Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
MOPHATO 12
SETSWANA PUO YA GAE (HL)
PAMPIRI YA BOBEDI (P2)
TLHAKOLE/MOPITLWE 2017
MADUO: 80
NAKO: Diura di le 2½
Pampiri e, e na le ditsebe di le 24.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--6c4914f8-c425-4ab5-8f4b-333233856880/v1-4be17f3107978c2f30ba/card.webp)




Setswana HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 QP
Grade 12 Setswana HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2017, 24 pages. Read online or download the free PDF.
Setswana Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · setswana. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Setswana HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Setswana
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 24
- File size
- 322.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 24
This exam
NSC Supplementary Exam 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 3Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 4Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 5Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)20 marks
- Question 7Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
- Question 11Dikwalo tsa Bokwadi (Literature — Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 2 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
DITAELO LE TSHEDIMOSETSO
1. Buisa tsebe e ka kelotlhoko pele o ka simolola go araba dipotso.
2. O se ka wa leka go buisa pampiri yotlhe. Lebelela lenaneo la diteng mo
tsebeng ya bone, mme o tshwae dipalo tsa dipotso tse di boditsweng mo
dikwalong tse o di buisitseng monongwaga. Morago ga moo, buisa dipotso
tse, mme o tlhophe dipotso tse o batlang go di araba.
3. Pampiri e, e na le DIKAROLO di le THARO:
KAROLO YA A: Poko (30)
KAROLO YA B: Padi/Ditlhangwa tsa setso (25)
KAROLO YA C: Terama (25)
4. Araba DIPOTSO di le TLHANO: Di le THARO mo KAROLONG YA A, e le
NNGWE mo KAROLONG YA B le e le NNGWE mo KAROLONG YA C ka
mokgwa o o latelang:
KAROLO YA A: POKO
MABOKO A A TLHAOTSWENG – Araba dipotso di le PEDI.
LEBOKO LE LE SA TLHAOLWANG – Araba potso e le NNGWE.
KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO
Araba potso e le NNGWE.
KAROLO YA C: TERAMA
Araba potso e le NNGWE.
5. TLHOPHO YA DIKARABO MO KAROLONG YA B (PADI KGOTSA
DITLHANGWA TSA SETSO) LE MO KAROLONG YA C (TERAMA):
Araba FELA dipotso tsa padi kgotsa ditlhangwa tsa setso le terama tse o di
ithutileng.
Araba potso e le NNGWE ya TLHAMO le e le NNGWE ya DIPOTSO TSE
DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG ya B,
o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG ya C.
Fa o arabile dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG ya B, o tshwanetse
go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG ya C.
Dirisa lenaneonetefatso go go thusa.
6. BOLEELE JWA DIKARABO
Karabo ya potso ya tlhamo ya poko e tshwanetse go nna mafoko a a ka
nnang 250–300.
Dikarabo tsa dipotso tsa tlhamo tsa padi kgotsa ditlhangwa tsa setso le
terama di tshwanetse go nna mafoko a a ka nnang 400–450.
Boleele jwa dikarabo tsa dipotso tse dikhutshwane bo laolwe ke maduo a a
neetsweng. Dikarabo tsa batlhatlhojwa di totobale, mme di nne maleba.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 3 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
7. Latela ditaelo kwa tshimologong ya KAROLO e NNGWE le e NNGWE.
8. Nomora dikarabo tsa gago ka nepagalo go ya ka thulaganyo ya dipalo tse di
dirisitsweng mo pampiring ya dipotso.
9. Simolola KAROLO e NNGWE le e NNGWE mo tsebeng e NTŠHWA.
10. Tiriso ya nako e e tshikinngwang.
KAROLO YA A: Bonnye metsotso e le 40
KAROLO YA B: Bonnye metsotso e le 55
KAROLO YA C: Bonnye metsotso e le 55
11. Kwala sentle ka mokwalo o o buisegang.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 4 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
LENANEO LA DITENG
Tsebe e, e naya batlhatlhojwa tshedimosetso tebang le tlhopho ya dipotso tse ba
batlang go di araba kwa ntle ga go buisa pampiri yotlhe.
KAROLO YA A: POKO
Poko e e tlhaotsweng: Araba dipotso dingwe le dingwe di le PEDI.
PALO YA POTSO MOFUTA WA POTSO MADUO TSEBE
1. 'Semakaleng-a-Monyaise ' Potso ya tlhamo 10 6
2. 'Go nwela ga Mendi ' Dipotso tse dikhutshwane 10 7
3. 'Selelo sa Moopa' Dipotso tse dikhutshwane 10 8
4. 'Loso' Dipotso tse dikhutshwane 10 9
LE
Poko e e sa tlhaolwang: Batlhatlhojwa botlhe ba TSHWANETSE go araba potso e.
5. 'Boferefere jwa toro' Dipotso tse dikhutshwane 10 10
ELA TLHOKO: Araba POTSO e le NNGWE YA TLHAMO le POTSO e le NNGWE YA TSE
DIKHUTSHWANE. Fa o araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C. Mo
KAROLONG YA B le mo KAROLONG YA C araba potso e le NNGWE fela.
KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO
PADI: Araba potso e le NNGWE fela go tswa mo pading e o e tlhaoletsweng.
6. Leba Seipone Potso ya tlhamo 25 11
7. Leba Seipone Dipotso tse dikhutshwane 25 11
8. Omphile Umphi Modise Potso ya tlhamo 25 13
9. Omphile Umphi Modise Dipotso tse dikhutshwane 25 13
10. Masego Potso ya tlhamo 25 15
11. Masego Dipotso tse dikhutshwane 25 15
KGOTSA
DITLHANGWA TSA SETSO: Araba potso e le NNGWE fela go tswa mo ditlhangweng tsa setso
tse o di tlhaoletsweng
12. 'Tlholego ya Bakgatla ba ga Kgafela' Potso ya tlhamo 25 17
LE 'Leboko la dikgomo'
13. 'Tlholego ya morafe wa Batlhaping' Dipotso tse dikhutshwane 25 19
LE 'Batlhaping ba Kgotla ya
oorraMaidi'
KAROLO YA C: TERAMA
Araba potso e le NNGWE.
14. Matsapa di a tsaya k ae? Potso ya tlhamo 25 21
15. Matsapa di a tsaya k ae? Dipotso tse dikhutshwane 25 21
16. Ga se Lorato Potso ya tlhamo 25 23
17. Ga se Lorato Dipotso tse dikhutshwane 25 23
ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, araba potso ya TLHAMO e le
NNGWE le potso e le NNGWE ya DIPOTSO TSE
DIKHUTSHWANE. Ga o a tshwanela go araba dipotso tse PEDI
tsa tlhamo kgotsa dipotso tse PEDI tse dikhutshwane.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 5 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
LENANEONETEFATSO
Lebelela lenaneonetefatso go rurifatsa fa o arabile palo ya dipotso e e tlhokegang.
KAROLO PALO YA PALO YA DIPOTSO TSHWAYA
DIPOTSO TSE DI ()
ARABIWANG
A: Poko 1–4 2
(Poko e e tlhaotsweng)
A: Poko 5 1
(Poko e e sa tlhaolwang)
B: Padi/Ditlhangwa tsa 7–13 1
Setso
(Tlhamo kgotsa dipotso
tse dikhutshwane)
C: Terama 14–17 1
(Tlhamo kgotsa dipotso
tse dikhutshwane)
ELA TLHOKO: Mo DIKAROLONG tsa B le C, netefatsa gore o arabile potso e le
NNGWE ya tlhamo le e le NNGWE ya dipotso tse dikhutshwane.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 6 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
KAROLO YA A: POKO
MABOKO A SETSWANA – MK Mothoagae
Dipotso di tlaa bodiwa go tswa mo mabokong mangwe a le MANE a a tlhaotsweng le
go tswa go le le LENGWE le le sa tlhaolwang. Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba
dipotso DINGWE le DINGWE di le PEDI go tswa mo mabokong a a tlhaotsweng le le
le sa tlhaolwang. Dipotso tsa maboko a a tlhaotsweng di tlaa tlhagelela pele, mme go
latele tsa leboko le le sa tlhaolwang.
ELA TLHOKO: Araba potso e le NNGWE ya leboko le le sa tlhaolwang.
POKO E E TLHAOTSWENG
Araba dipotso di le PEDI go tswa mo go di le nne tse di boditsweng.
POTSO 1: POTSO YA TLHAMO
Buisa leboko le le latelang, mme morago o kwale tlhamo e mo go yona o tlhagisang
maikutlo a mmoki ka ga 'Semakaleng-a-Monyaise'. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko
a a ka nnang 250–300.
SEMAKALENG-A-MONYAISE – JSS Shole
1 Ga nkitla ke bua thata, ke tlaa nyaisa
2 Ke tlaa kopela Semakaleng madulo.
3 Ga se moeng, tlhe, ke mong wa lapa
4 O tlhaeditswe ke batlhanka ditulo.
5 O maaka mantle motho wa marara
6 O ka go loma tsebe, a re gape, se sebe
7 A go je ka loleme, a re maaka ga se khumo.
8 Yo o sa itseng go bua le baeng!
9 A buang e kete o duelela mafoko.
10 O tlhopha a se kae fela mme a a manege
11 Se-boloko, se-kgomo ya motlapa.
12 O ratile go ntsha botshelo leinane,
13 Go fetola dipuo tsa batho diane.
14 O fa dilelo tsa baratani melodi
15 Ditshego tsa bona a di dire tshotlo.
16 Monna yo o tsotse basadi ditswalo;
17 O supile sentle ka Mma-Oshupile.
18 Fela o ba ratisa thata bonkatsea
19 Bogale jwa mosadi seka-nkwe.
20 Setlhano* seo sa gago, diane,
21 Se tlaa sala motlhang o nyamalala,
22 Gonne monna a tshwana nao jalo
23 O gaola fela jaaka kupe e tshweu,
24 A bo a setse a tlhabelwa badimo
25 Go twe ba se ka ba fularela lefatshe. [10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 7 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 2: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
GO NWELA GA MENDI – MS Kitchen
1 A ga yare mokgosi o dule moseja ole,
2 Go le thata, tau tse ditona di lotlhaganye;
3 Go le thata ya lentšwê ka banna ba se bale,
4 Go bifile, ka ditlhaka di tshelepaganye,
5 Ga bolola mophatô wa Mautlwakgosi mono.
6 Koloi ya metse, Mendi, e sale e hulara
7 E paoganya ka bone mawatlê a magolo;
8 E phekile malatsi, ba gopotsê ntlheng ya Fora
9 (Le ênê Fora o buiwang ga ba mmôna ka matlhô)
10 Golô ba go ileng go itse tlhapi tsa madiba.
11 He bagaetšho! Lalang ka nthô madi a tšhologa,
12 Le pelo di gamuketse botlhoko di tlaa fôla.
13 Ba ile barwa-rra-rona, ga ba na go menoga,
14 Ba jelwê ke tau e sa sisimogeng motho mmala,
15 Ba meditšwe ke metse a se nang pelotlhomogi.
16 Go no go sa bolola legatlapa lepê nabô,
17 Go no go ile bomorwa-lošo-lo-dirwang fêla-
18 Banna ba tšwang mogang thamô ya phala e hubitše,
19 Banna ba tšhwantshitseng bolalomê le dibatana,
20 Thaka tse dikgolo tse di pelo di ritibetseng.
21 Fa mongwê a na a ba tlhasêlêla lonyatšong
22 A re ke bodišaše ba ka mo tšhoga seêmô,
23 O na a tlaa thanya fêla lomapô lo le tsebeng.
24 Mme fa le ênê gongwê e le mosimane wa pholo,
25 Bogolo go no go ka ša logong ga sala môlôra.
2.1 Tlhalosa mola 2 go ya ka diteng tsa leboko. (2)
2.2 Naya sekapuo se se mo moleng 14 le mosola wa sona. (2)
2.3 Naya ponagalo ya poko e e mo meleng 6 le 7 le mosola wa yona. (2)
2.4 Tlhagisa maikutlo a mmoki, mme o tshegetse karabo ka lebaka. (2)
2.5 Morero wa leboko le, ke ofe? (2)
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 8 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 3: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
SELELO SA MOOPA – GK Setou
1 Ke bogologolo ke ja mokaikai go tsa borraetsho,
2 Ke leka sengwe le sengwe sa go ka mpha leungo,
3 Leungo le bonwang ke basadi tshupo ya bosadi.
4 Bosigong ga go ope yo o nkutlwelang,
5 Botlhe ba re ke malao a tshwenyo bobe,
6 Bona ba tlhokana le go ikutlwelelela la ka moso.
7 A nna khutsanyana ya moopa!
8 Pelo ga e tshwane le sefatlhego,
9 E timilwe nko ya modupo go dupa,
10 Ka ya sefatlhego sa batho ke sebi se se senang mosola,
11 Ke ka bo ke ithagisitse thokolo bonnyaneng.
12 Ke thusa eng ke le mosadi ke sena bana?
13 Boopa bo botlhoko jo bo fetang jwa pelegi,
14 Bo tlhokisa mosadi boroko a lale a bala-bala,
15 Bofelong a fetse a bua-bua mo bathong.
16 Bo mo ja pelo bo mo kokona se-ka-bolwetse,
17 Bo fetse bo mo tlogela a fedile fedi-fedi,
18 Botshelo, sekgopi, bo gane go boela kwa motlhoding.
19 Motlhodi wa me utlwa selelo sa me,
20 Tlhomogela bohutsana ba me pelo ke nne jaaka lephutshe,
21 A nna sepa la me ga le tsewe jaaka la mong-gae?
22 A nna ga ke seboba sa go ka mpampediwa!
23 Mpolelele boleo ba me, o intshwarele,
24 Mosako ke tlaa o agela polelo ya gago se-ka foko la moswi.
3.1 Naya sekapuo se se mo moleng 14 le mosola wa sona. (2)
3.2 Tlhalosa bokao jwa mola 20 jaaka o dirisitswe mo lebokong. (2)
3.3 Naya ponagalo ya poko e e tlhagelelang mo moleng 24 le mosola wa yona. (2)
3.4 Maikutlo a mmoki ke afe ka ga boopa? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2)
3.5 O ithutile eng mo lebokong le? (2)
[10]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 9 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 4: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
LOSO – MD Mothoagae
1 Ke kopanye le ngwana a putsaputsa dikeledi
2 Di mo farafere matlho a sa bone, pelo e hibitse,
3 Manyaapelo 'fatlhegong sa gagwe a sa gake;
4 Ana loso o setlhogo jang go ipoa kgatsu,
5 O mpone bosiela maloba, gompieno ke khutsana.
6 Loso o tshutlheledi e se nang botshabelo,
7 Ka kodukgolo o bitsa o ratang le o ganang,
8 Kana ga o bitse o ganang sephatlolapelo,
9 Maano a batlhalefing a tšhwa jaaka metsi a sebataolo,
10 O tlhokise monna go laela mogatse le bana.
11 Ka makoko le setlhogo o kgaoganya diyathoteng
12 O kgaoganya mowa le nama 'tshelo bo fele,
13 O gabuduke 'pelo tsa barati ka tšhaka e bogale,
14 'Pelo di gamukele botlhoko di gelele kgodu e khibidu,
15 O fetile jaaka setsokotswane wena phiri e ntsho.
16 Loso tsamaela koo nna ga ke go rate o bosula
17 O bosula o sa jewe o ka re o legapu le tsenwe ke phefo,
18 O botlhoko o galaka jaaka santlhoko'
19 O tlhokofatsa 'tshelo jwa batshedi botlhokotlhoko,
20 O phatlole pelo tsa batshedi go sa le botlhoko
21 A khutsanyana ya go swa kgantlapane,
22 O nama o re tšheletšhele ka matlhajana,
23 E koo e se wena loso e ka bo e le thobalo,
24 E re batho go swa ba boe, 'tshelo bo tswelele,
25 O tshwanelwa go tsongwa wa ripitliwa le tshika yotlhe.
4.1 Tlhalosa mola 3 jaaka o dirisitswe mo lebokong. (2)
4.2 Naya ponagalo ya poko e e mo moleng 9 le mosola wa yona. (2)
4.3 Naya sekapuo se se mo moleng 16 le mosola wa sona. (2)
4.4 Ke maikutlo afe a a senolwang ke mmoki mo lebokong le? Tshegetsa karabo
ya gago ka lebaka. (2)
4.5 Ke thuto efe e o e ungwang go tswa mo lebokong le? (2)
[10]
LE
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 10 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POKO E E SA TLHAOLWANG
POTSO 5: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
BOFEREFERE JWA TORO – CLS Thobega
1 Toro, o leferefere ditšhabeng,
2 Ditšhabeng, o tsenya magomogomo:
3 Magomogomo re sa a rateng,
4 Matlhamutlhamu a a lethothomo –
5 Tota toro o ntswela kae?
6 Kae masigo ke robetse?
7 Ditsholofelo tsa 'go di kae?
8 Borokong toro ke sepetse:
9 Ke sepetse jaaka tonki e lapile,
10 Ke tsoga dikobong ke gamaregile –
11 Ga ke bone madi a ke a lorileng,
12 Ntlogela boroko, o ntshotlelang?
13 Ke tšhatšhametsa madi ka šeleketla,
14 Ka šeleketla megopo ka e bona:
15 Ke utlwa pelo'a me e šanyašanya –
16 Borokong ditlhabi ke tlaa iketla,
17 Madimadi ka matlho ke a bonabona.
18 Toro wa nkitsa go ikakanya,
19 Go ikakanya ke le ikhutsong –
20 Toro o ntsentse boitumelong,
21 Pelo'a me ya sweufala jaaka kapoko,
22 Kapoko dithabeng pitseng'a maroko,
23 Ruri toro o nkopisa tlhogo!
5.1 Kgankgolo ya leboko le, ke efe? (2)
5.2 Mmoki o senola maikutlo afe mo lebokong le? Tshegetsa karabo ya gago
ka lebaka. (2)
5.3 Naya ponagalo ya poko e e mo meleng 5 le 6 le mosola wa yona. (2)
5.4 Faa sekapuo se se dirisitsweng mo moleng 21 le mosola wa sona. (2)
5.5 Molaetsa o o o ungwang go tswa mo lebokong le ke ofe? (2)
[10]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 11 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
KAROLO YA B: PADI/DITLHANGWA TSA SETSO
Ditshwaelo ka kakaretso:
• Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo
pading kgotsa ditlhangweng tsa setso tse di tlhaotsweng monongwaga.
• Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo pading
kgotsa ditlhangweng tsa setso tse ba di ithutileng.
• Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
• Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo
KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C.
PADI
Araba potso e le NNGWE go tswa mo pading e o e buisitseng.
POTSO 6: POTSO YA TLHAMO
LEBA SEIPONE – Kabelo Kgatea
Tlhalosa ka moo poloto ya Leba Seipone e re senolelang mebotwana ya botshelo
jwa ga Motswagauteng ka gona. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa mo
pading e. Boleele jwa tlhamo ya gago e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
POTSO 7: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
LEBA SEIPONE – Kabelo Kgatea
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO A
A utlwa keledi ya mosadi e rothela mo lerameng la gagwe. A utlwa bothitho jwa yona
fa e thepologa le lerama la gagwe. Go tloga foo a se ka a tlhola a utlwa lefoko lepe go
tswa mo molomong wa mosadi go fitlha a fetsa go mmeola.
E rile bosigogare, Motswagauteng a utlwa lebati le bulega. A tlola a nna ka marago.
Mosadi yole a tsena. A fitlha a mo leba mo matlhong, a sa bue sepe. A letla dikeledi go 5
dira boithatelo mo marameng a gagwe. A ntsha keetane mo kgetsaneng ya borokgwe
jwa sesole jo a bo apereng a e rwesa Motswagauteng mo molaleng. A mo tlogelela
seipone. Motswagauteng a sala a ipotsa dipotso tse di tlhokang dikarabo. A felelwa ke
boroko. A nna tsala le phatsa ya seipone e a e filweng.
Basadi ba ne ba diragatsa ditaelo tsa ga Mokwepa fela jaaka a ba laetse. Ba ne ba mo 10
tlhapisa dintho le go mo sidila matsadi. E rile ka masa mo bosigong jwa boraro,
Motswagauteng a bona mosadi yole a tsena. A mo tlela diaparo tse di tshwanang le
tsa badisa ba ba disitseng ka kwa ntle le ditlhako tsa sesole tse dikhunou. A mo laela
go di apara ka bonako le go rwala ditlhako. A soboka makgasa le go a tsenya mo
lešegeneneng. Fa a fetsa a mo laela gore a mo sale morago. Mosadi a thibosa bolao 15
jo moeka a ntseng a robala mo go jona. A bula lebati la sephiri. A laela
Motswagauteng go mo sala morago.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 12 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
E rile fa a dikadika go mo sala morago, mosadi a boa, a fitlha a mo itaya ka legofi mo
lerameng, menwana ya gagwe ya sala e ipadile ka botlhano mo lerameng la moeka.
Motswagauteng a itse go mo sala morago. Ba tsamaya ba ntse ba sutlha mo bobing 20
jwa digokgo.
E rile ba ntse ba ile, ba kopana le mogorogoro o o lefifi jalo, mosadi a ema le go
bonesa mo godimo ga ditlhogo tsa bona. Ga bonala lebati le le tibidikwe le tletse bobi
jwa digokgo. A laela Motswagauteng go pagama mo magetleng a gagwe, gore a
kgone go lotlolola. A mo neela le tšhwantlha ya dinotlolo. E rile Motswagauteng a ntse 25
a sokola go lotlolola lebati la teng, ba utlwa dintšwa di bogola kwa ba tswang teng.
7.1 Mosadi yo keledi ya gagwe e rothelang mo lerameng la ga Motswagauteng ke
mang, mme o amana jang le ena? (2)
7.2 Tiragalo e e tlhalosiwang mo temaneng, e diragala kwa ga mang? (1)
7.3 Tlhalosa ka botlalo mokgwa o Motswagauteng a ngweegileng ka ona kwa
bookelong. (2)
7.4 Go ya Gauteng ga ga Motswagauteng go tsweletsa jang morero wa padi e? (2)
7.5 Go kopana ga ga Motswagauteng le Sepoko go tsweletsa jang poloto ya
padi e? (2)
7.6 Padi e, e tlhagisa Mosala e le motho yo o ntseng jang? (2)
7.7 Tshobotsi ya ga Motswagauteng e na le seabe sefe mo tiragalong ya tlhaolele
ya kwa sekolong sa Foreiborogo? (2)
7.8 Semelo sa ga Kabo se na le seabe sefe mo botshelong jwa ga
Motswagauteng kwa Foreiborogo? (2)
7.9 Tlhagisa tiragalo e le NNGWE fela ya tlhaolele e e neng ya diragala kwa
Foreiborogo. (2)
7.10 Ke maikutlo afe a a tlhagisiwang ke mosadi yo o umakiwang mo temaneng?
Tshegetsa karabo ya gago. (2)
7.11 Go ya ka wena, a go ikwadisetsa sekolo sa bosigo ga ga Motswagauteng
go mo thusitse? Tshegetsa karabo ya gago. (2)
7.12 Fa o ne o le Motswagauteng o utlwa la ntlha gore mmaago ke mang, o ne
o tlaa dira eng? (2)
7.13 O ithutile eng ka ga moanelwa Pule? (2)
[25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 13 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 8: POTSO YA TLHAMO
OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise
Tlhalosa ka moo poloto ya Omphile Umphi Modise e re senolelang mebotwana ya
botshelo jwa ga Motlalepule ka gona. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa
mo pading e. Boleele jwa tlhamo ya gago e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
POTSO 9: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
OMPHILE UMPHI MODISE – DPS Monyaise
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO B
Fa ba ntse ba ora molelo jaana, ga kotama menang e mebedi gaufi le fa isong, ya
simolola go itlhotlhora diphuka ya ba ya sala e le bogonoko, jaanong ya sesela e
bapile, o mongwe o sesela o thenekisa dinoka jaaka kgarebe e bona lekau. Modise a e
tlhoma matlho jaaka e kete ke sa ntlha a e bona, e tswa a ne a dira sentle ka go e
tlhoma matlho, gonne o ne a šebile kgakgamatso ya Popo. Aitsane mo sikeng lwa 5
menang e, o monamagadi ke molaodi, o motonanyana ke mogakolodi. Mohumagadi
ga a tsamaye, o tlhola a pitika fela, monna o mo tlisetsa dijo a ntse a kaname fela, fa a
rata go retologa a robala ka 'tlhakore lo longwe, monna o bitsa batlhanka ba tla go
retolola mohumagadi, o tlhapa ka matute a ditlhatsana tse go itsiweng di rethefatsa
mmele wa mohumagadi. 10
Le fa motho a na le tlhaloganyo ya go gopola dilo tse dintsi tse di gakgamatsang, tse e
reng fa re ntse re di akanya re utlwe re sisimoga mmele ka ga pheletso ya tsona,
tshoswane e sa ntse e mo siya ka dilo tse dintsi thata, ke gone motho o lemogang gore
e tlaa re monna a tlaa dira tiro ya gagwe ka tlhoafalo, e be e le fa a lebagane nayo
fela, go se sepe gape se o tshwanetseng go se tlhokomela. Mo merafeng mengwe 15
motho a le esi o sa ntse a dira tiro di le dintsi, mme tshoswane e setse e lemogile gore
tiro nngwe le nngwe e dirwa ka botswerere le manontlhotlho, fa mongwe le mongwe
mo setlhopheng a na le karolo e e mo lebanyeng, fa mongwe le mongwe a itse gore
setlhopha se tlaa ya moribe ka ntlha ya gagwe, fa mongwe le mongwe a itse go rata
monkaene jaaka a ithata, go mo direla jaaka a itirela. 20
Re senya madi a se kana ka sepe re leka go ithuta go direla monkarona jaaka re
itirela, mme e re morago e be e le matsapatsapa a lefela. Bopelotshetlha le bohula ke
boswa ja madi a setho.
Bonyana jwa madimanana ke nako e e tlotlegang thata mo botshelong jwa motho. Ke
nako e e leng gaufi thata le tsa mmuso wa legodimo, gonne kgopolo tsa rona di sa 25
ntse di apere bosweu le tshiamo.
Fa le ntse le tlhaba le be le phirima o robala o nyenya. O robala o gopotse kgongwana
tse o di tlogetseng mo thitong ya 'tlhare sa mokgalo, tse o tlaa tsogang o ya go rora
majwe ka tsone gore o tle go aga lorako. Mme matlho a šebile kgalalelo e e kwa pele
ele, e e tlaa reng kamoso e be e fetogile lefela, e fetotswe ke maswabi le ditlhong. 30
Modise a ya go robala a nyenya, a gopotse mafoko a ga rraagwemogolo: 'ngwanaka
bomatlhogole ba bonwa ka go disa kgomo tsa mafisa …'
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 14 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
9.1 Ke bomang ba ba orang molelo? Ba nna kwa kae? (3)
9.2 Ke ka ntlha ya eng lonaka lo lontsho lo ne lo nna mo godimo ga kgoro ya
lesaka? (2)
9.3 Go tlile jang gore Modise a bo a nna mo Matile? (2)
9.4 Naya mabaka a MABEDI a a pateleditseng Motlalepule go isa Modise
kwa kgodisetsong. (2)
9.5 RraMosidi o thusa jang mo tsweletsong ya padi e? (2)
9.6 Tshobotsi ya ga Motlalepule e nnile le seabe sefe mo botshelong jwa gagwe? (2)
9.7 Monnamogolo Ofentse o re senolela morerwana ofe mo motsaneng
wa Matile? (2)
9.8 A o dumelana le ntlha ya gore mokwadi o koafaditse semelo sa RraMosidi? (2)
9.9 Motlalepule o re senolela eng ka go taya ngwana wa gagwe Omphile? (2)
9.10 A tshwetso e e tserweng ke Motlalepule go isa ngwana wa gagwe kwa
kgodisetsong, e siame? (2)
9.11 Fa o ne o le kgosi ya morafe wa Matile, go le batho bangwe ba ba
tlhotlheletsang bana go se tsene sekolo, o ne o tlaa dira eng? (2)
9.12 O ithutile eng ka mokgatlho wa Baitiredi? (2)
[25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 15 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 10: POTSO YA TLHAMO
MASEGO – G Mokae
Tlhalosa ka moo poloto ya padi e re senolelang mebotwana ya botshelo jwa ga
Masego ka gona. Tshegetsa karabo ya gago ka ditiragalo go tswa mo pading e.
Boleele jwa tlhamo ya gago e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
POTSO 11: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
MASEGO – G Mokae
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO C
MmaSontaga o ne a sa rate maokelo, a dumela gore ga a siamela pholo ya gagwe.
Le ona monko o o maatla wa dibolaya ditshenekegi wa tlwaelo mo maokelong o ne o
sa kgone go bolaya go nkga ga loso mo dinkong tsa gagwe makgetlo otlhe ao a neng
a gata mo bookelong.
O ne a tlhoile ditulo tse tsa kalafo. Go ya ka ena, fa motho a amogelwa teng, e ne e le 5
molaetsa o o utlwalang sentle gore motho yoo o mo tseleng go bona Mmopi wa
gagwe, mme balosika lwa gagwe ba simolole go rulaganya madi a go mmoloka le go
reka kgomo ya mogoga.
E ne e le nakonyana fela, mme rotlhe re tlaa bo re utlwa leina la molwetsi yo o kwa
bookelong mo lenaneong la seyalemoya la go bega dintsho. 10
Jaanong a le dingwaga di feta somaamararotharo, MmaSontaga o ne a rorisa Morena,
a mo lebogela pholo eo a neng a mo segofaditse ka yona; a se ka a tshwanelwa ke go
robala kwa bookelong.
A tsamaya a eme thwii, a sa dirise le lona lore.
Go ena, go ne go sena molemo o o ka tswang mo tlhakantsukeng ya dikgetsi tsa 15
polasitiki tseo di neng di bontsha ka fa teng, di tletse metsi le melemo ya mebalabala,
mme di e tshela mo molwetsing ka dipeipe tse dintsintsi tseo di neng di tsena di tswa
mo dikarolong tse di farologaneng tsa mmele wa gagwe.
Metšhini e e tshosang, e e lelang jaaka pelo ya motho, e ne e tlhola; mme banna le
basadi ba ba tsweleng bosweu, ba sasanka le bookelo ka ditshipi tse di sisimosang 20
mmele, ba ba tlhola.
'Fa nako ya me e fitlha, tlogelang thata ya Modimo e diragale; lo se nkiseng
bookelong!' seo e ne e le pina ya gagwe ya tsatsi le tsatsi go balosika lwa gagwe.
MmaSontaga o ne a sa tswa go etela bookelo malatsi a mararo a a fetileng, mme
setlogolo sa gagwe se sa bone le go bona gore o tsile go se lekola. 25
Masego o ne a kaname fale, a sa utlwe, a ntsha modumo o o tshosang ka dinko go
tsamaisana le go ya fatshe le godimo ga motšhini o a neng a lomagantswe le one ka
peipi e ntsho.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 16 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
'Nnyaya,' a gana, 'dilo tse tsa segompieno ke maiteko a a sa kayeng sepe go lelefatsa
matshelo a batho, mme a tlaa nna a betse se fololetse!' 30
Setlogolo sa gagwe, Masego, se ne se robaditswe mo phaposing e go neng go twe
ke ya kalafo e e tibileng, a bolelelwa ke mongwe wa baoki.
'Ke ba ba kae ba bona ba ba tshelang?' a batla go botsa mooki fa a bona phaposi eo
e na le ditopo tse dingwe tse di tshelang.
'Go na le kgonagalo e kgolo gore o tlaa tshela,' Mooki a ithaopa go mmolelela e kete o 35
bala tlhaloganyo ya gagwe.
11.1 MmaSontaga o amana jang le Masego? (1)
11.2 Naya lebaka le le dirileng gore Masego a amogelwe mo bookelong. (2)
11.3 Poloto ya padi e, e senola motlha ofe wa ditiragalo? (2)
11.4 Semelo sa ga Sannah se tlhotlheleditse jang go kobiwa ga ga Masego? (2)
11.5 Ke eng se se tlhotlheleditseng rre Kgotle le rre Selamolela go kopa Masego
go tsena sekolo kwa Sedimosang? Tshegetsa karabo ka dintlha di le PEDI. (4)
11.6 Go se utlwane ga Ntsime le Masego go tlhodilwe ke eng? (2)
11.7 Seabe sa ga Knox Selamolela e nnile sefe mo botshelong jwa ga Masego
kwa sekolong sa Sedimosang? (2)
11.8 Tlhagisa dintlha di le PEDI fela ka ga tshobotsi ya ga Masego. (2)
11.9 Fa o ne o le Goabaone, ngwana wa gago a teketiwa ke rraagwe, o ne o tlaa
dira eng? (2)
11.10 Go ya ka wena, a tshwetso ya ga Tsawe ya go se tshwarise base Schalk
morago ga go robala le morwadie, e siame? (2)
11.11 Polao ya ga Kgabo Motsepe e tlisa maikutlo afe mo go wena? (2)
11.12 O ithutile eng go tswa go moanelwa Sello? (2)
[25]
KGOTSA
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 17 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
DITLHANGWA TSA SETSO
Ditshwaelo ka kakaretso:
• Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo
ditlhangweng tsa setso tse di tlhaotsweng monongwaga.
• Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo
ditlhangweng tsa setso tse ba di ithutileng.
• Fa batlhatlhojwa ba itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
ba tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
• Fa batlhatlhojwa ba itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo
KAROLONG YA B, ba tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG
YA C.
POTSO 12: POTSO YA TLHAMO
DITLHANGWA TSA SETSO – G Leeuw le ba bangwe
Buisa ditlhangwa tse di latelang ka kelotlhoko, mme o kwale tlhamo ka ga tsona.
• 'Tlholego ya Bakgatla ba ga Kgafela'
• 'Leboko la dikgomo'
Sekaseka le go bapisa dikgwetlho tse di tlhagisiwang ke naane ya 'Tlholego ya
Bakgatla ba ga Kgafela' le 'Leboko la dikgomo', mme o senole gore morafe wa
Bakgatla ba ga Kgafela o ne o aparetswe ke mathata le gore go rua kgomo ke go
ipiletsa mathata. Boleele ba tlhamo e nne mafoko a a ka nnang 400–450.
NAANE: 'TLHOLEGO YA BAKGATLA BA GA KGAFELA' – CLS Thobega
NOPOLO D
Ga twe e rile ka letsatsi lengwe ga bo go na le Bakgatla ba ba neng ba tswa
Botlhabatsatsi, mme ba setse ba busitswe ke marena a le mantsi, le fa bangwe ba
busitse nako e khutshwane fela. Bakgatla e ne e le setšhaba se se thata mo dintweng.
Ga twe ga go yo o itseng gore ba kgaogantswe ke eng, mme o ka re e ne e le ka ntlha
ya go lwela borena. Ba kgaogane fa go ne go busa Kgafela. Pheto o ne a ya go 5
tlhabana le Makgotso yo o neng a romilwe go ya go thusa Bakwena fa ba ne ba lwa le
Bangwaketsi. Fa a le kwa Mokwena, o ne a laletsa Legwale kgosi ya Bakwena go ya
go tlhabana le Pheto morwa mogoloe.
Go ne ga nkga go sa bola, mme kwa bokhutlong Legwale o ne a tshwarwa ke
Bakgatla, mme ba mo rekegela, ba mo neela dikgomo, mme ba mmusetsa kwa 10
Mokwena.
Go tloga foo, ga twe go ne ga busa dikgosi di le dintsinyana, mme di ne di sa emise go
bolaana fa gae. Merafe e ne e lwa ka boyona. Ditsebe o ne a bolawa fa gae. Go ne ga
tlhokafala bana ba le bantsi ba ga Pheto, mme bogosi jwa wela mo baneng ba ga
Pilane. Pilane yo e ne e le ngwana wa gofejane wa ga Pheto, mme tota bogosi bo ne 15
bo sa mmetse mo phatleng. Ga twe Pilane o ne a tshaba Matebele, mme o ne a ya
kwa thabaneng ya Mmamodimakwana. Go tloga foo o ne a ya Bopedi ga Mapela.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 18 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
Fa a le koo, Moselekase a romela molaetsa gore Pilane a boele gae. Ena o ne a roma
monnawe e leng Kgotlamaswe, mme ena a fitlha kwa gae a itira kgosi, mme Pilane a
lwa le ena. Kgotlamaswe o ne a emisa go isa lekgetho kwa go mogoloe e leng Pilane. 20
Pilane o ne a bolaya mogoloe e leng Kgotlamaswe, mme Moselekase o ne a re Pilane
o molato ka a bolaile mogoloe. Pilane o ne a ya gape kwa Mapela.
Fa Pilane a tshabetse kwa Bopedi, Bakgatla ba ne ba se na kgosi, ba faletse le naga.
Molefe morwa Pheto o ne a phutha Bakgatla, mme a ba busa. E rile Pilane a tla, a mo
neela bogosi ka kagiso. Ga twe ka nako ya ga Pilane, Bakgatla ba ne ba ntsifala thata 25
e bile ke ka nako e maburu a neng a tla mo Rustenburg ka yona. Maburu a ne a bitsa
dithaba tse di gaufi le Rustenburg a re ke Pilanesburg.
LE
LEBOKO
NOPOLO E
LEBOKO LA DIKGOMO – MOM Seboni
1 Malenkhu a marumo,
2 Seapaa letoutou,
3 Modimo o o nko e metsi,
4 Mogodungwana o o molelo
5 More o fisang banna ditedu,
6 Dinyamafura di sa a tloleng,
7 Selo sa mosimane wa Mokalaka,
8 Ka nna nayo ka tlhoka boroko,
9 Ka e tlhoka ka tlhoka boroko,
10 Kgomo modimo wa mo gae
11 Modimo o o jeleng rre,
12 Le nna ngwana o tlaa nja!
13 Kgomo totlhanya ditšhaba,
14 Banyana ba re ya re e lela e re mmuu!
15 Bagolo ba re ya be e re marumo!
16 Ka e se dikgomo e le ditsosamodumo.
17 Kgomo e bolaile banna ba le bantsi,
18 Naa lona basadi lo bolawa ke eng?
19 A be rona banna re ipolaya
20 Manong ga a ke a nna mapiping fela,
21 A be a bona dinama tsa batho
22 Tsa banna ba ne ba tlhabanela ngope. [25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 19 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 13: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
DITLHANGWA TSA SETSO – GS Leeuw le ba bangwe
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NAANE: 'TLHOLEGO YA MORAFE WA BATLHAPING' – CLS Thobega
NOPOLO F
Ga twe e rile bogologolo ga bo go na le kgosi e bidiwa Mamae. Kgosi e, ya bo
e eteletse morafe wa Batlhaping pele kwa Taung. Kgosi e, e ne e na le bana ba bidiwa
gotwe ke Tau, Molefe, Phuduhudu le Phuduhutswana. Boswa ba nkwe ya bo e le jwa
ga Phuduhudu, mme ka ntlha ya botshwakga jwa tsewa ke Phuduhutswana. E rile
Batlhaping ba kgaogana le Barolong ka e le bana ba monna a le mongwe, 5
Phuduhutswana ya nna kgosi ya Batlhaping, mme ba ya go nna gaufi le Noka
e Tshetlha. Ba phela ka go ja ditlhapi, mme ba bidiwa Batlhaping.
Ga twe e rile Batlhaping ba ntse ba le kwa Nokeng e Tshetlha, Tau a ba bitsa gore
ba boele kwa go ena kwa Taung. Ka pilediwa e lwelwa e bile maropeng go boelwa,
Phuduhutswana le morafe wa gagwe ba ne ba boela kwa Taung. Phuduhutswana o 10
ne a belaela mogoloe e leng Tau, a sa bone fa a tlile go nna le kagiso. Ka maano a
sa site, Phuduhutswana o ne a raya bana ba gagwe a re: 'Ke ikabile ditsebe'. O ne
a ba raya a re Phuduhutswana ga a utlwe. Bana ba ne ba dira fela jalo, ba bolelela
batho gore monnamogolo ga a utlwe, o utlwa fela fa go goiwa.
Ga twe ka letsatsi lengwe ya re go le kwa kgotla, ka ba ithaya ba re Phuduhutswana 15
ga a utlwe, Barolong ba seba ka Batlhaping ba na nae. Barolong ba ne ba re: 'Morafe
wa Batlhaping ke morafe wa dirukutlhi tse di ganang go utlwa. Gompieno re
tshwanetse go ba sokolola. Re tlaa ba direla sediko bosigo'. Phuduhutswana a bo a ba
utlwile a sa utlwa ka tsa ga Morakile.
Ka gaabo boi go sa lelwe, a bolelela bana ba gagwe gore ba phuthe diphoko le dipodi 20
tsa meroba ba ineye naga. Diphoko tsa tsosa modumo ka e ne e le bosigo, mme batho
ba ga Tau ba utlwa, mme ba tla ba re ba tlile go ba bolaya, ba fitlhela naga e
le tshetlha, e le a o ne o mpeile motho.
13.1 Go ya ka naane e, Batlhaping ke bakae ka tlholego ya bona? (1)
13.2 Go tlile jang gore ba bidiwe Batlhaping? (2)
13.3 Ke go reng go twe boswa jwa nkwe e ne e se jwa ga Phuduhutswana? (2)
13.4 Ke seane sefe se o ka se dirisang go tlhalosa dikgogakgogano tse di nnileng
teng magareng ga Barolong le Batlhaping jaaka bana ba monna? (2)
13.5 Maikutlo a gago ke afe tebang le go sa utlwane ga Batlhaping le Barolong e
tswa e le batho ba le bangwe? (2)
13.6 Go lemoga ga ga Phuduhutswana gore ga go tle go nna le kagiso gare ga
gagwe le Tau le go araba Tau ka gore 'ke ikabile ditsebe' go senola semelo
sefe sa gagwe? (2)
13.7 Botshwakga jwa ga Phuduhudu bo na le seabe sefe mo naaneng e? (2)
13.8 O ithutile eng go tswa mo naaneng e? (2)
LE
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 20 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
LEBOKO
NOPOLO G
BATLHAPING BA KGOTLA YA OORRAMAIDI – PC Mooa
1 Re tota re le Batlhaping,
2 Batlhaping ba oorraMaidi,
3 Re Batlhaping ba kgotla ya oorraMaidi,
4 Re tlogola kgotleng ya oorraMankurwane.
5 Re bana ba ga Maidi-a-kgatsele,
6 Ba go tlhapa ka lobese,
7 Ba iphorola ka tlhoa metsi a le teng.
8 Ga re Batlhaping ba ntete foo,
9 Re nkgisana tshika le ba kgotla ya oorraMankurwane,
10 Re bana ba ga Mothibi le Maidi,
11 Beng ba noka e tshetlha.
12 Re batho ba go itimola mogote sekatlhapi,
13 Sekatlhapi e biloga metsing le re tserr!
14 Re Batlhaping ba ba mabela
15 Re itse o se re utlwele mebileng,
16 Ga re je tlhapi ga re majatlhapi,
17 Re ana tlhapi re Batlhaping
18 Sejatlhapi re se peteketsa jaaka majatlhapi.
13.9 Go tlhapa ka lobese metsi a ntse a le teng go re senolela eng ka Batlhaping? (2)
13.10 Leboko le, le senola semelo sefe ka Batlhaping? (2)
13.11 Nopola mela e MEBEDI e mmoki a senolang mmala wa sebokiwa ka yona. (2)
13.12 Go ya ka mela e o e nopotseng, tlhagisa mmala wa sebokiwa. (2)
13.13 Ke thotloetso efe e o ka e nayang bašwa morago ga go buisa leboko le? (2)
[25]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 25
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 21 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
KAROLO YA C: TERAMA
Ditshwaelo ka kakaretso:
• Go boditswe potso ya TLHAMO le DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE go tswa mo
terameng e o e tlhaoletsweng monongwaga.
• Batlhatlhojwa ba tshwanetse go araba potso e le NNGWE go tswa mo terameng e
ba e ithutileng.
• Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA B,
o tshwanetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo KAROLONG YA C.
• Fa motlhatlhojwa a itlhophetse go araba dipotso tse dikhutshwane mo
KAROLONG YA B, o tshwanetse go araba potso ya tlhamo mo KAROLONG YA C.
POTSO 14: POTSO YA TLHAMO
MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua
Go palelwa ga Nkefi go tsaya ditshwetso tse di maleba ka ga botshelo, go nnile le
ditlamorago tse di sa jeseng diwelang mo botshelong jwa gagwe. Tshegetsa tlhagiso
e, o ikaegile ka ditiragalo tsa teramakhutswe ya Sekoropolapa. Boleele jwa tlhamo
e nne mafoko a a ka nnang 400–450. [25]
POTSO 15: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
MATSAPA DI A TSAYA KAE? – SS Mokua
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO H
PULE: Ntšwa ke eo!
(Ba a tshaba. Ntšwa e loma Seponono mo maragong.)
SEPONONO: (O a goa)
Ijoo! E ntomile …!
SARA: (Mo ntlong) 5
Go na le motho yo o goang.
RAMOOPAMPA: Mo tlogele, basetsana ba ba sasankang masigo ba, ga ba ithate.
(Ba tswelela ka go ja. Metsotswana pele ga ura ya borobedi, ke fa
mongwe a kokota.)
(O buela kwa tlase) 10
SARA: Ke mang masigo jaana?
RAMOOPAMPA: (O bula lebati)
Ahee! Ke ka le thusa?
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 22 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
KONTI: Ee rra, re tlile mo go wena.
(Ramoopampa o a ba bulela, ba a tsena) 15
RAMOOPAMPA: Ee, le reng le tsamaya masigo jaana?
KONTI: Rra e re go re bona re le fano, re mo mathateng.
RAMOOPAMPA: (O a gakgamala)
Mathata! Mathata a eng?
KONTI: Re tlisitse molato. 20
RAMOOPAMPA: Molato! Molato wa eng?
KONTI: Ngwana yo o mmonang yo, ke ngwanake, o lomilwe ke ntšwa
ya gago mo maragong.
RAMOOPAMPA: Ntšwa? E mo loma leng?
MMAUWANE: Ke ne ke mo romile kwa Naledi mo maitsiboeng. O tlhaga a lomilwe 25
ke ntšwa.
RAMOOPAMPA: Bagaetsho, ga ke le tlhaloganye. Ga le bue nnete.
MMAUWANE: Ke nnete e e se nang bana ba phefo.
15.1 Ke mang yo o lomilweng ke ntšwa mo maragong, mme e mo lometse kwa
ga mang? (2)
15.2 Naya ditiragalo di le THARO tse di neng di direga gaufi le ntlo e e
mo sekhutlong. (3)
15.3 Rre Mokhonto o ne a itsege ka eng? (2)
15.4 Ntsha maikutlo a gago mabapi le ntlo e e nang le lebota e bile e le
mo sekhutlong. (2)
15.5 Goreng Ramoopampa a sa bofolola dintšwa lwa ntlha fa a ne a tswetse kwa
ntle nako e pula e neng e na? (2)
15.6 Go romiwa ga ga Seponono go neile Pule tšhono ya go bona mokapelo.
Tshegatsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
15.7 Semelo sa ga Konti se na le seabe sefe mo tsweletsong ya morero wa
teramakhutswe e? (2)
15.8 A go siame gore o romilwe o bo o tsamaya o aparela? (2)
15.9 Fa o bona, a Pule o rata Seponono? Tshegetsa karabo ya gago ka lebaka. (2)
15.10 Fa o ne o le Seponono o na le bana ba bannye, a o ne o tla tswelela
o ratana? (2)
15.11 Go ya ka wena, a tshwetso e e tserweng ke Konti ya go se duedise
Ramoopampa e siame? (2)
15.12 O ithutile eng ka moanelwa a tshwana le Mmauwane? (2)
[25]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 23 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
POTSO 16: POTSO YA TLHAMO
GA SE LORATO – MJ Magasa
Go palelwa ga Motsamai go tsaya ditshwetso tse di maleba ka ga botshelo, go
nnile le ditlamorago tse di sa jeseng diwelang mo botshelong jwa gagwe. Tshegetsa
tlhagiso e, o ikaegile ka ditiragalo tsa terama. Boleele jwa tlhamo e nne mafoko a a
ka nnang 400–450. [25]
POTSO 17: DIPOTSO TSE DIKHUTSHWANE
GA SE LORATO – MJ Magasa
Buisa nopolo e e latelang, mme o arabe dipotso.
NOPOLO I
MMUI A: (O befile le go feta)
O swabile moloi ke wena!
O ne o itheile wa re ke tlaa nna mo kgolegelong
Gore ke tle ke latlhegelwe ke tiro.
Ke tswile ke boetse kwa tirong. 5
Madi a me a le sa bolong go a ja.
Le ka se tlhole lo a bona.
O tshwana le dirathane tse tsa gago.
Di nole bonogana jwa gago.
Bona le fa di tsamaya, 10
O ka re difelekwanenyana.
Lo mpone lwa bofelo kajeno.
Ke ya go batla lapa le le botho,
La mme le bana ba ba nang le tlotlo,
Ba itse gore rre ke tlhogo ya lapa. 15
Wena selo towe go tweng o Lesego,
O a kgatlhega fa mmagonyana yo a ntshotla,
O tsoga a go dira jalo mogatso.
Wena Emangnyana wa teng,
O tsoga o boile kwa bogadi 20
O re o dirisa ditlhare tsa ga mmago,
Le pelo e e maswe ya gagwe,
Monna a be a go raga ka setlhako.
O tla bowa dikobo di le mo letlhakung.
MMUI B: (O di tsaya botlhofo, o a tshegatshega) 25
Le fa o ka bua ngwaga otlhe,
Fela ke go rutetse ba le bantsi.
O tlaa itse gore bana ba a tlhokomelwa.
Fa o ya kwa basading ba bangwe
O ya go ba fa madi, 30
Le nna banna ba tlaa tla
Ba tla go nthusa go godisa bana.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P2 24 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2017
NSC
MMUI C: (O pagame lebotana, o a tshegatshega)
E bile rre o tshaba mapodisi.
Ke bone a tshogile thata 35
Fa go twe o ya go tlhatlhelwa.
Le rona re tlaa ipatlela rre yo mongwe,
A nna a re rekela diaparo tse ntle.
MMUI D: (O ntse a sonyasonya)
Mmolelele abuti Lesego! 40
Go tshwana le fa re ka bo re se na rre.
17.1 Naya maina a MMUI A le MMUI B ba temana e e fa godimo. (2)
17.2 Naya leina la feme le lefelo le MMUI A a neng a dira mo go yone. (2)
17.3 Naya maina a bana ba MMUI A le MMUISIWA B. (2)
17.4 Ke kgato efe ya semolao e MMUISIWA B a e tsereng kgatlhanong le
MMUI A? (2)
17.5 Seabe sa Angelina ke sefe mo tsweletsong ya poloto ya terama? (2)
17.6 Ntsha maikutlo a gago tebang le maitsholo a MMUI A. (2)
17.7 A makgarebe a ga Motsamai a ne a mo rata? Tshegetsa karabo ya gago. (2)
17.8 Naya semelo sa ga Gladys o be o se tshegetse ka dintlha di le PEDI. (3)
17.9 Fa Motsamai e ne e le rraago, mme a le sotla jaana, o ne o ka dira eng? (2)
17.10 Go ya ka wena, a go siame gore bana ba Motsamai le maabona ba tlogele
Motsamai a le gaufi le go swa? (2)
17.11 Fa o ne o le tsala ya ga Motsamai, mme a iphetotse phate jaana o ne o ka
mo gakolola ka eng? (2)
17.12 O ithutile eng ka modiragatsi a tshwana le Lenkapere? (2)
[25]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 25
PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 80
Kwalololo e ileditswe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2017 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 QP
More from Grade 12 Setswana HL

Annual teaching plan
Gr 12 Setswana HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--6c4914f8-c425-4ab5-8f4b-333233856880/v1-4be17f3107978c2f30ba/card.webp)
Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum