetsstuk D Induiking-diameter (1) 4.6 In ʼn trektoets word ... A ʼn proefstuk na vernietiging gelaai. B balke gebruik om die struktuur van ʼn sweislas te bepaal. C ʼn hamer gebruik om die toetsmateriaal te breek. D vloeibare kleurstof gebruik om sweisfoute op te spoor. (1) 4.7 Die eenheid vir drukspanning is ... A newton (N). B meter (m). C pascal (Pa). D watt (W). (1) 4.8 … is produkte wat van polivinielchloried (PVC) gemaak word. A Keramiekteëls en vensterrame B Trouringe en metaalkettings C Bote en fietsrame D Waterpype, boumateriaal en voedselverpakking (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 7 4.9 Termoplastieke is materiale wat … A gestrek kan word maar vinnig terugkeer na hul oorspronklike vorm. B sag raak onder hitte en hard raak met afkoeling. C ʼn stewige vorm onder druk of hitte het. D gebruik word om fietsrame te vervaardig. (1) 4.10 Bereken die wydte van ʼn spy indien die diameter van die staaf 60 mm is. A 15 mm B 30 mm C 20 mm D 6 mm (1) 4.11 ʼn Kompressiewe toets moet op ʼn ronde trappiesas, soos aangedui in FIGUUR 4.11 hieronder, gedoen word. FIGUUR 4.11 Identifiseer die area waarin die maksimum spanning sal plaasvind. A Deel C B Deel A C Deel B D Gelyke spanning in al drie dele (1) 4.12 Wat word met die term Young se moduluselastisiteit bedoel? A Die meting van verlenging of sametrekking van ʼn staaf wanneer ʼn eksterne las toegedien word. B Spanningswaarde wat benodig word om eenheidsvormverandering in ʼn trekmonster van die spesifieke material te produseer. C Vormverandering is direk eweredig aan die spanning wat dit veroorsaak, mits die eweredigheidsgrens nie oorskry word nie. D Opmeting van die vervorming wat geproduseer word deur die toepassing van die eksterne kragte. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 8 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) 4.13 Wat sal die vervorming wees van ʼn staaf wat 0,73 m lank is, wanneer die spanning 0,5 x 10^-3? A 0,653 mm B 0,036 mm C 0,498 mm D 0,365 mm (1) 4.14 Identifiseer die simbool wat verband hou met ʼn druklugstelsel, soos in FIGUUR 4.14 hieronder getoon. FIGUUR 4.14 A Klep B Filter C Kompressor D Motor (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 9 VRAAG 5: TERMINOLOGIE (DRAAIBANK EN FREESMASJIENE) (SPESIFIEK) 5.1 ʼn Spoel moet gedraai word volgens die afmetings in FIGUUR 5.1 hieronder. FIGUUR 5.1 Bereken elk van die volgende: 5.1.1 Die hoeveelheid verplasing op die loskop (3) 5.1.2 Die ingeslote hoek van die tapsgedeelte (in grade) (1) 5.2 Op watter deel van die draaibank sou elk van die volgende aanhangsels gemonteer word: 5.2.1 Vaste stut (1) 5.2.2 Bewegende stut (1) 5.3 Definieer die helling van die skroefdraad. (1) 5.4 Gee die rede vir die gebruik van ʼn verdeelkop op ʼn freesmasjien. (1) 5.5 Verduidelik die tapsdraai-prosedure van die saamgestelde-gly metode. (5) 5.6 Maak ʼn netjiese skets van ʼn vierkantige draadgroef snybeitel, wat die gereedskap in die vierkantige groef wys. Dui die helikshoek, vrystellingshoek, leidende gereedskaphoek en die sleephoek op jou skets aan. (5) [19] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 10 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 6: TERMINOLOGIE (INDEKSERING) (SPESIFIEK) 6.1 Twee ratte wat met mekaar inkam, moet vervaardig word. Die een rat moet 56 tande met ʼn SSD van 126 mm hê, terwyl die ander rat 39 tande het met ʼn SSD van 87,75 mm. Bepaal die volgende deur middel van berekeninge: 6.1.1 Die module van die klein rat (2) 6.1.2 Die module van die groot rat (2) 6.1.3 Die buitediameter van die groot rat (3) 6.1.4 Die