Mechanical Technology Grade 12 NSC June 2022 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN MEGANIESE TEGNOLOGIE: MOTORKUNDE 2022 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 16 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 2 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (GENERIES) 1.1 A (1) 1.2 B (1) 1.3 C (1) 1.4 D (1) 1.5 A (1) 1.6 C (1) [6] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 3 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: VEILIGHEID (GENERIES) 2.1 Voorgeskrewe spoed van die slypwiel:  Omdat die wiel kan bars/breek as dit vinniger as die voorgeskrewe spoed draai. / Om 'n ongeluk te vermy.   Doeltreffendheid van die bankslypproses sal in die gedrang kom.  (Enige 1 x 1) (1) 2.1 Voorgeskrewe spoed van die slypwiel:  Moet nooit die bandsaag alleen los nie.   Gebruik 'n stootstok wanneer gesaag word.   Hou die werkstuk stewig en plat vas op die blad.   Moenie die masjien verstel terwyl daar gewerk word nie.   Moenie enige skerms oopmaak terwyl die masjien aan is nie.   Maak voorafsnitte voordat jy ingewikkelde krultipe saagwerk doen.   Moenie die materiaal op die lem forseer nie.   Hou hande weg van aksiepunte.   Hou hande stewig teen tafel.   Hou hande weerskande van lem en nie in lyn met die snylyn van die lem nie.   Hou los klere weg van aksiepunt.  (Enige 2 x 1) (2) 2.3 Stadiums waarin noodhulp toegepas word:  Ondersoek   Diagnose   Behandeling  (3) 2.4 Oorsake van ongelukke:  Onveilige handelinge   Onveilige toestande  (2) 2.5 TWEE voordele van die produkuitleg:  Hantering van materiaal word tot die minimum beperk.   Tydsduur van die vervaardigingsiklus is minder.   Produksiebeheer is bykans outomaties.   Beheer oor werksaamhede is makliker.   Groter gebruik van ongeskoolde arbeid is moontlik.   Minder totale inspeksie is nodig.   Minder totale vloerruimte per produksie-eenheid is nodig.  (Enige 2 x 1) (2) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 4 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: MATERIAAL (GENERIES) 3.1 Tempering: Tempering is 'n proses wat in die algemeen op staal toegepas word om die spanning/brosheid/verbeter smeebaarheid  wat gedurende die verhardingsproses opgewek is, te verminder.  (2) 3.2 Uitgloeiing:  Om interne spannings te verlig wat dalk tydens vorige bewerkings van die metaal plaasgevind het.   Om staal te versag ten einde die masjineringsproses te fasiliteer.   Om die korrelstruktuur te verfyn.   Om brosheid te verminder.  (Enige 3 x 1) (3) 3.3 Normaliseringstemperatuur:  Bo  die boonste kritieke temperatuur.   Bo  AC3 lyn.  (Enige 1 x 2) (2) 3.4 Vonkpatrone op koolstofstale: 3.4.1 Hoë-koolstofstaal  (1) 3.4.2 Lae-koolstofstaal / Sagte staal  (1) 3.4.3 Gietyster  (1) 3.5 Koolstof diagram: A Temperatuur reeks / °C  B AC3 lyn  C AC1 lyn  D Koolstof inhoud / % koolstof (4) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 5 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (SPESIFIEK) 4.1 C (1) 4.2 B (1) 4.3 B (1) 4.4 D (1) 4.5 A (1) 4.6 C (1) 4.7 B (1) 4.8 A/C (1) 4.9 C (1) 4.10 B (1) 4.11 C (1) 4.12 A (1) 4.13 B (1) 4.14 D (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 6 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (SPESIFIEK) 5.1 Nat Kompressietoets:  Spuit 'n bietjie olie op die suier deur die vonkpropgat.   Doen die kompressietoets.   Vergelyk die lesings met die droë kompressietoetslesing.  (3) 5.2 Funksies: 5.2.1 Kompressietoets: Wys  die kompressiedruk  wat deur die suier in die silinder veroorsaak is. (2) 5.2.2 Silinderlekkasietoets:  Dui die %  saamgepersde lug lekkasie vanuit die silinder.   Dui die ligging  van die lekkasie van die silinder aan.  (Enige 1 x 2) (2) 5.3 Gasanaliseerder:  Moenie op die inlaatslang trap nie.   Die slangverbinding moet lugdig wees en die klep moet gesluit wees.   Geen uitlaatga lekke hê nie.   Kondensaat moet uit die slang en opnemersondeerder geblaas word.   Kondensor moet na elke toets gedreineer word.   Die filter op die kondensorstaander moet gereeld vervang word.  Maak seker die toets word in 'n goed geventileerde area gedoen.   Op ‘n 12V analiseerder, moet die batteryklampe skoon gemaak word.   Maak seker die gasanaliseerder word op ‘n veilige plek geplaas.  (Enige 4 x 1) (4) 5.4 Optiese spoordmeter:  Sentreer die stuurwiel van die voertuig.   Plaas elke helfte van die wielsporingstoestel teen elke voorwiel van die voertuig.   Kyk deur die periskoop en jy moet dan die wielsporingsmerk kan sien / identifiseer.   Kyk deur die periskoop en stel die vertikale lyn in lyn met die driehoek deur die wyserarm te beweeg.  Lees die toesporing of uitsporing.  (5) 5.5 ABD-II skandeerder:  Prop die diagnostiese skandeerder in die ABD-II sok.   Sleutel die voertuig se besonderhede op die skandeerder in.   Skakel die voertuig se instrumentpaneel aan.   Begin die diagnostiese skandering.   Interpreteer die foutkodes en maak 'n diagnose.  (5) 5.6 Wielbalanseringsmetodes:  Dinamiese balansering.   Statiese balansering.  (2) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 7 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 6: ENJINS (SPESIFIEK) 6.1 Komponente deur krukas gedryf:  Vliegwiel   Nokas   Superaanjaer   Suierstang/Suiers   Oliepomp   Waterpomp   Kragstuurpomp   Lugversorgingspomp   Verkoelerwaaier   Vonkverdeler   Alternator   Transmissie/ratkas  (Enige 4 x 1) (4) 6.2 Binnebrandenjin: 6.2.1 Roterende massa: Die krukpen, grootkop  en die onderste twee-derdes van die koppelstang.  (2) 6.2.2 Wederkerende massa: Die suiers, suierpenne  en die boonste derde van die koppelstang.  (2) 6.3 Voordele van 'n sessilinder V-enjin bo die van 'n sessilindergelidenjin:  Kan in kleiner enjinkompartemente gepas word.   Verhoogde krag na gewig verhouding.   Meer kompakte enjin.  (Enige 2 x 1) (2) 6.4 Turboaanjaer: 6.4.1 A – Kompressor/Kompressorhuls / omhulsel  B – Uitlaatgas uitlaat/uitlaat  C – Turbinewiel/wieke  D – Uitlaatgasinlaat  E – saamgepersde lugafvoer/uitlaat  (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 8 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne 6.4.2 Werking van duie wieke van wisselbaregeometrie- turboaanjaer teen lae spoed:  Teen lae spoedstrek is die wisselbare spuitstukwieke amper toe.   Die wieke skep 'n nou baan na die uitlaatturbine.   Die hoek van die wieke rig die gasse om die wieke teen die korrekte hoek te tref.  Dit veroorsaak dat die turboaanjaer vinniger draai.  (4) 6.5 Tipe superaanjaers:  Roots.   Dubbelskroef.   Sentrifugaal.   Eksentrieke of skuifwiek.  (4) 6.6 Nadele van superaanjaers in vergelyke met turboaanjaers:  Superaanjaers is minder effektief in die verhoging van enjinkrag teen hoë revolusies.   Superaanjaers gebruik enjinkrag om aangedryf te word (parasities).   Hoër brandstofverbruik indien gegenereerde krag nie ten volle benut word nie.   Meer spasie word benodig om 'n Roots-superaanjaer te installeer.   Roots- en dubbelskroef-superaanjaers lewer druk in sarsies.   Dit is duurder as ‘n turboaanjaer.  (Enige 3 x 1) (3) 6.7 Verskil tussen dubbelturboaanjaging en dubbelaanjaging: Dubbelturboaanjaging gebruik twee turboaanjaers  terwyl dubbelaanjaging gebruik 'n kombinasie van 'n turboaanjaer en 'n superaanjaer.  (2) [28] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 9 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: KRAGTE (SPESIFIEK) 7.1 Definisies: 7.1.1 Arbeid verrig: Arbeid word verrig wanneer 'n krag  weerstand oorkom en beweging veroorsaak.  (2) 7.1.2 Vry volume: Vry volume is die volume bokant die kroon van die suier,  wanneer die suier by BDP / verbrandingskamer is.  (2) 7.2 Aangeduide drywingsdiagram: 7.2.1 Indikatordiagram/Druk-volumediagram  (1) 7.2.2 kPa/Pa or kN/m2 /Nm2  (1) 7.3 Berekeninge: 7.3.1 Slagvolume:  D2 SV  xL 4  x 7 2  65  x  4 10  250,15 cm 3  (3) 7.3.2 Oorspronklike vry volume: SV VV  KR  1 250,15   9 1   31,27cm  3 (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 10 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne 7.3.3 Slaglengte: SV = KV( KR - 1)   31, 27(10  1)   281, 42 cm3   D2 SV  xL 4 SV x 4 L   x D2 281,42 x 4    x 7, 2 2  6,912 cm   69,12 mm  (7) 7.4 Berekeninge: 7.4.1 Aangeduide drywing: 10 L 100  0, 1 m  π D2 Area  4 π x 0,08 2   4  5,03 x 10 3 m2  2 500 N  60 x 2  20,83 kragslae/sek  AD  PLANn     AD  1250  103  0,1  5,03  10 3  20,83  4   52387,45 W AD  52 , 39 kW  (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 11 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne 7.4.2 Wringkrag: RD  2 NT 2500 N 60  41, 67 r/s  RD  T 2 N (46,08 x 103 )   2    41,67  176 Nm  (4) 7.4.3 Meganiese doeltreffendheid: RD Meganiese doeltreffendheid   100 AD 46,08   100  52,39  87.96 %  (2) [32] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 12 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 8: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK) 8.1 Arm brandstofmengsel:  Hoë suurstof (O2).   Lae koolstofdioksied (CO2).   Hoë stikstofoksied (NOx).  (3) 8.2 Hoë koolwaterstof (HC) uitlaatgaslesings:  Onvolledige ontbranding.   Onbehoorlike kelptydreëling.   Onbehoorlike ontstekingtydreëling.   Foutiewe lugbestuurstelsel.   Geblokte of versperde lugfilter.   Foutiewe temperatuursensor.   Foutiewe suurstofsensor.   Oormatige brandstofdruk.   Foutiewe PKV-klepstelsel.   Foutiewe katalisator.  (Enige 3 x 1) (3) 8.3 Kompressietoets: Oorsake Regstellende maatreëls  Geblaasde silinderkoppak-  Vervang met nuwe pakstuk  stuk   Gekraakte silinderkop   Vervang/herstel silinderkop  (4) 8.4 Borrels in verkoelerwater:  Geblaasde silinderkoppakstuk.   Gekraakte silinderkop.  (2) 8.5 Oliedruktoets:  Oliedruk teen luierspoed.   Oliedruk teen hoë revolusies.   Oliedruk wanneer enjin koud is.   Oliedruk wanneer enjin warm is.  (Enige 3 x 1) (3) 8.6 Voorsorgmaatreëls vir opstel van brandstofdruktoetser:  Verseker jy het die regte PBT (PPE) bv. veiligheidsbril.   Maak seker die toetser die druk van die enjin kan lees.   Maak seker die plek waar jy die toetser gaan koppel, skoon is voordat jy die drukoordraer verwyder.   Maak seker die rubberpyp van die toetser nie verweer is nie.   Sit die toetser op 'n plek op die enjin wat veilig is wanneer die enjin loop.   Maak seker daar is nie ontvlambare materiale in die onmiddellike omgewing nie.   Maak seker daar is 'n brandblusser.  (Enige 4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 13 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne 8.7 Verkoelerdrukdaling:  Herstel lekke tussen komponente/pakstuklekke.   Herstel lekkende pype.   Stel pypklampe stywer.   Herstel of vervang lekkende waterpomp.   Herstel of vervang pype met korrosie.   Vervang geblaasde koppakstuk.   Herstel of vervang lekkende verkoeler.   Herstel of vervang lekkende binneverwarmingsverkoeler.   Vervang die verwarmerkraan.   Vervang die uitdy- of kernproppe.  (Enige 4 x 1) (4) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 14 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: STELSELS EN BEHEER (OUTOMATIESE RATKAS) (SPESIFIEK) 9.1 Sluit-koppelomsitter: 9.1.1 Funksie van sluit-koppelomsitter:  Die sluit-koppelomsitter bevorder doeltreffendheid   Voorkom glip. (2) 9.1.2 Funksies van stator:  Herlei die olie terug na die stuwer.   Verhoog enjinwringkrag.  (2) 9.1.3 Sluit-koppelomsitter is geaktiveer:  Die oliedruk in die koppelomsitter verhoog met enjinspoed.   Die olie onder druk word na die sluit-koppelomsittersuier gekanaliseer.   Die sluit-koppelomsittersuier druk die wrywingsplaat teenaan die wrywingsvlak wat aan die hulsel vas is.   Aangesien die wrywingsplaat aan die wieke gegroef is, konnekteer die stuwer en turbine.   Die turbine en stuwer begin as een draai.  (5) 9.2 Outomatiese ratkas: 9.2.1 Dubbel- episikliese ratstelsel  (1) 9.2.2  Drie vorentoe   Een trurat  (2) 9.3 Verkoel van hidrouliese transmissievloeistof in 'n outomatiese ratkas:  Die hidrouliese transmissievloeistof word deur die olieverkoeler by die enjinverkoeler gesirkuleer. / Olie word afgekoel deur deur die onderste tenk van die verkoeler te sirkuleer.   Die lugvloei oor die ratkasoliebak maak ook verkoeling van olie moontlik.  (2) 9.4 Verskille tussen die konstruksie van 'n handratkas en 'n outomatiese ratkas: (2) Handrat Outomaties  Minder komplekse ontwerp.   Meer komplekse ontwerp.   Verskillende ratstelsels word  Dieselfde ratstelsels word gebruik om verskillende gebruik om verskillende ratverhoudings te verkry.  ratverhoudings te verkry.   Veelrat en eenvoudige  Episikliese ratstelsel word ratstelsel word gebruik.  gebruik.   Droë koppelaar word gebruik  Nat koppelaar word gebruik wanneer ratte verwissel wanneer ratte verwissel word.  word.  (Any 2 x 2) (4) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 15 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 10: STELSELS EN BEHEER (ASTE, STUURGEOMETRIE EN ELEKTRONIKA) (SPESIFIEK) 10.1 Voor-inspeksies wat op 'n voertuig se suspensie voor wielbelyning:  Korrekte voorafbelasting op die wiel- /naaflaers.   Krinkspille en busse.   Veringskoeëlgewrigte vir slytasie, klemwering en opligprobleme.   Suspensiebusse vir oormatige vrybeweging.   Stuurkasspeling en of dit stewig op die onderstel vas is.   Spoorstangkoppe.   Deurgesakte vere, wat ryhoogte insluit.   Ondoeltreffende skokbrekers.   Veer-U-boute.   Onderstel vir moontlike krake en los dwarsbalke.  (Enige 3 x 1) (3) 10.2 Uitsporing op draaie: Binneste Buitenste voorwiel  voorwiel   Buitenste  20° stuurhoek   23° Binneste stuurhoek LET WEL: Stuurhoek se grade moet verskil. Indien die grade dieselfde aangedui is, verloor kandidaat TWEE punte. Hoekgroottes wat gewys word, is net 'n voorbeeld. (6) 10.3 Suspensiefoute van uitsporing op draaie:  Slytasie op suspensie.   Slytasie op wiellaer.   Slytasie op stuurmeganisme.  (Enige 2 x 1) (2) 10.4 Statiese balansering:  Monteer die wiel sodat dit vry is om op 'n spil te roteer.   Draai die wiel stadig.   As die wiel uit balans is, sal dit altyd op dieselfde punt tot rus kom, die 'swaar punt', aan die onderkant.   Om die statiese wanbalans reg te stel, word 'n klein massastuk op die wielvelling deur verskillende probeerslae, oorkant die 'swaar punt' vasgeheg.   Herhaal totdat die wiel op verskillende posisies stop.  (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motorkunde 16 DBE/2022 SS/NSS – Nasienriglyne 10.5 Elektroniese Beheereenheid (EBE) funksies: (2) 10.5.1 Luginduksiestelsel: Die luginduksiestelsel meet  en beheer  die lug wat vir ontbranding benodig word. (2) 10.5.2 Ontstekingstelsel: Die doel van die ontstekingsstelsel is om die die lug/brandstofmengsel in die ontbrandingskamer op die regte tyd  te ontsteek.  (2) 10.6 Katalisator gasse:  Hidrokoolstowwe (HC)   Koolstofmonoksied (CO)   Stikstofoksied (NO)  (Enige 2 x 1) (2) 10.7 Inspuiting met gemeenskaplike brandstofleiding (IGBL)-stelsel: A. Gemeenskaplike leidingstelsel  B. Hoëdrukpomp / pomp / dieselpomp  C. Diesel/brandstoffilter  D. Inspuiters  (4) 10.8 Funksie van drukreguleerder:  Dit hou die druk  in die gemeenskaplike leidingstelsel teen 'n spesifieke druk.   Dit verminder oormatige druk  in die gemeenskaplike leidingstelsel.  (Enige 1 x 2) (2) 10.9 Die alternator: 10.9.1 Komponent: A. Rotor  B. Kapasitor  (2) 10.9.2 Windingskoppeling: Ster of Y  gekonnekteerde statorwikkelinge. (1) 10.9.3 Diodes: Ses (6)  (1) [32] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou