Downloaded from hlayiso.com
KEREITE YA 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA BOBEDI (P2)
PUDUNGWANA 2022
MATSHWAO: 70
NAKO: Dihora tse 2½
Pampiri ena e na le maqephe a 18.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2022 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · sesotho. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Question paper
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 352.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)35 marks
- Question 2Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)35 marks
- Question 5.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)20 marks
- Question 5.2Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)17 marks
- Question 6.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)20 marks
- Question 6.2Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)13 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 2 DBE/Pudungwana 2022
NSC
DITAELO LE DIKELETSO HO MOHLAHLOBUWA
1. Bala ditaelo tsena ka tlhoko pele o araba dipotso.
2. O SE KE wa latella ho bala pampiri yohle. Tadima karolo e hlahisang dikahare
tsa pampiri leqepheng le latelang, mme o tshwaye dinomoro tsa dipotso tse
thehilweng dibukeng tseo o ithutileng tsona. Ka mora moo o bale dipotso tseo,
o nto kgetha tseo o lakatsang ho di araba.
3. Pampiri ena e arotswe DIKAROLO TSE NNE, e leng:
KAROLO YA A: Pale/Nobele/Novele (35)
KAROLO YA B: Tshwantshiso/Terama (35)
KAROLO YA C: Palekgutshwe (35)
KAROLO YA D: Dithothokiso (35)
4. Araba dipotso TSE PEDI feela, potso E LE NNGWE ho tswa dikarolong le ha
e le DIFE TSE PEDI.
KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
Araba potso ya pale/nobele/novele eo o ithutileng yona.
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
Araba potso ya tshwantshiso/terama eo o ithutileng yona.
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba dipotso tsa dipalekgutshwe ka BOBEDI.
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
Araba dipotso tsa dithothokiso ka BOBEDI.
5. Sebedisa lenanennetefatso bakeng sa tataiso.
6. Latela ditaelo tse qalong ya karolo e nngwe le e nngwe ka tlhoko.
7. Nomora dikarabo tsa hao jwalo ka ha dipotso di nomorilwe pampiring ya
dipotso.
8. Qala karolo KA NNGWE leqepheng LE LETJHA.
9. O eletswa ho sebedisa nako kamoo ho sisintsweng kateng: Sebedisa
metsotso e 75 ho ngola karolo ka nngwe.
10. Ngola ka mongolo o makgethe o balehang.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 3 DBE/Pudungwana 2022
NSC
LEQEPHE LA DIKAHARE
Leqephe lena le tla o thusa ho kgetha dipotso tseo o lakatsang ho di araba, ntle le hore
o bale pampiri kaofela.
KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
Araba potso ya nobele/novele eo o ithutileng yona.
NOMORO YA POTSO MATSHWAO LEQEPHE
1. Mahlale a kopane Lekwa 35 5
2. Bosweu ba Lehlwa 35 7
3. Sehlekehleke sa Deidro 35 9
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
Araba potso ya tshwantshiso/terama eo o ithutileng yona.
4. Sefi 35 11
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba dipotso ka BOBEDI tsa dipalekgutshwe.
5.1 'Mphelehetse' 18 14
MMOHO LE
5.2 'Eseng kajeno, empa hosane' 17 15
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
Araba dipotso ka BOBEDI tsa thothokiso.
6.1 'Ngwana ya lehlaswa' 20 17
MMOHO LE
6.2 'Lefu la morena George VI' 15 18
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 4 DBE/Pudungwana 2022
NSC
LENANENNETEFATSO:
Sebedisa lenanennetefatso lena ho nnetefatsa hore na efeela o arabile dipotso tse
hlokehang.
NOMORO PALO YA TSHWAYA
KAROLO YA TSA DIPOTSO TSE ()
DIPOTSO LOKELANG HO
ARAJWA
A: PALE/NOBELE/NOVELE
Dipotso tse kgutshwane 1–3 1
B: TSHWANTSHISO/TERAMA
Dipotso tse kgutshwane 4 1
C: DIPALEKGUTSHWE
Dipotso tse kgutshwane 5.1 + 5.2 1
D: DITHOTHOKISO
Dipotso tse kgutshwane 6.1 + 6.2 1
ELA TLHOKO: Etsa bonnete ba hore o arabile dipotso tse karolong TSE PEDI
feela.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 5 DBE/Pudungwana 2022
NSC
KAROLO YA A: PALE/NOBELE
POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie
Kgetha mme o arabe potso E LE NNGWE e itshetlehileng bukeng eo o ithutileng yona
selemong sena.
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA A
Ha a rata o ne a ka nna a tswa, etswe ho ne ho hlile ho sa fatwa hakaalo ke bonkeka.
Ho ne ho ile ha lekantshetswa yena feela hore a felle hantle. Tsietsi ya hae e ne e le
hore o ne a sa bone ka ntle, mme ha a ne a ka tswela ka ntle, batho ba fetang ebang
ba ne ba le teng, ba ne ba tla mmona ha a kgwaphoha selaong seo sa hae sa lebitla e
be taba di a senyeha! A mamella he. A re tjhe, ke diyabanneng ke ngwana e motona, 5
pholo ya letlaka, kgale a di bona.
E mmadi, o ile Mananyetsa. Ka mokgwa wa hae o tsamaya tjena a ntse a loha mano,
a loha ntho e ngata, e tjhitja; lerabaraba le ke keng la tjheollwa lekgale. O tsamaya
jwalo a ntse a bua a le mong, a be a nne a tshehe: 'Ke na le tshepo e kgolo hore ke tla
atleha morerong ona wa ka. Oho, feela ba se ke ba ntiehisa haholo hobane 10
mohlomong sephoqo sane seo ke se siyang ka lebitleng se ka hlolwa ke motjheso,
e bang ho a tjhesa ka moo. Be, ke se ke fihlile. Ke tla ya kgotla mane, ke bona eka
ebile ho na le mofumahadi, mohatsa Morena … kapa ke bona jwang na? O, efela ke
yena banna.'
1.1 Ke lebaka lefe le ileng la susumetsa bonkeka hore ba se ke ba teba haholo ha
ba fata selao seo ho buuwang ka sona qotsong? (1)
1.2 Boipuiso bo qotsong ee bo lebisa ketsahalong efe paleng ee? Tiisa karabo ya
hao ka ho qotsa lentswe ho tswa qotsong e ka hodimo. (2)
1.3 Qolla polelo qotsong eo tomatso e hlahellang ho yona. Nehelana ka lebaka la
karabo ya hao. (2)
1.4 Ditaba tsa qotso ee, di re totobaletsa karaburetso ya mofuta ofe? Nehelana
ka lebaka la karabo ya hao. (2)
1.5 Mongodi o sebedisitse pheteletso polelong e latelang ka sepheo sefe?
Lerabaraba le ke keng la tjheollwa lekgale. (2)
1.6 Hlalosa kamoo ditaba tse qotsong di ileng tsa hodisa kgohlano kateng paleng
ena. (2)
1.7 Maelana a latelang a dumellana jwang le ditaba tsa qotso?
Ho nkeha. (2)
1.8 Boitshetleho ba batho ba ha Ramoroko tumelong bo bile le seabo sefe paleng
ee? (2)
1.9 Sekaseka setaele sa mongodi qotsong e ka hodimo. (3)
MMOHO LE
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 6 DBE/Pudungwana 2022
NSC
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA B
Hoba Mananyetsa a nyamelle le thota, motho wa rona Sekgukguni a qatsoha
moferong mane moo a ntseng a ipatile teng. A tswa a bile a ntse a tsheha.
'Ke boletse hore enwa ke wa ka, ke tlhapi, e tjheilwe, e bona mejo leraba ha e le bone,
Lathalatha yee e ne e hopola hore e tla fella hokae … e nahana hore e bohlale? Enwa
banna ke wa ka ke mo rekile, ha, haa—ha!!!!' Hoba a ikgodise hore Mananyetsa o 5
dikelletse, a tsetolla mokotlana o sa epelwang ho ya kae. A o foqola, a ba a nka le
sona seeta se beuweng bohlaswa hona mona moo ho patilweng tjhelete.
'Ke tla bona hore na o tla etsang ka eta se le seng.' Ha a rialo a nkuwa ke ntho,
a tsetela mmomo fatshe, a papaela, a ba a re nyame hole kwana! Ho lahla mohlala
Sekgukguni o mathile baka se selelele hodima lebopo la tsela. Re tla hopola mmadi 10
hore monna enwa Sekgukguni ha esale ho tloha maoba ha a ntse a le lebitleng la
Ramoroko, boroko ha a eso bo hlothe hantle ka tshwanelo. Ha re makale ke hona,
ha re mmona a nyamela ka lengopeng, sebaka sa ho betswa ka lejwe ke motho ya
sefutho, ho tloha mmileng. Morero wa hae ke ho ntsha mokgathala le ho lahlisa
Mananyetsa mohlala hore a tele, mme a tsamaele sa ruri. 15
1.10 Nehelana ka dintho TSE PEDI tse bontshang hore diketsahalo tsa pale ena,
ke tsa nakong eo thekenoloji e neng e se e le teng. (2)
1.11 Ke ketso efe e totobatsang ho tshwana ha bohlale ba baphetwa bana ba
babedi, e ba thusitseng ho fumanana ha e mong le e mong ha ba ne ba
qhekanyetsane? (2)
1.12 Hlalosa kamoo mantswe a latelang a Sekgukguni a nnetefalang kateng
diketsahalong tsa tema ena.
'... e bona mejo leraba ha e le bone' (2)
1.13 Qotsa mantswe a totobatsang hore Sekgukguni o na le lenyatso le ho hloka
botshepehi. (2)
1.14 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o nehelane ka
lebaka la karabo ya hao.
Mmadieketseng ke e mong wa baphetwa ba sehlooho paleng ena. (2)
1.15 Ke thuto efe eo mongodi a re rutang yona ketsahalong eo ho yona
Sekgukguni a ileng a utswetswa mokotla wa tjhelete a ile le sephume sa
boroko? (2)
1.16 Tshohla polelo e latelang ka ho nehelana ka lebaka le ikamahantseng le
diketsahalo tsa pale ena.
