Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2021 Memo

Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA BORARO (P3) 2021 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 100 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 9. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya ELA HLOKO:  Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, KAROLO YA A)  Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo  Mo go diteng, polelo le mongwalelo, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo  Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO [MEPUTSO YE 50] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni magareng DITENG LE PEAKANYO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Karabo e a kgotsofatša -Tlemagano ya -Molekwa o tšwele (Go araba dipotšišo) potšišo ke bja maemo a gabotsebotse -Dikgopolo di dikgopolo ga se ya tseleng kudukudu Legato la godimo Tatelano ya dikgopolo ge godimodimo go fetiša -Dikgopolo di kgahliša tlemagane ebile di a maleba -Dikgopolo di go dirwa peakanyo. - Dikgopolo tša go laetša kudu ebile di sepelelana kgodiša -Dikgopolo ga di hlakahlakane ebile ga Temogo ya morero, bohlale, tša go hlohla le hlogo/sererwa -Peakanyo le tšwelele gabotse ebile di nepiše baamogedi ba tshedimošo mabjoko tšeo di -Peakanyo le tlemagano tlemagano ya dikgopolo ga di bontšhe -Dikgopolo ga di nepiše le dikamano. tšweletšago tsebo ye e ya dikgopolo ke tše ke tše dikaone mo go boitlhamelo hlogo ebile di a tseneletšego dibotsebotse mo go matseno, mmele le -Tatelano le ipoeletša MEPUTSO YE 30 -Peakanyo le tlemagano ke matseno, mmele le mafetšo tlemagano ya -Ga go tatelano le tšeo di ikgethilego mo go mafetšo dikgopolo di tšwelela tlemagano ya dikgopolo matseno, mmele le mafetšo gannyane 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Potšišo e arabilwe ka -Molekwa o tšwele -Ga go bolelwe selo ka potšišo ke bja maemo a gabotse mo go kgotsofatšago tseleng hlogo yeo e filwego godimodimo -Dikgopolo di a kgahliša eupša ga se ya hlaka -Dikgopolo di -O tšwele tseleng Legato la fase -Dikgopolo tša go laetša ebile di sepelelana le gabotse hlakahlakane kudukudu bohlale, tša go hlohla hlogo/sererwa -Tlemagano ya -Ga go peakanyo -Diteng ga di nepiše mabjoko tšeo di -Peakanyo le tlemagano dikgopolo e a goba tlemagano ya ebile di hlakahlakane tšweletšago tsebo ye e ya dikgopolo ke tše kgotsofatša ebile e a dikgopolo yeo e tseneletšego dibotse mo go matseno, kgodiša tšwelelago -Bokgoni bja maemo a mmele le mafetšo -Peakanyo le godimo bja go beakanya le tlemagano ya dikgopolo go tlemaganya dikgopolo di a kgotsofatša mo go mo go matseno, mmele le matseno, mmele le mafetšo mafetšo Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya POLELO, MONGWALELO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 LE PALOBOHLATSE -Segalo, retšistara, setaele -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Polelo ga e le tlotlontšu di sepelelana setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di kwešišagale Segalo, retšistara, kudukudu le morero, sepelelana gabotsebotse sepelelana gabotse le sepelelana gannyane -Segalo, retšistara, mongwalelo, tlotlontšu ya baamogedi le dikamano le morero, baamogedi le morero, baamogedi le le morero, baamogedi setaele le tlotlontšu ga Legato la godimo maleba ya morero le -Polelo ke ya boitshepo, ya dikamano dikamano le dikamano di sepelelane le dikamano. go nona, ya maatlakgogedi -Polelo e na le maatla, ya -Tirišo ya maleba ya -Tirišo ya polelo ke ya morero, baamogedi le Kgetho ya mantšu. -Polelo e na le segalo sa go segalo sa maleba polelo e dira gore motheo dikamano Tirišo ya polelo le ba le maatlakgogedi ebile e -Diphošo tša popopolelo molaetša o kwagale -Segalo le mošito ga -Tlotlontšu ke ye melawana, maswao, nonne ka mebolelwana ya le mopeleto ga se tše kae -Segalo ke sa maleba se tša maleba nnyane kudukudu moo popopolelo le mopeleto. go kgahliša -Polelo e beakantšwe -Mebolelwana e -Tlotlontšu ke ye e lego gore e dira gore -Go nyakile go se be le gabotsebotse dirišitšwe go godiša