Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Memo

Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL) LEPHEPHE LA PELE (P1) 2021 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 80 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 7. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 2 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO POTŠIŠO YA 1 Tlhahlo ya go swaya tekatlhaologanyo.  Ka lebaka la gore šedi e letše go kwešišo, dikarabo tša mopeleto wo o fošagetšego le tša diphošo tša polelo di amogelwe, ntle le ge diphošwana tšeo di fetoša tlhalošo goba kwešišo. (Le ge go le bjalo, diphošo di swanetše go laetšwa).  Hlokomologa mantšu a molekwa ao a šomišitšego go tšwa malemeng a šele, gomme o se mo fokoletše meputso ge e le gore karabo e sa na le mohlodi. Le ge go le bjalo, lentšu leo le tšwago malemeng a šele gomme le šomišitšwe sengwalweng, ebile le nyakega karabong, le amogelwe.  Go dipotšišo tša boikgopolelo go se abje moputso go karabo ya EE/AOWA le KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka goba ntlha ya go fahlela karabo ke yona e fiwago moputso.  Ga go moputso wo o abjago go NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO. Lebaka goba ntlha ya go fahlela ke yona e hlokomelwago.  Ge molekwa a ngwadile lefoko ka moka go karabo ya go nyaka lentšu le tee, aba moputso ge fela lentšu leo le thaletšwe.  Ge karabo e nyaka dintlha tše pedi goba tše tharo gomme molekwa a file tše ntši, swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela.  Amogela polelo ya dimmotwana tša go fapana.  Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo. 1.1 1.1.1 Mengwaga ye 23. (1) 1.1.2  Leratong.  Gauteng. (2) 1.1.3  Go itloša bodutu.  Go itšhidulla.  Go dira tšhelete. (3) 1.1.4  Banyana-Banyana.  Houston Dash.  Benfica.  BG Phoenix. (TŠE THARO fela) (3) 1.1.5  Ge a reteletšwa o bitšwa Pikinini.  Legowa go tšwa go babogedi. (E TEE fela.) (1) 1.1.6  Mo go gatilego tlhako ya pele, le ya morago e tlo gata. - Gantši ngwana o latela ditiro tša motswadi.  Mabala a kgaka a gola kgakaneng. - Botse goba bobe bja motswadi bo bonala ngwaneng. (4) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 3 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya 1.1.7  Ka moka ga tšona go nyakega sefega sa/kgara ya go kitima/maatla/lebelo.  Motho wa tšona o swanetše go phela a itšhidulla. (E TEE fela) (1) 1.1.8 (a) Go laetša bokgoni ka botlalo/ go šoma ka maatla/ go ipheleletša mošomong wa gago (b) Ga go yo a nyakago go phalwa/ go laetša mabothakga. (2) 1.1.9  Mmago Thembi o be a tšhoga gore Thembi ke tonankatshadi /lespiene.  Mmago Thembi o tšhaba gore o tlo kgwahla/tia kudu mmeleng a se belege/nyalwe.  Mmago Thembi o tšhaba go segwa ke batho, gore ba tla re o belege kgalamatona. (TŠE PEDI fela) (2) 1.1.10 Federation of International Foodball Association. (1) 1.1.11  Thembi a ka fenya ditlhohlong tša bophelo. (2) 1.1.12 Dikarabo tša maleba tša balekwa di tla amogelwa. Lethabo.  Thembi o ile go oketša tsebo boraloking.  Thembi o phagamiša maemo a naga ya Afrika-Borwa.  Thembi ga a na boikgantšho bja go nyaka dinaga tša go tuma. (E TEE fela.) (2) 1.2 1.2.1 B/Phapošing ya bookelo. (1) 1.2.2  Go na le mpete wa bookelong  Go na le metšhene ya go lekola balwetši.  Molwetši o loketšwe ditripi. (E TEE fela) (1) 1.2.3 Lethabo. Difahlego ke tša go myemyela. (2) 1.2.4 Dikarabo tša maleba tša balekwa di tla amogelwa.  Molwetši o swanetšwe ke go hlolwa ge a le bookelong.  Molwetši a botšwe dikgang tša go thabiša/go mo dira gore a sege. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 4 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya KAROLO YA B: KAKARETŠO POTŠIŠO YA 2 Mokgwa wa go swaya kakaretšo: Ge go swaiwa go tla hlokomelwa dintlha tše bohlokwa gomme gwa tlogelwa tša go hloka mohola. Kakaretšo e swanetše go swaiwa ka mokgwa wo o latelago: Tlhahlo ya go swaya kakaretšo.  Kabo ya meputso o Dintlha = 7 o Polelo = 3 o Palomoka=10  Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a šomišitše mantšu a tlhalošo. o 1–3 ya dintlha tša nnete - moputso 1 o 4–5 ya dintlha tša nnete - meputso 2 o 6–7 ya dintlha tša nnete - meputso 3  Kabo ya meputso ya polelo ge balekwa ba šomišitše mantšu a bona le ditsopolwa. o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 6 go iša go tše 7 ka ntle le go di hlaloša, ga a fiwe moputso wa polelo. o Ge molekwa a tsopotše ntlha e 1 go iša go tše 5, tše pedi a di hlalošitše ka mantšu a gagwe, o fiwa moputso o tee wa polelo. HLOKOMELA Palo ya mantšu  Baswai ba kgonthišiše palo ya mantšu ao a šomišitšwego.  O se fokotše meputso ge molekwa a se a bontšha palo ya mantšu goba ge a bontšhitše palo yeo e sego ya maleba.  Ge molekwa a fetile palo yeo e beilwego ya mantšu, bala go fihla go a mahlano fela ka godimo ga palo yeo e beilwego gomme o hlokomologe seripa seo se šetšego sa kakaretšo. Hlokomela: Amogela dintlha ka moka tšeo di tšwago temaneng. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 5 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya Dintlha tša tlhalošo Ditsopolwa 1 Diruiwa di nyaka lerato. 1 'Diruiwa tša mohuta wo di nyaka lerato gore di ikwe di le gae.' 2 Diruiwa di nyaka polokego. 2 'Di direlwe madulo ao a hlwekišwago ka mehla.' 3 Diruiwa di je dijo tša maleba ka 3 'Ka mehla di fepše ka tshwanelo go nako ya maleba. tiišetša lerato lela.' 4 Diruiwa di hlwekišwe nako le 4 'Bjalo ka bana di hloka go hlapišwa.' nako. 5 Diruiwa di išwe dingakeng go 5 'Ge di swerwe ke malwetši di išwe hlahlobja le go alafša. dingakeng go hlahlobja le go alafša.' 6 Go dule go na le beng kgauswi. 6 'Ka go realo di hloka go fela di bona beng kgauswi.' 7 Di fele di ntšhwa ka gae gore di 7 'Go sepelasepela le tšona go di fa ipapalele. monyetla wo mogolo go ka ipshina ...' PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10 KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO POTŠIŠO YA 3 Tlhahlo ya go swaya karolo ya C.  Mopeleto o Dikarabo tša lentšu le tee di swanetše go fiwa moputso le ge mopeleto o fošagetše, ntle le ge phošo yeo e fetoša tlhalošo ya lentšu. o Go dikarabo tša go nyaka lefoko ka botlalo, mopeleto wo o fošagetšego o swanetše go šetšwa ge e le gore phošo yeo e tšwelela ka sebopego sa polelo yeo e lekwago. o Mo go lekwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga a maleba.  Sebopego sa mafoko se nepagale gomme se fiwe ka mafoko a a feletšego go ya le ka taelo.  Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo. 3.1 Thokoman Peanut butter. (1) 3.2 Batho ka moka. (1) 3.3 Goody. (1) 3.4 E rwele molaetša wo mogolo/ go goga šedi. (1) 3.5 B/Go hlohletša bareki. (1) 3.6 Boletaleta. (2) Se gatelela go tlotšega gabonolo ga setšweletšwa. 3.7 Kgatelelo/ tiišetšo. (1) 3.8 Ee.  Thokoman/Peanut butter e a jega ka ge e le boletaleta. (2)  Thokoman/Peanut butter e na le phepo ka ge e na le makhura a tlhago. [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 6 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya POTŠIŠO YA 4 4.1  E sa le nako ya mošomo.  Nako ke ya go ja dijo tša mosegare.  O beile dijo tafoleng.  Ditlabakelo tše di lego mo di laetša gore e sa le mosegare. (TŠE PEDI fela) (2) 4.2 Mošomong/Ofising. Go na le: - Tafola le setulo. - Laptopo. - Dipuku. - Mogala. - Lenaneo la tšeo di swanetšego go dirwa. (TŠE PEDI fela) (2) 4.3  Pudula ke ya go laetša lešata.  Go šomišitšwe ditlhakakgolo.  Go šomišitšwe leswao la go gatelela. (TŠE PEDI fela.) (2) 4.4 A/Kgatelelo ya mošomo.  O fiwa lenaneo la tšeo a swanetšego go di dira ka nako ya dijo.  O fiwa mogala go o fetola.  O šoma ka laptopo ka nako ya dijo. (E TEE fela) (2) 4.5 Dikarabo tša maleba tša balekwa di tla amogelwa.  Bengmošomo ba fe bašomi lenaneo la go šoma.  Mošomi a iphe nako ya go khutša. (2) [10] POTŠIŠO YA 5 5.1 5.1.1 Ga se gantši batho ba dumela diphošo tša bona. (1) 5.1.2 Tša gagwe – leamanyišala. (2) 5.1.3 Leinaina. (1) 5.1.4 ‘... di mo namela di fologa.’ (1) 5.1.5 Go tšweletša maikutlo a go kwa bohloko. (1) 5.1.6 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.  fetša. O kgona go fetša mošomo ka nako. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 7 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya 5.1.7 di- e tšweletša bontši. i – e tšweletša leitiri. (2) 5.1.8 Lediri – Dijo di fela ka pela. Lethuši – O fela a etla. (2) 5.1.9 Na le – leba la tswalano. (2) 5.2 5.2.1 Dolara. (1) 5.2.2 Nošetša. (1) 5.2.3 Modirišokgonego. (1) 5.2.4 Tšwelela. (1) 5.2.5 Ge o boloka tšhelete, o ka atlega. (2) (20) PALOMOKA YA KAROLO YA C: 40 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe