Downloaded from hlayiso.com
KEREITE YA 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)
PAMPIRI YA BOBEDI (P2)
PUDUNGWANA 2022
TATAISO YA HO TSHWAYA
MATSHWAO: 70
Tataiso ena ya ho tshwaya, e na le maqephe a 13.
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Skip to contentAll 2022 papers 





View all





Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo
Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2022, 13 pages. Read online or download the free PDF.
Sesotho Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sesotho FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 322.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC November Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)35 marks
- Question 2Ho bala le ho shebella (Reading and Viewing — non-literary)35 marks
- Question 5.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)20 marks
- Question 5.2Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)17 marks
- Question 6.1Dingolwa tsa Bongoli (Literature — Set Works)20 marks
- Question 6.2Sebopeho-puo le melawana ya puo (Language Structures and Conventions)13 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 2 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
TATAISO HO BATSHWAI
Mohlahlobuwa ha a tlameha ho araba dipotso tse fetang bonngwe mofuteng o le
mong wa sengolwa.
Ha moithuti a nehelane ka dikarabo tse pedi, tshwaya e qalang o tlohele e
latelang.
Ha dikarabo di sa nomorwa ka nepo, thwaya ho latela Tataiso ya ho Tshwaya.
Ha mopeleto o nyotobetsa moelelo, e tshwaye e fosahetse. Ha o sa ame
moelelo, e tshwaye e nepahetse.
Ha mohlahlobuwa a sa sebedisa maqotsi moo ho itsweng a qotse, se ke wa mo
fa kotlo, mo abele matshwao.
Dipotsong tse batlang maikutlo a mohlahlobuwa, ha ho matshwao a
tshwanetseng ho abelwa E/TJHE, kapa KE A DUMELA/KE HANANA. Ka ho
tshwana, ha ho matshwao a lokelang ho abelwa NNETE/MAFOSI kapa
NTLHA/MOHOPOLO. Ho lokelwa ho shejwa tshehetso/lebaka/tshetleho eo
mohlahlobuwa a fanang ka yona le tiisetso eo a fanang ka yona karabong ya
hae.
KAROLO YA A: PADI/NOBELE
POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie
1.1 Lebaka la bona e ne e le la hore Sekgukguni a se ke a bipetsana ka moo
ka lebitleng. (1)
1.2 Bo lebisa ketsahalong eo ho yona re bonang Mananyetsa a kwenehelang
tumellano ya bona le Sekgukguni ya ho arolelana tjhelete, a inkela yona a le
mong. Sena se tiiswa ke tshebediso ya hae ya lentswe, ‘sephoqo’. (2)
1.3 'Oho, feela ba se ke ba ntiehisa haholo, hobane mohlomong sephoqo sane
seo ke se siyang ka lebitleng se ka hlolwa ke motjheso.' Tomatso e hlahella
mona hobane e re utullela hore Mananyetsa o ne a ikemiseditse ho qhekella
Sekgukguni empa Sekgukguni a sa tsebe. (2)
1.4 Di re totobaletsa karaburetso ya pono hobane se etsahallang Sekgugkuni
ka lebitleng e se eka re a se bona.
Di re tobaletsa karaburetso ya pono hobane e se eka re bona kamoo
Mananyetsa a neng a ikutlwa, a itshepile kateng ha a ya moreneng.
(E le nngwe feela, mme ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.5 O e sebedisitse ka sepheo sa ho toboketsa taba ya hore leqheka leo a neng a
le loha ke le boima, le thata le neng le ke ke la rarollwa ha bonolo. (2)
1.6 Di ile tsa hodisa kgohlano ka hore Mananyetsa ha a se fumane tjhelete, o ile
a baleha ka yona a sa batle ho arolelana le motswalle wa hae. Sena se ile sa
susumetsa Sekgukguni hore ha a se a tswile ka lebitleng a mo tsome a be a
mo fumane, mme ebe le yena o baleha ka yona. Ka tsela ena yaba kgohlano
e a tota ha ba ntse ba lelekisana ka lebaka la yona. (2)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 3 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
1.7 A dumellana le tsona ka hore Sekgukguni o ile a thetseha, a kgolwa leqheka
leo Mananyetsa a neng a re le tla ba etsetsa tjhelete athe Mananyetsa o mo
reretse bora. (2)
1.8 Boitshetleho ba bona tumelong ya setso, ya badimo bo ile ba etsa hore ba
kgolwe ha bobebe leqhekeng la boMananyetsa mme ba phelephanyetswa ha
bonolo. Ka tsela e jwalo ba ntshetsa pele poloto kaha bobedi bona bo nnile
ba tswela pele ho qhekellana ka baka la tjhelete. (2)
1.9 Mongodi o sebedisitse tlotlontswe e ngata, e jwalo ka mantswe a latelang:
bonkeka, kgwaphoha, selaong le pholo ya letlaka j.j. Mantswe ana a thusa
mmadi ho utlwisisa hantle seo ho buuwang ka sona. (3)
1.10 Ho ne ho se ho palangwa makoloi/ditekesi.
Ho ne ho se ho palangwa diterene. (2)
1.11 Mananyetsa o ne o ngole aterese ya ha Sekgukgune sekgetjhaneng sa
pampiri a se boloka mokotleng o ka hare baking ya hae. Sekgukguni yena
o ne a ngole aterese ya Mananyetsa sekgetjhaneng sa pampiri a se pata ka
sepatjheng sa lebanta la hae. (2)
1.12 Polelo eo e a nnetefala hobane Mananyetsa o ile a fumana mmate wa seeta
seo a se siileng morao kwana. Ka hoo a etsa qeto ya ho pata tjhelete ka
thoko ho tsela ha a ilo lata seeta se seng morao kwana. Athe ka ho etsa
jwalo, ha a lemohe hore o tjhehetswe leraba le tla etsa hore a lahlehelwe ke
tjhelete. (2)
1.13 Ke tlhapi, e tjhehilwe.
Lathalatha
(2)
Ke wa ka ke mo rekile.
A mabedi feela.
1.14 Mafosi, hobane Mmadieketseng ke mophetwa wa tlatsetso, ya thusang ho
hlakisa seabo sa baphetwa ba sehlooho paleng ena. (2)
1.15 Mongodi o re ruta hore ha motho a fumane ntho ya bohlokwa eo a e
fufulelletsweng ka thata, o lokela ho etsa tsohle ho dula a fadimehile ho e
sireletsa.
(Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.) (2)
1.16 Ho na ha pula ho ile ha thusa Sekgukguni ha mo tlisetsa lehlohonolo la ho
fumana tsela eo Manayetsa a tswileng ka yona ha a ne a baleha ka mokotla
wa tjhelete. O ile a bona mehlala ya dieta tsa hae lehlabatheng. (2)
1.17 Ho lewa la tlholo dingolweng ke moo re bonang ketso e mpe e fumana kotlo
e e loketseng qetellong. Paleng ena mongodi ha a le fihlella hobane re bona
bobe bo hlola botle ka hore baphetwa ba sehlohooho ba ile ba arolelana
tjhelete ya boshodu ntle le hore ba tshwarwe ba fumane kotlo e ba lokelang.
Ho lewa la tlholo dingolweng ke moo re bonang ketso e mpe e fumana kotlo
e e loketseng qetellong. Paleng ena mongodi ha a le fihlella hobane re bona
ketso tse mpe tsa Mananyetsa le Sekgukguni di sa fumana kotlo e di
loketseng.
E le nngwe feela. (3)
[35]
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 4 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe
2.1 O ne a lebelletse karabo ya hore Lerato a dumele ho ratana le yena.
'Le teng ke tshepa hore ke e tla nthabisa.' (2)
2.2 Ho re tsebisa hore ha se metswalle ke dira. Sena se tiiswa ke dintwa tsa bona
tsa pele ho ketsahalo ena moo ba neng ba tseka Lerato. (2)
2.3 Karaburetso ya kutlo, hobane e hlakisa lerata le leholo le ileng la etswa
ke titjhere Diphapang ha a ne a omanya Hlomi. (2)
Karaburetso ya pono, hobane e4.6 hlakisa pono ya se etswang ke titjhere
Diphapang ha a ne a omanya Hlomi.
E le nngwe feela.
2.4 Ke qwaketsano e pakeng tsa titjhere Diphapang le Hlomi ya sa bolokeng
molao wa sekolo wa ho ba ka ntle ha tijhere a le ka phaposing.
Ke qwaketsano hobane re bona thulano ya Hlomi le Tshiu ya thabelang
ditsietsi tsa Hlomi.
(E le nngwe feela.) (2)
2.5 A dumellana le tsona ka hore titjhere Diphapang o kgalema Hlomi ka thata
lekgetlong la pele feela Hlomi a fihla ka mora nako phaposing. Titjhere o bile
o mo eletsa ho fetola boitshwaro boo. (2)
2.6 E re totobaletsa tomatso ka hore Tshiu o ne a thabetse ditsietsi tsa Hlomi
empa a sa tsebe hore Hlomi o tena a fihla morao nakong jwalo o tshepisane
tsa lerato le Lerato eo yena Tshiu a mo tonetseng mahlo. (2)
2.7 Mongodi o sebedisitse dipuo tsa Lerato.
Mongodi o sebedisitse diketso tsa Lerato.
(E le nngwe feela.) (1)
2.8 Ke nnete hobane Lerato o hlahella paleng ena a tsebahala ka lerato le
boitshwaro. Ho tloha qalehong ya pale ho isa pheletsong ya bophelo ba hae o
hlahella a le jwalo a sa fetohe. (2)
2.9 D/Tlhekelo hobane ke karolong ena moo mongodi a lelekelang ditaba tsa pale
hore babadi ba hle ba be le setshwantsho sa kamoo pale e ka phuthulohang
kateng. (2)
2.10 Ho ho hetla morao mongodi o re kgutlisetsa ketsahalong kapa diketsahalong
tse fetileng ka sepheo sa ho re hlakisetsa se itseng. Ka mora lefu la Lerato
Hlomi o ile a nyala Dineo eo pele a neng a iphapanya yena ka baka la Lerato.
Mangolo le dimpho tse tswang ho Dineo ka nako eo, o ne a sa di tsotelle
empa a sa di kgutlisetse ho monga tsona. Kahoo ha re makale ha re bona a
se a nyala Dineo hobane sena ke sesupo sa hore Hlomi o ne a ntse a na le
tlhase e itseng ya Lerato ho Dineo. (3)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 5 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
2.11 Toro ya Hlomi e ne e le ho ikgapela Lerato hore e be kgarebe ya hae. Ho
kenela ha hae tlhodisano ya motjeko, e ne e le ho hapa pelo ya Lerato kamoo
a tla tjeka kateng. (2)
2.12 Sehlopha sa boHlomi se ile sa ikgapela tlhodisano eo, mme seo sa etsa hore
ba roriswe haholo le ke dikgarebe tseo ba neng ba kena sekolo le tsona.
Sena se ile sa eketsa lehloyo dipakeng tsa Hlomi le boTshiu. Kgohlano ya
hola le ho feta ha Tshiu a lemoha hore Lerato o se a nkehile haholo ke Hlomi
ka mora tlhodisano ya motjeko. (2)
2.13 Ke tse ding tse bontshang tharahano hobane re bona ditaba di thatafala, di
mpefala dipakeng tsa Hlomi le Tshiu. Ho tloha ka mora tlhodisano eo, Tshiu
le bomphato ba hae ba ile ba sebetsa ka thata ho sulafalletsa Hlomi bophelo
sekolong le motseng. (2)
2.14 Ke sehalo sa thabo le kgotsofalo, se ikutlwahatsang ka dipuo tse kang ba
nthorisa kamoo ke tjekileng ka bokgabane kateng, kamoo ke kgahlang kateng
le Lerato o ne a bonahala a thabile haholo a bile a phutholohile. (2)
2.15 Molwantshi ke Tshiu hobane o ne a dula a qhwebeshana le Hlomi ka nako
tsohle a mo tsekisa Lerato eo ba neng ba mo tonetse mahlo bobedi. (2)
2.16 Bobedi ba bona ke baphetwa ba tlatsetso hobane kgohlano le diketsahalo tsa
pale ha di a thehwa hodima bona ho tloha qalong ho ya phethelong. Seabo
sa bona ke sa ho thusa ho hlakisa diketso tsa baphetwa ba sehlooho. (2)
2.17 Mothinya o sa lebellwang o etsahala ha diketsahalo tsa pale di thinyetsa
hosele moo ho neng ho sa lebellwa teng, mme di hlahisa sephetho se neng
se sa lebellwa. Paleng ena babadi ba ne ba lebelletse hore Hlomi o tla
nyalana le Lerato ba phele ha monate bophelong bohle ba bona. Ba sa
lebelletse jwalo, diketsahalo tsa nka mothiya o sa lebellwang ha Lerato a
hlokahala, Hlomi a etsa qeto ya ho nyalana le Dineo eo yena Hlomi a neng a
sa mo thahaselle leha Dineo yena a ne a mo rata, mme ba phela ka kgotso
lenyalong la bona. (3)
[35]
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 6 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima
3.1 Ke Sister Ruth. (1)
3.2 Kganyetsano e ikutlwahatsang qotsong e re lebisa ketsahalong eo ho yona
Ramaqiti a ileng a baleha ha masole a dinaha tsa Afrika e Borwa a futuhela
sehlekehleke, mme Nasala le Dirisang ba ile ba hana ho baleha mmoho
le yena. (2)
3.3 Di mo senola e le mophetwa ya tjhitja, hobane ke mona qetellong o bonahala
a sokolohile bobeng bohle boo a neng a bo etsa kaha ke mona o se a dumela
tshwarelong ya dibe. (2)
3.4 Ramaqiti le Nasala ke metswalle e meholo e amaheng diketsong tsa tlolo ya
molao. Ke ka lebaka leo Ramaqiti leha e ne e le e moholo sesoleng, a ileng a
balehisetsa Nasala Bosothonia hore a se tshwarwe e le hore ba tle ba tswele
pele ka mesebetsi ya bona e kgahlanong le molao. (2)
3.5 Di totobatsa mehla ya thekenoloji hobane re bona ka tshebediso ya
disebediswa tse kang dikepe tsa nyutlelere, makoloi, difofane, dithunya le
dikepe. (2)
3.6 Phanyeho eo e sebedisitswe ka sepheo sa ho ngoka le ho fa mmadi
thahasello ya ho batla ho tseba pheletso ya Nasala le Ramaqiti hore e tla
ba efe. (2)
3.7 C/molwantshuwa, hobane ke mophethwa wa sehlooho, mme diketsahalo
tsohle le kgohlano ya pale di thehilwe ho yena. Ke yena ya tsongwang ke
ditho tsa Bana ba Phiri. (2)
3.8 Puisano e tlisa mothinya o sa lebellwang kaha re ne re lebelletse polao ntle le
qeaqeo hang feela ha Ramaqiti le Nasala ba teana le Chikano empa ke mona
ba qhanolotse ha monate ba ja lekomo. (2)
3.9 Ketso ya Chikano ya ho dula a fereha dikgarebe hohle moo a fihlang teng e
amohelehile ho ya ka mofuta wa mosebetsi oo a o etsang wa bohlwela
hobane o ne a lokela ho etsa hore ka nako tsohle a amohelehe hohle moo a
fihlang teng e le hore a fuputse ha bonolo a sa belaellwe.
(Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.) (3)
3.10 Ramaqiti o ile a thusa ho pholosa Nasala Botswania ka mora ho bolaya
kgarebe ya hae a mmalehisetsa Bosothonia.
O ile a mo thusa hore a fumane ditokomane tsa leshano hore a kgone ho
kena Bosothonia.
A boela a mo thusa hape hore a fetole lebitso le sefahleho hore a qetelle e
le moruti a tsejwa ka lebitso la Mobishopo Biala.
(E mmedi feela.) (2)
3.11 Tjhelete eo bomphato ba hae ba neng ba e ja bohlaswa.
O ne a tshwenyeha hore mokgatlo o ka wa neng kapa neng. (2)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 7 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
3.12 Mongodi o atlehile hobane Dirisang o ne a sebediswa ke aubuti wa hae
Ramaqiti jwalo ka sehlwela ho fumanela mokgatlo wa Bana ba Phiri lesedi le
makunutu ohle ao ba neng ba a hloka. (2)
3.13 Mongodi o sebedisitse diketso le dipuo tsa hae. (2)
3.14 Tsohle tse mpe tse neng di etswa ke Bana ba Phiri sekgukgung, di ile tsa fela
tsa fihla qetellong hang nakong eo dinaha tsa Afrika e Borwa di futuhelang
Bana ba Phiri sehlekehlekeng sa Deidro. (2)
3.15 Ke nnete, hobane hohle moo Chikano a neng a fihla teng, ho ne ho ba le
sehlwela kapa dihlwela tse mo lebetseng a sa tsebe. (2)
3.16 Ke dumellana le yona hobane ketsahalong eo, Mphafudi o ile a hlanohela
mokgatlo wa hae wa Bana ba Phiri ha mobishopo Biala a ne a re Katriena a
honngwe leihlo, mme re bona mothinya o sa lebellwang ha Mphafudi a
sireletsa Katriena motswalae. (2)
3.17 Setaele sa mongodi ke mokgwa oo mongodi a ngolang ditaba tsa hae ka
wona. Qotsong mongodi o sebedisitse setaele se seng bonolo, se sa
utlwisiseheng hantle. O sebedisitse mantswe a thata a kang, hwayahwaya,
rafatsa, putlama le matsoho a a hlatswana. (3)
[35]
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 35
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 8 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha
4.1 A ne a bidietsa hore nakong e tlang Mmatiisetso le yena o tla e hloka tjhelete
eo Motaung a ntseng a mo fa yona kahoo he, le yena o tla lla jwalo ka
Mmankepe hobane e tla be e se e jowa ke Mmatshele. (1)
4.2 Lebotsi. Ka letshwao la potso. (2)
4.3 Tswekere
Tee
Mafura
(Tse pedi feela.) (2)
4.4 'Mmankepe o a tseba hore o noha mosadi towe!'
'O tla tjha ke o bolelle. Ke sekotwana sa botoro ntho ena.'
‘Ke romme Nkepe mabenkeleng o tehile kalala a hloka mafura.’
‘O leshano o a tseba o ka bolaya motho.’
Tse pedi feela. (2)
4.5 O e sebedisitse ka sepheo sa ho bontsha hore Mmankepe o etsa eka taba ya
Raboditse ya ho senya tjhelete jwaleng ha Mmatsele ha se tabahadi, ha se
ntho e kgolo hakaalo ke tajana feela e sa reng letho.
(Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.) (2)
4.6 E susumetsa babadi ho ipopela karaburetso ya pono hobane e se eka ba
se ntse ba bona sekotwana sa botoro seo Mmankepe a se patileng ka
mokotleng oo.
E susumetsa babadi ho lemoha hore Mmatiisetso ha a tshepe Mmankepe.
E le nngwe feela. (2)
4.7 Lelapa lena le ne le sebetsa dintho ka kutlwano, Motaung a fa Mmatiisetso
tjhelete, Tiisetso a itlhomphile, a mamela batswadi a bile a le bohlale
sekolong. Ka tsela e jwalo lelapa lena la atleha karolong tse ngata tsa
bophelo. Katleho ya lona ya qholotsa mona ho ba lelapa la Mmankepe le
Rabaoditse mme ba rera ho senya kgotso le thabo ya lelapa leo. Morero oo
wa bona ya ba yona tshiya ya kgohlano ya pale. (2)
4.8 Mookotaba wa tshwantshiso ena ke mona le lefufa. Diketso tsa Mmatshele di
nyallana le wona ka hore a sebediswe ke Raboditse ho fihlella sepheo sa hae
sa ho qhala kgotso ya lelapa la Motaung ka lebaka la ho honohela le hona ho
le monela. (2)
4.9 Mongodi o sebedisitse dipolelo tse kgutshwanyane ka sepheo sa ho toba, ho
hlakisa le ho toboketsa seo Mmatiisetso a se bolelang, e leng hore
Mmankepe ke molotsana. (3)
4.10 Sepheo sa hae ke ho kgannela Motaung lerabeng la hore a ratane le
Mmatshele e le hore kgotso le thabo tsa lelapa la Motaung di senyehe (1)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 9 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
4.11 Di etsahala tharahanong ya tshwantshiso hobane re bona ditaba di thatafala,
di mpefala hobane Motaung ya neng a se a rutuwe jwala ke Raboditse,
o tetebela ho feta pele kaha o tlo wela diatleng tsa Mmatshele wa sejabanna.
(2)
4.12 Di nthusa ho utlwisisa hore Mmatshele o leka/habile ho hohella Motaung ha
hae, o batla ho utlwana le yena a tle a tsebe ho mo ja jwalo ka bao a ba
entseng sehlooho pele ho yena. (2)
4.13 O e sebedisitse ka sepheo sa ho ferekanya ho thusa Mmatshele
letsholong la hae la ho ikgapela Motaung. Katleho ya Mmatshele e tla ba
molemong wa merero ya Raboditse e ditshila kgahlanong le lelapa la
Motaung. (2)
4.14 Ke Mmatshele hobane diketsahalo tsohle mmoho le kgohlano tshwantshisong
ena ha di a thehwa hodima hae. Seabo sa hae ke sa ho thusana le merero ya
Raboditse hore e phethahale. (2)
4.15 Tomatso e hlaha ka hore Motaung ha a tsebe bora boo Rabotsitse a mo
reretseng bona ka ho mo kgannela lerabeng la Mmatshele. Motaung o jwalo
ka nonyana-ka-hlamela-mmolai hobane rona babadi re tseba hantle sehloho
seo a se reretsweng. Sepheo sa yona ke ho tlisa teketliso/phanyeho e le
leano la ho hohela thahasello ya babadi kaha ba tla labalabela ho tseba
sephetho. (3)
4.16 Tjhe, ke hanana le polelo ena hobane tshwantshiso ena ke ya masetladibete,
eo pheletsong ya yona mophetwa wa sehlooho a iphumanang a le ka hara
tebetebe ya mathata, maima le masisapelo. (2)
4.17 Mongodi o e sebedisitse ka tshwanelo hobane Raboditse o ne a leka ho
susumeletsa Motaung ho ba le kgahleho ho Mmatshele ka ho toboketsa botle
bo makatsang ba eo Mmatshele e le hore Motaung a tle a ipone e le sephoqo
ka hore yena ha a bo bone. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 35
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 10 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Araba POTSO ya 5.1 le POTSO ya 5.2.
