Skip to content

Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo

MemorandumSepedi FALGrade 1220196 pages

Grade 12 Sepedi FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2019, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL) LEPHEPHE LA PELE (P1) 2019 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 80 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 6. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 2 DBE/2019 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO POTŠIŠO YA 1 Tlhahlo ya go swaya tekatlhaologanyo • Ka gore šedi e letše go kwešišo, dikarabo tša mopeleto wo o fošagetšego le tša diphošo tša polelo di amogelwe, ntle le ge diphošwana tšeo di fetoša tlhalošo goba kwešišo. (Le ge go le bjalo, diphošo di swanetše go laetšwa). • Hlokomologa mantšu a molekwa a a šomišitšego go tšwa malemeng a šele, gomme o se mo fokoletše meputso ge e le gore karabo e sa na le mohlodi. Le ge go le bjalo, lentšu leo le tšwago malemeng a šele gomme le šomišitšwe sengwalweng, ebile le nyakega karabong, le amogelwe. • Go dipotšišo tša boikgopolelo go se abje moputso go karabo ya EE/AOWA le KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka goba ntlha ya go fahlela karabo ke yona e fiwago moputso. • Ga go moputso wo o abjago go NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO. Lebaka goba ntlha ya go fahlela ke yona e hlokomelwago. • Ge molekwa a ngwadile lefoko ka moka go karabo ya go nyaka lentšu le tee, aba moputso ge fela lentšu leo le thaletšwe. • Ge karabo e nyaka dintlha tše pedi goba tše tharo gomme molekwa a file tše ntši, swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela. • Amogela polelo ya dimmotwana tša go fapana. • Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo. 1.1 Tekatlhaloganyo (Temana-setšweletšwa sa A) 1.1.1 • Ba tsenwa ke mororomelo. • Ba swara dipelo ka diatla. • Diyamaleng ga di sa tsena. (3) 1.1.2 • Mafolofolo. (1) 1.1.3 • O ile a beakanya lefelo la gagwe la bodulo. • O ile a ya go lekola diphapošithutelo. (2) 1.1.4 • Ga go yo a ya go go ba šala morago dithutong tša bona. • Ba swanetše go ba le maikarabelo/maikemišetšo ka bobona. (2) 1.1.5 (a) Motho yo mongwe le yo mongwe o šoma ka thata. (1) (b) Gwa se be le yo a nyakago go phalwa ke yo mongwe. (1) 1.1.6 A/Kgakanego. (1) 1.1.7 Go ikadima embleme ya yunibesithi. (1) 1.1.8 Dikarabo tša maleba di tla amogelwa. • A ka rakwa yunibesithing. • Batswadi ba ka mo ngala gomme ba se mo lefele dithuto tša gagwe. • A ka palelwa dithutong gomme bokamoso bja gagwe bo ka se phadime. (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 3 DBE/2019 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya 1.1.9 • Go šomišwe matlakala ao a ikgethilego. • Batswadi ba ikgokaganye thwii le yunibesithi kgafetšakgafetša. • Batswadi ba fe balaodi ba sekolo diimeile tša bona gore dipoelo di romelwe go bona thwii. (3) 1.1.10 • Baithuti dikolong ba itirela boithatelo ka ge batswadi ba sa bone seo ba se dirago. • Baithuti ba itebatša seo batswadi ba ba rutilego sona ge ba bona bagwera ba bona. • Baithuti ba lebala tabakgolo ye ba e etšego sekolong e lego thuto. (TŠE PEDI fela.) (2) 1.1.11 Dikarabo tša maleba di tla dumelelwa. • Nka kgopela tshwarelo. • Nka nyaka mošongwana gomme ka tšwetša dithuto pele. • Go ikahloganya le go gapa mogofe. (TŠE PEDI fela.) (2) 1.1.12 Dikarabo tša maleba di tla amogelega. • Pefelo, Lesiba o hweditše monyetla wa go tsena sekolo eupša o bapetše ka wona mola bana ba bangwe ba o hlokile. • Manyami, go a nyamiša go bona Lesiba a hlokile maikarabelo gomme a sentše sebaka sa go kaonafatša bokamoso bja gagwe. (2) (E TEE fela.) 1.2 Tekatlhaloganyo (Seswantšho-Setšweletšwa sa B) 1.2.1 B/Monna o tima hlaga. (1) 1.2.2 • Kefa ya go itšhireletša. • Diaparo tša go itšhireletša. (E TEE fela.) (1) 1.2.3 • Batho ba se lahle mahlokwana ao a tukago a mollo hlageng. • Batho ba go fola ba netefatše gore ba tima metšoko/difola/disekerete pele ba di lahla. • Batho ba se tšhume ditlakala mo gongwe le mo gongwe. (TŠE PEDI fela.) (2) 1.2.4 • Diphedi di ka loba maphelo le magae a tšona. • Tšhilafalo ya leratadima/lefaufau/legodimo. • Muši o ka hlolela batho malwetši le dikotsi tša mebileng. • Tiragalo ye e ka lobiša batho magae gammogo le maphelo a bona. (TŠE PEDI fela.) (2) PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 4 DBE/2019 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya KAROLO YA B: KAKARETŠO POTŠIŠO YA 2 Tlhahlo ya go swaya kakaretšo. • Kabo ya meputso o Dintlha = 7 o Polelo = 3 o Palomoka=10 • Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a šomišitše mantšu a tlhalošo. o 1–3 ya dintlha tša nnete - moputso 1 o 4–5 ya dintlha tša nnete - meputso 2 o 6–7 ya dintlha tša nnete - meputso 3 • Kabo ya meputso ya polelo ge balekwa ba šomišitše mantšu a bona le ditsopolwa. o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 6 go iša go tše 7 ka ntle le go di hlaloša, ga a fiwe moputso wa polelo. o Ge molekwa a tsopotše ntlha e 1 go iša go tše 5, tše pedi a di hlalošitše ka mantšu a gagwe, o fiwa moputso o tee wa polelo. HLOKOMELA Palo ya mantšu • Baswai ba kgonthišiše palo ya mantšu ao a šomišitšwego. • O se fokotše meputso ge molekwa a se a bontšha palo ya mantšu goba ge a bontšhitše palo yeo e sego ya maleba. • Ge molekwa a fetile palo yeo e beilwego ya mantšu, bala go fihla go a mahlano fela ka godimo ga palo yeo e beilwego gomme o hlokomologe seripa seo se šetšego sa kakaretšo. Ditsopolwa Mantšu a tlhalošo 1. 'Bohle batho ba kgopela katlego 1. Batho ba kgopela mahlatse le maphelong a bona.' mahlogonolo. 2. ' Bana ba dikolo ba rapelela katlego 2. Bana ba dikolo ba ikgopelela dithutong tša bona ' ditšhegofatšo/mahlatse/mahlogonolo dithutong. 3. ' Ba go se šome ba kgopela 3. Ba ikganyogela mešomo le ditlhatlošo. mošomo, ba go šoma ba na le tumo ya tlhatlošo.' 4. ' Ba go nyaka manyalo ba a nyaka, 4. Ba ikgopelela ditšhegofatšo manyalong a bao ba lego ka gare ba nyaka go bona le go ntšha moya o mobe. tšwa.' 5. ' Batšofe ba swere ya bona thapelo 5. Batšofadi ba ikgopelela kokeletšo ya ya 'bophelo bjo botelele ...' matšatši bophelong. 6. ' Bakgalabje bona ba lebeletše gore 6. Bakgalabje bai ikgopelela kokeletšo ya leruo la bona le tlo ata' lehumo. 7. ' Ka gare ga thapelo tše, bana le 7. Bana le masea le bona ba itakaletša tše masea ba a balwa ka gore ba ...' botse. PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 5 DBE/2019 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya KAROLO YA C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO POTŠIŠO YA 3: PAPATŠO – SETŠWELETŠWA SA D Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA C. • Mopeleto o Dikarabo tša lentšu le tee di swanetše go fiwa moputso le ge mopeleto o fošagetše, ntle le ge phošo yeo e fetoša tlhalošo ya lentšu. o Go dikarabo tša go nyaka lefoko ka botlalo, mopeleto wo o fošagetšego o swanetše go šetšwa ge e le gore phošo yeo e tšwelela ka sebopego sa polelo yeo e lekwago. o Mo go lekwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga a maleba. • Sebopego sa mafoko se nepagale gomme se fiwe ka mafoko a feletšego go ya le ka taelo. • Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo. 3.1 Le. (1) 3.2 B/Kabo ya madi. (1) 3.3 • Pukuntšu. • Legogwa. • Mašeleng. (TŠE PEDI fela.) (2) 3.4 • Fonte ye kgolo e tanya šedi/goga mahlo a moreki, gape e gatelela (2) molaetša wo mogolo. • Fonte ye nnyane e tlaleletša molaetša. 3.5 • Ditlelafo di šireletša go fetelwa ke malwetši. • Polo e thuša go pompa madi. (2) 3.6 • Ke ntlha, ntle le madi ga go bophelo. (2) [10] POTŠIŠO YA 4: KHATHUNI – SETŠWELETŠWA SA E 4.1 Phapošing ya ngaka ya monagano/Bookelong. • Polelo ya go re; “ Nna ke ngaka ya monagano.” (2) 4.2 A/nago le kgatelelo ya monagano. (1) 4.3 Polelo ya gagwe ya go re; “Mešomo ka moka e magetleng a ka.” (1) 4.4 • Lephephe le pene di šomišwa go ngwala dillo tša molwetši. • Sephumulamegokgo o se šomiša go fa molwetši ge a lla. (2) 4.5 • A ka botša molwetši gore a abele bašomi mošomo. • A ka botša molwetši gore a rute bašomi ba gagwe boikarabelo. • A ka mmotša gore a iphe nako ya go ikhutša. (TŠE PEDI fela) (2) 4.6 Sathane. Batho ba go se loke ba swantšhwa le sathane. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 6 DBE/2019 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya POTŠIŠO YA 5: SENGWALO – SETŠWELETŠWA SA F 5.1 SENGWALO – SETŠWELETŠWA SA F 5.1.1 (a) ... mediro ya go hloka tlhompho. (b) bophelong bja gagwe. (c) O ikgafa go mo direla a lokologile. (d) O ganne keletšo ya motswadi. (4) 5.1.2 Yo. (1) 5.1.3 Ba ka mo fihlelelago. (1) 5.1.4 Nyenyefatšo. (1) 5.1.5 'O re motho o na le boikgethelo' (1) 5.1.6 Sefofane. • Bana ba namela sefofane. (Bana ba tla fa mafoko a go fapana.) (2) 5.1.7 Setagwa = Hlogo + Modu (2) Se- + - tagwa- 5.1.8 Dihlogo • Banna/balaodi ba malapa. • Go nagane gabotse/kwešišo. (2) 5.2 SESWANTŠHO – SETŠWELETŠWA SA G 5.2.1 A/Dithokgwa. (1) 5.2.2 Afrika-Borwa ga se ya tlala ka masodi a diphoofolo. (1) 5.2.3 Dipata/Dikontiri. (1) 5.2.4 Go sepela/Go ema. (1) 5.2.5 Fela –Meetse a a fela. (2) [20] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 40 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

Study this subject

More from Grade 12 Sepedi FAL

View all