Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2015 QP

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2015 FISIESE WETENSKAPPE V1 PUNTE: 150 TYD: 3 uur *PHSCA1* Hierdie vraestel bestaan uit 20 bladsye, insluitend 3-gegewensbladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Skryf jou VOLLE NAAM en VAN voor op jou ANTWOORDEBOEK. 2. Die vraestel bestaan uit 10 vrae. Beantwoord al die vrae in jou ANTWOORDEBOEK. 3. Begin ELKE vraag op ʼn nuwe bladsy in die ANTWOORDEBOEK. 4. Nommer die vrae korrek volgens die nommeringstelstel wat in hierdie vraestel gebruik is. 5. Laat EEN lyn oop tussen twee subvrae, byvoorbeeld tussen VRAAG 2.1 en VRAAG 2.2. 6. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 7. Jy mag toepaslike wiskundige instrumente gebruik. 8. Jy word aangeraai om die aangehegte GEGEWENSBLAAIE te gebruik. 9. Toon ALLE formules en substitusie in ALLE bewerkings. 10. Rond jou finale numeriese antwoorde af tot ʼn minimum van TWEE desimale plekke. 11. Gee kort verduidelikings, motiverings, ensovoorts, waar nodig. 12. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 3 VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE Vier moontlike keuses word by die volgende vrae voorsien. Elke vraag het slegs EEN korrekte antwoord. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (1.1–1.10) in die ANTWOORDEBOEK neer byvoorbeeld 1.11 D. 1.1 Die voorkant van ʼn moderne motor is ontwerp om tydens ʼn kop-aan- kop botsing te frommel. Die kanse vir ernstige beserings aan die passasier word verminder aangesien die ... A netto krag wat inwerk op die passasier verminder word, want die kontaktyd vir die motor om te stop verminder. B netto krag wat inwerk op die passasier verminder word, want die tempo van verandering in momentum neem af. C netto krag wat inwerk op die passasier verminder word, want die verandering in momentum neem af. D netto krag wat inwerk op die passasier verminder word, want die verandering in momentum neem toe. (2) 1.2 ʼn Ruimtereisiger het ʼn gewig van W op aarde. Hy land op ʼn planeet met ʼn massa drie maal groter as dié van die aarde en ʼn radius twee maal groter as dié van die aarde. Wat is gewig van die ruimtereisiger op dié planeet? Neem die radius van die aarde as R. A W B W C W D 3W (2) 1.3 (Ep+ Ek) bo = (Ep +Ek) onder slegs in die teenwoordigheid van … A wrywingskragte. B spanningskragte. C toegepastekragte. D swaartekragte. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) 1.4 ʼn Voorwerp word vertikaal afwaarts gegooi na die grond vanaf ʼn hoogte h met ʼn snelheid v. Die voorwerp tref die grond en bons opwaarts. Dit word gevang wanneer dit ʼn maksimum hoogte na die bons bereik. Watter EEN van die volgende snelheid teenoor tyd grafieke verteenwoordig die beweging van die voorwerp die beste? v (m.s-1) v (m.s-1) ∆t (s) ∆t (s) A B v (m.s-1) v (m.s-1) ∆t (s) ∆t (s) C D (2) 1.5 Sterrekundiges bekom die volgende spektraallyne van ʼn element: Blou Rooi Spektrum van element in laboratorium: Blou Rooi Spektrum van element vanaf verafgeleë ster: Hierdie waarneming bevestig dat die ... A ster nader aan die aarde beweeg. B aarde nader aan die ster beweeg. C temperatuur van die aarde toeneem. D heelal vergroot. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 5 1.6 ʼn Stilstaande brandweerwa se sirene loei teen ʼn frekwensie f0. ʼn Meisie loop reguit na die brandweerwa teen ʼn konstante snelheid. Sy loop verby die brandweerwa en dan weg van dit af. Watter EEN van die grafieke hieronder toon die veranderings in frekwensie wat die meisie hoor oor die hele afstand wat sy loop? A B C D (2) 1.7 Twee sfere, A en B, het ladings van +1 C en +2 C onderskeidelik. Hulle word in kontak met mekaar gebring en dan na hulle oorspronklike posisies teruggeskuif. Die hoeveelheid lading wat oorgedra is, is ... A 0,5 C van B na A. B 0,5 C van A na B. C 1,5 C van B na A. D 1,5 C van A na B. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) 1.8 ʼn Eenvoudige diagram van ʼn generator word hieronder getoon. Spoel ABCD roteer ... A kloksgewys. B antikloksgewys. C kloksgewys totdat dit die vertikale posisie bereik en keer dan sy beweging om. D antikloksgewys totdat dit die vertikale posisie bereik en keer dan sy beweging om. (2) 1.9 Die stroombaan hieronder bevat ʼn kombinasie van weerstande R1, R2 en R3. Die battery het ʼn EMF van 12 V en ʼn onbekende resistor r. EMK = 12 V r r R1 A S• • R2 R3 Skakelaar S word nou GESLUIT. Rekstern Lesing op ammeter (A) A Neem af Neem toe B Neem af Bly dieselfde C Neem af Neem af D Neem toe Neem toe (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 7 1.10 ʼn Neonbuis word helder verlig as ʼn groot eksterne potensiaalverskil daaroor geplaas word. Watter EEN van die volgende gee die beste verduideliking vir die tipe spektrum wat waargeneem word, wanneer die gas binne die buis deur ʼn diffraksie-rooster waargeneem word. A Absorpsiespektrum B Deurlopende (kontinue) emissiespektrum C Lyn absorpsiespektrum D Lynemissiespektrum (2) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 2 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) Twee voorwerpe, A en B, met massas van 8 kg en 4 kg onderskeidelik, is in kontak. Hulle lê op ʼn skuinsvlak wat ʼn helling van 30° met die horisontaal maak. ʼn Krag, F, word parallel aan die helling toegepas en druk aan die voorwerpe soos in die diagram getoon. A B F 2.1 Stel Newton se Tweede Bewegingswet in woorde. (2) Die grootte van die kinetiese wrywingskrag wat op voorwerp A inwerk is 6,8 N en op voorwerp B is 3,4 N. 2.2 Teken ʼn vrye-liggaam diagram, met byskrifte, van die kragte wat op B inwerk soos dit teen die helling op beweeg. (4) 2.3 Bereken die: 2.3.1 Grootte van F indien die sisteem teen die helling teen ʼn KONSTANTE SNELHEID op beweeg. (5) 2.3.2 Kinetiese wrywingskoëffisiënt vir B. (3) 2.4 Die hoek tussen die helling en die horisontaal verander na 35°. 2.4.1 Hoe sal die antwoord in VRAAG 2.3.2 beïnvloed word? Skryf slegs NEEM TOE, NEEM AF of BLY DIESELFDE. (1) 2.4.2 Hoe sal die grootte van die kinetiese wrywingskrag op voorwerp B beïnvloed word? Skryf slegs NEEM TOE, NEEM AF of BLY DIESELFDE. Verduidelik jou antwoord. (3) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 9 VRAAG 3 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) ʼn Bal word vertikaal opwaarts gegooi met ʼn snelheid van 4 m.s-1 vanaf die dak van ʼn gebou met ʼn hoogte van 10 m. Die bal tref die grond en bons terug tot ʼn hoogte van 3 m. Ignoreer die effekte van wrywing. 3.1 Bereken die: 3.1.1 Tyd wat dit die bal neem om sy maksimum hoogte te bereik. (3) 3.1.2 Maksimum hoogte wat die bal bo die grond bereik. (4) 3.2 Die bal tref die grond 1,09 s nadat dit gegooi is en bly in kontak met die grond vir 0,2 s voordat dit terugbons. Skets ʼn grafiek (nie volgens skaal) van posisie teenoor tyd wat die hele beweging van die bal verteenwoordig. GEBRUIK DIE GROND AS NULVERWYSING. Dui die volgende op die grafiek aan:  Hoogte van waar die bal gegooi is  Maksimum hoogte van die bal vanaf die grond  Hoogte bereik deur die bal nadat dit terugbons  Tyd wat die bal die grond tref  Kontaktyd van die bal met die grond (5) [13] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 4 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) ʼn Seun op ʼn skaatsplank beweeg teen 5 m.s-1 na regs na punt A by die onderpunt van ʼn helling wat 1,6 m hoog is. Hy dra ʼn 4 kg pakkie. Die totale massa van die seun, sy skaatsplank en die pakkie is 70 kg. Hy moet sy snelheid vermeerder sodat hy punt B aan die bokant van die helling kan bereik. Hy besluit dat, indien hy die pakkie horisontaal gooi, hy sy voorwaartse snelheid kan vermeerder. IGNOREER ALLE WRYWING. 4.1 In watter rigting moet die seun die pakkie gooi om sy voorwaartse snelheid te vermeerder? (NA LINKS of NA REGS). (1) 4.2 Gee die naam van Newton se Bewegingswet wat jy gebruik het om VRAAG 4.1 te beantwoord. (1) 4.3 Stel die Beginsel vir die behoud van meganiese energie. (2) 4.4 Bereken die snelheid van die seun onmiddellik nadat die pakkie sy hand verlaat het sodat die seun die bopunt van die helling by B kan bereik. (4) 4.5 Bereken die minimum snelheid waarmee hy die pakkie moet gooi sodat hy die bopunt van die helling by B kan bereik. (4) 4.6 Hoe sal die antwoord in VRAAG 4.4 beïnvloed word, indien die seun dieselfde pakkie met ʼn groter snelheid in dieselfde rigting soos aangedui in VRAAG 4.1 gooi? Skryf neer NEEM TOE, NEEM AF of BLY DIESELFDE. Verduidelik jou antwoord. (3) [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 11 VRAAG 5 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) Tydens ʼn oefening om ʼn vuur te blus bly ʼn helikopter op een plek bokant ʼn dam vlieg terwyl ʼn bak met water gevul word. Die bak, met ʼn massa van 80 kg, word gevul met 1 600 kg water. Dit word vertikaal gelig deur ʼn hoogte van 20 m met ʼn kabel teen ʼn KONSTANTE SPOED van 2 m.s-1. Die spanning in die kabel is 17 000 N. Aanvaar dat daar geen sywaartse beweging tydens die oplig van die bak. Lugwrywing kan NIE geïgnoreer word NIE. 17 000 N 5.1 Stel die arbeid-energie stelling in woorde. (2) 5.2 Teken ʼn vryeliggaamdiagram, met byskrifte, om AL die kragte aan te toon wat op die bak water inwerk terwyl dit opwaarts beweeg. (3) 5.3 Gebruik die ARBEID-ENERGIE STELLING om die arbeid wat deur lugwrywing op die waterbak verrig is te bereken nadat dit deur ʼn hoogte van 20 m gelig is. (5) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 6 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) ʼn Sirene van ʼn stilstaande ambulans stuur klankgolwe uit met ʼn frekwensie van 280 Hz. ʼn Motor beweeg na die stilstaande ambulans teen ʼn konstante spoed van 310 m.s-1 laer as die spoed van klank in lug. 6.1 Definieer die Doppler-effek. (2) 6.2 Bereken die frekwensie van die klank wat deur die bestuurder van die motor waargeneem word. Gebruik die spoed van klank in lug as 340 m.s-1. (5) 6.3 Hoe sal die antwoord in VRAAG 6.2 beïnvloed word indien die motor wegbeweeg van die ambulans teen dieselfde konstante spoed? Skryf slegs neer GROTER AS, KLEINER AS of GELYK AAN. Verduidelik jou antwoord. (3) 6.4 Gee EEN gebruik van die Dopplervloeimeter. (1) 6.5 Wanneer ʼn lyn van ʼn waterstofspektrum in ʼn laboratorium gemeet word, het dit ʼn golflengte van 1,32 x 10-15 m. Dieselfde lyn in die lig van ʼn ster het ʼn golflengte van 1,38 x 10-15 m. Beweeg die ster NA, of WEG VANAF die aarde? Verduidelik jou antwoord. (2) [13] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 13 VRAAG 7 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) ʼn -3 nC lading Q1 word 10 cm van ʼn +3 nC lading Q2 geplaas soos in die diagram hieronder getoon. 7.1 Teken die elektriese veldpatroon wat tussen die twee ladings gevorm word. (3) 7.2 ʼn -2 nC lading Q3 word nou 5 cm vanaf Q2 soos aangedui in die diagram hieronder, geplaas. Teken ʼn kragtediagram om die elektrostatiese kragte aan te toon wat op Q2 deur Q1 en Q3 onderskeidelik uitgeoefen word. (2) 7.3 Bereken die netto krag wat op Q2 deur Q1 en Q3 onderskeidelik uitgeoefen word. (8) 7.4 ʼn Onbekende puntlading, R, word 3 cm weg van punt P geplaas soos in die skets hieronder getoon. P R +8 nC • 2 cm • 1 cm X Bereken die lading op R as die netto elektriese veldsterkte by punt X nul is. (5) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 8 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) ʼn Gloeilampie hieronder kan met gelykstroom of met wisselstroom funksioneer. Die maksimum gebruiksaanwysings word daarop aangetoon en die bygaande grafiek toon die stroomtipe wat gebruik word. 100 W 8.1 Werk dié gloeilampie met gelykstroom, of wisselstroom? (1) 8.2 Verduidelik die betekenis van 100 W. (1) 8.3 Bereken die wgk-stroom in die gloeilampie wanneer dit in ʼn stroombaan gekoppel is. (4) 8.4 Verduidelik waarom ESKOM verkies om WS in plaas van GS vir die transmissie van elektrisiteit oor lang afstande te gebruik. (2) [8] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 15 VRAAG 9 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) Leerders doen ʼn eksperiment soos in die diagram hieronder getoon. Die resultate van die ondersoek word op die grafiek hieronder getoon. GRAFIEK VAN STROOM TEENOOR POTENSIAALVERSKIL 1,8 Stroom (A) 0,9 0 0,5 1,0 1,5 2,0 Potensiaalverskil (V) 9.1 Gebruik die grafiek om die volgende te bepaal: 9.1.1 Emk (ε) van die battery (1) 9.1.2 Interne weerstand van die battery, SONDER DIE GEBRUIK VAN DIE VERGELYKING ε = I(R + r) IN JOU BEREKENINGE (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 16 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) 9.2 Die weerstand van die reostaat word nou vermeerder. 9.2.1 Hoe sal die voltmeterlesing verander? Skryf VERMEERDER, VERMINDER of BLY DIESELFDE. (1) 9.2.2 Verduidelik jou antwoord. (3) 9.3 Vier identiese selle, ELK met ʼn emk van 1,5 V en ʼn interne weerstand van 0,25 Ω word in serie aanmekaar gekoppel en aan die weerstande soos hieronder getoon. r r r r A 4Ω 14 Ω RX 9.3.1 Skryf die potensiaalverskil oor die selle terwyl die skakelaar oop is neer. (2) 9.3.2 Wanneer skakelaar S gesluit word is die potensiaalverskil oor die 4 Ω weerstand, 2 V. Bereken die: (a) Stroom in die stroombaan (3) (b) Rx (8) [22] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 17 VRAAG 10 (Begin op ʼn nuwe bladsy.) Die vereenvoudigde diagram hieronder illustreer hoe ʼn uitstraler, elektrone uitstraal wanneer lig daarop geskyn word. 10.1 Wat is die verskynsel wat in hierdie diagram voorgestel word? (1) Die invallende monochromatiese lig dra energie oor na die uitstraler. Die uitstraler straal 1,01 x 109 fotoëlektrone per sekonde uit. Die drumpelfrekwensie van die uitstraler is 1,21 x 1015 Hz. (LET WEL: EEN foton stel EEN elektron vry.) 10.2 Definieer die term drumpelfrekwensie (afsny-frekwensie). (2) 10.3 Bereken die stroom wat deur die ammeter vloei. (5) 10.4 Die helderheid van die invallende lig word nou verminder. Watter effek sal dit op die stroomsterkte bereken in VRAAG 10.3 hê? Skryf neer NEEM TOE, NEEM AF of BLY DIESELFDE. (1) 10.5 Die uitstraler word vervang met ʼn ander een met ʼn hoër drumpel- frekwensie as 1,21 x 1015 Hz. Dieselfde monochromatiese lig word gebruik. 10.5.1 Hoe sal hierdie verandering die kinetiese energie van die vrygestelde fotoëlektrone beïnvloed? Skryf slegs GROTER AS, KLEINER AS of BLY DIESELFDE. (1) 10.5.2 Verduidelik jou antwoord in VRAAG 10.5.1. (2) 10.6 Wit lig word deur koue, verdunde gas geskyn en fotone met spesifieke frekwensies word geabsorbeer en verskyn as swart lyne in die kontinue spektrum. Onderskei tussen ʼn absorpsiespektrum en ʼn lyn-emissiespektrum. (2) [14] TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com 18 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) DATA FOR PHYSICAL SCIENCES GRADE 12 PAPER 1 (PHYSICS) GEGEWENS VIR FISIESE WETENSKAPPE GRAAD 12 VRAESTEL 1 (FISIKA) TABLE 1: PHYSICAL CONSTANTS/TABEL 1: FISIESE KONSTANTES NAME/NAAM SYMBOL/SIMBOOL VALUE/WAARDE Acceleration due to gravity Swaartekragversnelling g 9,8 m•s-2 Universal gravitational constant Universele gravitasiekonstant G 6,67 x 10-11 N•m2•kg-2 Speed of light in a vacuum Spoed van lig in ʼn vakuum c 3,0 x 108 m•s-1 Planck's constant Planck se konstante h 6,63 x 10-34 J•s Coulomb's constant Coulomb se konstante k 9,0 x 109 N•m2•C-2 Charge on electron Lading op elektron e -1,6 x 10-19 C Electron mass Elektronmassa me 9,11 x 10-31 kg Mass of earth Massa op aarde M 5,98 x 1024 kg Radius of earth Radius van aarde RE 6,38 x 103 km Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) FISIESE WETENSKAPPE V1 19 TABLE 2: FORMULAE/TABEL 2: FORMULES MOTION/BEWEGING v f  vi  a t Δx  v i Δt  21 at 2 or/of Δy  v i Δt  21 at 2  v  vf   v  vf  v f  v i  2ax or/of v f  v i  2ay 2 2 2 2 Δx   i  Δt or/of Δy   i  Δt  2   2  FORCE/KRAG p  mv Fnet  ma f k = µk N fsmax = µsN Fnet t  p w  mg p  mv f  mv i Gm 1m2 M F 2 g = G d2 d WORK, ENERGY AND POWER/ARBEID, ENERGIE EN DRYWING W  Fx cos  U  mgh or/of EP  mgh Wnet  K or/of Wnet  Ek 1 1 K  mv2 or/of Ek  mv2 2 2 K  K f  K i or/of Ek  Ekf  Eki W Wnc  K  U or/of Wnc  Ek  Ep P t Pav  Fv WAVES, SOUND AND LIGHT/GOLWE, KLANK EN LIG 1 vf T f v  vL v  vL c fL  fs fL  fb E  hf or/of E h v  vs v  vb  E  Wo  E k where/waar 1 1 E  hf and/en W0  hf0 and/en Ek  mv K max  2 2 mvmax 2 or/ of 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com 20 FISIESE WETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2015) ELECTROSTATICS/ELEKTROSTATIKA kQ1Q 2 kQ F E r2 r2 V F E E d q W Q V n= q qe ELECTRIC CIRCUITS/ELEKTRIESE STROOMBANE V emf ( ε ) = I(R + r) R I emk ( ε ) = I(R + r) R s  R1  R 2  ... 1 1 1 q I t    .. . R p R1 R 2 W = Vq W P Δt W = VI  t P = VI W= I2R  t P = I 2R V Δt2 V2 W= R P R ALTERNATING CURRENT/WISSELSTROOM Paverage  Vrms I rms / Pgemiddeld  Vwgk I wgk I max I I rms  / I wgk  maks 2 2 Paverage  I rms 2 R / Pgemiddeld  I 2wgkR Vmax Vmaks Vrms  / Vwgk  2 Vrms 2 Vwgk 2 2 Paverage  / Pgemiddeld  R R Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com