Sesotho HL P3 Nov 2022 MG hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KEREITI YA 12 SESOTHO PUO YA LAPENG (HL) PAMPIRI YA BORARO (P3) PUDUNGWANA 2022 TATAISO YA HO TSHWAYA MATSHWAO: 100 Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 10. Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 2 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO Dintlha tsa tataiso tsa meqoqo 1.1 Ka se ke ka bo hlotha bosiung boo! Mofuteng ona wa moqoqo, mohlahlobuwa o nahanisisa ntlha e itseng mme a nehelane ka maikutlo a hae. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a qoqe mme a bontshe diketsahalo tse neng di etsahala bosiung boo, tse entseng hore a se ke a bo hlotha. [50] 1.2 Ruri moahisane ke motho wa bohlokwa. Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho re hlalosetsa seabo sa moahisane maemong a matle a phedisano. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a qoqe ka kamoo moahisane a bang le thuso kateng maemong afe kapa afe a bophelo. [50] 1.3 Ke ne ke re ke a bapala athe ke ikenya tsietsing. Moqoqong ona mohlahlobuwa o lebelletswe ho re qoqela ka ho hlaka mme a bolele se ileng sa mo etsahalla ha a tla iphumana a le tsietsing ka lebaka la ho bapala. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a qolle ketsahalo e le nngwe e ileng ya mo etsahalla;  Mohlahlobuwa a ka bua ka kamoo sena se ileng sa mo kenya tsietsing kateng, o phonyohile jwang le hore o ithutile eng ka ketsahalo eo. [50] 1.4 Na leano la mmuso la ho phatlalatsa diphetho tsa ditlhahlobo tsa materiki dikgokahanong tsa setjhaba le thunthetsa ditokelo tsa baithuti? Moqoqong ona mohlahlobuwa o kgetha lehlakore la hae mme a le tshehetse ka dintlha tse utlwahalang. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a qoqe ka bohlokwa ba ho phatlalatsa sephetho sa ditlhahlobo tsa materiki dikgokahanong tsa setjhaba.  Ya hananang le sehlooho sena a qoqe kamoo ho phatlalatsa sephetho sa materiki dikgokahanong e leng ketso e thunthetsang ditokelo tsa baithuti kateng. [50] Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 3 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya 1.5 Tjhelete ya dithuso ya SASSA e fuwang batho ba sa sebetseng e ka fokotsa hape e ka eketsa mathata setjhabeng. Moqoqong ona mohlahlobuwa o hlahisa mahlakore a mabedi a taba mme o a tshehetsa ka dintlha tse lekanang. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a qoqe ka melemo ya tjhelete ya dithuso tse fumanwang ke batho ba sa sebetseng.  A boele a hlahise hape lehlakore le lebe la ho amohela tshehetso ena ya dithuso ke batho ba sa sebetseng.  Mohlahlobuwa a hlahise ntlhakemo ya hae mabapi le tjhelete ya dithuso e fumanwang ke batho ba sa sebetseng. [50] 1.6 - 1.8 Setshwantsho sa 1.6, 1.7 le sa 1.8 Moqoqong ona mohlahlobuwa o boha setshwantsho mme o iqapela sehlooho ka mohopolo wa sehlooho o qholotswang maikutlong a hae. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Moqoqo ona o ka ngolwa ho tswa lehlakoreng lefe kapa lefe, ho latela moelelo oo mohlahlobuwa a o fumanang ka setshwantsho. [50] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 50 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 4 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO Ditaelo ho motshwai:  Mohlahlobuwa o lokela ho ngola ka sehlooho se le SENG FEELA karolong ya A, mme a ngole ka dihlooho tse PEDI karolong ya B.  Karolo ka nngwe e na le ruburiki ya yona.  Sebedisa diruburiki tseo o di fuweng bakeng sa ho tshwaya tema ka nngwe.  Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae.  Ha mohlahlobuwa a tswile lekoteng moqoqong, etsa tsena tse latelang: - Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa dikahare ho fella kgatong ya pele feela boemong bo tlase. - Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa tshebediso ya puo ho fella kgatong ya pele feela boemong bo tlase. - Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa sebopeho ho fella kgatong ya pele feela. - Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae: Motshwai a lekole dintlha (mehopolo ya sehlooho le e e tshehetsang) ho bona kamoo e lebisang tlhahisong ya diratswana le tema yohle kateng. Tataiso bakeng sa ho tshwaya moqoqo: Sehella lentswe kapa polelo e fosahetseng mola, o be o bontshe mofuta wa phoso hodima lentswe/polelo ka ho sebedisa matshwao ana a latelang: / bakeng sa ho arola mantswe a ngotsweng a kopantswe empa a lokela ho arolwa; —, + bakeng sa ho kopanya mantswe a arohantsweng empa a ngolwa a kopane; mn bakeng sa mongolo (orthography) o fosahetseng; mp bakeng sa mopeleto o fosahetseng; mt bakeng sa tshebediso ya matshwao a puo a fosahetseng; p bakeng sa puo e sa sebediswang ka nepo kapa ka tshwanelo/tlwaelo; ٨ bakeng sa lentswe kapa karolwana ya lentswe e siilweng dipakeng tsa mantswe; // bakeng sa ho arola diratswana; ← bakeng sa ha mohlahlobuwa a qadile polelo hara mola; ↑↓ bakeng sa ha mohlahlobuwa a fetoletse dintlha tsa hae a qadile ka eo a lokelang ho qetella ka yona. ELA TLHOKO:  Sebedisa ruburiki ena e latelang ka nako tsohle ha o lekanyetsa meqoqo.  Matshwao a 0–50 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso tsa phihlello.  Lekgetheng la Dikahare, Puo le Setaele, tlhaloso e nngwe le e nngwe ya phihlello e arotswe habedi ho hlahisa boemo bo hodimo le boemo bo tlase; boemo bo bong le bo bong bo na le tlhaloso ya bona.  Lekgetha la Sebopeho lona ha le a arolwa ka bokgoni bo nang le boemo bo hodimo le bo tlase. SENOTLOLO SA HO TSHWAYA: Makgetha a tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare le Moralo 30 DM = Puo le Setaele le Tokiso ya diphoso 15 PST = Sebopeho 05 Seb = Matshwao ohle 50 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 5 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA LAPENG (HL) – SLKT Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang lekanyetsa DIKAHARE LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MORALO -nehelano e bontshang kutlwisiso e -nehelano e ralehileng hantle haholo - nehelano ke e kgotsofatsang ditlhokeho; -nehelano e momahane mona le mane; -nehelano e tswile lekoteng Nehelano ya sehlooho: Boemo bo hodimo babatsehang ya sehlooho, e supang bokgoni bo -mehopolo e tsamaellana le sehlooho ka - mehopolo e momahane ka tsela e -mehopolo ke e seng ya boiqapelo, mme hohang; tlhophiso ya mehopolo ikgethang; botlalo, e a kgahlisa, mme e na le bopaki ba kgotsofatsang le e kgodisang; e sa hlakang; -mehopolo ke e sa tsepamang e le dintlha, kelohloko ya -mehopolo e bontsha boqhetseke, e phephetsa mehopolo e sutsitseng - o hlophisitswe ka tsela e utlwisisehang mme -ho na le bopaki bo seng bokae ba dubakaneng; baamohedi ba ditaba, monahano, mme ke e sutsitseng -o hlophisitswe hantle haholo, mme o o momahane ka tshwanelo ho kenyeditswe tlhophiso le momahano ya nehelano -ha e utlwahale, mme dintlha di a maikemisetso le maemo -e hlophisitswe ka tsela e momahane ka tshwanelo ho kenyelleditswe selelekela, mmele le qetelo phetakakwa; ikgethang/babatsehang, mme e momahane ka selelekela, mmele le qetelo -ha e a hlophiswa ka tshwanelo le tshwanelo ho kenyelleditswe selelekela, mmele momahano ha e yo. le qetelo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - mosebetsi o tswileng matsoho leha o haellwa - Nehelano e radilweng hantle; -nehelano e a kgotsofatsa leha e sa hlaka -nehelano boholo e tswile lekoteng -boiteko ha bo yo ba ho arabela Boemo bo tlase ke dintlha tse ikgethang tsa moqoqo o - mehopolo ke e loketseng mme ke e mona le mane -mehopolo ha e a momahana ka sehlooho babatsehang; thahasellisang -mehopolo e momahane le ho kgodisa ka tshwanelo, mme e a lahlehisa -mehopolo e tswile lekoteng ka ho - mehopolo ke e sutsitseng mme e bontsha - o hlophisitswe hantle ka tsela e bontshang tsela e mahareng -nehelano e na le bopaki bo fokolang phethahala, ha e a nepahala boqhetseke; bokgoni, mme o momahane ka tshwanelo ho -ho na le tlhopiso le momahano e itseng ho haholo ba tlhophiso le momahano -nehelano ha e a tsepama - o hlophisitswe hantle haholo ka tsela e kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo. kenyelleditswe selelekela, mmele le qetelo sehloohong, mme e dubakane ikgethang, mme o momahane ka tshwanelo ho MATSHWAO A: 30 kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo. PUO, SETAELE LE 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 TOKISO YA DIPHOSO - sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di - sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe -puo e sebedisitsweng ha se e Sehalo, rejisetara, loketse sepheo ka tsela e babatsehang, loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho ha di a lokela sepheo, baamohedi ba utlwisisehang Boemo bo hodimo setaele, tlotlontswe ke baamohedi ba ditaba mmoho le maemo; le maemo haholo; le maemo ditaba mmoho le maemo -sehalo, rejisetara, setaele le tse lokelang - tshebediso ya puo e a ikgetha, mme e bontsha - tshebediso ya puo e matla mme ho -tshebediso ya puo ke e loketseng, mme e -puo e sebedisitswe feela ka tsela ya tlotlontswe ha di a lokela sepheo/tshusumetso le boitshepo ka tsela e tsotehang sebedisitswe sehalo se loketseng ka nako fetisa moelelo ka tshwanelo motheo baamohedi ba ditaba, sepheo le maemo - o sebedisitse sehalo se sefutho, se tsohle; -puo ya bonono ke e loketseng, mme e -sehalo mmoho le moelelo o hlahiswang maemo Kgetho ya mantswe susumetsang puo ka tsela e ikgethang - boholo ba mosebetsi ha bo na diphoso tsa sebedisitswe ka tshwanelo ke tema ke tse sa lokelang -tshebediso ya tlotlontswe e Tshebediso ya puo le - o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa tshebediso ya puo le mopeleto; -sehalo se sebedisitswe ka tshwanelo; -ho sebedisitswe tlotlontswe ya motheo haellang haholo hoo nehelano e tlwaelo, matshwao a ho mopeleto; - o radilwe hantle haholo. -o radilwe ka tsela e mahareng feela feela sa utlwisiseheng bala le mopeleto - o radilwe ka bokgoni bo tsotehang haholo. 13 10 7 4 - tshebediso ya puo ke e matla mme e loketseng - tshebediso ya puo ke e nepahetseng, mme e -tshebediso ya puo ke e kgotsofatsang leha -puo ke ya motheo feela, mme e Boemo bo tlase maemo susumetsang sehalo sa tema ho na le ho se tsamaellane mona le mane sebedisitswe ka tsela e haellang - o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa - sehalo ke se matla mme ke se loketseng; -Ka kakaretso sehalo ke se loketseng leha -popeho ya dipolelo ke e tshwanang e se mopeleto; - ho na le diphoso tse seng kae tsa puo le tsa puo ya bonono e le e haellang nang motswako - o radilwe ka bokgoni bo tsotehang. mopeleto; -tlotlontswe e haella haholo feela MATSHWAO A: 15 - o radilwe hantle. SEBOPEHO 5 4 3 2 0–1 Makgetha a tema: -kgodiso ya sehlooho ke e babatsehang - mehopolo ke e hodisang sehlooho ka - mehopolo ke e loketseng e hodisang -e meng ya mehopolo ke e utlwahalang - mehopolo ya bohlokwa e a popeho ya dipolelo le -katoloso ya mehopolo ya sehlooho ke e tshwanelo; sehlooho ka tsela e mahareng -dipolelo le diratswana di na le diphoso haella kgodiso ya diratswana. ikgethang - momahano e bopilweng ke e supang bokgoni; - dipolelo le diratswana di bopilwe hantle; -moqoqo o a utlwisiseha leha o le diphoso -dipolelo le diratswana tse -dipolelo le diratswana di bopilwe ka tsela e - dipolelo le diratswana di bopilwe hantle - moqoqo o ntse o hlahisa moelelo. tse itseng hlahisitsweng ke tse fosahetseng MATSHWAO A: 5 ikgethang haholo -moqoqo ha o na moelelo o lebeletsweng Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 6 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO POTSO YA 2 2.1 LENGOLO LA SEMMUSO Sebopeho  Diaterese di pedi;  Aterese ya mongodi wa lengolo e ngolwa ho tloha mahareng a leqephe ho leba ka letsohong le letona, e nto latelwa ke letsatsi, kgwedi le selemo, feela jwalo ka lengolo la setlwaedi;  Aterese ya ya ngollwang (moamohedi) e ngolwa ka letsohong le letshehadi. Aterese ya moamohedi e etellwe pele ke maemo a tshebetso a ya ngollwang, ebe ho latela aterese ya hae ka botlalo.  Tlasa aterese ho ngolwe tumediso (monghadi, mofumahadi kapa mofumahatsana) ka botlalo, e seng dikgutsufatso (Mong/Mof, Mofts).  Tlasa tumediso ho ngolwa mola wa sehlooho – o totobatsang sepheo sa lengolo leo.  Kamora mola wa sehlooho ho ngolwa seratswana sa selelekela seo e leng ntshetsopele ya ditaba.  Ho feta mona seratswana se seng le se seng ke se matlafatsang mahlakore a fapaneng a taba eo ho buuwang ka yona. Ho suiwe mola pakeng tsa diratswana.  Qetelo le yona ke ya puo ya semmuso, mme e ka ngolwa e le 'Ka botshepehi', 'Wa tsena', 'Ka boikokobetso', jj.  Ya ngolang lengolo o lokela ho saena pele. A nto ngola lebitso la hae ka botlalo ka tlase. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a kope mosuwehlooho hore dithuto di se tswe bosiu.  A totobatse mabaka a kopo eo ya hae, Mhl. batswadi ba a lwana, dinokwane di a ba sokodisa/tlatlapa tseleng ha ba kgutlela lapeng jj.  A ka boela a fana ka tharollo mabapi le qaka ena, jk. ho kena dithuto mafelong a beke e le ho kwala sekgeo seo. [25] 2.2 PUO Sebopeho  Puo e ka ba polelo kapa polediso ya bohlale, e tla hohela le ho qahamisa ditsebe tsa bamamedi.  Dintlha di hlophiswe ka boqhetseke hore puo e phalle.  Dipolelo e be tse kgutshwane, tse kenyeleditseng bonono ho natefisa.  Puo e be le phallo: ho be le selelekela, mmele wa dintlha tse momahaneng le qetelo e monate.  Dintlha e be tsa nnete. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a lebohe ho fuwa sebaka sa ho etsa puo;  A totobatse sepheo sa ho nehelana ka puo eo, e leng ho thoholetsa motswala wa hae ha a atlehile ho fumana lengolo la thuto setsheng sa thuto e phahameng. [25] Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 7 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya 2.3 ATIKELE E YANG KORANTENG Ena ke tokomane ya dikgokahano e yang koranteng. Sebopeho  Atikele e ba le sehlooho se matla se bileng se hohela mahlo a mmadi;  Lebitso la moqolotsi wa ditaba le sebaka seo atikele e ngolletsweng teng di ngolwa ka hodima seratswana sa pele;  E arolwa ka dikholomo tse bopilweng ka diratswana tse kgutshwane;  Ditaba di hlahiswa ka sebopeho sa phiramiti/fanele. ELA TLHOKO: Ha mohlahlobuwa a sa ngola atikele ka mokgwa wa dikholomo/boloko, a se fuwe kotlo. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang: Mohlahlobuwa a hlahise ngongoreho ya hae mabapi le borakgwebo ba rekisetsang baahi dijo tse tlotsweng ke nako ya tsona. [25] 2.4 PUISANO Ena ke tema e ngolwang ho hlahisa puisano e teng dipakeng tsa batho ba babedi kapa ho feta. Sebopeho  Puisano e ngolwa kamehla e le ho puo ya mmui, empa matshwao a di-a- bulwa-di-a-kwalwa ha a sebediswe. Di ka sebediswa feela ha a qotsitse sebui se itseng.  Lebitso la sebui le ngolwa ka letsohong le letshehadi la leqephe, le bile le latelwa ke letshwao la kgutlo pedi.  Polelo e nngwe le e nngwe e lokela ho ba karabelo ya polelo e sa tswa buuwa.  Sehalo le puo tse sebediswang di tla itshetleha kamanong ya dibui. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang: Mohlahlobuwa a ka ngola ka puisano pakeng tsa moletsaphala le sebapadi se ipelaetsang ka ho fuwa kotlo e itseng papading ya sona. Ela tlhoko: Ha mohlahlobuwa a ngotse Nna: le Wena: a fuwe kotlo sebopehong sa puisano hore a tle a ithute ho ngola ka nepo. Sena se lokela ho lokiswa dikolong kwana. [25] 2.5 IMEILI Molaetsa wa imeili ke tsela e ntjha ya moraorao, e kgemang mmoho le thekenoloji e sebediswang kajeno. Molaetsa ona o ngolwa ka dikhomputa le ka diselefounu. Sepheo se seholo sa molaetsa wa imeili ke ho fetisa ditaba ka potlako. Sebopeho  Mongodi le mongollwa ba lokela ho ba le diaterese tsa imeili.  Diaterese tsa batho ba bang ba ka romellwang molaetsa oo, di ba le sebaka sa tsona ka tlasa ya ya romellwang molaetsa. Sebaka seo se hlahiswa ka ditlhaku Cc, mme diaterese tsa imeili tsa batho bao di a hlahella.  Ho ka boela ha ba le batho ba bang hape ba ka romellwang molaetsa oo empa diaterese tsa diimeile tsa bona di sa hlahelle moo molaetseng, mme sebaka seo se hlahiswa ka ditlhaku Bcc.  Ka mora sebaka sa diaterese ho ba le sebaka sa ho ngola sehlooho sa molaetsa. Sehlooho sa molaetsa wa imeili se lokela ho ngolwa hantle, se hlake, se utlwisisehe. Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 8 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya  Ka tlasa sehlooho ho latela sebaka sa ho ngola molaetsa.  Ditumediso e be tse kgutshwane kaha ho bolokwa nako.  Qetelo e be ya semmuso, 'Ka botshepehi', 'Wa hao ka boikokobetso', jj. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a ngole ka sepheo sa imeili e leng ho batlisisa ka kopo eo esale a e etsa ya ho fumantshwa basari. [25] 2.6 TEKOLOKAKARETSO Ke mofuta wa tema o kang kgutsufatso mme o hlahisa maikutlo a akaretsang a motho ka sebaka se itseng. Sebopeho  Sebopeho sa tekolokakaretso se tla nka sebopeho sa moqoqo;  Se lokela hore se be le selelekela, mmele le qetelo. Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:  Mohlahlobuwa a fane ka kgutsufatso ya serapa sa diphoofolo mme a sebedise maemedi a motho wa pele kapa a mmui.  Mohlahlobuwa a hlahise mahlakore a matle le a mabe ka sebaka seo.  Pheletsong a hlahise maikutlo a ahlolang hodima seo a ngolang ka sona mme le ditshisinyo di ka kenyelletswa. [25] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 50 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 100 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 9 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO Ditaelo ho motshwai:  Mohlahlobuwa o lokela ho ngola DITEMA TSE PEDI feela karolong ya B.  Karolo ya B e na le ruburiki ya yona.  Sebedisa ruburiki eo o e fuweng bakeng sa ho tshwaya tema ka nngwe.  Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae.  Ha mohlahlobuwa a tswile lekoteng nehelanong etsa tsena tse latelang: - Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa dikahare ho fella kgatong ya pele feela. - Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa tshebediso ya puo ho fella kgatong ya pele feela. - Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa sebopeho ho fella kgatong ya pele feela. - Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae: Motshwai a lekole dintlha (mehopolo ya sehlooho le e e tshehetsang) ho bona kamoo e lebisang tlhahisong ya diratswana le tema yohle kateng. Tataiso bakeng sa ho tshwaya ditema tsa kgokahano: Sehella lentswe kapa polelo e fosahetseng mola, o be o bontshe mofuta wa phoso hodima lentswe/polelo ka ho sebedisa matshwao ana a latelang: / bakeng sa ho arola mantswe a ngotsweng a kopantswe empa a lokela ho arolwa; —, + bakeng sa ho kopanya mantswe a arohantsweng empa a ngolwa a kopane; mn bakeng sa mongolo (orthography) o fosahetseng; mp bakeng sa mopeleto o fosahetseng; mt bakeng sa tshebediso ya matshwao a puo a fosahetseng; p bakeng sa puo e sa sebediswang ka nepo kapa ka tshwanelo/tlwaelo; ٨ bakeng sa lentswe kapa karolwana ya lentswe e siilweng dipakeng tsa mantswe; // bakeng sa ho arola diratswana; ← bakeng sa ha mohlahlobuwa a qadile polelo hara mola; ↑↓ bakeng sa ha mohlahlobuwa a fetoletse dintlha tsa hae a qadile ka eo a lokelang ho qetella ka yona. ELA HLOKO:  Sebedisa ruburiki ena e latelang ka nako tsohle ha o lekanyetsa ditema tsa kgokahano.  Matshwao a 0–25 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso tsa phihlello. SENOTLOLO SA HO TSHWAYA: Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare, Moralo le Sebopeho 15 DMS = Puo, Setaele le Tokiso ya diphoso 10 PST = Matshwao ohle 25 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Pudungwana 2022 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO – SESOTHO PUO YA LAPENG [MATSHWAO A 25] Makgetha a ho Phihlello e Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo Phihlello e haellang lekanyetsa babatsehang bokgoni feela DIKAHARE, MORALO 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 LE SEBOPEHO -Nehelano e -Nehelano e ntle haholo -Nehelano e lekaneng e -Nehelano ya motheo e -Nehelano e totobatsa babatsehang ya e bontshang tsebo e ntle bontshang tsebo ya bontshang tsebo ya kgaello ya tsebo ya (Nehelano le mehopolo) sehlooho e supang ya makgetha a mofuta makgetha a mofuta ona makgetha a itseng feela makgetha a mofuta ona bokgoni bo ikgethang ona wa tema wa tema a mofuta ona wa tema wa tema Ho rala, ho hlophisa -Mehopolo e matla, e -Nehelano ha e kgere e -Nehelano e na le -Nehelano ha e a -Moelelo o nyotobetswa mehopolo sutsitseng tsepame sehloohong tsepamo e itseng feela tsepama sehloohong ka ke ho kgera ho hoholo -Tsebo e batsi ya -Mehopolo le dikahare ke sehloohong mme ho na ho phethahala mme e a -Mehopolo le dikahare ha Kelohloko ya makgetha a mofuta ona tse momahaneng, tse le ho kgera ho itseng kgera di na momahano maikemisetso, wa tema hlalositsweng ka botebo, -Mehopolo le dikahare di -Mehopolo le dikahare ha -Ke dintlha tse mmalwa baamohedi ba ditaba le -Nehelano ha e kgere e mme dintlha di tshehetsa na le momahano e se kamehla di haholo tse tshehetsang matshwao/makgetha a tsepame sehloohong sehlooho amohelehang momahaneng sehlooho tema le maemo -Mehopolo le dikahare ke -Sebopeho ke se -Ke dintlha tse itseng -Sehlooho se tshehetswa -Ha ho na boiteko bo tse momahaneng loketseng se nang le feela tse tshehetsang ke dintlha tse itseng feela entsweng ho sebedisa -Dintlha tsohle di diphoso tse itseng sehlooho -Sebopeho se foofo sebopeho se MATSHWAO A: 15 tshehetsa sehlooho, -Ka kakaretso sebopeho feela, mme se na le nepahetseng mme di hlalositswe ka ke se loketseng empa se bohlotsa bo boholo botebo nang le diphoso tse -Sebopeho ke se mmalwa nepahetseng PUO, SETAELE LE 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 TOKISO YA DIPHOSO -Sehalo, rejistara, -Sehalo, rejistara, -Sehalo, rejistara, -Sehalo, rejistara, -Sehalo, rejistara, setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe ha Sehalo, rejistara, setaele, loketse maikemisetso, loketse maikemisetso, loketse maikemisetso, loketse maikemisetso, di dumellane le maikemisetso, baamohedi ba ditaba le baamohedi ba ditaba le baamohedi ba ditaba le baamohedi ba ditaba le maikemisetso, baamohedi ba ditaba le maemo ka tsela e maemo hantle maemo maemo hanyane baamohedi ba ditaba le maemo. babatsehang -Ka kakaretso tshebediso -Nehelano e na le -Tshebediso ya puo e maemo -Tshebediso ya puo e ya puo ke e nepahetseng diphoso tse itseng tsa fosahetse ebile e tletse -Nehelano e tletse Tshebediso ya puo, nepahetse ebile e e bileng e bopehile tshebediso ya puo diphoso tse ngata diphoso e dubakane tlwaelo ya tshebediso ya bopehile hantle haholo hantle -Tshebediso ya -Tshebediso e seng kae -Tlotlontswe ha e puo, kgetho ya mantswe, -Nehelano ha e na -Tshebediso ya tlotlontswe ke e lekaneng ya tlotlontswe dumellane le maemo matshwao a puo le diphoso tlotlontswe e ntle haholo -Diphoso ha se tse -Moelelo o -Moelelo o mopeleto. -Nehelano boholo ha e nyotobetsang moelelo nyotobeditswe nyotobeditswe haholo na diphoso MATSHWAO A: 10 Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello