Skip to content

Setswana HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 QP

Question paperSetswana HLGrade 12201521 pages

Grade 12 Setswana HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2015, 21 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2015

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE MOPHATO 12 SETSWANA PUO YA GAE (HL) PAMPIRI YA BOBEDI (P2) TLHAKOLE/MOPITLWE 2015 MADUO: 80 NAKO: 2½ diura Pampiri e, e na le ditsebe di le 21. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 2 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC DITAELO LE TSHEDIMOSETSO 1. Buisa tsebe e ka kelotlhoko pele o ka simolola go araba dipotso. 2. O se ka wa leka go buisa pampiri yotlhe. Lebelela lenaneo la diteng mo tsebeng ya bone, mme o tshwae dipalo tsa dipotso tse di boditsweng mo dikwalong tse o di buisitseng monongwaga. Morago ga moo, buisa dipotso tse, mme o tlhophe dipotso tse o batlang go di araba. 3. Pampiri e, e na le DIKAROLO di le THARO: KAROLO YA A: Poko (30) KAROLO YA B: Padi (25) KAROLO YA C: Terama (25) 4. Araba dipotso di le TLHANO: Di le THARO mo KAROLONG YA A, e le NNGWE mo KAROLONG YA B le e le NNGWE mo KAROLONG YA C ka mokgwa o o latelang: KAROLO YA A: POKO MABOKO A A TLHAOTSWENG – Araba dipotso di le PEDI. LEBOKO LE LE SA TLHAOLWANG: Batlhatlhojwa botlhe ba tshwanetse go araba potso e. KAROLO YA B: PADI Araba potso e le NNGWE. KAROLO YA C: TERAMA Araba potso e le NNGWE. 5. TLHOPHO YA DIKARABO MO KAROLONG YA B (PADI) LE MO KAROLONG YA C (TERAMA) - Araba FELA dipotso tsa padi le terama tse o di ithutileng. - Araba potso e le NNGWE ya TLHAMO le e le NNGWE ya DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. Fa o arabile dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C. Dirisa lenaneonetefatso go go thusa. 6. BOLEELE JWA DIKARABO - Dikarabo tsa dipotso tsa tlhamo tsa poko di tshwanetse go nna le mafoko a a ka nnang 250–300. - Dikarabo tsa dipotso tsa tlhamo tsa padi le terama di tshwanetse go nna le mafoko a a ka nnang 400–450. - Boleele jwa dikarabo tsa dipotso tse dikhutshwane bo laolwe ke maduo a a neetsweng. Dikarabo tsa batlhatlhojwa di totobale mme di nne maleba. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 3 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC 7. Ela tlhoko ditaelo kwa tshimologong ya KAROLO e NNGWE le NNGWE. 8. Nomora dikarabo tsa gago ka nepagalo go ya ka thulaganyo ya dipalo tse di dirisitsweng mo pampiring ya dipotso. 9. Simolola karolo NNGWE le NNGWE mo tsebeng e NTŠHWA. 10. Kwala ka mokwalo o o phepa e bile o bonala. 11. Tiriso ya nako e e tshitshinngwang. KAROLO YA A: Metsotso e le masomeamane (40) KAROLO YA B: Metsotso e le masomeamatlhanotlhano (55) KAROLO YA C: Metsotso e le masomeamatlhanotlhano (55) Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 4 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC LENANEO LA DITENG Tsebe e, e naya batlhatlhojwa tshedimosetso tebang le tlhopho ya dipotso tse ba batlang go di araba kwa ntle ga go buisa pampiri yotlhe. KAROLO YA A: POKO Poko e e tlhaotsweng: Araba dipotso dingwe le dingwe di le PEDI. PALO YA POTSO POTSO MADUO TSEBE 1. Metsi masetlha Potso ya tlhamo 10 6 KGOTSA 2. A ke bona bongwetsi? Potso ya tlhamo 10 7 KGOTSA 3. Lentswe la moledi Dipotso tse dikhutshwane 10 8 KGOTSA 4. Ngwanaka o tsetswe Dipotso tse dikhutshwane 10 9 LE Poko e e sa tlhaolwang: Araba potso e le NNGWE. 5. Motlhokagae Dipotso tse dikhutshwane 10 10 KAROLO YA B: PADI Araba potso e le NNGWE. 6. Leba Seipone Potso ya tlhamo 25 11 KGOTSA 7. Leba Seipone Dipotso tse dikhutshwane 25 11–12 KGOTSA 8. Omphile Umphi Modise Potso ya tlhamo 25 13 KGOTSA 9. Omphile Umphi Modise Dipotso tse dikhutshwane 25 13–14 KGOTSA 10. Masego Potso ya tlhamo 25 15 KGOTSA 11. Masego Potso e khutshwane 25 15–16 KAROLO YA C: TERAMA Araba potso e le NNGWE. 12. Matsapa di a tsaya kae? Potso ya tlhamo 25 17 KGOTSA 13. Matsapa di a tsaya kae? Dipotso tse dikhutshwane 25 17–19 KGOTSA 14. Ga se Lorato Potso ya tlhamo 25 19 KGOTSA 15. Ga se Lorato Dipotso tse dikhutshwane 25 19–21 ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, araba potso ya tlhamo e le NNGWE le potso e le NNGWE ya dipotso tse dikhutshwane. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 5 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC LENANEONETEFATSO Lebelela lenaneonetefatso le, go netefatsa fa o arabile palo ya dipotso e e tlhokegang. KAROLO PALO YA PALO YA TSHWAYA DIPOTSO DIPOTSO TSE DI ARABIWANG A: Poko 1–4 2 (Poko e e tlhaotsweng) A: Poko 5 1 (Poko e e sa tlhaolwang) B: Padi 6–11 1 (Tlhamo kgotsa dipotso tse dikhutshwane) C: Terama 12–15 1 (Tlhamo kgotsa dipotso tse dikhutshwane) ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, netefatsa gore o arabile potso e le NNGWE ya tlhamo le e le NNGWE ya dipotso tse dikhutshwane. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 6 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC KAROLO YA A: POKO Maboko a Setswana – MK Mothoagae Dipotso di tlaa bodiwa go tswa mo mabokong mangwe a le MANE a a tlhaotsweng le go tswa go le le LENGWE le le sa tlhaolwang. Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba dipotso dingwe le dingwe di le PEDI go tswa mo mabokong a a tlhaotsweng le e le NNGWE go tswa mo go le le sa tlhaolwang. Dipotso tsa maboko a a tlhaotsweng di tlaa tlhagelela pele, mme go latele tsa leboko le le sa tlhaolwang. ELA TLHOKO: Araba potso e le NNGWE ya maboko a a sa tlhaolwang. Araba dipotso di le PEDI go tswa mo go di le nne tse di boditsweng. POTSO 1 (TLHAMO) Buisa leboko le le latelang, morago o kwale tlhamo e mo go yona o tlhalosang maikutlo a mmoki ka ga bojalwa. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 250–300. METSI MASETLHA – EB Masoabi 1 Ke metsi- masetlha setsimpa boko, 2 O dubisa banna thankga maibing, 3 Ba je mmamodikwane mananeng, 4 Ba rwale mabogo tlhogong go umakwa, 5 Masetla-dibete a tiro tsa bojalwa. 6 Ruri o setlhogo o sa bolaya motho! 7 O gopisa bagale ka mpa ya sebete, 8 O ba tlogele ba le pududu dikhaing, 9 Wena o sale o phophoma dinkgong, 10 O boe o ba amoge seriti, 11 Ba sale ba sasanka mananeng. 12 Balatedi ba gago ba dule bomphe-ke-gôrê. 13 Matlho a bona a ditoto a totomologile, 14 Melomo ke dibete diphafaneng. 15 Godimo ga moo, o botlha ka tatso le lonko, 16 Mme o pakwa go feta kgotlaomone. 17 Ka ntlha ya gago merafe e latlhegetswe ke dikgosi, 18 O busa metse boemong jwa magosi, 19 O garaswantse kagiso makgotleng, 20 Go setse fela selelo le khuranyo ya meno. 21 Malapeng magora a tswetswe ka mefiko, 22 Dipitsa di tlhoka baapei, 23 Mamphorwana a atlhametse babolai, 24 Ka dinong di fofile le metsi-masetlha 25 Mabele kgaitsadia mmu le pula. [10] Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 7 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC POTSO 2 (DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE) Maboko a Setswana – MK Mothoagae Buisa nopolo e e latelang, mme morago o arabe dipotso. A KE BONA BONGWETSI? – GK Setou 1 E re ke ntse ke lwa le mabele, 2 Ke a fetola gore ke a phothe sentle, 3 Ke utlwe mafoko a tshele fa morago ga me, 4 'Dingwetsi tsa kajeno di bolawa ke matheka; 5 Tsaya o je ka o itse yona mpa e fela.' 6 Tenego e nkeledise go di gana, mpa yona e di lelela. 7 Ditlhare ga di na kutlwelobotlhoko, 8 Di kapa magatwe a a se nang lepele le lemorago. 9 Leino le ka ntshetsa motho wa senna ka mafokofoko. 10 Le rraBankganne ke tlaa mmona a ijisitse ditshipi, 11 A bolela fa a sa bolo go eletsa ngwana wa bobedi, 12 A bolela fa phoso e le marukhu a mantsi a! 13 Mmatsale e re ke lela mala 14 A bolele fa ngwana wa gagwe a lelela ngwana; 15 A bolele fa go se pholo e nngwe gape; 16 Pholo e le mpa go potokana jaaka lephutshe, 17 Pholo e le gorosa lesika. 18 A feletse a mpotsa gore a tota ke mosadi wa bana. 19 E le ruri sebata go batwa sa mokwatla, 20 Ka phoso e tlile go digelwa nna, 21 Nna yo mme a leng kgakala. 22 E tswe rraBankganne le ene e ka tswa e le nkgwana. 23 Ga ke mo sale morago jaaka moriti, 24 Ga ke itse se a se dirang kgakala le pono ya me! 2.1 Ke maikutlo afe a a senolwang ke mmoki mo lebokong le? (2) 2.2 Tsaya mela 4-5 mme o tlhalose se se dirwang ke dingwetsi tsa gompieno. (2) 2.3 Nopola mola go tswa mo temaneng ya bobedi o o supang fa ngwetsi e kile ya tshola ngwana. (2) 2.4 Maikaelelo a mmoki a go dirisa sekapuo sa tshwantshanyo mo go mola 16 wa leboko le, ke afe? (2) 2.5 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo meleng 20 le 21 o bo o tlhalose mosola wa yona. (2) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 8 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC POTSO 3 (DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE) Maboko a Setswana – MK Mothoagae Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. LENTSWE LA MOLEDI – LD Raditladi 1 E re o lwa le motho o se mo leleke, 2 O se mo ntshe mo lefatsheng la gagwe; 3 Fa a le kgakala nao o tla ngunanguna, 4 O tlaa go raya maina o sa mo reetsa, 5 A ba a go tlatsa le lefatshe ka puo; 6 Gaufi nao gone o tlaa tswala molomo. 7 Mpherefere ga se tshiamo, tshenyego, 8 Bodipa ga se botho, bolalome, 9 Merafe morago e tswa mampagane, 10 E tuulale dilo di se dinene. 11 E se re motho a tlhotsa wa gogoba, 12 A tswela kwa ntle ga a na go gatisa, 13 Leno ke lefatshe la kganetsano, 14 Ga se lefatshe la 'Ahee, Morena!' 15 E tlaa re o tlaa re o tseleng ya kagiso. 16 Tseleng phepa ya baagi ba lefatshe. 17 O bone o lela mokaulengwe a lela 18 O ba o tshega le mokaulengwe a tshega: 19 Fa tseo di seyo botshelong joo, morena, 20 O motho popo, lotso o sebatana. 3.1 Mmoki o senola maikutlo afe mo lebokong? (2) 3.2 Nopola lefoko le le tlhalosang go 'seba' go tswa mo temaneng ya 1. (1) 3.3 Nopola mafoko go tswa mo temaneng ya bofelo a a supang gore motho o tshwana le phologolo. (1) 3.4 Maikaelelo a mmoki a go dirisa sekapuo sa tshwantshiso mo moleng 8 wa leboko le ke afe? (2) 3.5 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo meleng 15 le 16 o bo o tlhalose mosola wa yona. (2) 3.6 Tsaya mela 19 le 20 mme o tlhalose se mmoki a se kayang ka mela eo. (2) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 9 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC POTSO 4 (DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE) Maboko a Setswana – MK Mothoagae Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. NGWANAKA O TSETSWE – GK Setou 1 Ke ne ka go itshokela, ngwanaka, 2 Ka mephato ka nna ka go tlhatlosa, 3 Ka tshepo ya gore nna kgakakgolo ga ke na mebala, 4 Mebala ke tshepile e le mo go wena, 5 Gona jaanong o khwekhwentha seeng, 6 O lebala fa ke go tsetse ka Setswana. 7 Tsona diatlanyana tse di tsofetseng tse, 8 Ona matsogonyana a a tsutsubaneng a 9 A go godisitse; a go dirile ke-a-thaisa 10 O lebetse fa rraago a ikhuditse malobeng, 11 A bolaiwa ke serame se mo tsene marapong, 12 Serame ka ntlha ya go bapalela tsetse. 13 Ke eng kajeno ke lejwa ke mang? 14 Ka le dikala tsa modubu di setse di bonala, 15 Ka lela dikeledi tsa madi e seng tsa mathe, 16 Ka re ngwanaka nkutlwe, nkgadime, nkgotsofatse la bofelo. 17 Ka re tlogela legaga le mahumo a lefatshe, 18 Ka tsotlhe e le mogokitla o o tlileng go dutla. 19 Ngwanaka utlwa selelo sa me, bogolo romela motsoko, 20 Le wena o a ikatisa o tlile go tsofala, 21 Botsofe, ngwanaka, bogwera, bo a rulaganelwa. 22 Se re fa o tsamaya wa latlhela letlapa kwa morago; 23 O tsetswe ke khutsana ya mosadimogolo, ngwanaka. 4.1 Ke maikutlo afe a a senolwang ke mmoki mo lebokong le? (2) 4.2 Naya dilo di le PEDI tse mmoki a neng a lela ka ga tsona. (2) 4.3 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo meleng 7 le 8 o bo o tlhalose mosola wa yona. (2) 4.4 Maikaelelo a mmoki a go dirisa sekapuo sa pheteletso mo moleng 9 ke afe? (2) 4.5 Nopola mafoko a a kayang go tsamaela ruri mo temaneng ya bofelo ya leboko. (2) [10] Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 10 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC POKO E E SA TLHAOLWANG Batlhatlhojwa botlhe ba tshwanetse go araba potso e. POTSO 5 (DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE) MOTLHOKAGAE – LD Raditladi 1 Lo bule ditsebe, ke tlaa bula letlole, 2 Ke tlaa duma jaaka segwana sa phefo, 3 Kgotsa ke duma fela jaaka botlole, 4 Ke kurutla jaaka diphuka tsa phofo, 5 Ka bagaetsho ba ne ba ntsenya tlhalefo, 6 Ba mpopela kgomo ya mmopa, ya lela, 7 Namane ya yona ka ba ka e kotela. 8 Ke bolailwe ke batho betsho maloba, 9 Ba ntshidika le ka disana magetla, 10 Pelo ya me ka ba ka e utlwa e uba,. 11 Ka re ke gadima fela jaaka kgatla, 12 Ke supa fa di le phepa, tsa me diatla, 13 Ba mpatika, ka tlhoka monamoledi, 14 Ka bona ke sekaseka dikeledi. 15 Ke pagame Gabane ka gabalala, 16 Ke re ke lekole bao ba ba sa nthateng, 17 Ke ko ke okomele batsayamotlhala, 18 Ke bone bampolai bao ba ba sa mpatleng! 19 Ga ke gaufi, ke ile le lefatshe boteng, 20 Mefago ya tlotlopo e le kgonkgonyane, 21 Le sejo sa tsela e le sa dinonyane. 22 Ke tsamaile nosi jaaka lenong marung, 23 Ka gatagata lenaga ke sa le itse, 24 Ka bo ke dubaka mo bogorogorong. 25 Ke raletse le lefatshe ke sa le itse, 26 Ka tsena ka dithotana di le dintsi, 27 Mafelo nageng ka ‘a ka a lalela jale, 28 Ka bo ke dirwa ke lenaga bogole. 5.1 Kgankgolo ya leboko le, ke efe? (2) 5.2 Tsaya mela 6-7 mme o tlhalose maikutlo a mmoki go ya ka diteng tsa leboko le. (2) 5.3 Mmoki o kaya eng fa a re: 'Le sejo sa tsela e le sa dinonyane'? (2) 5.4 Maikaelelo a mmoki a go dirisa sekapuo sa tshwantshanyo mo lebokong le, ke afe? (2) 5.5 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo moleng 15 o bo o tlhalose mosola wa yona. (2) [10] PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30 Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 11 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC KAROLO YA B: PADI Ditshwaelo ka kakaretso: • Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo pading e o e tlhaoletsweng monongwaga. • Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e ba e ithutileng. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C. Araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e o e buisitseng. POTSO 6 Leba Seipone – Kabelo Kgatea Ditiragalo tse di fitlhelwang mo pading e, ke tsa motlha ofe? Tshegetsa karabo ya gago ka go bapisa se se neng se diragala mo pusong ya tlhaolele le se se dirwang mo pusong ya kgololosego. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] KGOTSA POTSO 7 Leba Seipone - Kabelo Kgatea Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. E rile fa Motswagauteng a hularela mogope, a tlelwa ke mahutsana. A gopola tsa kwa a tswang. Keledi ya thepologa le lerama le le setlhanyana. A khukhuisa, a ntsha phatsa ya gagwe ya seipone. A iteba. 'Phimola dikeledi Motswagauteng, lebagana le botshelo jwa gago. Ga go ope yo o mosola go gaisa wena mo botshelong jwa gago. Ga go ope yo o ka go direlang sepe se se molemo. Gomotsega mosimane. Gomotsega Motswagauteng.' A itshekatsheka le go tsutsubulula sefatlhego. A lebogela go bua le mosimane yo o rutilweng go mo rata le go mo tlotla go tswa bonnyeng jwa gagwe. Go phirima ga letsatsi ga tlisa lefifi mo pelong ya gagwe. A lala a sutlha sekgwa jalo morwa Gokatweng. A leka ka gotlhe gore a se tsamaele gaufi le dintŝwa tse di bogolang, dipone le fa a ka gaodisang motho gona. A gopola sepoko se se tumileng thata kwa Motsitlane. Go ne go se ope mo motseng yo o sa itseng sepoko sa ga Tsotsi. Se tumile ka go laisa batho mo khombing. E re motho a tsoga mo mosong, a iphitlhele a kakaletse fa godimo ga lebitla la ga Tsotsi. Ga twe Tsotsi o ne a bolawa ke Basotho ba ba tumileng ka leina la Marašia kwa Gauteng. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 12 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC Motswagauteng a sola babolai ba ga Tsotsi. A dumela se Ijelele a se mo rutileng. 'Batho ba ba bolawang le ba ba ipolayang ga ba tsene ka kgoro ya legodimo, gonne ba sule pele ga nako e e beilweng ke Modimo.' Mafoko a, a ga mosadimogolo Ijelele, a tiisa Motswagauteng mooko. A rata botshelo le go itsaya jaaka a ntse gonne a sa batle go ipona a poka. E rile ka mahube a basadi, a itelekela ka toropo e a sa e itseng. A bona batho le dikoloi di feresela. A ema tlhogo. E rile fa tlhogo e se na go itotlolola, a bona borogo. A tsena ka fa tlase ga jona go isa marapo go beng gore ba kokone. E rile a sa ntse a bo kgonkga jo bo se nang papadi, a utlwa monko wa nama jaaka o ka re o a lora. A bula matlho ka iketlo. A fitlhela basimane ba bararo, ba apeile nama ka phafana ya bojalwa jwa sekgowa jwa mabele, ya pampiri. A makalela boitseanape jo a bo bonang. 7.1 Kgolagano ya ga Motswagauteng le mosadimogolo Ijelele ke efe? (1) 7.2 Naya dintlha di le PEDI ka ga semelo sa ga Mosala. Tshegetsa karabo ka lebaka. (4) 7.3 Tlhalosa ka botlalo se se dirileng gore Motswagauteng a iphitlhele a le mo diatleng tsa ga Mokwepa. (2) 7.4 Go lelera le naga ga ga Motswagauteng go tsweletsa jang morero wa padi? (2) 7.5 Go ngweega ga ga Motswagauteng kwa ga Mokwepa go tsweletsa jang ditiragalo tsa padi e? (2) 7.6 Tlhagisa ditlamorago tsa go palelwa ke go swa ka lehunelo ga ga Gokatweng. (2) 7.7 Lepodisi le le neng le etela Motswagauteng kwa bookelong le thusa jang mo go tsweletseng poloto ya padi e? (2) 7.8 Kamano ya ga Sepoko le Motswagauteng e tsweletsa jang morero wa padi? (2) 7.9 Tshobotsi ya ga Motswagauteng e nnile le seabe sefe mo botshelong jwa gagwe? (2) 7.10 Fa o ne o le mo maemong a ga Gokatweng o ne o ka dira eng ka lesea le o le imisitsweng ke mosweu? Tshegetsa ka lebaka. (2) 7.11 Go ya ka wena, a tshwetso e e tserweng ke Janie kwa kgotlatshekelo ya go tlhokomela Motswagauteng e siame? Tshegetsa ka lebaka. (2) 7.12 A bokhutlo jwa padi e, ke jo bo kgwedisang? Tshegetsa ka lebaka. (2) [25] Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 13 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC POTSO 8 Omphile Umphi Modise – DPS Monyaise Araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e o e buisitseng. Tlhagisa le go senola motsi le motlha wa ditiragalo tse di fitlhelwang mo pading e. Sedifatsa karabo ka go bapisa se se neng se dirwa mo malobeng gammogo le se se dirwang mo metlheng ya gompieno. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] KGOTSA POTSO 9 Omphile Umphi Modise – DPS Monyaise Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. Thandi a raya Motlalepule a re lekolwane le, ke kgaitsadie, ngwana wa ga rrangwanaagwe. Mme ka ba ne ba tshwana jaaka dipeba, mosetsana a se ka a belaela sepe. Mogodungwana wa simolola tiro ya ona, morago ga sebakanyana, a thulamela. Mo mosong a tsoga a palelwa, a kgobegile marapo, a otŝwa ke tlhogo, a feroga dibete. Sebokolodi sa ga mmathamagana, semelemethe se matsoke, khunwana ya mosadi wa mosarwa, maketiketi a naga tsa meru gaeng la ngwana yo o sa leleng, sa ema mo Mlamlankunzi. Batho ba photsa ba pitlagane mo mejakong, ba itlhaganeletse dipalamo, gore ba fitlhe gae go sa bonala. Fa ba se na go phatlhalala, ga sala mosetsana mongwe a belege ngwana wa lesea, le mosadimogolo wa batho a setse a palelwa ke go tsamaya. Ba gadimaka gore ba bona mang a ba kaela kwa ba yang gone, ba mo tlhoka. Ba ineelela tsela e e tsenang mo motseng. Setlhako sa mosetsana sa nao la molema se ne se tlogela mpa ya lonao mo a gatileng gone. Fa ba ntse ba tsamaya ba kopana le lepodisi. Ba ngunangunaletsa tlase; a sosobaganya sefatlhego, e kete ga a rate mafoko a bone. Morago ga sebakanyana a supa ka monwana ntlheng ya Borwa; a kgaogana nabo a thikitha tlhogo jaaka kgomo e tsenwe ke ntsi mo tsebeng. Ka lotlatlana ba tsamaya ba raletse thota ya ntlheng ya Borwa. Mosadimogolo a ikgoga fela, motho wa batho. Mmadi, ntsamaisa tsela, ntsala, e tle e re kamoso o mpakele. Matlho diala ga a je sa motho … Ba tlhatloga mokong, ba fitlha ba ema fa pele ga ntlo e bonisitswe ka pone-ditalana ka fa ntle. Fa ba se na go nna ba kabakanya ka sebaka se seleele, ga tswa mosetsana wa mooki mo segotlong sa ntlo e. Ya re a ba bona, a nyenya. Mosetsana a ya fa go ene, a sebaseba nae ka sebakanyana. Yole a thikitha tlhogo, a sonya. Mosetsana a mo rapela ka bopelotelele. Ba tsena mmogo mo ntlong. Mosadimogolo a sala a rapaletse ka fa ntle. Morago ga sebaka se seleele, mosetsana a tswa a le esi, 'fatlhego se hupile manyaapelo'. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 14 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC 'A ba mo tshotse?' Mosetsana a phitsakeletsa keledi. 'Ba re o tle go mo tsaya leng?' 'Ga ba a …' dikeledi tsa matlhotlhapelo tsa mo kaba molomo. 9.1 Ke mang yo o lomeleditseng Motlalepule? Tlhalosa gore o mo lomeleditse jang. (2) 9.2 Tlhagisa bothata bo Motlalepule a nnileng le bona fa a fitlha kwa difoleteng. (2) 9.3 A tiragalo ya ga Motlalepule ya go isa ngwana kwa kgodisong e sa ntse e fitlhelwa mo matshelong a rona? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.4 Tshwaela ka ga seabe sa mosimane yo o neng a usa sekgwama sa madi mo tsweletsong ya padi e. (2) 9.5 Go isiwa ga ga Omphile kwa kgodisong go thusitse jang mo tsweletsong ya poloto ya padi e? (2) 9.6 Mosimane wa tedu tsa katse o tsweletsa jang morero wa padi e? (2) 9.7 Semelo sa ga rraMosidi se tsweletsa jang ditiragalo tsa padi e? (2) 9.8 Ke seabe sefe se mokgatlho wa Baitiredi o nnileng le sona mo phuthololong ya poloto ya padi e? (3) 9.9 A tshobotsi ya ga Motlalepule ke yona e mo tliseditseng manyaapelo mo botshelong? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.10 Fa o ne o le monnamogolo Ofentse, o tliseditswe ngwana yo o sa nkgisaneng losika le ena, a o ne o tlaa mo amogela? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.11 A o dumelana le ntlha ya gore Motlalepule ke moipolai yo o sa lelelweng ka go tlogela ngwana kwa kgodisong? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 9.12 Go ya ka wena a Modise o ne a tshwanetse go itshwarela mmaagwe morago ga go lemoga gore ke motsadi wa gagwe yo o neng a mo latlha? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) [25] Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 15 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC POTSO 10 Masego – G Mokae A ditiragalo tse di fitlhelwang mo pading e, ke tsa motlha wa maloba kgotsa wa gompieno? Tshegetsa karabo ya gago ka go tlhagisa se se neng se diragala mo malobeng le se se dirwang gompieno. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] KGOTSA POTSO 11 Masego – G Mokae Araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e o e buisitseng. Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. 'Mme, jaaka o itse, ka nako ya lona, maemo a tokafetsenyana. Maburu a mantsi a dipolase a lelefaditse dithamo go letlelela badiredi ba bona go romela bana ba bona kwa dikolong. Bangwe ba bona ba ba agela dikolo mo dipolaseng. Go rialo ke gore, fa nako e ntse e tsamaya, maemo a ne a ntse a tokafalela badiredi ba maburu ba Bantsho mo dipolaseng. Le fa gantsi a ne a tokafala ka bonya jwa leobu …' 'Ee rra, seo ke a se itse. 'Mme a ne a ka fetoga ka bonako fa, mo gareng ga maemo a mangwe, bana ba badiredi ba dipolase ba ne ba ka se tshameke ka ditŝhono tseo ba neng ba di newa go ithuta gore ba tle ba tshele matshelo a a gaisang a batsadi ba bona. Ke ka foo ke neng ka hutsafala fa o ima pele ga nako, Masego. Le fa jaanong ke lemoga gore e ne e se ka thato ya gago.' 'Ke lebogela go utlwa seo rra.' 'Ke ne ke sa hutsafatswe ke go se rate setlogolo sa me Sello, Masego. Ke rata mosimanyana yo ka pelo ya me yotlhe. Ke ne ke hutsafetse ka gore ke ne ke batla gore o bo o mo siamiseditse maemo pele o ka mo lere ngwanaka; gore a tle a tshele botshelo jo bo gaisang jwa ga mmaagwe fela jaaka mmaagwe a ka bo a ne a tshedile botshelo jo bo gaisang jwa batsadi ba gagwe. Seo le fa ke sa sekaseka dibuka ngwanaka, ke sone tlhabologo: lesika le le latelang le na le diphitlhelelo tse di botoka go feta tsa lesika le le fetileng pele ga lona.' 'Ammaaruri ke yona rre; ke yona tlhabologo eo.' 'Thuto, mosetsana wa me yo o rategang, ke mokoro wa boikanyego, oo re ka kgabaganyang madiba a a tletseng dikwena a kgethololo ya mmala.'Thuto ke senotlolo sa kgololosego go bana ba mmala wa sebilo, Masego'. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 16 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC 'Ee rra, ke sona tota.' 'Seo se mphitlhisa mo molaetseng wa me wa ntlha le wa bofelo go wena, Masego ngwanaka, leka ka bojotlhe jwa gago go bonela Sello ditŝhono tsa gore a rutege, ngwanaka.' 'Ke tlaa dira jalo, rra.' 11.1 Mmuisano o o fa godimo o senola maikutlo afe a a tswang kwa botennyeng jwa ga Kgabo Motsepe? (2) 11.2 Naya mabaka a MABEDI a a dirileng gore base Schalk a tekete Kgabo Motsepe mo phatlalatseng. (2) 11.3 A tiragalo ya ga Rre Selamolela le Rraagwe Sannah ya go bua mo sephiring ka go amogelwa ga ngwana kwa sekolong e sa ntse e fitlhelwa mo matshelong a rona? Tshegetsa ka lebaka. (2) 11.4 Dipolotiki di amile jang botshelo jwa ga Sol le Cathy mo phuthololong ya padi e? Naya dintlha di le THARO. (3) 11.5 A Sello o ne a tsaya tsia maikarabelo mo kgakololong e a neng a e newa ke mmaagwe tebang le dipolotiki? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2) 11.6 Naya dintlha di le PEDI tsa semelo sa ga Selamolela mo tsweletsong ya morero o bo o di tshegetse. (4) 11.7 Seabe sa ga Goabaone ke sefe mo phuthololong ya padi? (2) 11.8 Tshobotsi ya ga Masego e mo gogetse metsi ka moselo jang? (2) 11.9 Fa o ne o le Kgabo Motsepe, mme o fitlhela Rre Selamolela le Rre Kgotle ba sa diragatse ditsholofetso tsa bona, o ne o ka dira eng? Tshegetsa ka lebaka. (2) 11.10 Go robalana ga ga base Schalk le Lisbeth go tlisa maikutlo a a ntseng jang mo go wena? Tshegetsa ka lebaka. (2) 11.11 O ithutile eng go tswa mo go moanelwa MmaSontaga? (2) [25] PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 25 Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 17 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC KAROLO YA C: TERAMA Ditshwaelo ka kakaretso: • Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo terameng e o e tlhaoletsweng monongwaga. • Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo terameng e ba e ithutileng. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. • Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C. POTSO 12 Matsapa di a tsaya kae? – SS Mokua Araba potso e le NNGWE ya tlhamo kgotsa ya dipotso tse dikhutshwane. O ikaegile ka ditiragalo le morero wa teramakhutshwe 'Matsapa di a tsaya kae?' supa ka moo go tlhoka botshepegi ga ga Tlhapi go nnileng le seabe mo losong lwa ga Legae le Ntshidi ka gona. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] KGOTSA POTSO 13 Matsapa di a tsaya kae? – SS Mokua Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. (Kwa ga Nobutlhe, go tsena Moremi le mogatse.) NOBUTLHE: (O eme a itshwere seledu.) Gompieno e tlile go tshologa. E tlile go pumpunyega le fa go se maru mo loaping. (Ba a tshega.) MOREMI: Dinao tsa rona di tlwaetse lefelo le. Wena ke wena o sa itseng kwa re nnang teng. O sale o tla kwa teng motlhang pula e neng e tshologa. (Ba a tshega) NOBUTLHE: (O bua a itumetse) Tsenang mo ntlong. Ga re a tshwanela go ema fa ntle e kete … O tloga o bona digaretene di tshikinyega. NNANIKI: Di tshikinngwa ke eng? Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 18 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC NOBUTLHE: Bomaratahelele. (Ba tsena mo ntlong) NNANIKI: O tlhotse jang gompieno? NOBUTLHE: (O a tshegatshega) Ke tlhotse ke lapile, Fa ke ka ikutlwa ke lapile, ke itse gore go ya go goroga baeng. MOREMI: Baeng ba ba lapisang ke ba metlapa. Rona ga re metlapa. Ke bua jaana re tlogetse dikhai mo terateng. NOBUTLHE: Ga ke go dumele. Banna ba gompieno fa o ka mo raya wa re a go thuse go tlhatswa, o tla utlwa a re ga a batle go apeswa jase. (Ba a tshega.) NNANIKI: Re tlile go kopa thuso mo go wena. NOBUTLHE: (O emisa ditsebe) Thuso! Ke thuso ya eng e ke ka le thusang ka yona? NNANIKI: Re batla mmelegi. NOBUTLHE: Mmelegi! Le mmatlela ngwana yo o kana kang? 13.1 Naya dintlha di le PEDI tse di supang fa Moremi a ne a na le maikarabelo mo lelapeng la gagwe. (2) 13.2 Tlhagisa dintlha di le THARO tse di tshegetsang bonnete jwa setlhogo sa teramakhutshwe 'Batho ga ba tshwane'. (3) 13.3 A mafoko a ga Nobutlhe a a reng 'monna selepe o a adimisanwa' e ne ya nna nnete? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 13.4 Ditiragalo tsa teramakhutshwe e, di senola motlha ofe? Naya dintlha di le PEDI. (4) 13.5 Go gana go direla mooki Matlhare ga ga Nomalanga go thusa jang mo tsweletsong ya poloto? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 13.6 Semelo sa ga Moremi le Naniki mo phuthololong ya terama ke sefe? (2) 13.7 Seabe sa ga Nobutlhe se thusa jang mo tsweletsong ya morero wa terama e? Tshegetsa karabo ya gago. (2) Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 19 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC 13.8 Tlhagisa tharabololo ya kgotlhang ya teramakhutshwe e. (2) 13.9 Go ya ka wena, a go siame gore batsadi e nne maikarabelo a bana fa ba setse ba godile? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 13.10 Fa o ne o le Moremi, a o ne o ka folosa dikhai kwa legoreng mosadi a ntse a le teng? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 13.11 O ithutile eng ka ga modiragatsi mooki Matlhare? (2) [25] KGOTSA POTSO 14 Ga se Lorato – MJ Magasa Araba potso e le NNGWE go tswa mo terameng e o e buisitseng. O ikaegile ka morero le ditiragalo tsotlhe tsa terama e, tlhagisa ka moo maaka le go tlhoka boikanyego mo lenyalong ga ga Motsamai go tlhotlheleditseng go tlhoka nnete ga makgarebe a a rataneng le ona. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25] KGOTSA POTSO 15 Ga se Lorato – MJ Magasa Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso. (Go mo mosong, Gadifele o tsena fa ga Selapo.) GADIFELE: (O itshekile dikeledi.) Dumelang bagaetsho. BA GA (Ka gangwe ba maketse.) SELAPO: Ao! Mmaago Emang! O reng ne o tla o se monate? Go a bo go diragetse eng? (O a lela.) GADIFELE: Mma le wena rra … MANTSHO: (Ka mafoko a kgomotso.) Se lele tlhe mmaabo! Diga makgwafo o re bolelele. Kana gongwe re ka go thusa. Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 20 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC SELAPO: (Ka bopelotlhomogi.) Mmaabo, tota mme yo o hutsafetse Go sengwe se se mo tshwentseng. Kana keledi ya mosadi e tlhwatlhwa, Ga e ke e rotharotha fela. GADIFELE: (Morago ga go didimala, fela a santse a le mo khutsafalong.) Bagaetsho nna ke fetogetswe ke monna. SELAPO LE (Ka gangwe fela le ka go makala.) MOSADI: Monna …! O fetogile fa a reng? GADIFELE: (Ka khutsafalo.) Ga ke itse kwa a nnang teng. Le gore a o santse a dira Ga ke na bopaki, Ka ga ke bone le tuelo ya gagwe. SELAPO: E le gore o le phedisa ka eng? GADIFELE: Re setse re phela ka sego sa metsi. Sa gagwe ke: 'Ke kgothositswe, Ke godisitse, ke duetse thekethe ya T.P.A (Ka tsitsibalo) SELAPO: Kgang e, e batla go potlakelwa. E le gore wena o akanyang mmaabo? GADIFELE: Ke kopa gore o ke o mmotse Gore maikaelelo a gagwe ke afe. Ke ikaelela go boela kwa gaetsho. Fa e le gore o nagana gore ke kobilwe. 15.1 Tlhagisa ditshenyegelo di le THARO tsa ga Motsamai kwa ga Gladys. (3) 15.2 Mantsho le Selapo ba tshwana jang go ya ka diteng tsa terama e? (2) 15.3 Tlhalosa gore Gladys o farologana jang le makgarebe a mangwe a ga Motsamai. (2) 15.4 A dilo tse di dirwang ke Gadifele di fitlhelwa mo matshelong a rona? (2) 15.5 Seabe sa ga Lenkapere ke sefe mo phuthololong ya morerwana wa terama e? (2) 15.6 Angeline o tsweletsa jang morero wa terama e? (2) 15.7 Semelo sa ga Motsamai se na le thotloetso efe mo phuthololong ya poloto ya terama e? (2) Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 21 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015 NSC 15.8 Tlhagisa kgotlhang ya semowa e e neng e le mo go Motsamai morago ga go phatlhalelwa ke balelapa, baagisani le badirammogo. (2) 15.9 A go siame gore e re o nyetse/nyetswe o ratane mo sephiring? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 15.10 Go ya ka wena, fa o ne o le Morake a o ne o ka ikamanya le mmaago fa a koba Motsamai? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 15.11 Fa o ne o le Selapo, mme Motsamai a go tsola ditswalo, o ne o tlaa dira eng? Tshegetsa karabo ya gago. (2) 15.12 Ke thuto efe e moterama a re rutang yona ka ga ditiragalo tse Motsamai a di dirang mo go Lesego? (2) [25] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 25 PALOGOTLHE: 80 Kwalololo e ileditswe

Study this subject

More from Grade 12 Setswana HL

View all