dedendum van die groot rat (2) 6.1.5 Die speling van die ratstelsel (2) 6.1.6 Die indeksering wat nodig is om die kleiner rat (39 tande) te sny (4) 6.2 Verduidelik die funksie van ʼn indeksplaat soos dit gebruik word tydens differensiële indeksering. (2) 6.3 Bereken die indekseerbeweging vir 61q 20’. (3) 6.4 Definieer die term module soos op ratte toegepas. (2) 6.5 Twee presisierollers word binne ʼn swaelstert geplaas, soos in FIGUUR 6.5 hieronder getoon. Gebruik die gegewe inligting en bereken die meting van die breedste deel x van die swaelstert. Toon die deursnee van die rollers deur van die standaard tekeningpraktyk gebruik te maak. FIGUUR 6.5 (6) [28] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 11 VRAAG 7: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (SPESIFIEK) 7.1 Beskryf die beginsel van toetsing (prosedure) wat gevolg word wanneer die Brinell-hardheidstoetstoerusting gebruik word. (4) 7.2 Noem TWEE eienskappe van materiale wat deur ʼn trektoets met ʼn trektoetser bepaal kan word. (2) 7.3 Bereken die steekdeursnee van die volgende I.S.O-skroefdraad: 7.3.1 M 22 × 2, 5 (2) 7.4 Noem die funksie van die skroefdraadmikrometer. (2) 7.5 Wat is die lesing op die diepte-mikrometer wat in FIGUUR 7.5 hieronder getoon word? FIGUUR 7.5 (3) [13] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 12 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 8: KRAGTE (SPESIFIEK) 8.1 Vier kragte van 150 N, 210 N, 250 N en 360 N, soos in FIGUUR 8.1 hieronder getoon, werk in op dieselfde punt. Bereken die grootte en rigting van die resulterende krag vir hierdie kragtestelsel. FIGUUR 8.1 (12) 8.2 Die diagram in FIGUUR 8.2 hieronder toon ʼn eenvormige balk wat deur twee vertikale steunpunte, A en B, ondersteun word aan. Twee vertikale puntbelastings asook ʼn uniforme verspreide las van 60 N/m word oor die afstand tussen die twee vertikale punte toegepas. FIGUUR 8.2 8.2.1 Definieer kragmoment. (1) 8.2.2 Bepaal deur middel van berekeninge, die grootte en reaksies by die steunpunte A en B. (7) 8.2.3 Noem TWEE balktoepassings (gebruike). (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 13 8.3 ʼn Koperbuis, 80 mm lank met ʼn binnediameter van 30 mm en ʼn buitediameter van 40 mm, word in ʼn pers om laers uit te druk. ʼn Krag van 23 kN word op die buis toegepas. FIGUUR 8.3 8.3.1 Noem die tipe spanning waaraan die buismateriaal onderhewig is. (1) 8.3.2 Bereken die spanning in die materiaal. Dui die antwoord in MPa aan. (5) 8.3.3 Bereken hoeveel die buis sal verkort onder die gegewe lading, indien Young se elastisiteitmodulus vir die koperbuis 90 GPa is. (5) [33] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 14 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 9: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK) 9.1 Verduidelik kortliks hoe basiese voorkomende instandhouding op die volgende stelsels uitgevoer moet word: 9.1.1 Rattoestelle (1) 9.1.2 Bandstelsels (1) 9.1.3 Kettingratstelsels (1) 9.2 Gee DRIE redes vir die gebruik van snyvloeistof wanneer daar op die draaibank gewerk word. (3) 9.3 Definieer die term vloeipunt van ʼn smeermiddel. (1) 9.4 Hoe kan wrywing verminder word wanneer gate geboor word? (1) 9.5 Tabuleer TWEE eienskappe en TWEE gebruike vir elk van die volgende samestellings: 9.5.1 Veskoniet (‘Vesconite’) (4) 9.5.2 Koolstofvesel (4) 9.6 Wat is die verskil tussen statiese- en glywrywingskoëffisiënt? (2) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 15 VRAAG 10: HEGTINGSMETODES (SPESIFIEK) 10.1 Die diagram in FIGUUR 10.1 hieronder toon ʼn buite metriese V-skroefdraad. Benoem die dele A–G. FIGUUR 10.1 (7) 10.2 Die lengte van die parallel spy is 102 mm. Bereken die volgende: 10.2.1 Die diameter van die as (2) 10.2.2 Die breedte van die spy (2) 10.2.3 Die dikte van die spy (2) 10.3 Waarom sou ʼn meervoudige draad in sommige gevalle bo ʼn enkeldraad verkies word? (1) 10.4 ʼn M8 x 1,5 skroefdraad moet op ʼn draaibank gesny word. Bereken die volgende: 10.4.1 Die diepte van ʼn draad (1) 10.4.2 Die hoogte van die skroefdraad (1) 10.5 Lys TWEE gebruike van ʼn vierkantige draad. (2) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 16 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 11: STELSELS EN BEHEER (AANDRYFSTELSELS) (SPESIFIEK) 11.1 Noem die TWEE faktore wat die gebruik van ratkaste in die industrie sal bepaal. (2) 11.2 ʼn Tegniese skoolonderwyser vereis dat ʼn hidrouliese pers vir haar nuwe ingenieurswerkwinkel gekoop word. Die krag wat op suier A toegepas word, is 550 N. Suier A beweeg 60 mm afwaarts. Die diameter van suier B is 180 mm en beweeg 12 mm opwaarts. FIGUUR 11.2 Gebruik die spesifikasies soos in FIGUUR 11.2 aangedui en bereken die volgende: 11.2.1 Die diameter van suier A (dA) (4) 11.2.2 Die druk wat toegepas word op suier A (2) 11.3 Wat is die belangrikste verskil tussen ʼn pomp en ʼn motor in ʼn hidrouliese stelsel? (4) 11.4 Gee die funksie van die volgende pneumatiese komponente: 11.4.1 Lugontvanger (1) 11.4.2 Pype (1) 11.4.3 Aktueerder (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) 17 11.5 Die riemstelsel van ʼn waterpomp word in FIGUUR 6.2 getoon. Die dryfkatrol op die elektriese motor het ʼn deursnee van 118 mm en draai 1 440 r/min terwyl die gedrewe katrol ʼn deursnee van 230 mm het. FIGUUR 11.5 Bepaal deur middel van berekeninge die volgende: 11.5.1 Die rotasie-frekwensie van die gedrewe katrol in r/min (3) 11.5.2 Die bandspoed van die stelsel in meter per sekonde (2) 11.6 ʼn Dryfrat op ʼn as van ʼn elektriese motor het 30 tande en kam in met ʼn rat op ʼn tussenrat wat 80 tande het. Daar is ʼn dryfrat met 40 tande aan die teenas wat met die finale aangedrewe rat, wat 63 tande het, teen 2 r.‫ି ݏ‬ଵ draai. Teken ʼn diagrammatiese voorstelling van die ratstelsel om jou te help met die onderstaande berekeninge. Bepaal deur middel van berekeninge: 11.6.1 Die rotasie-frekwensie van die elektriese motor (4) 11.6.2 Die spoedverhouding van die rattestel (2) 11.7 Noem TWEE dele van ʼn kettingstelsel. (2) [28] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 
Downloaded from hlayiso.com 18 MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) (EC/SEPTEMBER 2018) FORMULEBLAD VIR MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING) .UDJ P u D  ZDDU P PDVVD    D  YHUVQHOOLQJ $UEHLG NUDJu DIVWDQG ) uG NUDJ u DIVWDQG 'U\ZLQJ W\G :ULQJNUDJ NUDJ u UDGLXV ,QGLNDWHXUVGU\ZLQJ 3 u / u $ u 1 u Q ZDDU 3  JHPLGGHOGH HIIHNWLHZH GUXN  / VODJOHQJWH  $ DUHD YDQ VXLHUNURRQ  1  DDQWDO NUDJVODH SHU VHNRQGH  Q  DDQWDO VLOLQGHUV 5HPGU\ZLQJ  Ȝ 1 u7 ZDDU  1  RPZHQWHOLQJH SHU VHNRQGH  7  ZULQJNUDJ 5HPGU\ZLQJ3URQ\  UHP  ) u  u Ȝ u 5 u 1 ZDDU   ) NUDJ     5  UHPDUPOHQJWH    1  UHYROXVLHVRPZHQWHOLQJHSHU VHNRQGH UHPGU\ZLQJ 0HJDQLHVH GRHOWUHIIHQGKHLG  u LQGLNDWHXUVGU\ZLQJ VODJYROXPHYU\ YROXPH .RPSUHVVLH YHUKRXGLQJ  YU\ YROXPH Ȝ u'  Ȝ u'  ZDDU VODJYROXPH u /YU\ YROXPH  uO    ZDDU  / VODJOHQJWH  ZDDU '  ERRUGLDPHWHU  '  ERRUGLDPHWHU   O  YU\ OHQJWH SURGXNYDQ GLHDDQWDO WDQGHRSGLHJHGUHZHUDWWH 5DWYHUKRXGLQJ  SURGXNYDQ GLHDDQWDO WDQGHRSGLHGU\IUDWWH Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 

Study this subject

More from Grade 12 Mechanical Technology

View all