Basotho ba re pula ke letshwao la katleho kapa lehlohonolo. (2)
1.17 Sekaseka lewa la tlholo dingolweng paleng ena. (3)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 7 DBE/Pudungwana 2022
NSC
POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA C
'Hlomi ke a utlwisisa seo o se bolelang. Empa nke ke ka o neha karabo hona jwale,
ke sa batla ho ya inahanisisa hantle … Ke a o tshepisa hore o tla e fumana karabo
ya hao.'
'Ke a o dumella hore o ka ya nahanisisa taba ena hantle Lerato, etswe ke yona ntho
eo ke tla e thabela. Le teng ke tshepa hore ke e tla nthabisa.' Ka tjho jwalo ke mo 5
shebile ka mahlong ke se ke bososela, ka bona a kgutlisetsa ka ho bososela, ya ka
o tsosa ntho eo nkekeng ka e hlalosa ka hare ho nna. Ke ile ka fihla mosuwe
Diphapang a se a le teng, moo ke ntseng ke tshohile teng, a nkgahlanyetsa ka
mantswe; 'Hei wena moshemane towe, ke nako ya ho fihla phaposing ee? Hantlentle
ho etsahalang ka wena; le mosebetsi wa hao o a hlepha matsatsing ana. Ha o sa 10
hlokomele, o tla kena tsietsing.' Moo ke reng ke tla bua, a kgaruma; 'Dula fatshe!'
Lentswe la hae le ile la tlala kamore hoo ke ileng ka tlola ke ho tshoha, ka bona hore
ha ke ne ke sa kgone ho itshwara, nka be ke ile ka etsa mohlolo. Ha ke ilo dula fatshe
ka bona Tshiu a thabile a bile a ntshitse leleme, empa ka se ke ka tshwenyeha ka
hoba ke ne ke tseba se mphihlisitseng morao ho nako. 15
2.1 Hlomi o ne a lebelletse karabo efe ho tswa ho Lerato? Qotsa mantswe a
tiisang karabo ya hao ho tswa qotsong. (2)
2.2 Ho thaba ha Tshiu ha titjhere Diphapang a omanya Hlomi, ho re tsebisang
ka dikamano tsa bona? (2)
2.3 Bolela mofuta wa karaburetso o sebedisitsweng polelong e latelang.
Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.
''Moo ke reng ke tla bua, a kgaruma; 'Dula fatshe!' '' (2)
2.4 Hlalosa qwaketsano e totobatswang ke ditaba tsa qotso ena ho Hlomi.
Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
2.5 Maele a latelang a dumellana jwang le ditaba tsa qotso ee?
Thupa e kojwa e sa le metsi. (2)
2.6 Ketso ya Tshiu ya ho hlahisetsa Hlomi leleme qotsong, e re totobaletsa
tomatso jwang? (2)
2.7 Ke lewa lefe leo mongodi a le sebedisitseng ho re totobaletsa semelo sa
Lerato qotsong? (1)
2.8 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o tshehetse karabo
ya hao ka lebaka.
Lerato ke mophetwa ya ntlhanngwe. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 8 DBE/Pudungwana 2022
NSC
2.9 Kgetha karabo e nepahetseng ho A–D, o be o nehelane ka lebaka la karabo
ya hao.
Karolo eo ho yona re tsebiswang ka dibapadi, kamano ya tsona le sesosa sa
kgohlano ke …
A sehlohlolo.
B tharahano.
C phetelo.
D tlhekelo. (2)
2.10 Sekaseka kamoo lewa la bongodi la ho hetla morao le sebedisitsweng kateng
ketsahalong eo ho yona Hlomi a ileng a nyala Dineo ka mora lefu la Lerato. (3)
MMOHO LE
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA D
Ha re qeta ho arolelana moputso le ba hlopha sa rona, ka tloha ho ya ho boPuse;
ba hlile ba thabile haholo ho tsamaya le nna. Ba nthorisa kamoo ke tjekileng ka
bokgabane kateng, kamoo ke kgahlang kateng ha ke besitse hlooho, ba hlile ba bua
ka ntho tse ngata tsa moketeng ha nna ke ne ke etsa eka ke hanana le bona.
Ka elellwa hore Lerato o ne a bonahala a thabile haholo a bile a phutholohile; ke ne ke 5
mmona le ka mahlong ha a ntjheba hore o ne a fetohile ho hang, mahlo a hae a e na le
ntho eo nke keng ka e hlalosa. Ka bona hore toro ya ka e phethahetse. Ha re arohana
ba nkopa ho ya le bona kerekeng hosane, mme ka dumela ntle le ho qeaqea.
Hae moqoqo ya e ba tse etsahetseng motshehare feela. Esita le Morwesi o ne a
thabile e le ka nnete; kamoo a neng a ntjheba kateng ka bona hore ha se ho thaba 10
feela, empa mokgwanyana o teng oo ke neng ke sa o utlwisise. Hoba ke je, ka iphotla,
yaba ke ipapalla ka moriri, ke o etsa mekgwa e mengata ke rata ho bona ke ofe
o ntshwanelang.
Hoba ke kgathale ka kenya katiba ya teng yaba ke kena dikobong; ke ne ke nahana ka
tsohle tse etsahetseng motshehare. 15
2.11 Toro eo Hlomi a buang ka yona qotsong, e amana jwang le tlhodisano ya
motjeko eo ba neng ba tswa ho yona? (2)
2.12 Hlalosa kamoo tlhodisano eo ya motjeko e ileng ya thusa ho ntshetsa
kgohlano pele kateng paleng ena. (2)
2.13 Diketsahalo tsa qotso ena ke tse ding tsa tse bontshang … (tlhekelo,
tharahano, sehlohlolo) tshwantshisong ena. Nehelana ka lebaka la karabo
ya hao. (2)
2.14 Hlalosa sehalo se ikutlwahatsang qotsong ena. Nehelana ka lebaka la karabo
ya hao. (2)
2.15 Molwantshi ke ofe paleng ee? Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka. (2)
2.16 Nehelana ka lebaka le tshehetsang polelo e latelang.
Firi le Mmadito ke baphetwa ba tlatsetso paleng ena. (2)
2.17 Sekaseka tshebediso ya mothinya o sa lebellwang phethelong ya pale ena. (3)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 9 DBE/Pudungwana 2022
NSC
POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima
Bala qotso ena ka tlhoko, o nto araba dipotso tse tla e latela tse thehilweng paleng
yohle.
TEMA YA E
'Dumela, mora Chikano. O amohelehile Sehlekehlekeng sa Tumelo.' Lebonyo la
Nasala e ne e le la letona, moeka ho bonahala hore o thabile e le ka nnete. 'Ke a
dumedisa le nna, ya hlomphehileng,' ke Chikano eo. 'Ke ne ke lebelletse hore ke tla
o fumana kwana setsheng sa kereke, morena ka.'
'Ao, tse ngata ha di sa thusa letho, mora Chikano. Nna ke se ke le kgaba le ileng, mme 5
ho nna bophelo bo fedile. Le jwale ke ntse ke ngola ka nalane ya ka mona e le hore
bohle ba fumane nnete mabapi le nna. Ka mokgwa oo, ke a tshepa hore ke tla fihla le
dibe tsa ka di hlakotswe le moo ke yang.'
'Ana ke utlwa hantle hore o rera ho nka bophelo ba hao jwale, ya hlomphehileng?'
Eitse pele Biala a ka araba potso ya Chikano, Ramaqiti a be a se a kena ditaba 10
ka sehlotho.
'O a bona keng, Monghadi Chikano, Nasala mona o kgollwa haholo tshwarelong ya
dibe hona hoo a hanang le ho utlwa ha ke re re tsamayeng mmoho le yena ho ya qala
bophelo bo botjha lefatsheng le leng. Mohlomong wena a ka o mamela ha o ka bua le
yena hantle. Empa pele ho moo, a nke ke re Dirisang a re tlele le ho nowang.' 15
3.1 Bolela lebitso leo Dirisang a tummeng ka lona paleng. (1)
3.2 Kganyetsano e ikutlwahatsang qotsong e re lebisa ketsahalong efe? (2)
3.3 Ditaba tsa qotso ee di senola Nasala e le mophetwa ya jwang? Nehelana ka
lebaka la karabo ya hao. (2)
3.4 Hlalosa hore kamano ya Nasala le Ramaqiti e thusa jwang ho ntshetsa poloto
ya pale pele. (2)
3.5 Diketsahalo tsa pale ee di totobatsa mehla efe? Nehelana ka lebaka la
karabo ya hao. (2)
3.6 Phanyeho/Teketliso e hlahellang qotsong e ka hodimo e sebedisitswe ka
sepheo sefe? (2)
3.7 Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa ho A–D, o be o nehelane ka
lebaka la karabo ya hao.
Chikano ke … ka hara pale ena.
A moqabanyi
B moferekanyi
C molwantshuwa
D mohlohlelletsi (2)
3.8 Hlalosa mothinya o sa lebellwang o tliswang ke puisano e phodileng dipakeng
tsa Chikano, Nasala le Ramaqiti ho tswa qotsong. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 10 DBE/Pudungwana 2022
NSC
3.9 Na ketso ya Chikano ya ho dula a fereha dikgarebe hohle moo a fihlang teng
e amohelehile? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (3)
MMOHO LE
Boela o bale qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse tla e latela.
TEMA YA F
Hona nakong eo, Ramaqiti o ne a na le ho mo hwayahwayang malebana le tsa
dikgwebo tsa hae. Leha a ne a leka ka ditsela tsohle ho baballa tjhelete eo a e
fumanang ka bonokwane, bomphato ba hae bona ba ne ba e rafatsa hoo a bileng a
belaela hore mokgatlo o ka nna wa putlama neng kapa neng. Hona ho ile ha etsa hore
a ilo kopa thuso ho Nasala, eo jwale a neng a se a bitswa Mobishopo Biala. Ha a fihla 5
ho Biala, ho ile ha hlaka hore thuso eo a neng a e batla e ne e le ya ho sebedisa
kereke ya Biala ka sepheo sa ho sebetsa bonokwane ba hae a bo patile ka yona
kereke eo, mme Biala yena e be e mong wa batsamaisi ba mokgatlo ka ho ba
mookamedi wa ditshebeletso. Hona ho ne ho boetse ho bolela hore Biala o tla kenya
dihlwela tsa Ramaqiti ho Ilizwi Mission Church, ha mmoho le ho ngwanabo yona e leng 10
Mokgatlo wa Sefapano se Setala bakeng sa ntshetsopele le polokeho ya Batho. Leha
Biala a ne a qeaqea ho ba le seabo ditshebetsong tsa bonokwane, o ile a phakisa ho
diha molala ha motswalle wa hae a mo hopotsa melemo eo a mo etseditseng yona,
mme a bona hore kaha e le nnete hore matsoho a a hlatswana.
3.10 Bolela melemo E MMEDI eo Ramaqiti a ileng a e etsetsa Nasala. (2)
3.11 Bolela dintho TSE PEDI tse neng di sa fe Ramaqiti phomolo moyeng ho ya
ka ditaba tsa qotso ena. (2)
3.12 Hlalosa kamoo mongodi a atlehileng kateng ho reha mophetwa enwa
'Dirisang' lebitso le mo tshwanetseng. (2)
3.13 Mongodi o sebedisitse mawa afe A MABEDI qotsong ho re senolela semelo
sa Ramaqiti? (2)
3.14 Maele a latelang a dumellana jwang le ditaba tsa pale ee?
Letsoho la mmuso le lelelele. (2)
3.15 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o nehelane ka
lebaka la karabo ya hao.
Chikano o ne a ke ke a ipatela Makhanda hohle moo a neng a rongwa teng. (2)
3.16 Nnetefatsa polelo e latelang ka ho nehelana ka lebaka la karabo ya hao.
Mothinya o sa lebellwang o ile wa hlahella ketsahalong eo ho yona Chikano
le Katriena ba neng ba tshwerwe ke Bana ba Phiri. (2)
3.17 Sekaseka setaele sa mongodi qotsong ena. (3)
[35]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 11 DBE/Pudungwana 2022
NSC
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha
Bala qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng tshwantshisong
yohle.
TEMA YA G
MMANKEPE: Mmatiisetso kgotsi, ke batlile ke lebala ntho ya bohlokwa.
MMATIISETSO: Ebe keng na kgotsi? Wa qahamisa ditsebe sa mmutla o utlwa ho
hong keng, keng hape?
MANKEPE: Ke ne ke se ke lebetse hore ke phehile moroho wa lepu.
Ke romme Nkepe mabenkeleng ohle o teile kalala, a hloka mafura. 5
O mpe o nqhatsetse sejaneng seo.
MMATIISETSO: (A teneha) O a tseba ke tsebile! Ke ne ke romme Tiisetso
lebenkeleng hoseng hona. O ne a bile a ntse a bua ka sereledi se
theko e nyehlileng.
MMANKEPE: Empa Nkepe o a hlokile mafura hohang hoseng. O ile Bataung le 10
ho leo la Lerato.
MMATIISETSO: O leshano o a tseba. O ka bolaya motho wena. Tlisa tjhelete hona
jwale o tle o bone hore mafura a teng moo. Ha ke ngwana nna.
MMANKEPE: Ke e nka kae na nyeo? O tseba hantle hore Raboditse o e phoka
ha Mmatshele, tshela le tlale. 15
MMATIISETSO: O hopole hore banna ba rona ba sebetsa mosebetsi o tshwanang,
ka hona le teke e a lekana. Kgathatso a ka mpolaya hampe ha a
ka utlwa hore ke fana ka thepa ya ntlo. Tshwara tee le tswekereke.
Mafura o tla a fumana hona jwale. Athe mokotla oo wa hao o o
tshwaretse ho etsa tjee? (A nyarela ka mokotleng) Mmankepe o a 20
tseba o noha mosadi towe! O tla tjha ke o bolelle. Ke sekotwana sa
botoro ntho ena.
4.1 Mantswe a Mmankepe ho Mmatiisetso a hlahang qotsong, a bidietsa eng
ditabeng tsa tshwantshiso?
'O tseba hantle hore Raboditse o e phoka ha Mmatshele, tshela le tlale.' (1)
4.2 Bokgabo bo sebedisitsweng moleng wa 2 le wa 3 bo bitswa eng? O bo bona
jwang? (2)
4.3 Bolela dintho TSE PEDI tseo Mmankepe a neng a di kopa ho Mmatiisetso ho
tswa qotsong. (2)
4.4 Babadi ba bang ba bona Mmankepe e le mophetwa ya maqheka/bolotsana,
ya meharo. Qotsa mantswe ho tswa qotsong a nnetefatsang taba ena. (2)
4.5 Mongodi o sebedisitse pebolo ka sepheo sefe polelong e latelang?
'O tseba hantle hore Raboditse o e phoka ha Mmatshele, tshela le tlale.' (2)
4.6 Tshebediso ya mantswe a ka masakaneng moleng wa 20 e na le
tshusumetso efe ho babadi? (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 12 DBE/Pudungwana 2022
NSC
4.7 Maemo a bophelo a lelapa la Mmatiisetso a hodisitse kgohlano jwang ha pale
e tswela pele? (2)
4.8 Diketso tsa Mmatshele di nyallana jwang le mookotaba wa tshwantshiso ee? (2)
4.9 Sekaseka setaele sa mongodi dipolelong tse latelang tse puong ya
Mmatiisetso.
'O leshano o a tseba. O ka bolaya motho wena. Ha ke ngwana nna.' (3)
MMOHO LE
Boela o bale qotso e latelang ka tlhoko, o nto araba dipotso tse thehilweng
tshwantshisong yohle.
TEMA YA H
MMATSHELE: Ke molemo ha lekgolo ho mo feta. Ke hobaneng ha o sa nka … ke
ne-ke-ka-mohlomong-kelello tsa rona. O ne o shebile kae o sa
fapohele moo?
MOTAUNG: Ha ke tsebe hore o bua ka eng. Potso ya hao ke mohodi mahlong a
ka mona. Feela ke hopola hore ke ne ke shebile nqa botjhabela. 5
Empa keng o mpotsa makatikati aa? Ekare le ho nyatsa ho teng ho
wena mona.
MMATSHELE: (A tsheha) Ke re na botle ke bofe moo, empa e le hore rona ba
rutehileng ke rona baa?
RABODITSE: Mosadi wa hae o motsho hoo ekareng o a loya, o hlotse a feta mona 10
ka seaparo se sesweu sa kereke. Ekare o tjhesa batho. Ke lejakane.
MOTAUNG: O leshano Raboditse. Mmatiisetso o mosweu ho feta Mmankepe
hole. Ho wena Mmatshele ke re motho ya rutehileng ha ke mmatle
hobane o rata tlhodisano, ha a hlomphe, o manganga, a ka mpolaisa
batho, a nkgamise dikoloto. Eo wa ka o mpha tlhompho e felletseng. 15
Ke qetile.
RABODITSE: O leshano o o hula ka nko man. Tlohela ho thetsa Tsheles mona,
o tla o tshepa jwang?
MMATSHELE: Ke a mmona, o a o rona. Ntjhebe ke jwang, na ke mobe ho feta
Mmatiisetso eo? 20
RABODITSE: Wena o nonyana e nwang metsi hang selemong. Ntlwaneng ha o
behe leoto hohang. Mmatiisetso a ka se o bese o tuke ho wena
mona, le Kgathatso ke paki moo.
4.10 Sepheo sa Raboditse ke sefe ka ho tshehetsa dipuo tsa Mmatshele qotsong
ee? (1)
4.11 Diketsahalo tsa qotso ee, di etsahala boemong bofe ba moralo wa
tshwantshiso? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
4.12 Dipuo tsa Mmatshele moleng wa 1 ho isa ho wa 3 di o thusa jwang ho
utlwisisa sepheo sa hae? (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 13 DBE/Pudungwana 2022
NSC
4.13 Kganyetsano e sebedisitsweng mantsweng ana a Raboditse, 'Ekare o tjhesa
batho. Ke lejakane', o e sebedisitse ka sepheo sefe? (2)
4.14 Dibapading tse hlahang qotsong, ke sefe seo e leng sebapadi sa tlatsetso?
Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
4.15 Hlalosa tomatso e hlahang ditabeng tsa qotso ena. Sepheo sa mongodi ke
sefe ka tomatso eo? (3)
4.16 Dumellana kapa o hanane le polelo e latelang ka ho nehelana ka lebaka
la karabo ya hao.
Tshwantshiso ena ke ya keketehiso. (2)
4.17 Na mongodi o sebedisitse pheteletso ka tshwanelo moleng wa 21 le 22?
Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 14 DBE/Pudungwana 2022
NSC
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba POTSO ya 5.1 le POTSO ya 5.2.
POTSO YA 5: PELO E JA SERATI – ME Makhapa le ba bang
5.1 'MPHELEHETSE' – MM Mpembe
Bala qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng
palekgutshweng yohle.
TEMA YA I
Ngaka e ile ya ema ka maoto, ya atamela Kgaupe ka tsela ya ho mo
kgothatsa, ba tsamaela nqa monyako. E ne e se maikemisetso a ngaka ho
mo felehetsa, empa e ne e le ho kga moya feela. Ka nako ena Kgaupe o ne a
ntse a apere diaparo tsa sepetlele, a phelekanyetsa ngaka, a ipetsetsa
monyako, lemati la buleha, a tswa a hlahlile mahlo a baleha. A nyamella 5
mane thotobolong yane eo a neng a le ho yona mohlang a neng a rera ho
ipolaya.
Ha sepolesa se fihla, ho ile ha ba thata ho balebedi le ngaka ho hlalosa hore
na ebe o nkile lehlakore lefe la tsela, ba mpa ba tlohela taba eo matsohong
a sepolesa. Ha e ba boima hore mapolesa a hle a tobe mane thotobolong ka 10
ho otloloha. Ba ile ba tlalatlala le motse ba ntse ba batla mokudi ya thobileng
sepetlele. Ha a ntse a manamaname moo, a utlwa a kukunelwa ke ho hong.
A ho fata ka letsoho, a nna a qhwayaqhwaya matlakala ao, ho fihlela a fihla
hantle fitong leo le neng le mo kukunela.
Fito leo le ne le tlanngwe ka thata ka diaparo tse bonahalang eka di ntjha le 15
ho ba ntjha. Ha a fihla fitong la ho qetela a re: 'Hei, bo! Jo! Bonang mehlolo,
ntho ena ke mokotlana wa banka, o tletseng tjhelete.'
5.1.1 Bolela lebaka le entseng hore Kgaupe a kgethe ho sebetsa eseng
ho kena sekolo. (1)
5.1.2 Fana ka moelelo o otlolohileng wa mantswe a latelang:
Ho qhwayaqhwaya.
Ho kga moya. (2)
5.1.3 Bapisa se ileng sa etsahala ka makgetlo a mabedi a fapaneng ha
Kgaupe a ne a le thotobolong. (2)
5.1.4 Bolela dintlha TSE PEDI tse ka sehloohong tse neng di etsa hore
Kgaupe a batle ho ipolaya. (2)
5.1.5 Hlalosa mothinya o sa lebellwang o bonahalang ketelong ya
bobedi ya Kgaupe thotobolong. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 15 DBE/Pudungwana 2022
NSC
5.1.6 Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o
tshehetse karabo ya hao ka lebaka.
Ngaka ke mohlohlelletsi palekgutshweng ena. (2)
5.1.7 Ho baleha ha Kgaupe sepetlele ho bile le molemo ofe ho yena? (2)
5.1.8 Na ketsahalo eo ya hore Kgaupe a thole ka tjhelete e ngata
thotobolong e a kgolweha? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
5.1.9 Sekaseka phethelo ya palekgutshwe ena. (3)
MMOHO LE
5.2 'ESENG KAJENO, EMPA HOSANE' – MM Mpembe
Bala qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng
palekgutshweng yohle.
TEMA YA J
Sellalane a monyoha atleng tsa ntatae, a nna a pheella ho atamela pela
titjhere Phala. Ha titjhere a bona seo, a ikemisetsa hore kgetlong lena teng,
o lokela ho hlasela batho bana ba ha Ntwahae. Moo a seng a ikemiseditse ho
etsa jwalo, a bona Selallane a boela a re kgubakguba ka mangole pela hae
mona. 'Titjhere! Titjhere! Ke kopa tshwarelo ka seo ke se entseng. Ke ile ka 5
nahana hore thuto ya ntate ke yona e tlang ho nkisa bokamosong, athe ntate
ka boyena, o ntjhekela lemena leo ke wetseng ha bohloko ka hara lona.
Kajeno thaka tsa ka di diunivesithing, tse ding di a sebetsa. Nna ke dutse
mona hae, ke tshwere setifikeiti se entsweng ke ntate, setefikeiti sa ho pasa.'
'Eseng kajeno, empa hosane.' 'Ke ile ka sitwa ho etsa dintho tse nepahetseng 10
ka lebaka la hobane ke ntse ke di kgutlisetsa morao ka mehla. Ho
nthusitseng ho mamella thuto ya lapeng? Nna lapeng leso ha ke a rutwa thuto
e ntle, e ahang jwalo ka e rutilweng bana ba bang malapeng a bo bona.
Ke shwele ke ntse ke phela, ke tshwana le motho ya sa kenang sekolo
hohang, hobane ha ke tsebe ho ngola dintho tse ding tse ngata. Jwale he, 15
e re ke etse tjena kajeno, eseng hosane.' A re rao! A re ntatae tlefe! Ka
setebele se matla.
5.2.1 Hlalosa sebaka sa diketsahalo tse qotsong. (2)
5.2.2 Qolla diketsahalo TSE PEDI qotsong tse tiisang hore efela re le
phethelong ya palekgutshwe. (2)
5.2.3 Polelo e latelang e senola semelo sefe sa Selallane seo re neng
re sa se tsebe?
'Titjhere! Titjhere! Ke kopa tshwarelo ka seo ke se entseng.' (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 16 DBE/Pudungwana 2022
NSC
5.2.4 Karaburetso e sebedisitsweng polelong e latelang, e o thusa jwang
ho utlwisisa seo ho buuwang ka sona moo?
'Selallane a monyoha atleng tsa ntatae, a nna a pheella ho
atamela pela titjhere Phala.' (2)
5.2.5 Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa ho A–D, o be o
nehelane ka lebaka la karabo ya hao.
Mophethwa ya ntlha nngwe ke eo re tsebiswang …
A lehlakore le le leng la hae.
B mahlokore ohle a hae.
C lehlakore leo a le tshehetsang.
D lehlakore leo a sa le tshehetseng. (2)
5.2.6 Nnetefatsa hore polelo e latelang ke sehlohlolo sa palekgutshwe
ena:
'A re rao! A re ntatae tlefe! Ka setebele se matla.' (2)
5.2.7 Na mongodi o atlehile ho reha mophetha enwa, 'Selallane' lebitso
le mo tshwanetseng? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
5.2.8 Sekaseka diketso tsa Ntwahae sekolong o ikamahantse le maemo
a matle a phedisano. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 35
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 17 DBE/Pudungwana 2022
NSC
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
Araba POTSO ya 6.1 le POTSO ya 6.2.
POTSO YA 6
6.1 Bala thothokiso ena ka hloko, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
NGWANA YA LEHLASWA – KE Ntsane
1 Kgwedi ya bosupa e mo thwaseditse tseleng,
2 E thwasitse a shapile naha ho sotleha,
3 Tlhabela e ka re tsa terekere, mangope,
4 Hempe sebopeho ha e tsejwe,
5 Borikgwe dilapa ke malwanglwahla,
6 Bono di setse ka ntle ngwana morui!
7 Kgwedi ya bosupa e fedile a thotswe mapolasing,
8 A thotswe ke morui wa difariki diketekete,
9 Mohlape wa dikolobe masimong botshabeho.
10 O tebatebisa hoki ho pota sefate,
11 Ngwana morui le papa ha a e thole,
12 Ngwana morui kajeno o phakela dikolobe.
13 A dula thotaneng a lohotha taba,
14 Taba boholo ke lapeng habo mofuthung,
15 Lapeng habo a phomola ka pelotlhomohi,
16 A hopola rato la mmae le ntatae,
17 Meokgo ya seka kolobe tsa makala,
18 Meokgo ya seka pelo ya utlwa bohloko.
19 Ho esa kolobe tsa hloka modisa,
20 Modisa o ile kae a siya mohlape?
21 Modisa o tshwere thota o hopotse kae?
22 O hopotse lapeng habo, Kanana
23 'O tla reng ngwana ha o fihla?'
24 'Ke tla re, ntshwarele ke fositse?'
6.1.1 Bolela mabitso A MABEDI ao ngwana ya lehlaswa a bitswang ka
ona temathothokisong ya ho qetela. (2)
6.1.2 Hlalosa se bolelwang ke molathothokiso wa 2. (2)
6.1.3 Bolela bonono bo sebedisitsweng molathothokisong wa 3. (1)
6.1.4 Qolla molathothokiso oo anastrofi e sebedisitsweng ho ona
temanathothokisong ya 2. Ngola molathothokiso oo ka tsela e
tlwaelehileng. (2)
6.1.5 Sethothokisi se toboketsa/matlafatsa eng ka tshebediso ya matswe
ana, 'diketekete le botshabeho' melathothokisong ya 8 le 9? (2)
6.1.6 Hlalosa tshebediso ya lentswe, 'kajeno' molathothokisong wa 12. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 18 DBE/Pudungwana 2022
NSC
6.1.7 Neheletsano/lehokela le sebedisitsweng melathothokisong ya 13 le
14 le sebedisitswe ka sepheo sefe? (2)
6.1.8 Hlakisa kamoo tshwantshiso e sebedisitsweng kateng
molathothokisong wa 22. (2)
6.1.9 Lebotsi le sebedisitsweng melathothokisong ya 23 le 24 le na le
tshusumetso efe thutong e fetiswang ke thothokiso ee? (2)
6.1.10 Sethothokisi se sebedisitse phetapheto ya mofuta ofe
melathothokisong ya 17 le 18? Phetapheto eo e o thusa jwang ho
utlwisisa se bolelwang ke temanathothokiso ya boraro? (3)
MMOHO LE
6.2 Bala thothokiso ena ka hloko, ebe o araba dipotso tse tla e latela.
LEFU LA MORENA GEORGE VI – KE Ntsane
1 Kgosana ya utlwa bohloko ya ferekana,
2 Fofane hodimo sa meketsa ka ntswe le bohloko,
3 E ile e siile mahlomola, Kgosi,
4 E siile bana le ditsietsi e le nyakanyaka,
5 Engelane e tjametswe ke dira ka hohle,
6 Le Boranta a tsohile mmoi lebitleng,
7 A ntsa bebenyetsa Moshweshwe ditedu,
8 A re ya Seqiti a ka e tsosa a baka moferefere.
9 Ngwana Kgosi, Lisabeta, o tiye,
10 O tshware sa Fitori le Moshweshwe,
11 Sa mofu Tjotji ya kgabane,
12 Modimo o boloke Kgosi mofuthung,
13 Modimo o tshedise Manyesemane, balli,
14 O boloke le Mmantshebo, Morena!
6.2.1 Ke batho bafe ba lahlehetsweng ke morena wa bona ho ya ka
ditaba tsa qotso ee? (1)
6.2.2 Qolla lebitso le le leng le ntseng le bolela 'Tjotji' thothokisong.
Hobaneng ha mabitso ana a sa ngolwa ka ho tshwana? (2)
6.2.3 Bolela bokgabo bo sebedisitsweng molathothokisong wa 9.
Bokgabo boo bo sebedisitswe ka sepheo sefe? (3)
6.2.4 Sethothokisi se tlohetse tshebediso ya lentswe 'ntwa'
molathothokisong wa 8 ka sepheo sefe? (2)
6.2.5 O ithutile eng ka mantswe a hlahang molathothokisong wa 5? (2)
6.2.6 Hlalosa se bolelwang ke sethothokisi ka lentswe lena 'meketsa' le
fumanwang molathothothokiso wa 2? (2)
6.2.7 Sekaseka morethetho wa thothokiso o ipapisitse le mookotaba
wa yona. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D: 35
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 70
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum