Skip to content

Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

MemorandumSesotho FALGrade 12202316 pages

Grade 12 Sesotho FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2023, 16 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KEREITE YA 12 SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) PAMPIRI YA 3 (P3) PUDUNGWANA 2023 TATAISO YA HO TSHWAYA TATAISO YA HO TSHWAYA MATSHWAO: 100 Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 16. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 2 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: DITAELO HO BATSHWAYI TATAISO YA HO TSHWAYA DITEMA TSA BOIQAPELO Moqoqo kapa ditema tsa kgokahano di ke ke tsa hloka sesupo leha e le sefe sa hore di badilwe tsa ba tsa abelwa matshwao ka tshwanelo. Sephetho sa matshwao a abetsweng ditema tsa boiqapelo e be se loketseng. Ho se tshwane le kgutsufatsong moo ho nang le pehelo ya moedi o tlamang wa palo ya mantswe, Moqoqo kapa tema ya kgokahano ha e phalla ho ya ka boiqapelo mme e hohela mmadi, e tla be e le leeme ha ho tsepamiswa maikutlo hodima bolelele feela ho na le hore ho shejwe dikahare. Molao ke hore:  Ho se eketswe dikotlo kaha ruburiki ka boyona e na le dikotlo. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 3 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) – SLKT ELA TLHOKO: o Sebedisa ruburiki ena ka nako tsohle ha o lekanyetsa meqoqo (Pampiri ya 3, Karolo ya A). o Matshwao a 0-50 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso. o Lekgetheng la Dikahare, Puo le Setaele, tlhaloso e nngwe le e nngwe ya bokgoni e arotswe habedi ho hlahisa boemo bo hodimo le boemo bo tlase; boemo bo bong le bo bong bo na le tlhaloso ya bona. o Lekgetha la sebopeho lona ha le a arolwa ka bokgoni bo nang le boemo bo hodimo le bo tlase. RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 50] Makgetha a ho Phihlello e supang Phihlello ya motheo Phihlello e babatsehang Phihlello e mahareng Phihlello e haellang lekanyetsa bokgoni feela DIKAHARE LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MORALO Boemo bo hodimo -Nehelano e babatsehang ho -Nehelano e ntle haholo -Nehelano e kgotsofatsang -Nehelano e momahane -Nehelano e tswile lekoteng feta tebello e tlwaelehileng -Mehopolo ke e loketseng -Mehopolo e momahane le mona le mane hohang (Nehelano ya -Mehopolo e bontshang ebile e kgahlisa ka botlalo ho kgodisa ka tsela e -Mehopolo ke e sa -Mehopolo ke e sa sehlooho) tlhophiso bohlale, e phephetsang le bopaki ba nehelano e amohelehang hlakang ebile e se ya tsepamang, e dubakaneng ya mehopolo le monahano, ebile e sutsitse butswitseng -O hlophisitswe le ho boiqapelo -Ha e utlwahale mme dintlha, kelotlhoko ya -O hlophisitswe le ho hokelwa -O hlophisitswe le ho momahana ka tsela e -Ho na le bopaki bo mehopolo e a phetakakwa baamohedi ba ditaba, ka boqhetseke, ho hokelwa hantle haholo ho amohelehang ho fokolang ba tlhophiso le -Ha e a hlophiswa le hona maikemisetso le kenyeleditswe selelekela, kenyeditswe selelekela, kenyeleditswe selelekela, momahano ya mosebetsi ho hokeleha. maemo mmele le qetelo. mmele le qetelo. mmele le qetelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 MATSHWAO A 30 -Nehelano e tswileng matsoho -Nehelano e radilwe hantle -Nehelano e a kgotsofatsa -Nehelanno boholo e -Ha ho boiteko bo entsweng leha e haellwa ke matshwao a -Mehopolo ke e loketseng, leha e sa hlaka mona le tswile lekoteng ba ho arabela sehlooho boqhetseke ba moqoqo o mme e thahasellisang mane -Mehopolo e na le ho -Mehopolo e tswile lekoteng Boemo bo tlase babatsehang -O hlophisitswe le ho -Mehopolo e momahane le hloka kgokelo mme e ka hohle-hohle, ha e a -Mehopolo e sutsitseng ebile hokelwa hantle ho ho kgodisa ka tsela e dubakane nepahala e bontsha boiphihlelo bo kenyeleditswe selelekela, mahareng -Bopaki ba tlhophiso le -Mosebetsi ha o a tsepama hodimo mmele le qetelo -Karolo ya mosebetsi e momahano bo a sehloohong mme o -O hlophisitswe le ho hokelwa itseng e hlophisitswe; thekesela dubakane ka bonono ho kenyeleditswe -Ho na le boiteko bo itseng selelekela, mmele le qetelo ba tlhophiso le momahano ho kenyeleditswe selelekela, mmele le qetelo Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 4 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya: Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo (60%) 30 DM = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (30%) 15 PST = Sebopeho (10%) 05 Seb = Matshwao ohle 50 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 5 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a ho Phihlello e supang Phihlello ya motheo Phihlello e babatsehang Phihlello e mahareng Phihlello e haellang lekanyetsa bokgoni feela PUO, SETAELE LE HO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 HLAOLA DIPHOSO -Sehalo, rejisetara, setaele le -Sehalo, rejisetara, setaele -Sehalo, rejisetara, setaele le -Sehalo, rejisetara, -Tshebediso ya puo ha e tlotlontswe di loketse sepheo, le tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse setaele le tlotlontswe ha utlwisisehe Sehalo, rejisetara, Boemo bo hodimo baamohedi ba ditaba mmoho le sepheo, baamohedi ba sepheo, baamohedi ba di a lokela sepheo, -Sehalo, rejisetara, setaele le setaele, tlotlontswe ke maemo ka tsela e babatsehang ditaba mmoho le maemo ditaba mmoho le maemo baamohedi ba ditaba tlotlontswe ha di a lokela tse lokelang -Tshebediso ya puo e bontsha ka botlalo -Tshebediso ya puo ke e hammoho le maemo baamohedi ba ditaba, sepheo/tshusumetso le boitshepo mme e tswile matsoho -Tshebediso ya puo e lokileng bakeng sa ho fetisa -Tshebediso ya puo ke sepheo le maemo maemo -Sehalo se kgahlisang ebile se le matla mme ho moelelo ya motheo feela -Tlotlontswe e haellang ho Kgetho ya mantswe matla sebedisitswe sehalo se -Puo ya bonono e -Sehalo le kgetho ya feta tekanyo hoo nehelano e Tshebediso ya puo le -O batla o hloka diphoso tsa loketseng boholo ba nako sebedisitswe ho matlafatsa mantswe ke tse sa sa utlwisiseheng tlwaelo, matshwao a ho melao ya puo le tsa mopeleto -Boholo ba mosebetsi ha o dikahare lokelang bala le mopeleto -O radilwe ka boqhetseke bo na diphoso tsa melao ya -Tlotlontswe e haellang hlollang puo le mopeleto haholo MATSHWAO A 15 -O radilwe hantle haholo 13 10 7 4 -Tshebediso ya puo ke e tswileng -Tshebediso ya puo ke e -Tshebediso ya puo e lekane -Tshebediso ya puo ke e Boemo bo tlase matsoho, e susumetsang sehalo utlwahalang, mme e leha ho na le ho se tsepame hlotsang se nepahetseng loketseng ka kakaretso mona le mane -Ha ho phapano kapa ke -O batla o hloka diphoso tsa -Sehalo ke se matla, mme -Ka kakaretso sehalo ke se e fokolang motswakong melao ya puo le tsa mopeleto se loketseng loketseng leha puo ya wa dipolelo -O radilwe ka bokgoni bo -Ho na le diphoso tse bonono e haella -Tlotlontswe e haella ka babatsehang mmalwa tsa melao ya puo tsela e ikgethang le tsa mopeleto -O radilwe hantle SEBOPEHO 5 4 3 2 0–1 -Kgodiso ya sehlooho ke e -Kgodiso ya dintlha ke e -Dintlha tse loketseng di a -Dintlha tse itseng di a -Dintlha tse hlokehang di a Makgetha a tema: babatsehang utlwisisehang, mme e hodiswa utlwahala haella popeho ya dipolelo le -Dintlha tse phethahetseng ka hodisang sehlooho -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di kgodiso ya diratswana botlalo -O momahane bopilwe hantle na le diphoso fosahetse le bolelele bo -Dipolelo le diratswana di bopilwe -Dipolelo le diratswana di a -Moqoqo o na le moelelo -Moqoqo o ntse o na le -Moqoqo ha o na moelelo hlokehang ka tsela e babatsehang utlwisisehang ebile di moelelo o itseng tswakilwe MATSHWAO A 5 MATSHWAO 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 6 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya: Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo (60%) 30 DM = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (30%) 15 PST = Sebopeho (10%) 05 Seb = Matshwao ohle 50 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 7 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO TATAISO YA SEBOPEHO SA DITEMA TSA MOQOQO Mefuta ya Moqoqo wa Phetelo/o Moqoqo wa Ditema tsa Kgohelo/ ngangisano/ o sa nkeng Ditema hlalosang Boimamelo/ditema tsa lehlakore Dinnete Sebopeho sa  Sehlooho  Sehlooho  Sehlooho ka ntle  Selelekela  Dihloohwana  Selelekela  Mmele  Selelekela  Mmele  Phethelo  Mmele  Phethelo  Phethelo Sebopeho sa Mohato/ Setepe Ketane Mokolokotwane seratswana Moralo wa mantlha o Dipolelo tse hlahang di Mathathama a dingangisano/dinnete tse phaelletsweng hatellang hodima ditsela latelana di hokahantswe ke ho tshehetsa ntlha e itseng. tse itseng tsa ho etsa dintho polelo e tlang pele. Botsitso le tsa phetelo tse  Polelo ya mohopolo wa itshetlehileng hodima Ho tshehetsa mahlakore ka bobedi ka dingangisano sehlooho tlhahlamano ya diketsahalo tse leka-lekanang mabapi/kgahlanong le ntlha-kgolo, e  Dipolelo tsa tlatsetso ho latela nako. le ho fana ka teka-tekano lehlakoreng ka leng.  Polelo ya mohopolo wa Ngangisano: sehlooho  Dipolelo tsa tlatsetso ho Selelekela – ntlhakemo e hlake bontsha tlhahlamano ya diketsahalo. Mmele:  Polelo ya mohopolo wa sehlooho  Dingangisano tse latelwang ke ditlhaloso Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 8 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Phethelo:  Dikgothaletso  Kgutsufatso/phethelo  Ntlhakemo e hlahelle O sa nkeng lehlakore: Selelekela – ntlhakemo e hlake Mmele:  Polelo ya mohopolo wa sehlooho  Dipolelo tse tshehetsang  Dintlha tse kgahlanong le sehlooho & mabaka. Phethelo:  Dikgothaletso  Kgutsufatso/phethelo  Ntlhakemo e hlahelle Makgetha  Di re qoqela ka pale e  Fana ka tsebo kapa  Di ikemiseditse ho hohela/ho okaoketsa maikutlo mabapi le motho/batho, tlhahisoleseding ya kapa diketso tsa mmadi. sebaka le nako ya nnete. diketsahalo.  Di na le mopheti kapa mongodi wa pale. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 9 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a  Puo ya semmuso kapa  Puo ya semmuso  Puo e tobang taba e a sebediswa. puo eo e seng ya semmuso  Lekgathe lejwale le a  Puo ya bonono, e kang ya mekgabisopuo.  Lekgathe lefetile le sebediswa.  E hlaha eka e tseba matswalo le ditabatabelo tsa sebediswa haholo.  Puo e sa bontsheng rona kahoo di sebedisa monyetla oo ho okaoketsa  Mahokedi a kang maikutlo a mongodi maikutlo a babadi. kamora, yaba, pele ho  (Jakone) puo e  E hlahisa dikgopolo-taba eka ke taba. moo, pele, kahoo, jj. sebediswang lekaleng  ditshwantsho & tshebediso ya mmala. le ikgethileng la tsa  Dingangisano tse sekametseng lehlakoreng le le mosebetsi. leng.  Sehalo sa semmuso Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 10 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya POTSO YA 1 1.1 Eo ketsahalo e ile ya fetola bophelo ba ka. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Di hlakise ketsahalo le hore e ile ya fetola bophelo ba hae ka tsela e jwang. [50] 1.2 Ke tjena ka lebaka la moruo wa Afrika Borwa. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Di hlakise ditlamorao tse tlisitsweng ke moruo wa Afrika Borwa bophelong ba hae. [50] 1.3 Sephetho sa tlhahlobo ya ngaka sa etsa hore bosiu bo se ke tonne mahlo. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Di hlakise seabo sa sephetho sa tlhahlobo ya ngaka maikutlong a hae le kamoo se ileng sa mo toutisa kateng. [50] 1.4 Ho dumela ho ithutela mosebetsi oo batswadi ba o ratelang wona ho ka ba bolokela tjhelete. Na o a dumela? Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Dikahare di totobatse hore ho dumela ho ithutela mosebetsi oo batswadi ba o ratelang wona ho ka ba bolokela tjhelete jwang. Kapa Di totobatse ka botlalo hore ha se ho dumela ho ithutela mosebetsi oo batswadi ba o ratelang wona ho ka ba bolokelang tjhelete. [50] 1.5 Dintle le dimpe tsa maemo a lehodimo a dulang a fetoha ka tsela e sa tlwaelehang. Sebopeho Selelekela Mmele Qetelo Dikahare: Ditaba tsa moqoqo di tshehetse mahlakore a mabedi, lehlakore la dintle le la dimpe tsa maemo a lehodimo a dulang a fetoha ka tsela e sa tlwaelehang. [50] Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 11 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya 1.6 – 1.8 Ditshwantsho Dikahare tse ka lebellewang:  Moqoqong ona mohlahlobuwa o sheba setshwantsho mme a qoqe ka seo se se qholotsang maikutlong a hae.  Moqoqo wa hae o tshwanetse ho dumella mmadi ho itemohela sehlooho seo ho qoqwang ka sona ka tsela e hlakileng.  Moqoqo o ka ngolwa ho tswa lehlakoreng lefe kapa lefe. [50] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 50 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 12 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E TELELE – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 30] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang leknyetsa DIKAHARE, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 MORALO LE -Nehelano e babatsehang -Nehelano e ntle haholo, e -Nehelano e lekaneng, e -Nehelano ya motheo e -Nehelano e totobatsa kgaello SEBOPEHO haholo ho feta ditebello tse bontshang tsebo e ntle ya bontshang tsebo ya makgetha bontshang tsebo e itseng ya ya tsebo ya makgetha a mofuta -Nehelano le tlwaelehileng makgetha a mofuta wa tema a mofuta wa tema makgetha a mofuta wa tema ona wa tema mehopolo; -Mehopolo e matla, e -Nehelano e tsepame - ha e -Nehelano ha e a tsepama ka -Mosebetsi o na le tsepamo e -Moelelo o nyotobetse ke ho -Tlhophiso ya butswitseng kgere ho phethahala – ho na le ho itseng empa o a kgera kgera ho hoholo mehopolo; -Tsebo e batsi ya makgetha a -Mehopolo le dikahare di kgera ho itseng -Ha se ka dinako tsohle -Mehopolo le dikahare ha di na -Sepheo, baamohedi mofuta wa tema momahane, mme di -Mehopolo le dikahare di na le mehopolo le dikahare di momahano ba ditaba, makgetha -Mosebetsi o tsepame manollotswe hantle aholo ka momahano e lekaneng feela momahaneng -Ke dintlha tse mmalwa haholo a tema le maemo. -Mehopolo le dikahare di dintlha tse tshehetsang -Ke dintlha tse itseng feela tse -Sehlooho se tshehetswa ke tse tshehetsang sehlooho momahane sehlooho tshehetsang sehlooho dintlha tse mmalwa -Ha ho boiteko ba ho sebedisa -Nehelano e manollotswe ka -Sebopeho ke se loketseng se -Ka kakaretso, sebopeho se -Melao ya sebopeho e melao ya sebopeho boqhetseke mme dintlha tsohle nang le diphoso tse mmalwa nepahetse leha se na le sebedisitswe ka bohlotsa bo MATSHWAO A: 18 di tshehetsa sehlooho haholo diphoso tse itseng boholo -Sebopeho ke se nepahetseng -Kgaello e itseng ya tsa ka botlalo bohlokwa PUO, SETAELE LE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 HO HLAOLA -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le DIPHOSO -Sehalo, rejistara, tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe ha di a lokela tlotlontswe ha di dumellane le setaele, maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, ditaba le maemo ka ho fetisisa ditaba le maemo ka botlalo ditaba le maemo ditaba le maemo ka botlalo ditaba le maemo baamohedi ba -Melao ya puo e nepahetse ka -Ka kakaretso, melao ya puo e -Mosebetsi o na le diphoso tse -Tshebediso ya puo e -Mosebetsi o tletse diphoso ditaba le maemo; botlalo ebile nehelano e nepahetse ebile e bopehile itseng tsa melao ya puo; fosahetse ebile e tletse diphoso mme o dubakane -Tshebediso ya puo, bopehile hantle hantle -Tlotlontswe e lekaneng tse ngata -Tlotlontswe ha e a lokela tlwaelo ya -E batla e se na diphoso -Tlotlontswe e ntle haholo -Diphoso ha di nyotobetse -Tlotlontswe e haellang sepheo tshebediso ya puo, -Mosebetsi boholo ha o na moelelo. -Moelelo o nyotobetse -Moelelo o nyotobetse haholo kgetho ya mantswe, matshwao a ho bala diphoso. le mopeleto. MATSHWAO A: 12 MATSHWAO 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo/Sebopeho (60%) 18 DMS = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (40%) 12 PST = Matshwao ohle 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 13 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE TELELE POTSO YA 2 2.1 LENGOLO LA SEMMUSO (KOPO) Sebopeho:  Diaterese di pedi. Aterese ya mongodi wa lengolo o e ngola ho tloha bohareng ba leqephe ho leba ka letsohong le letona, e nto latelwa ke letsatsi, kgwedi le selemo, feela jwalo ka lengolong la setlwaedi.  Kamora aterese o tlola mola o ngole mohla.  Aterese ya ya ngollwang (moamohedi) o e ngola ka letsohong le letshehadi.  Aterese ya moamohedi o e qala ka maemo a tshebetso eo o mo ngollang, ebe o latela ka aterese ya hae ka botlalo.  Tlasa aterese o ngola tumediso (monghadi, mofumahadi kapa mofumahatsana/ mohlomphehi).  Tlasa tumediso o tlola mola, ebe o ngola mola wa sehlooho, e leng o akaretsang dikahare tsa lengolo, o sehele mola ebang o o ngotse ka ditlhaku tse nyenyane. Ha o ngotse sehlooho ka tlhaku tse kgolo, ha o sehele mola.  Kamora mola wa sehlooho ngola seratswana sa selelekela seo e leng ntshetsopele ya ditaba.  Ho feta mona seratswana se seng le se seng ke se matlafatsang taba eo o buang ka yona. Tlola mola dipakeng tsa diratswana.  Qetelo le yona ke ya puo ya semmuso, mme o ka e ngola e le 'Ka botshepehi', 'Ka boikokobetso', jj.  O lokela ho saena o nto ngola mabitso ka botlalo. lebitso ka hodimo. Dikahare:  Mohlahlobuwa a hlakise sepheo sa lengolo sehloohong sa lona.  Ho totobale hore mookamedi wa lekgotla la baithuti o lebisa kopo efe ho mosuwehlooho.  A nehelane ka dintlha tse tla nnetefalletsa mosuwehlooho hore e feela sena e le kgoba e lokelwang ho phallelwa.  Sehalo sa lengolo lena se bontshe tlhompho. [30] 2.2 LENANETSAMAISO LE METSOTSO YA KOPANO Sebopeho:  Le boptjwe ka dihloowana tse itseng (pulo ya kopano, tlhomamiso ya kopano, ba teng le ba siyo jj.).  Le bontshe tatellano ya dihloowana tse e bopang.  Le bontshe tshebediso ya sehalo se dumellanang le mofuta wa kopano. Dikahare:  Le bontshe mofuta wa kopano.  Le bontshe letsatsi la kopano.  Le bontshe sebaka/tulo ya kopano.  Le bontshe ajenda/lenanetaba le nang le dintlha tse sa fetoheng tsa ka mehla.  Metsotso e dumellane le lenanetaba.  Metsotso e saenwe ke mongodi le modulasetulo. [30] Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 14 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya 2.3 ATIKELE E YANG KORANTENG Sebopeho:  E ba le sehlooho se matla se bileng se hohela mahlo a mmadi, mme se fupere mohopolo wa sehlooho.  Lebitso la moqolotsi wa ditaba hangata le hlahiswa ka mongolo o motenya ka ditlhaku tse kgolo ka hodimo ho seratswana sa pele.  Seratswana se lelekelang ke ditaba tsa atikele tse tsebisang mmadi dintlha tsa bohlokwa, tse kang ho etsahala eng, ke mang, ho kae, neng, hobaneng le hore tsohle di tla latela jwang.  Hangata atikele ya koranta e arolwa ka dikholomo tse pedi/tharo tse bopilweng ka diratswana tse kgutshwane,  A qale seratswana se setjha harenyana feela.  Ditaba tsa hae a di hlahise ka sebopeho sa phiramiti/fanele e shebileng tlase; a hlahise ditaba le tlhahisoleseding e bohlokwahlokwa pele, ho theoha jwalo ho isa ho e seng bohlokwa hakaalo. Dikahare:  Sepheo sa atikele se hlake, se bontshe keletso setjhabeng.  O tsebise mmadi hore lefu leo ho buuwang ka lona ke lefe, le bakwa ke eng le hore batho ba ka ipaballa jwang kgahlanong le lona.  Sehalo se hloke tshekamelo, se se bontshe maikutlo a mongodi.  Ngola atikele ya hao ho hlaha lehlakoreng la mmuuwa (yena kapa bona, yona, tsona, jj,);  Moo o qotsang kapa moo o nehelanang ka bopaki teng, sebedisa puo ya mmui le matshwao a di-a-bulwa-di-a-kwalwa.  Sebedisa dipolelo tse ho lekgathe lejwale le ho lekgathe lefetile.  Phetelong mongodi a ka fana ka tharollo/ ditshitshinyo qakeng eo. [30] 2.4 PUISANO Sebopeho:  Matshwao a di-a-bulwa-di-a kwalwa (''…'') ha a sebediswe ntle feela ha o qotsa puo/mantswe a sebui se tummeng;  Lebitso la sebui le ngolwe ka letsohong le letshehadi la leqephe mme le latelwe ke letshwao la kgutllopedi (jk. Moleboheng :);  Tlhaloso ya tlatsetso (jwalo ka ho terama), e kang ditaelo tsa hore ho itseng ho etswa jwang kapa ho buuwa jwang, e ngolwa ka masakaneng ;  A ka tlole mola dipakeng tsa sebui ka seng ho etsa hore mosebetsi o balehe habonolo esita le ho ba makgethe.  Polelo e nngwe le e nngwe e be karabelo ya puo e sa tswa buuwa.  Sehalo le rejisetara di itshetlehe kamanong ya dibui tse buisanang mme di dumellane le maemo. Dikahare:  Puisano e be dipakeng tsa moithuti le motswala wa hae.  Ka mehla e ngolwe e le ho puommui. [30] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 15 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E KGUTSHWANE - SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 20] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang leknyetsa DIKAHARE, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 MORALO LE -Nehelano e babatsehang e -Nehelano e ntle haholo, e -Nehelano e lekaneng e bontshang -Nehelano ya motheo e bontshang -Nehelano e totobatsa kgaello ya SEBOPEHO supang bokgoni bo ikgethang; bontshang tsebo e ntle ya tsebo ya makgetha a mofuta ona tsebo ya makgetha a itseng feela a tsebo ya makgetha a mofuta ona -Mehopolo e matla, e butswitseng; makgetha a mofuta ona wa tema; wa tema; mofuta ona wa tema; wa tema; -Nehelano le -Tsebo e batsi ya makgetha a -Mosebetsi ha o kgere, o tsepame; -Mosebetsi ha o a tsepama ka ho -Mosebetsi o na le tsepamo e -Moelelo o nyotobetswa ke ho mehopolo; mofuta ona wa tema; -Mehopolo le dikahare ke tse phethahala – ho na le ho kgera ho itseng empa o a kgera; kgera ho hoholo; -Tlhophiso ya -Mosebetsi ha o kgere, o tsepame; momahaneng, tse hlalositsweng ka itseng; -Ha se ka dinako tsohle mehopolo -Mehopolo le dikahare ha di na mehopolo; -Mehopolo le dikahare ke tse tsela e supang bokgoni mme di -Mehopolo le dikahare di na le le dikahare di momahaneng. momahano; -Sepheo, baamohedi momahaneng; tshehetsa sehlooho; momahano e mahareng; sehlooho se tshehetswa ke dintlha -Ke dintlha tse mmalwa haholo tse ba ditaba, makgetha -Dintlha tsohle di tshehetsa -Sebopeho ke se loketseng se -Ke dintlha tse itseng feela tse tse mmalwa; tshehetsang sehlooho; a tema le maemo. sehlooho mme di hlalositswe ka nang le diphoso tse mmalwa. tshehetsang sehlooho; -Sebopeho se foofo feela, mme se -Ha ho boiteko ba ho sebedisa tsela e babatsehang; -Sebopeho ke se loketseng ka na le bohlotsa bo boholo; melao ya sebopeho. -Sebopeho ke se nepahetseng. kakaretso empa se nang le -Kgaello e matla ya tse itseng tsa diphoso. bohlokwa. MATSHWAO A: 12 PUO, SETAELE LE 7–8 5–6 4 3 0–2 HO HLAOLA -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele, le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le DIPHOSO tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di lokela maikemisetso, tlotlontswe ha di dumellane le -Sehalo, rejistara, maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba baamohedi ba ditaba le maemo maikemisetso, baamohedi ba setaele, ditaba le maemo; ka ho fetisisa ka ditaba le maemo; ka tsela e ditaba le maemo; ka tsela e hanyane; ditaba le maemo; maikemisetso, tsela e babatsehang; bontshang bokgoni bo boholo; mahareng; -Tshebediso ya puo e fosahetse -Mosebetsi o tletse diphoso mme o baamohedi ba -Tshebediso ya puo e nepahetse -Tshebediso ya puo e nepahetse -Mosebetsi o na le diphoso tse ebile e tletse diphoso tse ngata; dubakane; ditaba le maemo; ebile e bopehile hantle; ka kakaretso ebile e bopehile itseng tsa tshebediso ya puo; -Tlotlontswe e haellang; -Tlotlontswe ha e dumellane le -Tshebediso ya puo, -Mosebetsi ha o na diphoso. hantle; -Tshebediso ya tlotlontswe ke e -Moelelo o nyotobetse. sepheo; tlwaelo ya -Tshebediso ya tlotlontswe e ntle lekaneng; -Moelelo o nyotobetse haholo. tshebediso ya puo, haholo; -Diphoso ha se tse nyotobetsang kgetho ya mantswe, -Mosebetsi boholo ha o na diphoso. moelelo. matshwao a ho bala le mopeleto. MATSHWAO A: 8 MATSHWAO 17–20 13–5 10–11 7–8 0–5 Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo/Sebopeho (60%) 12 DMS = Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (40%) 8 PST = Matshwao ohle 20 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla
Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 16 DBE/Pudungwana 2023 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA C: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE KGUTSHWANE POTSO YA 3 3.1 PAMPITSHANA YA TLHAHISOLESEDING Sebopeho:  Tlhahisoleseding e hlophiswe ka dihlooho le dihloohwana.  Tlhahisoleseding e atisa ho ba le ditshwantsho. Dikahare:  Diratswana di be kgutshwane hore moelelo wa thekiso ya sehlahiswa o tle o hlakele bareki.  Dipolelo di be kgutshwane, mme di tobe taba.  Ho sebediswe puo e susumetsang.  Sehalo e be se nang le tshusumetso ho bareki. [20] 3.2 FEISIBUKU Sebopeho:  A be le akhaonto ya feisibuku e sebetsang e bonahalang ka letshwao la .  E fetise molaetsa ka tsela ya seteithase.  E se qale ka tumediso nakong eo a ngolang molaetsa.  E ka ba le ditshwantsho molaetseng.  Ho se sebediswe puo ya semmuso.  Sehalo le maikutlo e be tse dumellanang le mofuta wa molaetsa o romellwang. Dikahare:  Molaetsa wa sebini se ngolang, o hlakise maikutlo a sona a thoholetso eo se e fetisetsang ho sebinimmoho le sona.  Ditaba tsa sona di bontshe kgothalletso eo se e lebisang ho sebinimmoho le sona, e tla tsosollosa tjantjello le lerato mminong.  Sehalo le tlotlontswe di dumellane le ditaba tsa feisibuku. [20] 3.3 DITAELO Sebopeho:  Di tlameha ho ngolwa ka lenane la dintlha tse bontshang tatellano ya tsona. Dikahare:  Ditaelo di lokela ho ngolwa di le ho sekaotaelo temekisong ya tumelo.  Tatellano e nepahetseng ke ya bohlokwa.  A lotomanye dintlha tsohle tseo dibapadi di tlamehang ho di etsa nakong ya boikwetliso.  A hlakise ka ho phethahala hore mohato ka mong oo di lokelang ho o latela o bohlokwa hakae boikwetlisong bona ba tsona.  A sebedise puo e hlakileng e bile e otlolohile le sehalo se tsamaellanang le mofuta ona wa tema di lokela ho sebediswa. [20] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 20 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 100 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

Study this subject

More from Grade 12 Sesotho FAL

View all