Skip to content
Memorandum

Setswana FAL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Memo

IEB Grade 12 Setswana FAL Paper 2 memorandum from the 2017, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Setswana FALGrade 1220178 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2017 SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II SETSWANA FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER II MARKING GUIDELINES Nako: 2½ Diura Maduo: 100 These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners, all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates' scripts. The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that, without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be different interpretations of the application of the marking guidelines. IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 2 ya 8 MARKING GUIDELINES KAROLO YA A DIKWALO Dipoelothuto tsa bobedi, boraro le bone: Go buisa le go lebelela/bogela; go kwala le go tlhagisa; gammogo le tiriso ya puo. 1.1 PADI MATHATA A BOTSHELO: Z. S. Kotsokoane 1.1.1 (a) Rapuso. (b) Dithole, mogatsaa Bontlenyana. (c) O ditlhapa – o ne a rogana fa a nole bojalwa e bile a le mabifi. O tletse boikgokgomoso – o fisitse dikobo tse Rapuso a neng a di reketse bana ba gagwe ka a ne a bona ba sotlega. (d) Rapuso o ne a betsa Dithole gonne a fisitse dikobo tse a neng a di reketse bana ba gagwe. Fa a ne a di isitse, o fitlhetse Dithole a tlhapetswe e bile a robetse. Fa a tsoga, a ba roga. Dithole a bo a fela pelo, a mmetsa go bo tlhaposa. (e) Dithole o kopane le balekane ba gagwe ba ba dinaka jaaka ena. (f) Rapuso le Mokgerane ba ne ba ya le Bontlenyana kwa ga gagwe a re o ya go ikokela mogatse matsadi a a leng mo go ona. Ba fitlhela Dithole kwa gae, a sa fetolwe ke sepe, a ba koba. 1.1.2 Ke a dumela gore go tlhoka boikarabelo ga ga Kedibone go dirile gore Mmabothata le ena a se ka a nna le maikarabelo mo botshelong. Kedibone o tshabetse Mmabothata a na le ngwaga le dikgwedi di le thataro, a mo tlogela le mmaagwemogolo Kedibone le rraagwemogolo Serelebeng bao ba se nang bana. Morago ga gore ba tshole ngwana yo e leng wa bona, Serelebeng a simolola go sotla Mmabothata a mmitsa ka mainaina, a bua fa e le mookana o o tsogang o ba tlhaba. Fa a dira mophato wa bosupa, e ne e tle e re a ile sekolong, a lale kgotsa a boe mo gare ga bosigo. Se sa dira gore letlhoo la ga Serelebeng le gole. Mmaagwemogolo Bontlenyana o ne a mmolelela fa Kedibone e se mmaagwe. A mo fa lekwalo le na le aterese ya mmaagwe e bong Kedibone. Mmabothata a simolola go tshwenya bommaagwemogolo a batla mmaagwe. IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 3 ya 8 MARKING GUIDELINES Letsatsi lengwe go na le diphala kwa ntlolehalahala, a utswa madi a mmaagwemogolo a ya kwa teng. A kopana le bra Willie Setlhogwane a letsa kwa teng. A mo tsietsa ka loleme, ba tsamaya mmogo. Mmaagwemogolo a mo neela lefatshe ka a sa batle go kgalemelwa. O ne a iphitlhela a imile ngwana wa ga Willie. Mmabothata le mmaagwe ba ne ba ratana le monna a le mongwe ba sa itse. Kgang e tlhageletse fa Kedibone a ne a tla go tsaya Mmabothata go nna le bona, ena le Willie. Willie fa a lemoga se a se dirileng a busetsa Mmabothata gae mme a phutha se e leng sa gagwe Kedibone a sa ntse a ile tirong. Go tloga ka letsatsi leo Kedibone a tlhoa Mmabothata a mo tsetse. Mmabothata fela jaaka mmaagwe, a tshabela ngwana wa gagwe, Ditshelenyana. Serelebeng o ne a tlhola a biditse Ditshelenyana. A kopana le Jakobose Seutlwadi, mme mosadi wa gagwe a batla a mmolaya. A boela gape kwa go mmaagwemogolo, a fitlhela Serelebeng a bolaile Ditshelenyana. A ipusolosetsa ka go bolaya ngwana wa bona Thuanyo. Kedibone o ne a tlhokofala mme a laela gore a fitlhwe ke puso, dithoto tsa gagwe di fisiwe mme Mmabothata a se ka a mo tlhoboga. 1.1.3 Khutsanyana e e sa sweng e letile monono. Mmabothata o sotlegile mo botshelong jwa gagwe go tloga bonnyaneng jwa gagwe. O belegwe rraagwe a tlhokofetse, mme mmaagwe a kobilwe kwa bogadi. Mmaagwe a mo tshabela a na le ngwaga le dikgwedi. A godisiwa ke mmaagwemogolo le rraagwemogolo yo o neng a sa mo rate. A feleletsa a imile mme mong wa mpa a tsene ka lenga la seloko. Mmaagwe a tla go mo tsaya go ya go nna le ena. A kopana le monna yo o mo imisitseng e le ena monna wa ga mmaagwe. Monna a mo laela go boela gae go tla a mo etela teng, ya nna gona a mmone. A tshola ngwana yo o sa itseng rraagwe jaaka ena. Ka ntlha ya tshwaro e e makgwakgwa ya ga rraagwemogolo, le ena a tshabela ngwana jaaka mmaagwe a dirile ka ena. A kopana le monnamogolo Johanese, ba nna mmogo. A tlotlela monnamogolo ka botshelo jwa gagwe. Monnamogolo a mo kopa go ya go tsaya Ditshelenyana go tla go nna le ena. Fa a fitlha kwa ga mmaagwemogolo, a fitlhela rraagwemogolo a bolaile Ditshelenyana. A boela morago kwa ga Johanese. Letsatsi lengwe a ntse a utlwa dithogako, fa a okomela a bona mosadi wa ga Johanese a tla a tshwere dibolao, a kgona go tswa a sia, mme a boela gae. O ne a bolaya Thuanyo go ipusolosetsa loso lwa ga Ditshelenyana le go khutsisa mmmaagwemogolo gonne Thuanyo o ne a sa kgone go itirela sepe go tloga boseeng. Fa mmmaagwe a tlhokofala, o ile a laela gore a fitlhwe ke puso, Mmabothata ena a se ka a mo tlhoboga. Kwa bofelong o ne a nyalana le Rabodigwane morwa wa ga mmaagwemogolo Bontlenyana. Botshelo jwa bona jwa letlepu le kagiso bo ne ba tswelela pele ba bo atlaretse mmogo. Madi a a neng a a amogela a ne a mo nonisa. Maitiso a gagwe le Rabodigwane e ne e le go tsena kereke. IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 4 ya 8 MARKING GUIDELINES 1.1.4 Tshwenyana e e boboa bo ntlha e a ikilela. Kedibone o ne a nyalwa ke lekawana la ga Kgopiso, le fa rraabona a ba kgalemetse go nyalwa. O ne a re ba ikilele mo lenyalong gonne e le losika lwa ditshwenyana tse di boboa bo ntlha. Ga ba a ka ba reetsa taelo ya ga monnamogolo Tshose, ba nyalwa. Monna wa ga Kedibone, Kgapa morwa Kgopiso e ne e le sephakga sa morutabana. O ne a naya Kedibone melao ya botshelo e e thata. O ne a sa tshwanela go adimisana le baagisani, go jela nala kwa gae, a nne marinini a popota le ditiro tse dingwe tse dintsi. Ditaelo tse, tsa mo ema nokeng go tšhotlhela leswe le kobo le go lelela teng senku. Kedibone o ne a tlhologelela gae a bo a palelwa ke go robala le go ja ka tshwanelo. Morago ga ngwaga ba nna mmogo, mogoloe Kedisaletse a mo etela Kgapa a se yo a ile kwa dikgaisanong tsa mmino. Kedibone a bolelela mogoloe fa Kgapa a mo konopa ka sengwe le sengwe se a kopanang le sona, leso le le tswang mo pitseng, leje, letswele, molamu le mootwane o a betsang bana ka ona kwa sekolong. Kedisaletse o ne a mmolelela gore tsotlhe tseo di ba fitlheletse. Fa ba ntse ba bua Kgapa a tsena mme ba fetolana mafoko a a seng monate le Kedisaletse, a bo a ngala. Kgapa le ena a sala a lwa le mosadi, a tswa a ikela bojalweng. A boa le le latelang a bolelela Kedibone fa a letse a mo tenne maabane. Fa Kedibone a mmotsa kwa a letseng a nkga bojalwa jaana, a mmolelela fa a letse le boMeforou. O maketse a dutla mokola e kete o thanya mo kidibalong. Moagisani Rre Radinkgwe o ne a tla go tsereganya mme Kgapa a mo koba kwa ga gagwe. Mekgwa ya ga Kgapa ya nna letlhokwa la go fisa. Letsatsi lengwe a goroga gae a akeditse mosadi yo o meritshana e boditse, ba thekesela. Ba bua sekgoa (porata) gore mere e nne borethe. Mo puong ya bona meforou a bolelela Kgapa gore a kobe Kedibone. Kedibone o ne a sa tswa go faga pitsa fa a utlwa meforou a mo dumedisa. Pelo ya mo tlola a gopola gore e bile ba magalamasuge go nyalana. A kuka pitsa ya mosoko mo isong, a o phašametsa mo maotong, a o feleletsa mo sefatlhegong sa monna wa gagwe. Ba tswa ba kologane go kopa thuso kwa go Radinkgwe. Fa Radinkgwe a boa a bega fa Kgapa a tlhokofetse. Kedibone a araba fa mathata e le ona a mo rutileng boloi, Bakgatla ba tlaa itse gore ba mo ilela jang. Bagaabo bona ba tlaa mo thusa. Ba dumelana gore o tlaa bolokelwa kwa gaabo kwa Mmatlhoaele, ntekwane e tlaa re ba ga Tshose le Kedibone ba goroga, ba fitlhela mathata mo bolaong jwa moswi. Morweetsana yo o makirikitla o ne a rapame mo bolaong mme a rwele leobo, Kedibone ena a beilwe mo sekhutlong mo sedulong a letile tlhaloso. Se ya nna botlhoko jo bo tsenene. Morago ga phitlho, Kedibone a kobiwa gonne ba ga Kgopiso ba sa mo tlhoke e bile ba sa mmeye sebete. A boela gae kwa go Kedisaletse le Serelebeng. Morago ga malatsi a le lesome a tshegofadiwa ka ngwana wa mosetsana, Mmabothata. Kedibone a utlwa tsenene ya setlhabi fa a nagana ka manyobonyobo a lenyalo. Mmabothata a ikgolela jalo. Ya re Mmabothata a le dikgwedi di le thataro, mmaagwe a tsena ka lenga la seloko, bothata e le ditlhong. A tlogela Kedisaletse le Serelebeng ka ngwana. KGOTSA IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 5 ya 8 MARKING GUIDELINES 1.2 PADI MOIPOLAI: I. S. Leseyane 1.2.1 (a) Ntlhaapedi le Monosi. (b) A gore o tlaa ima leng. (c) Segoja o ne a tshoswa ke gore fa Moipolai a ka tlogela Makgaola, ga go na kgarebe e a ka ratanang le yona. Makgaola o ne a ka mo lwantsha ka a itsege ka bogagapa. O ne a tlhola a bua gore fa mosetsana a tshwenngwa ke bontle, ena a ka bo fala ka sekhurumelo sa pholetšhe e phuntswe diphatlha ka sepekere. (d) Monosi o boleletse Moipolai gore bana ba ga Phapaang ke baopa. Mmaabona o ba rutile mekgwa e e maswe, ya gore motho wa mosadi a ka tshameka ka mmele wa gagwe. O ne a batla ngaka gore e ba bofe ba se ka ba ima fa ba tsweletse go dira nyabese eo ya bona. Ngaka e ne ya swa e ise e bofolole. (e) Makgaola o ne a aketsa Moipolai gore o imile. Ena le mmangwaneagwe ba ne ba dirile dikgokelo, Makgaola a tsentse ditoulo. Mmangwaneagwe a mo laela gore a se ka a letla Moipolai a mo atamela, a mmolelela fa e le moila gore monna a kopane le moimana. Molato wa ya go begwa, ga begwa gore ngwana o belegwe. Morago lefoko la isiwa gore e bile ngwana o fetile. Sefontshwana sa fitlhwa ba gaabo rraasona ba se yo. Mmaagwe Moipolai a gana gore go ne go na le ngwana. 1.2.2 Mmaagwe Makgaola e bong Phapaang, o ne a tshwara thipa ka fa bogaleng ka barwadie. Botlhe ba ne ba sa tshole gonne a ne a ba batletse ngaka gore e ba bofe, fa bona a ba rutile go tshameka ka mebele ya bona. Ba ne ba ratana le banna ba ba farologaneng, ba tla le bona mo lelapeng mme a sa re sepe. Ngaka e ne ya tlhokofala e sa ba bofolola. Fa Makgaola a sena go bolelela Moipolai maaka a gore o imile, o ne a kopa mmaagwe lerojana le a neng a mo solofetsa lona go ipaakanyetsa Moipolai. Phapaang o ne a bolelela Makgaola gore ba iketle pele ga e ise e nne nako. A re ba se potlakele dilo gonne ba gaabo Moipolai ba ka lemoga, mme a ba somogela. A re ba tlogele Moipolai a nyale pele. Morago ga loso lwa ga rraagwe Moipolai, Makgaola a kopa mmaagwe gape, mme a mo araba ka gore a eme pele go sa setse sekgoreletsi sa bofelo, fa se ka efoga ba tlaa dirisa lerojana. Ka loso lwa ga mmaagwe Moipolai, lelapa lotlhe la gaabo Makgaola la kutumologa la ya losong, le mororo ka la rraagwe go ne go se na ope. Ba dirisa lerojana mo go Moipolai. A fetoga go nna seithati, a simolola go tshaba metsi. Phapaang a gakolola morwadie go tlogela ntlo ya kwa Gauteng le bathapi, a tle go batla ntlo mo Tlhabane gore a tlose Moipolai mo matlhong a ba ba mmonang. Makgaola o ne a itirela se a se batlang ka Moipolai, go se yo o ka thusang Moipolai. IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 6 ya 8 MARKING GUIDELINES 1.2.3 Moipolai o ne a kopa Makgaola go mo tsholela ngwana. Makgaola o ne a utlwa botlhoko ka a sa bolo go eletsa go tshola ngwana mme go padile. O ne a bolelela mmangwaneagwe bothata jo, mme ena a mo eletsa gore fa matsatsi a ntse a atamela, a tlhatlaganye ditoulo bongwe ka bongwe go ya le ona, gore a bonale jaaka motho yo o mo sesading. Ka nako eo, Moipolai ga a tshwanela go mo atamela gonne o tlaa lemoga bonokwane jwa bona. O tlaa bolelelwa fa e le moila go atamela mosadi a imile. Fa pelego e tla, e tlaa nna gore o loilwe, ngwana o tlile a lapile, a fetelwa. 1.2.4 Rraagwe Moipolai o nnile le seabe mo tshotlegong ya ga Moipolai. Moipolai e ne e le mosimane yo o matlhagatlhaga mo dithutong. Mogokgo go lemoga se, a rwala ditlhako a ya go buisana le Ntlhaapelo ka bokamoso jwa mosimane. A gakolola Ntlhaapelo gore a rekise dikgongwana di le mmalwa a tle a kgone go isa mosimane sekolong go tsweletsa dithuto tsa gagwe. Ntlhaapelo le fa e le morui, o ne a gana go isa Moipolai sekolong. A gana gape le fa rangwaneagwe Moipolai le mogokgo ba ithaopa go mo isa sekolong. Monosi o ne a lora mmaagwe a mmontsha Moipolai a sotlilwe ke botshelo, a re go tlile go nna fela jaaka a di bona. Moipolai le mogokgo ba ne ba kwala lekwalokopo go amogelwa kwa Bethele. Fa dipampiri di tla, mosimane a amogetswe, ba di bontsha Ntlhaapelo. O ne a di tsaya mo go Monosi ka tsholofetso ya gore o ya go kopa Rre Sematshe thuso. Boemong jwa go kopa thuso, a di gagola a di latlhela mo molelong. A laela Moipolai gore a tlhamaganyetse kwa morakeng. Fa dipholo di tswa, Moipolai a tlhaga a falotse ka dinaledi. Mogokgo a isa dipholo kwa gaabo, Ntlhaapelo a bua fa ba sa le ba isitse dipampiri kwa go Sematshe, mogokgo a tswa mo dikgannye. Moipolai a tshwanelwa ke go ya go batla tiro. Teng koo a kopana le Makgaola yo a neng a mmogisa, a mo tshereanya. Fa rraagwe a ka bo a mo isitse sekolong, a ka bo a sa kopana le Makgaola, gongwe a ka bo a kopane le morutegi jaaka ena. Modi wa dilo ke tomeletso ya ga rraagwe. IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 7 ya 8 MARKING GUIDELINES KAROLO B DIKWALO TSA TIRISANO POTSO 2 LEKWALO LA BOTSALANO PAPETLANA YA KABOMADUO YA DIKWALO: LEKWALO LA BOTSALANO/LEKWALO LA SEMMUSO/DIPOTSOTHERISANO. Maele Simbolo Tlhaloso 100 70 50 40 30 20 A 97 68 48 38 29 19 Matsetseleko: Bokgoni jo bo 93 66 46 36 28 18 dinaledi; bopaki jo bo itlhaotseng; 90 64 45 34 27 17 boikakanyetsi le setaele sa A 87 62 44 32 26 16 gagwe. 83 60 52 25 80 56 40 24 77 55 38 30 23 15 Siame thata: Bokgoni ga bo a 75 53 37 29 22 14 itlhaola; kagego e teng; o a B 73 51 36 28 21 itlhalosa, le boikakanyetsi bo 70 49 35 tennyana. 67 48 34 26 20 13 Siame: Tlhagiso e tlhamaletse, e 65 46 32 25 19 12 phepa; thulaganyo e ntle; C 63 44 31 24 18 tlhatlologano le dikakanyo di a 60 42 30 kgotsofatsa. 57 41 28 22 17 11 Magareng: Tlhagiso e 55 39 27 21 16 10 tlhamaletse; karabo e lekanetse, D 53 37 26 20 15 diphoso di mmalwa. 50 35 25 47 34 23 18 14 9 Bokoa: Megopolo, dikakanyo le 45 32 22 17 13 8 boitlhaloso di bokoa; tirisopuo e E 43 30 21 16 12 bokoa. 40 28 20 37 27 18 14 11 7 Bokoa thata: Diphoso; o 35 25 17 13 10 8 rutegilenyana; megopolo e bokoa; F/FF 33 23 16 12 9 thutapuo ga e yo; go 30 21 15 tlhakatlhakane. 27 20 14 11 8 5 Pheilo e tlhamaletse: Ga e 23 16 12 9 7 4 botlhale; e tsamaela kwa 20 12 10 7 6 3 bosarutegang. G 17 10 8 6 5 2 13 8 7 5 4 10 7 5 4 3 PALOGOTLHE: 20 Dirisa dipalo le disimbolo tse di ntshofaditsweng gobo di tsamaelana le palogotlhe ya dipotso, ke gore 30. Fa o tshwaya kagego ya lekwalo ela tlhoko gore lekwalo la semmuso le na le: diaterese tse pedi, ditumediso, setlhogo le bokhutlo, fa lekwalo la botsalano lona le na le: aterese, ditumediso le bokhutlo. IEB Copyright © 2017 PHETLA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA: PAMPIRI YA II – Tsebe 8 ya 8 MARKING GUIDELINES POTSO 3 DIKWALO TSE DI KHUTSHWANE PAPETLANA YA KABOMADUO YA DIKWALO TSE DIKHUTSHWANE. Mmuisano Ela tlhoko: Maikaelelo a Papetlana e ke go go kaela ka ga kabo ya maduo. Itse gore potso e e batla mmuisano magareng ga batho, mme o tshwanetse wa bo o itse gore mmuisano o agegile jang. Le fa papetlana e e bua ka ga matseno, mmele le bokhutlo, wena o itse gore mmuisano o bopegile jaaka terama. O tshwanetse go ranola kagego e, go tsamaela le mmuisano, ke gore thefosano ya dikakanyo kgotsa diteng. Kgaoganyo Diteng Kagego Tirisopuo 1 Tirisopuo 2 ya maduo Phopholetso Dikakanyo Thulaganyo/ Tlhamo ya Puo, tiro ya Palogotlhe Maduo a ya ntlha tsa serutwa. Kagego: dipolelo, maele, ya bofelo. Maikutlo, Temane ya motswako, tlotlofoko. kgaoganyo. morwa, matseno le mopeleto le boitshimolo- ya bokhutlo; matshwao- ledi tatelano ya puiso ditemana 10 5 2 2 1 10 10 D: 5 K: 2 P: 3 Palogotlhe: 10 Maduo otlhe: 100 IEB Copyright © 2017

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.