POTSO YA 5: PELO E JA SERATI – ME Makhapa le ba bang
5.1 'MPHELEHETSE' – MM Mpembe
5.1.1 O kgethile mosebetsi hobane a ne a tlameha ho hlokomela le ho
fepa lelapa la habo. (1)
5.1.2 Ke ho kgwathakgwathwa.
Ke ho phomola. (2)
5.1.3 Lekgetlong la pele o ne a ilo ipolaya athe ho la bobedi o ile a thola
ka bokgothokgotho ba tjhelete. (2)
5.1.4 Ho lahlehelwa ke mosebetsi.
Ho bona bana babo ba bolawa ke tlala le ho kula empa a le
teng.
Ho lahlwa le ho kgeswa ke ba leloko.
(Tse pedi feela.) (2)
5.1.5 Mothinya o sa lebellwang o hlahella ha Kgaupe a thola
bokgothokgotho ba tjhelete moo thotobolong ka tsela ya mohlolo.
Sena se fedisa tshotleho ya lelapa la habo. (2)
5.1.6 Mafosi, hobane ho ne ho se na dihlopha kapa mekga e mmedi e sa
dumellaneng moo re neng re ka re ngaka e rotelletsa qabano. (2)
5.1.7 Ho bile le molemo wa hore a thole ka tjhelete thotobolong e mo
thusitseng ho ntsha lelapa labo mathateng. (2)
5.1.8 E, e a kgolweha hobane hangata motho ha a le mathateng o na le
ho thuseha ka tsela e itseng ya mohlolo ebile ha ho tsejwe moo
lehlohonolo la motho le leng hona teng.
KAPA
Tjhe, ha e kgolwehe hobane ha ho motho ya ka patang tjhelete e
ngata hakaalo moo ho fatang mang kapa mang ya ipatlelang tse
itseng. (2)
E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.
5.1.9 Phethelong ya palekgutshwe ena, mongodi o siya babadi ba
inahanela hore ebe maemo a lelapa la habo Kgaupe a ile a fetoha
jwang ha a se a thotse ka bokgothokgotho boo ba tjhelete. Empa
kgohlano ya maikutlo eo a neng a na le yona, e rarollehile. (3)
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 11 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
5.2 'ESENG KAJENO, EMPA HOSANE' – MM Mpembe
5.2.1 Diketsahalo di etsahalla sekolong ka ofising ya mosuwehlooho.
mehleng eo ho yona batswadi ba seng ba emela bana ba bona (2)
leha ba le phoso.
5.2.2 Selallane o kopa tshwarelo ho titjhere Phala.
Selallane o lahla ntatae fatshe ka setebele. (2)
5.2.3 E mo senola e le motho wa kgotso, wa boikokobetso hobane re
bona a inyatsa boitshwarong ba hae ba ho tella le ho nyedisa
molaotheo wa sekolo. (2)
5.2.4 Karaburetso ya pono e sebedisitsweng polelong eo, e nthusa ho
utlwisisa hore Selallane o ne a halefile haholo a sa batle ha ntatae
a mo thiba. (2)
5.2.5 A/ hobane ho tloha qalong ya palekgutshwe ho isa phethelong ya
yona, re bontshwa lehlakore le leng feela la hae, e leng la botle
kapa la bobe. (2)
5.2.6 Ke dumela hore ke sehlohlolo sa palekgutshwe ena hobane re
fumana hore kgohlano ya palekgutshwe ena e fella moo, kaha ka
mora ketsahalo ena, ha ho sa na kgohlano e nngwe hape. (2)
5.2.7 E, mongodi o atlehile kaha re bona Selallane a dula a tletleba, a
ipelaetsa ha ho thwe a etse mosebetsi wa sekolo. O ne a sa
amohele ditaelo tsa matitjhere, a etsa seo a se rutuweng ke ntatae
feela, e leng hore e seng kajeno empa hosane. (2)
5.2.8 Diketso tsa Ntwahae ha di a amoheleha hobane ka ho etsa jwalo,
o ruta ngwana wa hae thuto e mpe haholo, e sa mo ruteng ho
hlompha ditokelo tsa batho ba bang, mme seo ha se no tswela
mora wa hae molemo wa letho bophelong.
(Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.) (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 35
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 12 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
POTSO YA 6
6.1 'NGWANA YA LEHLASWA' – KE Ntsane
6.1.1 Ngwana ho fela
Kgorula
Thatohatsi ya ntatae
(A mabedi feela.) (2)
6.1.2 O hlalosa hore kgwedi ya bosupa o e qadile a se a kgaotse thota/a
tsamaile haholo, a hlophehile. (2)
6.1.3 Papiso/tshwantshanyo. (1)
6.1.4 Molathothokiso wa 12. Ngwana morui o phakela dikolobe
kajeno. (2)
6.1.5 Sethothokisi se toboketsa/matlafatsa bongata ba difariki tse neng
di ruilwe ke monna eo wa morui. (2)
6.1.6 Sethothokisi se sebedisitse lentswe lena ho bontsha hore
motsotsong wa jwale dintho di fetohile ho ngwana ya lehlaswa o se
a ja le difariki, dimenyemenye di fedile. (2)
6.1.7 Le sebedisitswe ka sepheo sa ho tlamahanya melathothokiso eo
e mmedi.
Le sebedisitswe ka sepheo sa ho toboketsa bohlokwa ba taba eo
a neng a etsa qeto ka yona e leng hore habo ho monate.
E le nngwe feela. (2)
6.1.8 Lelapa la habo ngwana ya lehlaswa le tshwantshwa le Kanana
hobane ke la boruing ho na le dintho tsohle tseo a di hlokang mme
o phetse ka boiketlo ho lona. (2)
6.1.9 Lebotsi leo le susumeletsa ngwana ya lehlaswa ho kgutlela lapeng
kaha lelapa ha le ngalwe mme ha a foseditse batswadi, o tlamehile
ho kgutlela habo ho ilo kopa tshwarelo ka seo o se entseng. (2)
6.1.10 Phetapheto ya sebopeho, e nthusa ho utlwisisa hore ngwana ya
lehlaswa o ne a se a sotlehile haholo hoo a neng a dula a nahana
ka bophelo bo monate boo a neng a bo phela habo. (3)
LE
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2 13 DBE/Pudungwana 2022
NSC – Tataiso ya ho tshwaya
6.2 'LEFU LA MORENA GEORGE VI' – KE Ntsane
6.2.1 Ke Manyesemane
6.2.2 Ke George. Ha a ngolwa ka ho tshwana hobane Tjotji e
sothofaditswe. (1)
6.2.3 Sejura/kgefutsohare, bo sebedisitswe ka sepheo sa ho
lekanya moelelo wa mantswe ana 'ngwana Kgosi' le
'Lisabeta'.
Sejura/kgefutsohare, bo sebedisitswe ka sepheo sa ho katla
morethetho/ho fokotsa lebelo la ho bala'.
(E le nngwe feela.) (3)
6.2.4 Ka sepheo sa ho potlakisa morethetho wa molathothokiso oo.
Ka sepheo sa ho kgutsufatsa molathothokiso.
E le nngwe feela.
, a hlakisa taba ya hore ha ntwa e ka ba teng ho ka dubakana, ha
ba hobe. (2)
6.2.5 Ke ithutile hore Morena George VI e ne e le yena ya nang le seabo
sa bohlokwa ho sireletseng naha ya Engelane kgahlanong le
bafutuhedi ba yona. (2
6.2.6 Sethothokisi se bolela ho llela/dumela hodimo ka lerata le
leholo. (2)
6.2.7 Morethetho wa thothokiso ena ke o tsamayang butle, o bontshang
ho fehelwa hobane ke mofuta wa thothokiso ya kodiyamalla,
mme ditaba tsa yona di sithabetsa pelo/di otla pelo ha bohloko
kahoo ho a hlaka hore mookotaba wa yona ke lefu. (3)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D: 35
MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE: 70
Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo

Memorandum
Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo
More from Grade 12 Sesotho FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023 24

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Sesotho FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper