Skip to content
Question paper

Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper

IEB Grade 12 Siswati HL Paper 1 question paper from the 2019, 16 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Siswati HLGrade 12201916 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2019 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I SISWATI HOME LANGUAGE: PAPER I Sikhatsi: 3 Emahora Emamaki: 100 TICONDZISO 1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-16. 2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba: SIGABA A: SIVISISO SIGABA B: SIFINYETO SIGABA C: TINKONDLO SIGABA D: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI 3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile. 4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho. IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-2 kula-16 SIGABA A SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI A KWELASHWA KWAMUZI NGESINTFU Befika kaMvubu bakhulekela kwaba lukhuni kutsi babemukele ngobe kwakusengakasi kahle. Aphindze akhulekele Sigwili. Mvubu abute kutsi bamhlasele ngani kusengakasi nje. Abatjele kutsi asebeme kancane atsatse tikhiya taseNdumbeni. Aphume, ahambe acondze khona endlini yemadloti. Bamlandzele bobabili. Bakhumule ticatfulo emnyango, atingeni phela endumbeni. Bahlale ecansini lebendlalelwe lona. Asondzele kuLaMamba Mvubu, abukisise umntfwana, ambambe amgucugucule, abute, 'Kumcale kanjani?' Bamlandzise konkhe nangekuhhema kwakhe. Kumkhanyele Mvubu kutsi umntfwana ubanjwe tilwane. Lokufakazela loko ngulesikhatsi labatsi solo abindze ngaso kanye nekushisa losolo kubelesele. Atsatse emabhodlela lanemitsi leyehlukene ayididiyele enkomishini atsele emanti atsi LaMamba akamnatsise. Akakhamisi Muzi kodvwa unina amncenge kancane, atsele umutsi emlonyeni. Emanti ayehla kodvwa tinsiti tisalela ematinyweni lasolo ahlangene. Baphume bahambe naye umntfwana solo kungenamehluko. Ekuseni Sigwili aphume aye emsebentini ahlose kuyewubika kutsi ugulelwa ngumntfwana. Ahambe alayetele kumkakhe kutsi abotsi angavuka umntfwana, ngobe naku ukhombisa kutumeka, amgeze bahambe naye baye kaMvubu. Yena wetsembisa kubuya ngakhona ayewuhlola kutsi bakhona yini, ngaphambi kokutsi abuye ekhaya. Bantfu bendzawo bamangala kutsi babone Sigwili ngalesikhatsi angakayi emsebentini. Watsi nangena emgwacweni, wemiswa lithishelakati laseNyamane Primary lelalifuna kuva kutsi esitolo sabo tikhona yini titofu nekutsi tibhadalwa kanjani njengobe tiyabita nje. Angakabuti-ke Siphiwe wacala wababata kwephuta kwaSigwili kuya emsebentini. Sigwili washo kutsi ugulelwa nguMuzi. Wachaza nekutsi kumenta njani. Siphiwe wamtjela kutsi nabo baba naye umntfwana lowabagulela kanje. Yena-ke abetsi ubona umdlwane. Wamtjela nekutsi wate waphila kuphi. Wabalayela emtini walenyanga yakaShongwe. Nakefika kuLaMamba wamtjela kutsi agcoke aphangise, agcokise nemntfwana bahambe. Bahamba bacondza kaShongwe. Bamkhandza angekho ekhaya. Ngenhlanhla bakhandza sangoma lesasite kutewufundza umutsi kuShongwe. Sasisebenta nobe Shongwe angekho ekhaya. Satitsatsa-ke tinhlolo taso sangoma, senta imikhuba yaso yekukhuluma nemadloti aso, satijika phasi tinhlolo satibuka. Saphindze satibutsa satikhulumisa, sakhipha yinye satsi Sigwili akayikhafulele. Satiphosa futsi sase siyacala siyabatjela. Ngaleso sikhatsi Muzi wacala ngca kunyakata. Lesangoma asivumisi. Sibatjela loko lesikubonako. Sibuye sime sinike bona litfuba lekuphendvula. Imphendvulo yabo ivuma konkhe losekukhulunywe sangoma, sichubeke sangoma nekuhlola. Kusenjalo acale Muziwakhe kudlalisa unina. Ufaka sandla emlonyeni waLaMamba, asikhweshise unina. Athulise Muzi. Dvukudvuku aphindze asenyuse siye sifike emlonyeni wenina futsi. Imetfuse LaMamba indlela ladlala ngayo umntfwana. IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-3 kula-16 Abatse uyambuka, hhayi akusuye, emehlo abovu tju, tandla tome nkhwa futsi tibandza mpo. Asifake kakhulu manje sandla Muziwakhe. "Hhayi umntfwanami," kusho unina. Asasho njalo, atsi sina Muzi sakuhleka kuphindzeke sasekuseni. Loku kwetfusa wonkhe umuntfu lowabona kwenteka. Emehlo emntfwana agicika kwavela lamhlophe odvwa. Wakhipha ludzendze lolwaphuma lwangancamuki nabamkhipha endumbeni, lwaze lwayofika lapho bamlalisa khona. Wasidzindza sililo LaMamba, ngisho naSigwili imbala watibamba tehla tinyembeti. Wetama kusukuma LaMamba wehluleka; phela abesaphelelwe nangulaselutwaneni. Sigwili wamtsatsa umntfwana waphuma naye. Kwasho sona sangoma kutsi abaphangise baphume kute angafeli endlini yemadloti, konakale imitsi yaShongwe. Sona sasukuma senta inhlanganisela yemitsi satsela emanti samnatsisa umntfwana, saphindze sambhunyisela. Lomutsi labemnatsisa wona wekufemba. Satjela LaMamba kutsi alalelisise nakwenteka akhulume aphimisele ngobe kutawube kukhuluma letilwane. Abehle akhuluma kodvwa kungete kwevakala kutsi utsini. Walala lapho wate wavuka ngensimbi yesine ntsambama. Wavuka watjela unina kutsi ufuna kuya ngaphandle. Umtimba wakhe wawubuhlungu wonkhe kungavumi kutsi eme, akhale nobe unina ambamba. Lokwaphuma nabalapha etaleni kwakumnyama khwishi. Sigwili nesangoma bese babuyele endlini bachubeka nekuhlola. Tinhlolo tatsi umntfwana umane wahabula nje ngobe yena amncane, inhloko isatsambile, tilwane titfunyelwe kunina. Kube tavele tabamba yena, ngabe ufile; kwatfolakala kutsi nobe umntfwana asalashiwe, kufute kutsi unina afenjwe, ngaphandle kwaloko kusatawenteka lokukhulu kunaloku lesebakubonile. Sigwili wabuta kutsi kambe nje unina wemntfwanakhe ufelani kangaka. Sangoma samtjela kutsi tinhlolo titsi ufela bulumbi, kwenta Sigwili umuntfu kanye nekutsi uyatala. Kwamuma ematseni Sigwili. [Ingcamu: Likhasi 64–66] 1.1.1 Wati ngani Mvubu kutsi kunebantfu labafuna kungena emtini wakhe? (1) 1.1.2 Khetsa yinye imphendvulo. LaMamba ufela bulumbi, kusho: A Kusebenta umlumbi. B Kuhlala nemlumbi. C Kuphila njengemlumbi. D Kuphila nemlumbi. (1) 1.1.3 Bakhombisa kanjani boSigwili nemkakhe kutsi bayahlonipha nabangena eNdumbeni? (1) 1.1.4 Shano kutsi Muzi wakhombisa ngani kutsi uyagula ngembikwekuba ayiswe kuMvubu. (1) 1.1.5 Nawufundzisisa letheksthi, ngabe yini inkholelo yemndeni waSigwili? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.6 Ngabe Sigwili waya yini emsebentini ngalelilanga lekugula kwaMuzi? Chaza. (2) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-4 kula-16 1.1.7 Hlobo luni lwenkhulumo lolu lolulandzelako? Bomake ngibo labatsandza kakhulu bantfwababo kunabobabe. (2) 1.1.8 Ngabe Shongwe naye abeyincenye yekwelashwa ngemphumelelo kwaMuzi? Sekela imphendvulo yakho. (2) 1.1.9 BoLaMamba naSigwili bebakhalelani nababona Vusi avuka ekuguleni? Chaza. (2) 1.1.10 Nalabafundzile bayatisebentisa tinyanga nangabe bagula. Sekela imphendvulo yakho ngekucaphuna kuletheksthi lengenhla. (2) 1.1.11 Shano umbono wakho ngalokumele kwentiwe nguhulumende ngekwelapha kwetinyanga nekwelapha kwabodokotela emva kwekufundza letheksthi. (2) 1.1.12 Sekela umbono wakho, ubhekise etheksthini, usho kutsi ngabe Sigwili abewutsandza ngeliciniso umndeni wakhe. (2) IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-5 kula-16 1.2 Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI B [<http/www.google.co.za/url>] 1.2.1 Yini lengenta kutsi labantfu labakulesibonwa bangaphephi kulendzawo labahamba kuyo? Bhala kube kunye. (1) 1.2.2 Kubangelwa yini kutsi lomfana abekwe emuva, angabekwa embili? (1) 1.2.3 Lentfo leyentiwa ngulomake ngalesitfutsi, ikhombisani ngaye? (1) 1.2.4 Hlobo luni lwenkhulumo lolu: "Bafati kuphela labatfwala kamatima emindenini yabo"? (1) 1.2.5 Chaza lenkhulumo ucondzise kulesibonwa: Ayikho indlovu leyasindvwa ngumboko wayo. (1) 25 emamaki IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-6 kula-16 SIGABA B SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi bese uyayifinyeta ngemagama akho langabi ngaphasi kwala-70, ubhekise kuloko lokwavisa Dumazile buhlungu enhlitiyweni yakhe. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yemaphuzu lasikhombisa. CAPHELA: • Lulwimi lwakho lungabi nemaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi. • Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele. Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. ITHEKSTHI C DUMAZILE Lamathishelakati ashaywa luvalo, tinhlitiyo tacishe taphuma ngemilomo. Atisola ngekuphatsa ligama lemuntfu kantsi asekhatsi endlini yangasese. Atsi lapho acabangisisa abona kuncono kutsi angatehlisi sitfunti ngekucolisa kuDumazile ngobe ngumntfwana nje. Dumazile watisa thishela Zwane ngalendzaba lengemanga leseyigcwele sikolo sonkhe. Uma ayiva thishela Zwane, wacale watfukutsela, kepha wase utsi kuDumazile kuncono vele batsandzane kute bantfu batewukhulumela intfo lekhona. Dumazile watfukutsela kakhulu, ngalesikhohlakali sathishela. Kutsite ngalelinye lilanga Dumazile wahlangana nathishela Zwane, wamtjela kutsi uyagula kakhulu, kepha akanayo imali yekuya esibhedlela. Thishela watsi lokungamelapha kutsi agane yena, utawumentela konkhe lakufunako, futsi utawumlobola amshade abe nguNkhosikati Zwane. Eva lekwelashwa kugula lobekumphetse Dumazile, nelekutsi angahle aphile kahle, wabuya wancuma kabusha. Wasivuma sicelo sathishela. Batsandzana kwaba mnandzi. Baya emahhotela laseceleni kwelwandle nobe eceleni kwemifula lemikhulu. Lutsandvo lwakhula impela. Netitselo talo tabonakala ngekukhulelwa kwaDumazile. Wavela umntfwana. Zwane wabaleka wangatiwa kutsi uyephi. Wasala-ke Dumazile nesisu lesingenamnikati. Umntfwana waphila ngelubisi lwenina kuphela, kwate kwefika sikhatsi sekutsi umntfwana akasasutsiswa lubisi lwenina. Kwase kufanele amtsengele kudla kwebantfwana kute esutse. Timphahla takhe tekugcoka bese timshiya, sekufuneka letinye kepha imali bekangenayo. Umntfwana wakhe bekambona ahlupheke kakhulu. Emtimbeni bekangajabulisi ngobe bekahlala agula njalo ngobe imikhuhlane beyitse citsi saka. Dumazile wabona kuncono kutsi aye emsebentini ate atawutfola imali yekutsengela umntfwanakhe lakudzingako. Unina waDumazile washaya ngendvuku phansi watsi nangabe aya emsebentini umntfwana utawusala nabani? 10 emamaki IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-7 kula-16 SIGABA C TINKONDLO UMBUTO 3 TINKONDLO LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto. Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. UMFULA INKHOMAZI J P SHONGWE 1 Hamba nkhosikati lemabelekati, 2 Gijim' utfubelete 3 Unyelele phas' etintsaba, 4 Uphum' emihosheni. 5 Uphikelele kuto tinswane takho. 6 Ngikubon' eGalile, eSpiki neNkhomatipoti, 7 Ngabubona budze beluhambo, 8 Loluhamb' usuk' eNtalasifali. 9 Uhamb' umunyisa bantfwabakho, 10 Labasakaka bagcwala buso belive. 11 Shakutela njalo Nkhomazi, 12 Umunyise ngelubisi lwakho lolungapheli, 13 Nguwe lomunyis' emaBhunu, 14 Umunyis' emaSwati nebakaSoshangane 15 Ugcine sewugeza utipholis' elwandle. 16 Hhayi, umandl' endlovu nkhosikati 17 Sibindzi sakho selibhulubesi. 18 Ngubani longemela kushikitela, 19 Adzabule tinkhalo tenkhangala nelihlandze 20 Adzabul' imincele yemave angasiwe? 21 Gijima njalo Nkhomazi, 22 Uphakele ungenalubandlululo: 23 Ufundzise bantfwabakho, 24 Buhle benhlalakahle eveni, 25 Nekujula kwekutselelan' emanti. [Impalampala 2: Likhasi 10] 3.1 Hlobo luni lwenkondlo lolu lolungenhla? (1) 3.2 Kusetjentiswe siphi sinongo senkhulumo kwetfula umfula iNkhomazi? Khetsa imphendvulo: A Sifanisongco B Simuntfutiso C Sifutamsindvo D Sifaniso (1) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-8 kula-16 3.3 Imifudlana lengenela kulomfula sonkondlo uyibita ngaliphi ligama endzimeni yekucala? (1) 3.4 Nguluphi lolubisi lweNkhomazi lolungapheli lolushiwo emgceni 12? (1) 3.5 Ngabe ucinisile yini sonkondlo natsi lomfula awubandlululi? Chaza ubhekise enkondlweni. (2) 3.6 Shano kutsi umfula iNkhomazi uphelelaphi. Sekela imphendvulo yakho ngekubhala umugca losenkondlweni. (2) 3.7 Bunkondlo buni lobutfolakala emva kweligama lekucala emgceni we-16? Shano kutsi lobunkondlo bushoni kutetsamelilwati talenkondlo. (2) [10] IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-9 kula-16 UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI: EMAKHANGALA: C TSABEDZE (UMHLELI) Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo. 4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. NGIPH' INDLEBE – J J THWALA 1 Mntfwana losakhula, 2 Vani mine ngiyakuhlebela, 3 Ngobe kuphuphuma lutsandvo, 4 Ekhats' enhlitiyweni yami: 5 Cela kukhonjisw' indlela 6 Kulabadzala kunawe ngeminyaka, 7 Nalabadzala kunawe ngengcondvo, 8 Imphilo yasemhlaben' iyamangalisa 9 Ngekucwebetela buhle besikhashana 10 Lobugcama butsats' emehlo 11 Kants' abumi buyendlula, 12 Bufana nemanti lageletako. 13 Mntfwana losakhula, 14 Usibane sakusasa 15 Lesiyokhanyisela labetako; 16 Balandzele kwakho kukhanya; 17 Kukhanya kwetindlela takho 18 Kubadvose kubahole njalo, 19 Nabo bakhwebe labanye. 20 Yembats' ingubo yenhlakanipho. 21 Ulalele tiyalo ngekucophelela, 22 Utsatse tinyatselo letifanele, 23 Ngesikhatsi lesifanele, 24 Endzaweni lefanele. 25 Mntfwana losakhula, 26 Ngiph' indlebe, ngiphe: 27 Yekela kuhlahl' emehlo, 28 Uwahlahlel' etintfweni letikhobosisako, 29 Ticedz' inhlonipho nentfutfuko, 30 Ticedza buntfu nebuve. 31 Nobe tivunguvungu letivungutako, 32 Ticondze kukwenta liphepha 33 Lona leliyinkhombamoya 34 Ngekuvumelana nemoya lovungutako, 35 Uz' ulwe nato ngekutimisela. [Likhasi 39] IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-10 kula-16 4.1.1 Sonkondlo uyibhekise kubobani lenkondlo yakhe? (1) 4.1.2 Bhala saga lesifanele imigca ye-5 neye-6. (1) 4.1.3 Bhala emavi asonkondlo lawacondzise kulabo labenta imikhuba lengemukeleki, endzaweni yekutsi bafundze lokwemukelekako. (1) 4.1.4 Usho kutsini sonkondlo natsi, "kuvumelana nemoya lovungutako njengeliphepha"? (1) 4.1.5 Bunkondlo buni lobakhiwa ngulamagama lacindzetelwe emgceni we- 16 ne-17? (1) 4.1.6 Yini lebangela kutsi sonkondlo acele kuphiwa indlebe kute ayale labo labasakhula? (1) 4.1.7 Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-26? Bhala kubili. (2) 4.1.8 Sonkondlo ucondze kusitjelani ngeligama 'tivunguvungu', emgceni, we-31? (2) 4.1.9 Nguyiphi lengubo yenhlakanipho leshiwo ngusonkondlo emgceni we-20? Shano nekutsi labantfu lacondzise kubo lomlayeto bayitfolaphi lengubo. (2) 4.1.10 Emagama lacindzetelwe emgceni we-30 akha bunkondlo buni? Usho ngani? (2) 4.1.11 Uphumelele kangakanani sonkondlo kusebentisa imphindvwa kulenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.1.12 Ngabe sonkondlo usitjelani emgceni 14? Chaza. (2) 4.1.13 Ngabe sonkondlo ubufanise kahle yini lobuhle bemhlaba lobusikhashana kutsi bufana nemanti lageletako? Usho ngani? (2) [20] NOBE IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-11 kula-16 4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. MAHLAHLANDLELA – J J THWALA 1 Labakwatiko batsi: 2 Ulisango lemphilo, 3 Usihlutfulelo semphilo, 4 Ulitibuko lemphilo 5 Ungumhlahlandlela wemphilo 6 Sango lemphilo yemuntfu, 7 Vulela lusapho lwakaNtfu, 8 Lwendlule luphangelane kuwe, 9 Lugijime ngematubane lamakhulu, 10 Luyofinyelel' esicongweni sakaMfundvo. 11 Kulelibuswa nguNgcondvunkhulu 12 Sihlutfulelo semphilo yemuntfu, 13 Vuleka singene ngekhatsi 14 Kuletindvongakati letinkhulu 15 Siyotsekela lwati lolujulile 16 Sigogotse inhlakanipho yeleNshonalanga 17 Sinots' emphefumlweni nengcondvweni, 18 Tibuko lemphilo yemuntfu, 19 Welisa labafuna kuwela, 20 Bafinyelele mshiyalowa, 21 Bayogidza batibetsele, 22 Bahlomele likusasa, 23 Lelingatiwa ngumuntfu. 24 Labakwatiko batsi: 25 Uyinsimu lemakhabakhaba, 26 Usiyalu lesigobhot' umlibe, 27 Uyimbita lebil' umlibe. 28 Ulifa lelim' umlibe. [Likhasi 76] 4.2.1 Chaza kuhleleka kwesakhiwo sendzima yekucala. (1) 4.2.2 Bunkondlo buni lobakhiwa ngemagama lasekucaleni kwemugca we- 2 newe-3 endzimeni ye-1? (1) 4.2.3 Bhala ligama leliyimphindza lelisho kutsi loku lakhuluma ngako sonkondlo akupheli nanini. (1) 4.2.4 Tinhlavu leticindzetelwe emgceni we-9 newe-10 tiveta buphi bunkondlo? (1) 4.2.5 Tani letindvongakati letishiwo ngusonkondlo emgceni we-14? (1) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-12 kula-16 4.2.6 Loku lakhuluma ngako sonkondlo, endzimeni yesibili, kubonakala kuphi kulamalanga lesiphila kuwo? (1) 4.2.7 Bhala ingcikitsi yalenkondlo bese ubhala umusho lofakazela imphendvulo yakho. (2) 4.2.8 Yini sonkondlo abite loku lakhuluma ngako, ngesihlutfulelo? Chaza. (2) 4.2.9 Bhala umbono wakho ngemavi asonkondlo lasemgceni we-16, umvumele nobe umphikise. (2) 4.2.10 Imigca lemibili, we-22 newe-23 yakha luphi luhlobo lwebunkondlo? Usho ngani? (2) 4.2.11 Humusha lemigca, we-19 newe-20 kuvakale kutsi sonkondlo ucondze kutsini. (2) 4.2.12 Ngabe sonkondlo uphumelele yini kusebentisa lelibintana, 'insimu lemakhabakhaba'? Chaza. (2) 4.2.13 Sonkondlo usisebentise kahle yini lesisho lesisemgceni we-21? Sekela ngeliphuzu linye. (2) [20] 30 emamaki IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-13 kula-16 SIGABA D LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 5 5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela. ITHEKSTHI D NHLEKO NELIHHOVISI LAKHE "Buka lapha-ke Nhleko. Letintfo leti, tibeke lapho, utifake ndzawonye. Khiya lelikamedlwana, ngite ngibuye mine. Kwanyalo angitsi khalu ngalapha kaManzini. Nangibuya ngifuna sihambe nawe siye kaHlatsi uyotibonela simanga. Ngitakufaka lapho ngisebentela khona. Kunesibuko lesincanyana nje lengifuna kutsi ufike ubuke kuso. Yonkhe intfo letawube yenteka lapha utatibonela matfupha." Batsembisana kutsi kute lekumele angene kuze kubuye Mkhaliphi. Nembala baphuma balandzelana boMkhaliphi naNhleko. Lakhiywa lihhovisi laNhleko. Wabuya wahlala ngasesitolo. Esitolo lapha atsi dvu Nhleko angakhulumisi muntfu. Tisebenti angatinaki. Kunye nje lokumcoka kuNhleko, kancane kancane uhle nje atsi lungu liwashi, kancane kancane, lungu njalonjalo. Kutsite nakuphela cishe li-awa ahambile Mkhaliphi, kube khona imoto lema ngaphandle esitolo saNhleko. Buhle bayo bubonakala kahle nje kutsi ihamba ngemadvodza. Kwehle emadvodza lamabili. Ahlole Nhleko njengemuntfu lolindzele sinini sakhe, Mkhaliphi. Akawati lamadvodza. Lapha emotini kusele lamanye lamabili. Nawo lawo akabonakali kahle. Yena Nhleko abuyele esitolo ayochubeka nekulindza kwakhe. Emadvodza afake tandla tawo emakhikhini, akhokhe emakhadi akhombise Nhleko. Amcele kutsi abonane naye ngale ehhovisi lakhe, kukhona lekumele kubonwe khona. Awu, atfukutsele abilelane Nhleko, atsi akunawungena muntfu ehhovisi lakhe. Lapha emotweni ngaphandle, kwehle lawa lamanye emadvodza lamabili. Wo! Yinye yawo nguMkhaliphi. [Emagama Ekutjelwa, Likhasi 78–79] 5.1.1 Bhala sabito sekukhomba bucalu lesisemgceni wekucala. (1) 5.1.2 Bhala linye libitombici endzimeni yekucala. (1) 5.1.3 Phindza ubhale lomusho lolandzelako ukhombe bunye. Akawati lamadvodza. (2) 5.1.4 Bhala kutsi leligama lelicindzetelwe lishoni kulomusho: Angitsi khalu ngalapha kaManzini. (2) 5.1.5 Shano kutsi letijobelelo leticindzetelwe endzimeni yekucala, tinika muphi umcondvo kuletento letikuto. (2) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-14 kula-16 5.1.6 Shano kutsi lemisho icuketse tiphi tindlela tesento: (a) Tibeke lapho letintfo. (b) Baphuma balandzelana boMkhaliphi naNhleko. (2) 5.1.7 Emshweni wekugcina endzimeni ye-2, shano kutsi lesabito selucobo sisebentani. (2) 5.1.8 Shano kutsi lenkhulumo iluhlobo luni: Buhle bayo buyabonakala kutsi ihamba ngemadvodza. Sekela imphendvulo yakho. (2) 5.1.9 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, Mkhaliphi utsi, … Naye akawati lamadvodza. (2) 5.1.10 Tsatsa linye ligama lelingumfakela endzimeni yekugcina wakhe ngalo umusho. (2) 5.1.11 Bhala inhloko nesilandziso salomusho lolandzelako: Awu, atfukutsele abilelane Nhleko. (2) 5.2 Tilungiso temaphutsa elulwimi, sipelingi nekufakwa kwetimphawu. 5.2.1 Tinkhondlo telibanga lelishumi tindze kakhulu. (1) 5.2.2 Lomnumzane ufuye tinkhukhu emadada netimphangela. (1) 5.2.3 Lamamba ngumfati lokhutsele emtini wakhe. (1) 5.2.4 Umuti wakhe ubiyelwe ngelidvongakati. (1) 5.2.5 Kulukhuni kusebentela lite, kusho Lomvula. (1) [25] IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-15 kula-16 UMBUTO 6 Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako. ITHEKSTHI E KALUBISI LIKHAYA LEKUTIVOCAVOCa TIVOCAVOCE UBE NEMTIMBA LONEMANDLA NEMPHILO LENDZE 1. Emafutsa langafuneki emtimbeni, ancishiswa ngemalanga lamabili nje kuphela. 2. Kutivocavoca kunika umtimba emandla ekuphakamisa nobe yini lesindzako. 3. Tivocavoce, kuphela nawufuna umtimba longagugi. 4. Cedza situnge, nato tonkhe tinsizi letisengcondvweni ngekutivocavoca. 5. Ungengci ngendlela kaLubisi, likhaya lekutivocavoca. 6. Imidlalo yekutivocavoca ngiyo kuphela levikela umtimba ekuguleni. 7. Kunemafutsa ekugcobisa nawucedza kutivocavoca, kakhulu bafati ngoba batsandza kucitsa sikhatsi ngekugcobisa emva kwetivocavoca. 8. Sala njalo nemafutsa akho vila ndzini. Tjani lobulele buvuswa ngumlilo yehhe. 6.1 Lisu lini lelisetjentiswe ngumkhangisi kutsi tetsamelilwati tiphangise tisibone lesikhangisi? (1) 6.2 Yini injongo yekutivocavoca kwalabantfu labakulesibonwa lesingenhla? (2) IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-16 kula-16 6.3 Shano kutsi lemisho lelandzelako icuketse tiphi tinhlobo tetinkhulumo. A Emafutsa langafuneki emtimbeni, ancishiswa ngemalanga lamabili nje kuphela. (1) B Kutivocavoca kuphela lokunciphisa umtimba. (1) C Bafati batsandza kakhulu kucitsa sikhatsi ngekugcobisa emafutsa emva ngekutivocavoca. (1) 6.4 Tsatsa sinye siga senkhulumo kulesikhangisi wakhe ngaso umusho loticambele wona. (1) 6.5 Kulomusho wekugcina kulesikhangisi, tsatsa sandziso sesimo wakhe ngaso umusho loticambele wona. (1) 6.6 Tsatsa sibalulingco emshweni we-2 usisebentise emshweni lotakhele wona. (2) [10] 35 emamaki Samba: 100 emamaki IEB Copyright © 2019

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.