Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2019
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I
SISWATI HOME LANGUAGE: PAPER I
Sikhatsi: 3 Emahora Emamaki: 100
TICONDZISO
1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-16.
2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba:
SIGABA A: SIVISISO
SIGABA B: SIFINYETO
SIGABA C: TINKONDLO
SIGABA D: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile.
4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso
naleso sigaba.
5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho.
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Skip to contentQuestion paper 





Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper
IEB Grade 12 Siswati HL Paper 1 question paper from the 2019, 16 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Publisher: IEB
Siswati HL · Grade 12 · 2019. Question paper, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Paper
- 1
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 16
- File size
- 528.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 16
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-2 kula-16
SIGABA A SIVISISO
UMBUTO 1
1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI A
KWELASHWA KWAMUZI NGESINTFU
Befika kaMvubu bakhulekela kwaba lukhuni kutsi babemukele ngobe kwakusengakasi
kahle. Aphindze akhulekele Sigwili. Mvubu abute kutsi bamhlasele ngani kusengakasi nje.
Abatjele kutsi asebeme kancane atsatse tikhiya taseNdumbeni. Aphume, ahambe
acondze khona endlini yemadloti. Bamlandzele bobabili. Bakhumule ticatfulo emnyango,
atingeni phela endumbeni. Bahlale ecansini lebendlalelwe lona. Asondzele kuLaMamba
Mvubu, abukisise umntfwana, ambambe amgucugucule, abute, 'Kumcale kanjani?'
Bamlandzise konkhe nangekuhhema kwakhe. Kumkhanyele Mvubu kutsi umntfwana
ubanjwe tilwane. Lokufakazela loko ngulesikhatsi labatsi solo abindze ngaso kanye
nekushisa losolo kubelesele. Atsatse emabhodlela lanemitsi leyehlukene ayididiyele
enkomishini atsele emanti atsi LaMamba akamnatsise. Akakhamisi Muzi kodvwa unina
amncenge kancane, atsele umutsi emlonyeni. Emanti ayehla kodvwa tinsiti tisalela
ematinyweni lasolo ahlangene. Baphume bahambe naye umntfwana solo
kungenamehluko.
Ekuseni Sigwili aphume aye emsebentini ahlose kuyewubika kutsi ugulelwa
ngumntfwana. Ahambe alayetele kumkakhe kutsi abotsi angavuka umntfwana, ngobe
naku ukhombisa kutumeka, amgeze bahambe naye baye kaMvubu. Yena wetsembisa
kubuya ngakhona ayewuhlola kutsi bakhona yini, ngaphambi kokutsi abuye ekhaya.
Bantfu bendzawo bamangala kutsi babone Sigwili ngalesikhatsi angakayi emsebentini.
Watsi nangena emgwacweni, wemiswa lithishelakati laseNyamane Primary lelalifuna
kuva kutsi esitolo sabo tikhona yini titofu nekutsi tibhadalwa kanjani njengobe tiyabita
nje. Angakabuti-ke Siphiwe wacala wababata kwephuta kwaSigwili kuya emsebentini.
Sigwili washo kutsi ugulelwa nguMuzi. Wachaza nekutsi kumenta njani. Siphiwe wamtjela
kutsi nabo baba naye umntfwana lowabagulela kanje.
Yena-ke abetsi ubona umdlwane. Wamtjela nekutsi wate waphila kuphi. Wabalayela
emtini walenyanga yakaShongwe. Nakefika kuLaMamba wamtjela kutsi agcoke
aphangise, agcokise nemntfwana bahambe. Bahamba bacondza kaShongwe.
Bamkhandza angekho ekhaya. Ngenhlanhla bakhandza sangoma lesasite kutewufundza
umutsi kuShongwe. Sasisebenta nobe Shongwe angekho ekhaya.
Satitsatsa-ke tinhlolo taso sangoma, senta imikhuba yaso yekukhuluma nemadloti aso,
satijika phasi tinhlolo satibuka. Saphindze satibutsa satikhulumisa, sakhipha yinye satsi
Sigwili akayikhafulele. Satiphosa futsi sase siyacala siyabatjela. Ngaleso sikhatsi Muzi
wacala ngca kunyakata.
Lesangoma asivumisi. Sibatjela loko lesikubonako. Sibuye sime sinike bona litfuba
lekuphendvula. Imphendvulo yabo ivuma konkhe losekukhulunywe sangoma, sichubeke
sangoma nekuhlola. Kusenjalo acale Muziwakhe kudlalisa unina. Ufaka sandla emlonyeni
waLaMamba, asikhweshise unina. Athulise Muzi. Dvukudvuku aphindze asenyuse siye
sifike emlonyeni wenina futsi. Imetfuse LaMamba indlela ladlala ngayo umntfwana.
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-3 kula-16
Abatse uyambuka, hhayi akusuye, emehlo abovu tju, tandla tome nkhwa futsi tibandza
mpo. Asifake kakhulu manje sandla Muziwakhe.
"Hhayi umntfwanami," kusho unina. Asasho njalo, atsi sina Muzi sakuhleka kuphindzeke
sasekuseni. Loku kwetfusa wonkhe umuntfu lowabona kwenteka. Emehlo emntfwana
agicika kwavela lamhlophe odvwa. Wakhipha ludzendze lolwaphuma lwangancamuki
nabamkhipha endumbeni, lwaze lwayofika lapho bamlalisa khona.
Wasidzindza sililo LaMamba, ngisho naSigwili imbala watibamba tehla tinyembeti.
Wetama kusukuma LaMamba wehluleka; phela abesaphelelwe nangulaselutwaneni.
Sigwili wamtsatsa umntfwana waphuma naye. Kwasho sona sangoma kutsi abaphangise
baphume kute angafeli endlini yemadloti, konakale imitsi yaShongwe. Sona sasukuma
senta inhlanganisela yemitsi satsela emanti samnatsisa umntfwana, saphindze
sambhunyisela. Lomutsi labemnatsisa wona wekufemba. Satjela LaMamba kutsi
alalelisise nakwenteka akhulume aphimisele ngobe kutawube kukhuluma letilwane.
Abehle akhuluma kodvwa kungete kwevakala kutsi utsini.
Walala lapho wate wavuka ngensimbi yesine ntsambama. Wavuka watjela unina kutsi
ufuna kuya ngaphandle. Umtimba wakhe wawubuhlungu wonkhe kungavumi kutsi eme,
akhale nobe unina ambamba. Lokwaphuma nabalapha etaleni kwakumnyama khwishi.
Sigwili nesangoma bese babuyele endlini bachubeka nekuhlola. Tinhlolo tatsi umntfwana
umane wahabula nje ngobe yena amncane, inhloko isatsambile, tilwane titfunyelwe
kunina. Kube tavele tabamba yena, ngabe ufile; kwatfolakala kutsi nobe umntfwana
asalashiwe, kufute kutsi unina afenjwe, ngaphandle kwaloko kusatawenteka lokukhulu
kunaloku lesebakubonile. Sigwili wabuta kutsi kambe nje unina wemntfwanakhe ufelani
kangaka.
Sangoma samtjela kutsi tinhlolo titsi ufela bulumbi, kwenta Sigwili umuntfu kanye
nekutsi uyatala. Kwamuma ematseni Sigwili.
[Ingcamu: Likhasi 64–66]
1.1.1 Wati ngani Mvubu kutsi kunebantfu labafuna kungena emtini wakhe? (1)
1.1.2 Khetsa yinye imphendvulo. LaMamba ufela bulumbi, kusho:
A Kusebenta umlumbi.
B Kuhlala nemlumbi.
C Kuphila njengemlumbi.
D Kuphila nemlumbi. (1)
1.1.3 Bakhombisa kanjani boSigwili nemkakhe kutsi bayahlonipha
nabangena eNdumbeni? (1)
1.1.4 Shano kutsi Muzi wakhombisa ngani kutsi uyagula ngembikwekuba
ayiswe kuMvubu. (1)
1.1.5 Nawufundzisisa letheksthi, ngabe yini inkholelo yemndeni waSigwili?
Sekela imphendvulo yakho. (2)
1.1.6 Ngabe Sigwili waya yini emsebentini ngalelilanga lekugula kwaMuzi?
Chaza. (2)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-4 kula-16
1.1.7 Hlobo luni lwenkhulumo lolu lolulandzelako?
Bomake ngibo labatsandza kakhulu bantfwababo kunabobabe. (2)
1.1.8 Ngabe Shongwe naye abeyincenye yekwelashwa ngemphumelelo
kwaMuzi? Sekela imphendvulo yakho. (2)
1.1.9 BoLaMamba naSigwili bebakhalelani nababona Vusi avuka
ekuguleni? Chaza. (2)
1.1.10 Nalabafundzile bayatisebentisa tinyanga nangabe bagula. Sekela
imphendvulo yakho ngekucaphuna kuletheksthi lengenhla. (2)
1.1.11 Shano umbono wakho ngalokumele kwentiwe nguhulumende
ngekwelapha kwetinyanga nekwelapha kwabodokotela emva
kwekufundza letheksthi. (2)
1.1.12 Sekela umbono wakho, ubhekise etheksthini, usho kutsi ngabe
Sigwili abewutsandza ngeliciniso umndeni wakhe. (2)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-5 kula-16
1.2 Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI B
[<http/www.google.co.za/url>]
1.2.1 Yini lengenta kutsi labantfu labakulesibonwa bangaphephi
kulendzawo labahamba kuyo? Bhala kube kunye. (1)
1.2.2 Kubangelwa yini kutsi lomfana abekwe emuva, angabekwa embili? (1)
1.2.3 Lentfo leyentiwa ngulomake ngalesitfutsi, ikhombisani ngaye? (1)
1.2.4 Hlobo luni lwenkhulumo lolu: "Bafati kuphela labatfwala kamatima
emindenini yabo"? (1)
1.2.5 Chaza lenkhulumo ucondzise kulesibonwa: Ayikho indlovu
leyasindvwa ngumboko wayo. (1)
25 emamaki
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-6 kula-16
SIGABA B SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi bese uyayifinyeta ngemagama akho langabi ngaphasi kwala-70,
ubhekise kuloko lokwavisa Dumazile buhlungu enhlitiyweni yakhe. Sifinyeto sakho
asibe ngendlela yemaphuzu lasikhombisa.
CAPHELA:
• Lulwimi lwakho lungabi nemaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi.
• Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele.
Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho.
ITHEKSTHI C
DUMAZILE
Lamathishelakati ashaywa luvalo, tinhlitiyo tacishe taphuma ngemilomo. Atisola ngekuphatsa
ligama lemuntfu kantsi asekhatsi endlini yangasese. Atsi lapho acabangisisa abona kuncono kutsi
angatehlisi sitfunti ngekucolisa kuDumazile ngobe ngumntfwana nje.
Dumazile watisa thishela Zwane ngalendzaba lengemanga leseyigcwele sikolo sonkhe. Uma
ayiva thishela Zwane, wacale watfukutsela, kepha wase utsi kuDumazile kuncono vele
batsandzane kute bantfu batewukhulumela intfo lekhona. Dumazile watfukutsela kakhulu,
ngalesikhohlakali sathishela.
Kutsite ngalelinye lilanga Dumazile wahlangana nathishela Zwane, wamtjela kutsi uyagula
kakhulu, kepha akanayo imali yekuya esibhedlela. Thishela watsi lokungamelapha kutsi agane
yena, utawumentela konkhe lakufunako, futsi utawumlobola amshade abe nguNkhosikati
Zwane.
Eva lekwelashwa kugula lobekumphetse Dumazile, nelekutsi angahle aphile kahle, wabuya
wancuma kabusha. Wasivuma sicelo sathishela. Batsandzana kwaba mnandzi. Baya emahhotela
laseceleni kwelwandle nobe eceleni kwemifula lemikhulu. Lutsandvo lwakhula impela.
Netitselo talo tabonakala ngekukhulelwa kwaDumazile. Wavela umntfwana. Zwane wabaleka
wangatiwa kutsi uyephi. Wasala-ke Dumazile nesisu lesingenamnikati. Umntfwana waphila
ngelubisi lwenina kuphela, kwate kwefika sikhatsi sekutsi umntfwana akasasutsiswa lubisi
lwenina. Kwase kufanele amtsengele kudla kwebantfwana kute esutse. Timphahla takhe
tekugcoka bese timshiya, sekufuneka letinye kepha imali bekangenayo. Umntfwana wakhe
bekambona ahlupheke kakhulu. Emtimbeni bekangajabulisi ngobe bekahlala agula njalo ngobe
imikhuhlane beyitse citsi saka.
Dumazile wabona kuncono kutsi aye emsebentini ate atawutfola imali yekutsengela
umntfwanakhe lakudzingako. Unina waDumazile washaya ngendvuku phansi watsi nangabe aya
emsebentini umntfwana utawusala nabani?
10 emamaki
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-7 kula-16
SIGABA C TINKONDLO
UMBUTO 3
TINKONDLO LETINGAKAFUNDVWA EKLASINI
CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto.
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
UMFULA INKHOMAZI J P SHONGWE
1 Hamba nkhosikati lemabelekati,
2 Gijim' utfubelete
3 Unyelele phas' etintsaba,
4 Uphum' emihosheni.
5 Uphikelele kuto tinswane takho.
6 Ngikubon' eGalile, eSpiki neNkhomatipoti,
7 Ngabubona budze beluhambo,
8 Loluhamb' usuk' eNtalasifali.
9 Uhamb' umunyisa bantfwabakho,
10 Labasakaka bagcwala buso belive.
11 Shakutela njalo Nkhomazi,
12 Umunyise ngelubisi lwakho lolungapheli,
13 Nguwe lomunyis' emaBhunu,
14 Umunyis' emaSwati nebakaSoshangane
15 Ugcine sewugeza utipholis' elwandle.
16 Hhayi, umandl' endlovu nkhosikati
17 Sibindzi sakho selibhulubesi.
18 Ngubani longemela kushikitela,
19 Adzabule tinkhalo tenkhangala nelihlandze
20 Adzabul' imincele yemave angasiwe?
21 Gijima njalo Nkhomazi,
22 Uphakele ungenalubandlululo:
23 Ufundzise bantfwabakho,
24 Buhle benhlalakahle eveni,
25 Nekujula kwekutselelan' emanti.
[Impalampala 2: Likhasi 10]
3.1 Hlobo luni lwenkondlo lolu lolungenhla? (1)
3.2 Kusetjentiswe siphi sinongo senkhulumo kwetfula umfula iNkhomazi?
Khetsa imphendvulo:
A Sifanisongco
B Simuntfutiso
C Sifutamsindvo
D Sifaniso (1)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-8 kula-16
3.3 Imifudlana lengenela kulomfula sonkondlo uyibita ngaliphi ligama endzimeni
yekucala? (1)
3.4 Nguluphi lolubisi lweNkhomazi lolungapheli lolushiwo emgceni 12? (1)
3.5 Ngabe ucinisile yini sonkondlo natsi lomfula awubandlululi? Chaza
ubhekise enkondlweni. (2)
3.6 Shano kutsi umfula iNkhomazi uphelelaphi. Sekela imphendvulo yakho
ngekubhala umugca losenkondlweni. (2)
3.7 Bunkondlo buni lobutfolakala emva kweligama lekucala emgceni we-16?
Shano kutsi lobunkondlo bushoni kutetsamelilwati talenkondlo. (2)
[10]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-9 kula-16
UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI:
EMAKHANGALA: C TSABEDZE (UMHLELI)
Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo.
4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
NGIPH' INDLEBE – J J THWALA
1 Mntfwana losakhula,
2 Vani mine ngiyakuhlebela,
3 Ngobe kuphuphuma lutsandvo,
4 Ekhats' enhlitiyweni yami:
5 Cela kukhonjisw' indlela
6 Kulabadzala kunawe ngeminyaka,
7 Nalabadzala kunawe ngengcondvo,
8 Imphilo yasemhlaben' iyamangalisa
9 Ngekucwebetela buhle besikhashana
10 Lobugcama butsats' emehlo
11 Kants' abumi buyendlula,
12 Bufana nemanti lageletako.
13 Mntfwana losakhula,
14 Usibane sakusasa
15 Lesiyokhanyisela labetako;
16 Balandzele kwakho kukhanya;
17 Kukhanya kwetindlela takho
18 Kubadvose kubahole njalo,
19 Nabo bakhwebe labanye.
20 Yembats' ingubo yenhlakanipho.
21 Ulalele tiyalo ngekucophelela,
22 Utsatse tinyatselo letifanele,
23 Ngesikhatsi lesifanele,
24 Endzaweni lefanele.
25 Mntfwana losakhula,
26 Ngiph' indlebe, ngiphe:
27 Yekela kuhlahl' emehlo,
28 Uwahlahlel' etintfweni letikhobosisako,
29 Ticedz' inhlonipho nentfutfuko,
30 Ticedza buntfu nebuve.
31 Nobe tivunguvungu letivungutako,
32 Ticondze kukwenta liphepha
33 Lona leliyinkhombamoya
34 Ngekuvumelana nemoya lovungutako,
35 Uz' ulwe nato ngekutimisela.
[Likhasi 39]
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-10 kula-16
4.1.1 Sonkondlo uyibhekise kubobani lenkondlo yakhe? (1)
4.1.2 Bhala saga lesifanele imigca ye-5 neye-6. (1)
4.1.3 Bhala emavi asonkondlo lawacondzise kulabo labenta imikhuba
lengemukeleki, endzaweni yekutsi bafundze lokwemukelekako. (1)
4.1.4 Usho kutsini sonkondlo natsi, "kuvumelana nemoya lovungutako
njengeliphepha"? (1)
4.1.5 Bunkondlo buni lobakhiwa ngulamagama lacindzetelwe emgceni we-
16 ne-17? (1)
4.1.6 Yini lebangela kutsi sonkondlo acele kuphiwa indlebe kute ayale labo
labasakhula? (1)
4.1.7 Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-26? Bhala kubili. (2)
4.1.8 Sonkondlo ucondze kusitjelani ngeligama 'tivunguvungu', emgceni,
we-31? (2)
4.1.9 Nguyiphi lengubo yenhlakanipho leshiwo ngusonkondlo emgceni
we-20? Shano nekutsi labantfu lacondzise kubo lomlayeto
bayitfolaphi lengubo. (2)
4.1.10 Emagama lacindzetelwe emgceni we-30 akha bunkondlo buni?
Usho ngani? (2)
4.1.11 Uphumelele kangakanani sonkondlo kusebentisa imphindvwa
kulenkondlo? Sekela imphendvulo yakho. (2)
4.1.12 Ngabe sonkondlo usitjelani emgceni 14? Chaza. (2)
4.1.13 Ngabe sonkondlo ubufanise kahle yini lobuhle bemhlaba
lobusikhashana kutsi bufana nemanti lageletako? Usho ngani? (2)
[20]
NOBE
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-11 kula-16
4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
MAHLAHLANDLELA – J J THWALA
1 Labakwatiko batsi:
2 Ulisango lemphilo,
3 Usihlutfulelo semphilo,
4 Ulitibuko lemphilo
5 Ungumhlahlandlela wemphilo
6 Sango lemphilo yemuntfu,
7 Vulela lusapho lwakaNtfu,
8 Lwendlule luphangelane kuwe,
9 Lugijime ngematubane lamakhulu,
10 Luyofinyelel' esicongweni sakaMfundvo.
11 Kulelibuswa nguNgcondvunkhulu
12 Sihlutfulelo semphilo yemuntfu,
13 Vuleka singene ngekhatsi
14 Kuletindvongakati letinkhulu
15 Siyotsekela lwati lolujulile
16 Sigogotse inhlakanipho yeleNshonalanga
17 Sinots' emphefumlweni nengcondvweni,
18 Tibuko lemphilo yemuntfu,
19 Welisa labafuna kuwela,
20 Bafinyelele mshiyalowa,
21 Bayogidza batibetsele,
22 Bahlomele likusasa,
23 Lelingatiwa ngumuntfu.
24 Labakwatiko batsi:
25 Uyinsimu lemakhabakhaba,
26 Usiyalu lesigobhot' umlibe,
27 Uyimbita lebil' umlibe.
28 Ulifa lelim' umlibe.
[Likhasi 76]
4.2.1 Chaza kuhleleka kwesakhiwo sendzima yekucala. (1)
4.2.2 Bunkondlo buni lobakhiwa ngemagama lasekucaleni kwemugca we-
2 newe-3 endzimeni ye-1? (1)
4.2.3 Bhala ligama leliyimphindza lelisho kutsi loku lakhuluma ngako
sonkondlo akupheli nanini. (1)
4.2.4 Tinhlavu leticindzetelwe emgceni we-9 newe-10 tiveta buphi
bunkondlo? (1)
4.2.5 Tani letindvongakati letishiwo ngusonkondlo emgceni we-14? (1)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-12 kula-16
4.2.6 Loku lakhuluma ngako sonkondlo, endzimeni yesibili, kubonakala
kuphi kulamalanga lesiphila kuwo? (1)
4.2.7 Bhala ingcikitsi yalenkondlo bese ubhala umusho lofakazela
imphendvulo yakho. (2)
4.2.8 Yini sonkondlo abite loku lakhuluma ngako, ngesihlutfulelo? Chaza. (2)
4.2.9 Bhala umbono wakho ngemavi asonkondlo lasemgceni we-16,
umvumele nobe umphikise. (2)
4.2.10 Imigca lemibili, we-22 newe-23 yakha luphi luhlobo lwebunkondlo?
Usho ngani? (2)
4.2.11 Humusha lemigca, we-19 newe-20 kuvakale kutsi sonkondlo
ucondze kutsini. (2)
4.2.12 Ngabe sonkondlo uphumelele yini kusebentisa lelibintana, 'insimu
lemakhabakhaba'? Chaza. (2)
4.2.13 Sonkondlo usisebentise kahle yini lesisho lesisemgceni we-21?
Sekela ngeliphuzu linye. (2)
[20]
30 emamaki
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-13 kula-16
SIGABA D LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
UMBUTO 5
5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI D
NHLEKO NELIHHOVISI LAKHE
"Buka lapha-ke Nhleko. Letintfo leti, tibeke lapho, utifake ndzawonye. Khiya
lelikamedlwana, ngite ngibuye mine. Kwanyalo angitsi khalu ngalapha
kaManzini. Nangibuya ngifuna sihambe nawe siye kaHlatsi uyotibonela simanga.
Ngitakufaka lapho ngisebentela khona. Kunesibuko lesincanyana nje lengifuna
kutsi ufike ubuke kuso. Yonkhe intfo letawube yenteka lapha utatibonela
matfupha." Batsembisana kutsi kute lekumele angene kuze kubuye Mkhaliphi.
Nembala baphuma balandzelana boMkhaliphi naNhleko. Lakhiywa lihhovisi
laNhleko. Wabuya wahlala ngasesitolo. Esitolo lapha atsi dvu Nhleko
angakhulumisi muntfu. Tisebenti angatinaki. Kunye nje lokumcoka kuNhleko,
kancane kancane uhle nje atsi lungu liwashi, kancane kancane, lungu njalonjalo.
Kutsite nakuphela cishe li-awa ahambile Mkhaliphi, kube khona imoto lema
ngaphandle esitolo saNhleko. Buhle bayo bubonakala kahle nje kutsi ihamba
ngemadvodza. Kwehle emadvodza lamabili. Ahlole Nhleko njengemuntfu
lolindzele sinini sakhe, Mkhaliphi. Akawati lamadvodza. Lapha emotini kusele
lamanye lamabili. Nawo lawo akabonakali kahle. Yena Nhleko abuyele esitolo
ayochubeka nekulindza kwakhe.
Emadvodza afake tandla tawo emakhikhini, akhokhe emakhadi akhombise
Nhleko. Amcele kutsi abonane naye ngale ehhovisi lakhe, kukhona lekumele
kubonwe khona. Awu, atfukutsele abilelane Nhleko, atsi akunawungena muntfu
ehhovisi lakhe. Lapha emotweni ngaphandle, kwehle lawa lamanye emadvodza
lamabili. Wo! Yinye yawo nguMkhaliphi.
[Emagama Ekutjelwa, Likhasi 78–79]
5.1.1 Bhala sabito sekukhomba bucalu lesisemgceni wekucala. (1)
5.1.2 Bhala linye libitombici endzimeni yekucala. (1)
5.1.3 Phindza ubhale lomusho lolandzelako ukhombe bunye.
Akawati lamadvodza. (2)
5.1.4 Bhala kutsi leligama lelicindzetelwe lishoni kulomusho:
Angitsi khalu ngalapha kaManzini. (2)
5.1.5 Shano kutsi letijobelelo leticindzetelwe endzimeni yekucala, tinika
muphi umcondvo kuletento letikuto. (2)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-14 kula-16
5.1.6 Shano kutsi lemisho icuketse tiphi tindlela tesento:
(a) Tibeke lapho letintfo.
(b) Baphuma balandzelana boMkhaliphi naNhleko. (2)
5.1.7 Emshweni wekugcina endzimeni ye-2, shano kutsi lesabito selucobo
sisebentani. (2)
5.1.8 Shano kutsi lenkhulumo iluhlobo luni:
Buhle bayo buyabonakala kutsi ihamba ngemadvodza. Sekela
imphendvulo yakho. (2)
5.1.9 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, Mkhaliphi utsi, …
Naye akawati lamadvodza. (2)
5.1.10 Tsatsa linye ligama lelingumfakela endzimeni yekugcina wakhe
ngalo umusho. (2)
5.1.11 Bhala inhloko nesilandziso salomusho lolandzelako:
Awu, atfukutsele abilelane Nhleko. (2)
5.2 Tilungiso temaphutsa elulwimi, sipelingi nekufakwa kwetimphawu.
5.2.1 Tinkhondlo telibanga lelishumi tindze kakhulu. (1)
5.2.2 Lomnumzane ufuye tinkhukhu emadada netimphangela. (1)
5.2.3 Lamamba ngumfati lokhutsele emtini wakhe. (1)
5.2.4 Umuti wakhe ubiyelwe ngelidvongakati. (1)
5.2.5 Kulukhuni kusebentela lite, kusho Lomvula. (1)
[25]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: IPHEPHA I Lesi-15 kula-16
UMBUTO 6
Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI E
KALUBISI LIKHAYA LEKUTIVOCAVOCa
TIVOCAVOCE UBE NEMTIMBA LONEMANDLA NEMPHILO LENDZE
1. Emafutsa langafuneki emtimbeni, ancishiswa ngemalanga lamabili nje
kuphela.
2. Kutivocavoca kunika umtimba emandla ekuphakamisa nobe yini
lesindzako.
3. Tivocavoce, kuphela nawufuna umtimba longagugi.
4. Cedza situnge, nato tonkhe tinsizi letisengcondvweni ngekutivocavoca.
5. Ungengci ngendlela kaLubisi, likhaya lekutivocavoca.
6. Imidlalo yekutivocavoca ngiyo kuphela levikela umtimba ekuguleni.
7. Kunemafutsa ekugcobisa nawucedza kutivocavoca, kakhulu bafati ngoba
batsandza kucitsa sikhatsi ngekugcobisa emva kwetivocavoca.
8. Sala njalo nemafutsa akho vila ndzini. Tjani lobulele buvuswa ngumlilo
yehhe.
6.1 Lisu lini lelisetjentiswe ngumkhangisi kutsi tetsamelilwati tiphangise tisibone
lesikhangisi? (1)
6.2 Yini injongo yekutivocavoca kwalabantfu labakulesibonwa lesingenhla? (2)
IEB Copyright © 2019 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Lesi-16 kula-16
6.3 Shano kutsi lemisho lelandzelako icuketse tiphi tinhlobo tetinkhulumo.
A Emafutsa langafuneki emtimbeni, ancishiswa ngemalanga lamabili
nje kuphela. (1)
B Kutivocavoca kuphela lokunciphisa umtimba. (1)
C Bafati batsandza kakhulu kucitsa sikhatsi ngekugcobisa emafutsa
emva ngekutivocavoca. (1)
6.4 Tsatsa sinye siga senkhulumo kulesikhangisi wakhe ngaso umusho
loticambele wona. (1)
6.5 Kulomusho wekugcina kulesikhangisi, tsatsa sandziso sesimo wakhe ngaso
umusho loticambele wona. (1)
6.6 Tsatsa sibalulingco emshweni we-2 usisebentise emshweni lotakhele wona. (2)
[10]
35 emamaki
Samba: 100 emamaki
IEB Copyright © 2019
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Question Paper

MemorandumIEB




