Skip to content

Social Sciences Grade 9 P1 November EC 2012 Memo (Afrikaans)

MemorandumSocial SciencesGrade 9201210 pages

Grade 9 Social Sciences Paper 1 memorandum from the November EC 2012 (Afrikaans), 10 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com Province of the EASTERN CAPE EDUCATION SENIOR FASE GRAAD 9 NOVEMBER 2012 SOSIALE WETENSKAPPE MEMORANDUM PUNTE: 100 Hierdie memorandum bestaan uit 10 bladsye.
Downloaded from hlayiso.com 2 SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) (NOVEMBER 2012) AFDELING A AARDRYKSKUNDE VRAAG 1 KAARTLEES EN KAART-INTERPRETASIE 1.1 A√ posisie van die kaart - die breedte-graad en lengte-graadlyne op die rooster (1) 1.2 C√ A8 (1) 1.3 C√ Uitloper en Vallei (1) 1.4 D√ Padvervoer en Spoorvervoer (1) 1.5 C√ 5 (1) 1.6 D√ Buffalorivier (F6). (1) 1.7 A√ Woordskaal (1) 1.8 C√ vry vloei van pad- en spoorvervoer te verseker. (1) 1.9 B√ H2. (1) 1.10 A√ bewerking van lande. (1) [10] VRAAG 2 KAARTLEES EN KAART-INTERPRETASIE 2.1 Die roete is hoofsaaklik opdraand. Dis omdat vanaf die ‘Y’-aansluiting in (F7) suid-oos van Zwelitsha na die uitgrawings suid van KwaMlakalaka (H7) daar ʼn algemene toename in hoogte is - soos aangedui deur die hoogte- merke. (2) 2.2 Peiling is 175º √√ Ken vol punte toe vir antwoorde met ±3º verskil (2) 2.3 32º54’30’’S √ 27º25’45’’O √ (2) 2.4 Kaartafstand in cm = 8,5 cm √ Kaartskaal = 1:50 000 Werklike Afstand = 8,5 cm x 50 000 100 000 = 4,25 km √1 + 3 km (na Blaney soos op kaart verskyn) = 7,25 of 7 km (3) 2.5 Tyd = Afstand Spoed = 7 km (werklike kaartafstand/km) 100 km/h (spoed) = 0,07hr √1 = 0,07hr x 60 min √1 = 4,2 min/4 min √1 (3)
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2012) SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) 3 2.6 Lugfotografie is die neem van foto’s van die grond uit die lug uit. Dit word gebruik om ʼn oorsigtelike blik van die gebied te kry. Lugfoto’s word ook dikwels gebruik om ortofoto’s te maak – foto’s wat geometries gekorrigeer is om sodoende as kaarte gebruik te word. √1 (Enige 1 punt hierbo / enige relevante feit.) Ortofoto’s word meestal gebruik in die geografiese inligtingstelsels deur opmetings-agente. Sodra die beelde opgelyn of geregistreer is met die wêreldkoördinate, kan hulle wyd aangewend word. √1 (Enige 1 punt hierbo / enige relevante feit.) Satellietbeelde word toegepas in meteorologie, landbou, bosbou, bewaring van biodiversiteit, streeksbeplanning, opvoeding, intelligensie en oorlogvoering. Beelde kan in sigbare kleure en in ander spektra voorkom. Satellietbeelde word ook gebruik in seismologie en oseanografie om veranderinge in die waterdiepte, asook die see-bodem wat veroorsaak word deur aardbewings, vulkane en tsunami’s, aan te dui. √1 (Enige 1 punt hierbo / enige relevante feit.) (3) [15] VRAAG 3 ONTWIKKELING & VOLHOUBARE GEBRUIK VAN HULPBRONNE 3.1 Aanwysers van ekonomiese ontwikkeling is aanwysers wat geld en rykdom meet. Hulle is:  Die Bruto Nasionale Inkomste – die totale waarde (in geld) van alle goedere en dienste wat die land/mense in een jaar produseer.  Die Bruto Nasionale Inkomste per capita – dit gee aanduiding van die aantal geld wat beskikbaar is vir elke persoon in die land.  Menslike Ontwikkelingsindeks – dit verwys na die welstand van die mense in verhouding tot gesondheid en onderwys. 2  Persentasie van mense in Verskillende Sektore van die ekonomie. √√ (Enige 2 hierbo) (2) 3.2 DIT VERTRAAG ONTWIKKELING DIT BEVORDER ONTWIKKELING 1. HIV/Vigs 1. Gebruik van rekenaars 2. Misdaad 2. Maatskaplike toelae (2x2) (4) 3.3  Dis baie duur en onbekostigbaar.  Dit neig om nie die arm mense, wat dit benodig, te bevoordeel nie.  Dit bring nie verbeteringe teweeg nie.  Dit het negatiewe uitwerkings op die omgewing.  Dit veroorsaak dat mense werkloos word.  Dit vervang en verminder mense arbeid en lei tot werkloosheid.  Dit vertraag (kortwiek) die kreatiwiteit van mense. √√2 (Enige 2 punte hierbo/enige relevante feit/e) (2)
Downloaded from hlayiso.com 4 SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) (NOVEMBER 2012) 3.4 3.4.1 Die woord verwys na enige iets wat verband hou met die see en oseane. √√2 (2) 3.4.2 Die provinsies in die tabel is die enigste kusprovinsies, die ander provinsies is binnelands – hulle het nie ʼn seelewe nie. √√2 (2) 3.4.3 Die Wes-Kaap is die enigste provinsie op die tabel wat mense opvoed in verband met die see-lewe en sodoende die hulpbronne van die see lewe beskerm. Hulle belê in toerisme d.m.v. opvoeding. √√2 (2) 3.4.4  Seewater dien as ʼn bron van voedsel.  Seewater dien as vervoerstelsel van waardevolle minerale in die handel.  Dien as ʼn plek vir ontspanning en om riool te stoot.  Die oseane verskaf vis wat geprosesseer word om diere te voed - 10% van menslike proteïene inname kom van die see.  Ander biologiese produkte uit die see word ook verkoop bv. Pêrels uit oesters vir juwele, en skulpe en korale word oral gebruik as bron van boumateriaal.  Oseane word al meer belangrik vir ontspanning – elke jaar word meer mense getrek na sport soorte soos swem, hengel, skuba- duik, water-ski, ens.  Hulle is die planeet se lewensaarstelsel – hulle neem koolsuurgas op en verskaf tussen een derde en een helfte van die wêreld se suurstof.  Dis die huisvesting van duisende vis- en invertebrate spesies.  Oseane verskaf ʼn belangrike deel van die globale voedsel ketting; beide see soogdiere en mense steun swaar op gesonde visse en ander seekosse. √√√ (1x3=3) (enige 3 punte hierbo) (3x1) (3) [17]
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2012) SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) 5 VRAAG 4 SOSIALE EN OMGEWINGSKONFLIKTE IN SUID-AFRIKA 4.1 Prent Gepaste oorsaak vir konflik A Die verlede (geskiedenis) √1 (1) B Xenofobie √1 (1) C Ongelykheid √1 (1) D Beperkte hulpbronne √1 (1) 4.2 Rassisme en xenofobie 4.2.1 Rassistiese voorvalle kom voor in sekere sportaktiwiteite wat steeds gedomineer word deur sekere rasse; in woongebiede; in die plaasbesit deur sekere rasse waar jy dan soms plaasmoorde kry. Top uitvoerende poste in maatskappye word ook steeds gedomineer deur sekere rasse. Die beleid van swart ekonomiese bemagtiging word steeds deur sommige mense beskou as rassisme. ens. √1 (Enige 1 punt hierbo/enige relevante feit) (1) (1) 4.2.2 Xenofobie affekteer nie-Suid-Afrikaners in baie opsigte. Hulle word gemartel en gebrandmerk as mense wat diewe is, wie toordery beoefen, werke/poste van Suid-Afrikaners oorneem, betrokke is in onwettige handel in dwelms, moordenaars is en mense wie onwettig in die land gekom het. √1 (Enige 1 punt hierbo/enige relevante feit) (1) (1) Moontlike oplossings (4.2.1 + 4.2.2) Oplossings sluit in, maar is nie beperk tot:  Dialoog,  Toepassing van streng strawwe aan oortreders,  Regeringshulp aan slagoffers,  Hou van werkswinkels oor hoe om konflik te hanteer. ens. √√2 (Enige 2 punte hierbo/enige relevante feite) (1+1) [8]
Downloaded from hlayiso.com 6 SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) (NOVEMBER 2012) AFDELING B: GESKIEDENIS VRAAG 5 APARTHEID IN SUID-AFRIKA 5.1 Aan die einde van die oorlog in 1945:  Baie swart mense trek na stede om te werk as geskoolde arbeiders; swart mense begin om mee te ding met hul wit eweknieë vir werke.  Stakings het voorgekom wat ʼn bedreiging vir die regering was - omdat daar ook baie swart werker-unies was.  Behuising en voedsel tekorte vir wittes het gelei tot blamering van mekaar en wittes het na die regering gekyk om beperkings te plaas op waar swart mense moet bly en werk, en daarom het hulle vir die Nasionale Party gestem in 1948. √√2 (Enige 2 punte hierbo/enige relevante feite) (2) 5.2 5.2.1 Bevolkings Registrasie-wet √1 (1) 5.2.2 Groepsgebiede-wet √1 (1) 5.2.3 Naturelle Onderwys-wet √1 (1) 5.3 Hy het lid geword van die Jeug Liga van die African National Congress (ANCYL) in 1948. In 1949 was hy gekies as president van die Fort Hare Studente Raad, waar hy homself as goeie spreker bewys het. In 1950 was Sobukwe aangestel as onderwyser by ʼn hoërskool in Standerton, ʼn posisie wat hy verloor het toe hy hom uitgespreek het ten gunste van die Program van Verset/Weerstandsbeweging in 1952. In 1952 het hy baie ondersteuning gekry vir die Weerstandsbeweging. Hy het geïdentifiseer met die Afrikaniste binne die African National Congress en in 1957 verlaat hy die ANC en word Redakteur van die koerant, The Africanist in Johannesburg. Hy het sterk geglo in ʼn Afrikanistiese toekoms vir Suid-Afrika en het enige model verwerp wat voorstel dat met enige iemand anders as swartes saamgewerk moes word. Hy verlaat toe die ANC en stig die Pan Africanist Congress (PAC), en is gekies as die eerste president in 1959. Robert Sobukwe het bekend gestaan as die Professor of 'Prof' onder sy naaste tydgenote as gevolg van sy opvoedkundige suksesse asook sy vermoë om toesprake te maak. Hy het hom uitgespreek oor die behoefte van swart Suid-Afrikaners om” hulself te bevry” sonder die hulp van nie-swartes. Hy het ook baie organisasies in die anti-apartheidstryd aangemoedig byvoorbeeld die Swart Bewussynsbeweging van Steve Biko. In 1954 trek hy Johannesburg toe en word ʼn lektor van Afrika-studies aan die Universiteit van die Witwatersrand. Sobukwe het ʼn optog gelei met die nuutgestigte PAC op 21 Maart 1960.
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2012) SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) 7 Dit was ʼn landswye protes teen die gehate Pas-wet wat van swart mense vereis het om ten alle tye ʼn pas boekie te dra. In ʼn soortgelyke protes op dieselfde dag in Sharpeville, het die polisie begin skiet op die skare van PAC ondersteuners en 69 mense is doodgeskiet in die Sharpeville Mense- slagting. Sobukwe was gearresteer, aangekla en skuldig bevind aan opstoking, en vir drie jaar opgesluit op Robben-eiland. Onder die "Sobukwe klousule” was hy vir ʼn verdere drie jaar aangehou. Sobukwe was die enigste persoon wie aangehou is volgens hierdie klousule. Sobukwe was in eensame afsondering aangehou, maar is sekere voorregte toegelaat soos boeke, koerante, siviele kleredrag, brood ens. Hy het in ʼn aparte area op die eiland gewoon waar hy geen kontak met gevangenes gehad het nie. Die enigste kontak was sy geheime hand seine wanneer hy buite besig was met oefeninge. Hy het gestudeer gedurende die tyd van aanhouding en het onder andere ʼn graad in ekonomie verwerf van die Universiteit van Londen. Daar word gespekuleer dat die Suid-Afrikaanse administrasie Robert Sobukwe as ʼn meer radikale en moeilike opponent as die gewone ANC gevangenes beskou het. Sobukwe was vrygelaat in 1969. Hy was toegelaat om in Kimberley met sy familie te gaan woon. Hy was deur ʼn verbanningsopdrag verbied om aan politieke aktiwiteite deel te neem. Verskeie beperkings het Sobukwe verbied om oorsee te reis, wat sodoende sy pogings om verder te studeer gekortwiek het. Om dieselfde rede moes hy verskeie kere aanbiedinge om te gaan onderwys gee in plekke in Verenigde State, van die hand wys. Robert Sobukwe het sy graad in die Regte voltooi met die hulp van ʼn plaaslike prokureur in Galeshewe. Met voltooiing van die graad het hy sy eie regspraktyk begin in 1975 in Kimberley. Hy het gesterf op 27 Februarie 1978, en was begrawe in Graaff-Reinet op 11 Maart 1978. √√√√√5 (Enige 5 feite hierbo/enige relevante feite) (5) [10] VRAAG 6 MENSEREGTE KWESSIES GEDURENDE EN NA DIE 2de WĚRELDOORLOG 6.1  Streng maatreëls van die Vrede van Versailles.  Duitsland is gestroop van sy oorsese ryke, Elsas en Lotharinge, die Saar & die Rynland.  Duitsland moes sy magte ontbind en sy weermag beperk tot helfte van die grootte van die magte van die Geallieerdes.  Duitsland moes oorlogskuld aanvaar en skuld betaal.  Die Weimar Republiek wat swak was - alhoewel dit gekies is deur proporsionele verteenwoordiging (demokrasie).  Hulle hou nie van die feit dat die Weimar Republiek die bepalings van die Vrede van Versailles aanvaar het nie.  Ekonomiese probleme het gelei tot werkloosheid en inflasie asook die onvermoë om die gevolge van die Groot Depressie baas te raak.(1+1= 2) (Enige 2 hierbo) (2) 6.2  Om die gewapende magte te versterk  Om nasionalisme te verkondig (om trotse Duitse volk te wees)  Om werk te skep.  Om die ongewilde bepalings van die Vrede van Versailles ongedaan te maak.  Meer lewensruimte vir die Duitsers.  Om diegene (Joodse sondebokke) van wie die Duitsers nie hou nie, te laat verwyder. √√ (1+1= 2) (Enige 2 hierbo) (2)
Downloaded from hlayiso.com 8 SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) (NOVEMBER 2012) 6.3 Joseph Goebbels was in 1897 gebore en het in 1945 gesterwe. Joseph Goebbels was Hitler se Minister van Propaganda en een van die belangrikste en invloedryke mense in Nazi Duitsland. √√2 (2) 6.4 Simbool 1: Simbool 2: Suid-Afrikaanse landswapen Swastika, Nazi vlag√. Sedert 1945 is (National Coat of Arms) √. Dis die die swastika verban in Duitsland saam hoogste visuele simbool van die met ander simbole, liedere, Staat. Die South Africa’s Coat of slagspreuke en selfs begroetings wat Arms is bekend gestel op met die Hitler era geassosieer was. Vryheidsdag, 27 April 2000. Die Oortreders kon streng boetes en selfs veranderinge reflekteer die regering tronkstraf opgelê word. Die Duitse (en se bedoeling om demokratiese Oostenrykse) na-oorlogse kriminele verandering in Suid-Afrika asook ʼn kode het die publieke gebruik van die nuwe sin vir patrio-tisme, te Hakenkreuz (die swastika) en ander beklemtoon. Daarom word dit van Nazi simbole onwettig en strafbaar elke opregte nie-rassistiese Suid- gemaak, behalwe vir skool gebruik. Dit Afrikaner verwag om te dit aanvaar is ʼn simbool van rasse en te respekteer as ʼn simbool van meerderwaardigheid wat Suid-Afrika se demokrasie. Hierdie onderdrukking van ander rasse kan simbool bevorder eenheid en aanhits. Daarom bevorder dit nie versoening asook eenheid binne harmonie, maar eerder xenofobiese (4) verskeidenheid. √2 tendense. √2 [10] VRAAG 7 EINDE VAN DIE 2de WĚRELDOORLOG EN DIE STRYD OM MENSE-REGTE 7.1 KOLOM A - OORSAKE KOLOM B - GEVOLGE 7.1.1 Die Volkebond wat gestig was na C Die Verenigde Nasies wat die Eerste Wêreldoorlog het misluk vandag nog bestaan, is in om ʼn volgende Wêreldoorlog te 1945 gestig met die doel om voorkom dwarsdeur die wêreld vrede te handhaaf 7.1.2 Op 1 Desember was ʼn swart E Aanhoudende bus- en winkel- Amerikaanse vrou (Rosa Parks) boikotte, georganiseer deur gearresteer omdat sy geweier het Swart Amerikaanse om haar sitplek in ʼn bus af te staan nasionaliste, het druk aan ʼn wit man. ʼn Volskaalse boikot uitgeoefen op die regering om van die stad se busse sowel as sy segregasie beleid te protesaksies deur die swart verander bevolking het gevolg vir ongeveer ʼn jaar 7.1.3 Gedurende koloniale beheer was B Swart mense was behandel as mense-regte van swart mense nie minderwaardig; hulle het hul beskerm nie grond verloor en daar was swak dienslewering vir hulle de 7.1.4 Na die 2 Wêreldoorlog was die A Dit het aanleiding gegee tot die wêreld geskok oor die Nazi’s se opkoms van die idee van misbruik van mense-regte asook Verklaring van Mense-regte hul misdade teen die mensdom 7.1.5 Die Berlynse Konferensie van D Suid-Afrika was gekoloniseer 1884 by die woning van Otto von deur Holland (Nederlanders) Bismarck het die grondslag gelê vir en die Britte (Engelse) wat na die ‘wedloop om Afrika’ die ooste wou uitbrei (5x1) (5)
Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2012) SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) 9 7.2 Afdeling 28 van die Verklaring van Menseregte, getiteld "Kinders", bepaal die volgende: ʼn Kind se beste belange is van kardinale belang in elke saak rakende die kind. Met ʼn kind word bedoel iemand onder die ouderdom van 18 jaar. ʼn Kind het die reg op ʼn naam, burgerskap en ʼn vorm van toesig. Kinders benodig kos en beskutting, en moet beskerm word teen misbruik, verwaarlosing en verkleinering. Geen kind onder-ouderdom moet werk nie, of werk doen wat met sy skoolwerk sal inmeng nie. Kinders moet opgesluit word in tronke slegs as ʼn laaste uitweg en moet nie ʼn sel met volwassenes deel nie. Kinders moenie deelneem aan oorloë nie en moet beskerm word tydens konflikte. Ons regering het baie gedoen om te wys hulle bedoel wat hulle sê. Voorbeelde is: kinder-toelaes vir enkel-ouer kinders asook vir wees kinders. Daar is skole sonder skoolfooie; skool voedingskemas; verpligte skool tot met sekere ouderdom en erkenning van dae vir nie-geweld teen kinders, ens. √√√√√5 (Merk enige 5 punte hierbo/enige relevante punte) (5) [10] VRAAG 8 DIE KERNWAPENTYDPERK EN DIE KOUE-OORLOG 8.1 AMERIKA/AMERIKAANS RUSLAND/SOWJETTE Die Noord Atlantiese Die Warskou Pakt was gestig in Verdragsorganisasie was gestig in 1955 as teenvoeter vir NAVO. √√2 1949√√2 Die Amerikaners stuur die eerste Die Russe het vir Sputnik 1 man, Neil Armstrong na die maan gelanseer op 4 Oktober 1957– dit op 20 Julie 1969; dit het die was die eerste satelliet in die Amerikaners laat voel dat hulle voor ruimte. Hulle het vir Yuri Gagarin ander lande in die ruimte was √√2 in die ruimte gestuur in 1961; dit was ʼn bron van trots vir die Russe. √√2 President Kennedy het gedreig om In 1956 het Khrushchev tenks vir Kuba (Russiese bondgenoot) gestuur na Hongarye en Pole binne te val met die ontdekking van (Sowjet beheerde regerings) om medium afstand kern wapens wat opstande teen die Sowjet te gaan gerig is op sy land.√√2 onderdruk en in 1961 is die Berlynse -muur gebou.√√2 Ens. Ens. . (3x2) (6) 8.2 9 Augustus 1945 √√ (2)
Downloaded from hlayiso.com 10 SOSIALE WETENSKAPPE (Memo) (NOVEMBER 2012) 8.3 Die Berlynse Muur is gebou:  om Ooste en Weste van mekaar te skei of  om kapitalistiese invloed van kommunistiese invloed weg te hou. √ 1 enige een punt hierbo of ander relevante feit Mikhail Gorbachev het ernstige hervorminge ingestel wat gelei het tot die val van die Berlynse Muur op 9 November 1989 omdat die Sowjet Unie ernstige probleme ondervind het soos:  Die ekonomie was op die punt om te val,  Tekorte aan nodige goedere,  Mense was moeg vir kommunisme wat hulle gefaal het,  Massa-proteste teen kommunistiese state  Gebrek aan mense-regte. √1 (Enige een punt hierbo genoem of enige ander relevante feit) (1+1) (2) [10] VRAAG 9 SAKE VAN ONS TYD 9.1 Amnestie verwys na amptelike vryspreking vir iemand wie ʼn misdaad gepleeg het. √1 (1) 9.2 Tutsi’s √1 (1) 9.3  Onwettige aanhouding,  moord,  verkragting,  seksuele aanranding,  marteling,  slaan,  roof  en onmenslike behandeling van burgers. √1 (Enige 1 uit die lys) (1) 9.4 Ten gunste van Globalisering Gekant teen Globalisering Geld, tegnologie, kundigheid Uitbuiting met lae lone, lang bevoordeel mense en werksure, gebrek aan veiligheid & ekonomieë kinderarbeid Werkgeleenthede Uitputting van hulpbronne deur groot maatskappye en ekonomieë Styg van die lewensstandaard Dominering van kleiner state deur met die gepaardgaande vrye groter state wat werkers kom mark uitbuit Bring rykdom en voorspoed deur Doen nie veel om armoede te buitelandse beleggings bekamp nie (ryk arm gemeenskap) Internettoegang bring inligting, Bewerkstellig nie volhoubare opvoeding en opleiding lewens nie - produkte word te duur Het toegang tot goedere en Negatiewe uitwerkings op die dienste reg oor die wêreld. omgewing (Enige 2 punte ten gunste van en teen Globalisering soos hierbo aangedui) √√√√4 (2x2) (4) 9.5 Aartsbiskop Emeritus Desmond, Mpilo Tutu √1 (1) 9.6 President Thabo Mbeki √ en President Olusegun Obasanjo √2 (2x1) (2) [10] TOTAAL: 100

Study this subject

More from Grade 9 Social Sciences

View all