nnyane kudu ditaba di se MEPUTSO YE 15 phošwana le e tee ya boleng bja diteng kwešišagale popopolelo le mopeleto -Polelo e beakantšwe ka bokgwari bja maemo a godimodimo 13 10 7 4 -Polelo ya maemo a -Polelo ke ya maemo a -Tirišo ya polelo e a -Polelo ga e godimodimo ya go ba le godimo ya go ba le kgotsofatša eupša e na kgotsofatše Legato la fase segalo se maatla maatlakgogedi le diphošo -Ga go phapantšho ya - Go nyakile go se be le -Segalo ke sa maleba sa -Segalo se a mafoko phošwana le e tee ya go ba le maatlakgogedi kgotsofatša eupša -Tlotlontšu ga se ye popopolelo le mopeleto -Diphošwana tše nnyane mebolelwana ga se ya kaalo tša popopolelo le dirišwa o kaalo -Polelo e beakantšwe ka mopeleto bokgwari -Polelo e beakantšwe gabotse SEBOPEGO 5 4 3 2 0–1 -Tšwetšopele ya sererwa ke -Tatelano ye botse ya -Dintlha tša maleba di -Dintlha tša maleba ga -Dintlha tša maleba ga Dinyakwa/Dipharologantšho ya maemo a godimodimo tšwetšopele ya dintlha tšweleditšwe se tše kae di gona tša setšweletšwa. -Tlhalošo ya dikgopolo ke -Tlemagano ye botse ya -Mafoko le ditemana di -Mafoko le ditemana -Mafoko le ditemana di Tšwetšopele ya ditemana le ya maemo a godimodimo dintlha le dikgopolo hlamegile gabotse di na le diphošo fošagetše tlhamo ya mafoko. -Tlhamo ya mafoko le -Mafoko le ditemana di -Taodišo e a kwagala -Taodišo e a kwagala -Taodišo ga e kwagale ditemana ke ya go ikgetha, beakantšwe ka makgethe eupša e na le MEPUTSO YE 5 ya maemo a godimodimo mafokodi Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 4 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO [MEPUTSO YE 25] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG, PEAKANYO LE 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 SEBOPEGO -Bokgoni bja go araba potšišo -Bokgoni bjo bobotsebotse -Bokgoni bja go -Bokgoni bja motheo bja -Karabo ya gagwe ga e ke bja maemo a godimodimo bja go araba potšišo bjoo kgotsofatša bja go araba go araba potšišo bja go laetše tsebo le ye nnyane Go araba dipotšišo le go fetiša bo laetšago tsebo ye potšišo le go laetša tsebo laetša tsebo ye nnyane ya mohuta wa dikgopolo. - Dikgopolo ke tša go laetša botse ya mohuta wa ya mohuta wa ya dinyakwa tša mohuta setšweletšwa Tatelano le peakanyo ya bohlale, le go hlohla mabjoko setšweletšwa setšweletšwa wa setšweletšwa -Molaetša ga o tšwelele dikgopolo. -Tsebo ke ye e tseneletšego -Ditaba di nepiša -Go na le nepišo eupša go -Go na le nepišo ye gabotse ka ge molekwa a Morero, baamogedi, ya dinyakwa tša mohuta wa setšweletšwa na le go tšwa tseleng nnyane ya setšweletšwa tšwele tseleng kudukudu dinyakwa/dipharologantšho setšweletšwa –Molekwa ga se a tšwa gannyane eupša go na le go tšwa -Ga go tlemagano ya le dikamano. -Ditaba di nepiša tseleng -Tlemagano ya dikgopolo tseleng diteng le dikgopolo setšweletšwa thwi -Tlemagano ya diteng le le dikamano e a -Tlemagano ya diteng le -Ditaba di hlalošwa -Tlemagano ya diteng le dikgopolo ke ye botse kgotsofatša dikgopolo ga se ye kaalo gannyane MEPUTSO YE 15 dikgopolo ke ya maemo a -Tlhalošo ya ditaba ke ye -Tlhalošo ya ditaba e a -Tlhalošo ya ditaba ke -Sebopego sa godimo botse ebile e thekga kgotsofatša ebile e thekga ya motheo ebile e setšweletšwa ga se sona -Tlhalošo ya ditaba ke ya sererwa sererwa thekga sererwa maemo a godimo ebile e -Sebopego ke sa maleba -Sebopego ke sa maleba gannyane thekga sererwa eupša se na le eupša se na le diphošo - Melao ya sebopego ga -Sebopego ke sa maleba sa diphošwana di se kae tše dintšinyana se ya šomišwa ka go sepelelana le setšweletšwa tshwanelo -Go tlogetšwe dintlha tše bohlokwa POLELO, SETAELE LE 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 PALOBOHLATSE -Segalo, retšistara, setaele le -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, tlotlontšu di sepelelana setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu ga di setaele le tlotlontšu ga di Segalo, retšistara, setaele, gabotsebotse le morero, sepelelana gabotse le sepelelana le morero, sepelelane gabotse le sepelelane le morero, morero, baamogedi le baamogedi le dikamano morero, baamogedi le baamogedi le dikamano morero, baamogedi le baamogedi le dikamano dikamano. -Polelo e nepagetše ebile e dikamano -Diphošo tša popopolelo dikamano -Sengwalo se tletše ka Tirišo ya polelo le hlamegile gabotse -Polelo ga e na diphošo ga se tše dintši -Popopolelo ga se yeo e diphošo ebile se melawana. -Go nyakile go se be le tša popopolelo ebile e -Tlotlontšu ke yeo e nepagetšego ebile e hlakahlakane Kgetho ya mantšu. phošwana le e tee ya hlamegile gabotse lekanetšego tletše ka diphošo -Tlotlontšu yeo e lego Maswao le mopeleto. popopolelo le mopeleto -Tlotlontšu ke ye ntši -Diphošwana tšeo di lego -Tlotlontšu ga se ye ntši gona ga e sepelelane le - Diphošo ga se tše dintši gona ga di fetoše -Molaetša o a tšwelela morero le gannyane MEPUTSO YE 10 molaetša eupša o arošitšwe -Molaetša ga o tšwelele le gannyane Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 5 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya ELA HLOKO:  Dintlha tšeo di filwego ka tlase ga hlogo ye nngwe le ye nngwe ke tša go hlahla baswai fela  Kwešišo ya molekwa ya hlogo yeo a e kgethilego e elwe šedi le ge dintlha tša gagwe di fapana le tšeo di filwego KAROLO YA A: DITAODIŠO POTŠIŠO YA 1 Balekwa ba ngwale taodišo ya mantšu a 400–450 ka hlogo e tee ya tšeo di filwego. Ba ka ngwala ka mehuta ye e latelago ya ditaodišo: Kanegelo, tlhalošo, kgadimo, kahlaahlo, ngangišano goba tswalano ya tšona. 1.1 O RILE GO MPOTŠA SEPHIRI SEO ... Go letetšwe gore molekwa a ngwale ka sephiri seo a se boditšwego letšatši leo. Sephiri seo e be se se makatšago/tšhošago goba kgahlišago. Kanegelo e tšweletšwe ka motho wa pele le ka lebaka le le fetilego. [50] 1.2 POLELO LE SETŠO KE MONWANA LE LENALA. Go letetšwe gore molekwa a laetše ka fao polelo le setšo di ka se kgaogantšhwego ka gona. [50] 1.3 2020, NGWAGA WA MOSWANANOŠI! Go hlalošwe lebaka leo le dirago gore ngwaga wa 2020 o fapane le mengwaga ye mengwe. [50] 1.4 BASADI LE BANA GAMMOGO LE BANNA BA HLORIŠWA GO SWANA. Go letetšwe gore molekwa a tšweletše dintlha tša tlhorišo go tšwa mahlakoreng ka moka. [50] 1.5 BAFSA BA ŠOMIŠA THEKNOLOTŠI KA MAIKARABELO. DUMELA GOBA O GANETŠE. Go letetšwe gore molekwa a tšweletše maikarabelo goba go hloka maikarabelo ga bafsa tirišong ya theknolotši a be a fahlele ka mabaka a go dumela goba go ganetša. [50] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 6 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 1.6  Tlhathollo ya ditšweletšwa tša go bonwa e akaretša mehuta ya ditaodišo ka moka  Molekwa o ikgethela seswantšho gomme a ngwala taodišo ka mohuta woo a o nyalantšhago le seswantšho seo 1.6.1 Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. Go ka ngwalwa ka tekatekano gare ga banna le basadi/gare ga molato le kotlo. [50] 1.6.2 Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. Go ka ngwalwa ka mmino/didirišwa tša theknolotši tšeo di tšwelelago seswantšhong. [50] 1.6.3 Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. Go ka ngwalwa ka tsela ya bophelo/leeto. [50] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 50 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 7 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO POTŠIŠO YA 2 2.1 LENGWALO LA SEGWERA Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go leboga thušo yeo mogwera a go filego yona mathateng a o bego o na le ona. Sebopego le diponagalo/dinyakwa  Sebopego le botelele e be tša maleba  Atrese e tee fela ya mongwadi/moromedi  Letšatšikgwedi le ngwalwe ka tlase ga atrese  Madume/Matseno a makopana a maleba  Diteng di be mabapi le go leboga mogwera ka thušo ya gagwe mathateng a o bego o na le ona  Retšistara le polelo e be tša segwera  Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego  Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka mokgwa wa setlwaedi  Mohlala: Ke nna/Wa gago/Mogwera wa gago Mojalefa  Mongwadi wa lengwalo ga se a swanela go ngwala leina le sefane eupša leina la gagwe fela goba sereto [25] 2.2 LENGWALO LA BOIPELAETŠO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a laetše gore bosenyi bo hlolwa ke eng le ditlamorago tša bjona. Sebopego le diponagalo/dinyakwa  Sebopego le botelele e be tša maleba  Diatrese tše pedi, e lego ya mongwadi le moamogedi/moromedi le moromelwa  Maemo a moamogedi wa tshedimošo a tšwelele pepeneneng, mohlala: Meyara/Molaodi/Mongwaledi  Letšatšikgwedi le ngwalwe ka fase ga atrese ya moromedi  Madume/Matseno le hlogo ya taba  Diteng di be mabapi le ngongorego ka bosenyi le ditlamorago tša bjona  Bolela seo o letetšego go se bona se diragala  Retšistara le segalo e be tše di fodilego, tša semmušo  Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego  Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi Mohlala: Ka boikokobetšo/ Ke nna/Wa lena Tebogo Molepo/T Molepo [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 8 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.3 TŠA BOPHELO BJA MOHU Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a diriše diponagalo le tshedimošo yeo a e filwego go ngwala tša bophelo bja mohu. Sebopego le diponagalo/dinyakwa  Leina le sefane sa mohu  Batswadi ba mohu  Lefelo leo mohu a belegetšwego go lona (Go laetšwe gore o tšwa profenseng efe)  Letšatši la matswalo a mohu le hlatsele mengwaga ya gagwe  Dithuto tšeo mohu a di fihleletšego  Tša mošomo  Ditiro tše botse tšeo mohu a gopolwago ka tšona  Letšatši leo a hlokofetšego ka lona  Seo se hlotšego lehu la gagwe  Meloko ya kgauswi yeo mohu a e tlogelago  Lefoko la taelo. Mohlala: Mohu a ka laelwa ka sereto  Go ngwalwe ka motho wa boraro  Retšistara le polelo e be tša semmušo  Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego [25] 2.4 POLEDIŠANO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a tšweletše morwa wa mokgekolo Mamolla a mo hlalošetša ka bohlokwa bja go ya ngakeng ge motho a lwala. Sebopego le diponagalo/dinyakwa  Poledišano gare ga mokgekolo Mamolla le morwa wa gagwe  Go ngwalwe ditšhielano bjalo ka ge di direga thwii go tšwa go ntlhatebelelo ya seboledi  Maina a diboledi a laetšwe ka lehlakoreng la nngele la letlakala gomme go latele leswao la kgorwana  Go šomišwe mothaladi wo mofsa go laetša seboledi se sengwe le se sengwe se sefsa  Ditiragalo di laetšwe ka mašakaneng go fa babadi tshedimošo ka seo se diregago/tlogo direga  Retšistara le polelo e be tša semmušo  Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 9 DBE/2021 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.5 DITSHWAYATSHWAYO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a tsopole seo a se bonego filiming. Sebopego le diponagalo/dinyakwa  Leina la puku/filimi  Motšweletši/mohlagiši/mogatiši wa puku/filimi  Leina la khamphani ya kgatišo  Seo se hlohleletšago tšweletšo ya ditshwayatshwayo  Go ngwalwe ka motho wa pele  Go ngwalwe ka lebaka le le fetilego  Mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša dikgopolo a a nyakega  Retšistara le polelo e be tša maleba  Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego  Mmegi a tšweletše maikutlo Mohlala: A ka hlohleletša/se hlohleletše barutwana ba bangwe go bogela filimi ya puku yeo e balwago  Go tšweletšwe tšeo di go kgahlilego/tšeo di sego tša go kgahla  Go tšweletšwe dintlhakgolo ka boripana  Kanego ya ditaba ka moka ga e nyakege, go šielwe mmegelwa go ikgopolela le go ikagela seswantšhokgopolo sa tiragalo yeo [25] 2.6 PEGO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a tšweletše thušo yeo e ka fiwago bahloki ba motse wa gabo Sebopego le diponagalo/dinyakwa  Go be le hlogo, matseno, mmele le mafelelo  Go ngwalwe ka motho wa bobedi  Go ngwalwe ka lebaka le le fetilego  Go šomišwe mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša dikgopolo  Retšistara le polelo e be tša semmušo  Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego  Diteng di be mabapi le go begela Mokhansele ka diphetho tšeo di tšerwego kopanong ya bafsa  Leina la mmegi  Lefelo, nako le letšatšikgwedi  Mosaeno  Maemo a mmegi [25] PALOMOKA YA KAROLO YA B: 50 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 100 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe