Technical Sciences PAT Marking Guidelines Afrikaans

Downloaded from hlayiso.com Gy _. a al basic education i {- } Department: \ ©) | Basic Education SS REPUBLIC OF SOUTH AFRICA TEGNIESE WETENSKAPPE PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE GRAAD 12 2018 NASIENRIGLYNE Hierdie nasienriglyne bestaan uit 19 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Tegniese Wetenskappe 2 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne GRAAD 12 FORMELE EKSPERIMENTE EKSPERIMENT 1: WERKSBLAD VIR NEWTON SE TWEEDE WET: OPSIE 1 Downloaded from hlayiso.com DBE/PAT 2018 BEPAAL DIE VERWANTSKAP TUSSEN VERSNELLING EN KRAG VIR 'N KONSTANTE MASSAA PRAKTIESE VAARDIGHEDE 1. Volg instruksies en manipulasie 35 Kriteria | Punte Volg 'n reeks geskrewe/mondelinge instruksies op akkurate wyse Volg 'n reeks instruksies wat afgeleide instruksies insluit Manipulasievaardighede sluit korrekte en veilige hantering van apparaat en toerusting in hanteer In staat om alle apparaat en toerusting korrek en veilig te 1 2.1 Die afhanklike veranderlike: Versnelling” 2.2 Die onafhanklike veranderlike: Netto krag¥ (1) (1) 2.3 Die beheerveranderlike: Massa van die stelsel (massa van die trollie en massastukke)” Aanvaar: Hellingshoek van die opperviak. OF oppervlak OF lengte van die baan. 3. LET WEL: OPSIE 1: (1) Krediteer 4 punte SLEGS vir vrye kragtediagram. Die rede waarom die baan gelig word, MOET in subvraag gekrediteer word. Hierdie vraag moes soos volg gelees het: In punt 1 van die METODE van die eksperiment is jy gevra om die baan te lig. Teken 'n volledig benoemde vrye kragtediagram wat AL die kragte, wat inwerk op die trollie wat op die geligte baan geplaas is, toon. Normaalkrag, N (Aanvaar: Reaksiekrag R \ Wrywingskrag £ Ficegepas af LET WEL: Kopiereg voorbehou F, oft Fo Krediet: Gewig/Gravistasie vir F, Nasienkriteria: NormaalikragY WrywingskragY Gewig (2 komponente) ” Fregepas (Spanning op die toutjie)” Indien slegs EEN van die komponente verkeerd is: Geen punt nie. (4) Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 3 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne OPSIE 2: Normaalkrag N (Aanvaar: Reaksiekrag R) Wrywingskrag f Froegepas F Krediet: Gewig/Gravitasie vir Fy LET WEL: Vir beide OPSIE 1 & 2 gee krediet indien die wrywings-, normaal- en toegepaste kragte na die ander kant toe wys, soos in die diagram hieronder: Normaalkrag N Wrywingskra tying g (of reaksiekrag R) NS Fo Fay *F tecgenes 4. Om (die effekte van) wrywing te oorkom.” (1) LETWEL: Ken slegs EEN punt toe, nie twee soos in die vrae aangedui nie. 5. Om die massa van die stelsel (massa van die trollie en massastukke) konstant te hou.” (1) LET WEL: Ken slegs EEN punt toe, nie twee soos in die vrae aangedui nie. 6. Datavoorstelling en interpretasie van resultate TABEL 1: 1 massastuk (10 g) hang (18) Interval massa| Tyd = _ Up = Ax (kg) (s) AV = VFVi a= ar F,,¢=ma | ; aaa 4,45 ) 0,146-02) 0146 0,0263 | 0,65 | 0, 0,146 445 445 =0,033 ) 0,144 - 0,144 \0,0255 | | 2 |0,65} 0,798 | 45° | ov = (oe v | | 0,144 | YS =0,032¥ 4,49 / 0145-07 0146 0,0263 3 0,65 | 0,798 ='0,.145 445, -oaa__| | Gemiddeld [0,65 [0,798 | 4,48 [0,145 | 0,033 [0.0260 | Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 4 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne 2 massastukke (2 x 10 g) hang Interval massa| Tyd = _ Up v =n. | Ax (kg) (s) AV = VeVi a =a Fre=ma | 2,48) 0,262-0 ) 0,262 0,0835 1 0,65 | 0,788 =0 262 | S45 48 =0,106 2.45} 0,265-0 } 0,265 0,0851 2 0,65 | 0,788 | “Y? ( 'o ogav 245 <0 108v v 2,54 )| 0,256-0 ) 0256 0,0796 | 3 0,65 | 0,788 =0,258 | 254 <9 104 | Gemiddeld | 0,65 | 0,788 | 2,49 0,261 | 0,105 0,0827 3 massastukke (3 x 10 g) hang Interval massa| Tyd = _ Up vi = Ax (kg) (s) Av = VrFv; a= hr Free=ma 1,70 )| 0,382-0 )\| 0382 0,175 | 1 0,65 | 0,778 = 0,38 770° | 170 =9.225 1,78 }| 0365-0 |} 0,365 0,159 2 0,65 | 0,778 |): _ v v = 0,365” 41,78 =0,205¥ 1,78 || 0365-0 || 0,365 0,159 3 0,65 | 0,778 ='0,365 178 =o 206 Gemiddeld | 0,65 | 0,778 | 1,75 | 0,371 0,211 «| 0,164 4 massastukke (4 x 10 g) hang Interval massa | Tyd = ravi = Sn ee (3) eS Foet=ma 1,51 )|0,430-0 | 0433 0,220 1 0,65 | 0,768 = 0,430 “157 151 =0,287 | 1,51 4 0,430 - ov | 0,433 9,220 2 0,65 | 0,768 | | . v v = 0,430 4,51 =0,287V 1,1 || 0,430-0 | 0433 0,220 3 0,65 | 0,768 | © _ ear = 0,430 | 151 =0,287 Gemiddeld | 0,65 | 0,768 | 1,51 | 0,430 | 0,287 0,220 | LETWEL: Massa in al 4 tabelle aangeduiY Ax in al 4 tabelle aangedui ¥ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 5 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne 2 massastukke (2 x 10 g) hang Interval massa | Tyd - _-M% |e _ | i (<-) 2,48)| 0,262-0 0,262 ) 0,0835 1 0,65 | 0,788 = 0,262 2.48 arr 2,45} 0265-0 } 0,265 0,0851 ’ y a v 2 0.65) 0.788 | “Y° | Zo2esv | 245 -0.108v 2,54 0,256 —0 0,256 0,0796 3 0,65 | 0,788 =0.256 | 254. =508 Gemiddeld | 0,65 | 0,788 | 2,49 0,261 0,105 0,0827 3._massastukke (3 x 10 g) hang Interval massa | Tyd - _ pT Yi = | Ax (kg) (s) AV = VPVi a At F,,e=ma | 1,70 )| 0,382-0 0,382 0,175 1 0,65 | 0,778 = 0,38 470 =9,225 1,78 )| 0,365-0 |} 0,365 0,159 2 0,65 | 0,778 | Y _ v v = 0,365” 1,78 =0,205V 1,78 || 0,365—-0 || 0,365 0,159 3 0,65 | 0,778 =0,365 178 = 205 | Gemiddeld | 0,65 | 0,778 | 1,75 | 0,371 0,211 0,164 | r massastukke (4 x 10 g) hang Interval massa | Tyd = _ Up = A | kay | (ey | VEY | Fawma 1,51 0,430- 0 0,433 0,220 1 0,65 | 0,768 = 0,430 “451 J! =0,287 151 \0,430-0v | 0,433 0,220 2 0,65 | 0,768 } _ aca v v = 0,430 451 =0,287Y 1,51 || 0430-0 | 9.433 0,220 3 0,65 | 0,768 " _ ABA = 0,430 151 =0,287 Gemiddeld | 0,65 | 0,768 | 1,51 | 0,430 0,287 |. 0,220 LETWEL: Massa in al 4 tabelle aangeduiv Ax inal 4 tabelle aangedui ¥ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 6 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne 2 massastukke (2 x 10 g) hang Interval massa Tyd _ : _ UF Vi _ Ax (kg) (6) AV= VFV; a= i Free=ma 1 oasllo7ae 2,48 0,262- 0 0,262 } 0,0835 65 , = 0,262 2.48 =0,106 2/065) gg | 245) 0,265-0 } 0.265 90,0851 | ; VY || = 9.265% | 245 <9 10av | 3 0,65 2,54 }| 0,256-0 ) 0,256 0,0796 | 0,788 = 0,256 254 =0,101 Gemiddeld | 0,65 | 0,788 | 2,49 0,261 0,105 0,0827 3 massastukke (3 x 10 g) hang = = Interval massa | Tyd _ _ Up avi - O* | (kg) | (sy | A7=¥em =~ at Foat™Ina 1 1,70 \| 0,382-0 0,382 0,175 0,65 | 0,778 = 0,38 “470 )70 =0,295 2 065 | 7g | 1,78 } 0,365-0 |) 0365 0,159 | i v = 0,365¥ 178 =0,205Y 3 068 | a7g | 178 || 0,365~0 || 0.365 9,158 ‘ = 0,365 1,78 =0,205 Gemiddeld | 0,65 | 0,778 | 1,75 | 0,371 0,211 0,164 4 massastukke (4 x 10 g) hang Interval Ax "ier ok Av = vey; a- 1 vi Frot=ma | 1 1,51 )| 0,430-0 0,433 0,220 ) | 0,65 | 0,768 = 0,430 “451 151 =0,287 2 0,65 - 0,433 0,220 o7es | 91 (oo baer 4 =0, 151 =9 287v 3 0,65 ouee 1,51 0,430-90 | 0,433 0,220 | , =0, 30 151 =0,287 | Gemiddeld | 0,65 | 0,768 | 1,51 | 0,430 0,287 0,220 | LETWEL: Massa in al 4 tabelle aangeduiv Ax inal 4 tabelle aangedui ¥ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 7 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 ~ Nasienriglyne 7. Dataontleding 'n Grafiek van Freto VS versnelling. 030 . — 0,20... 0,15 a 0,10 ames ono Acceleration (ms) 5 Fea (N) 0.20 0.25 “030 NASIENKRITERIA Opskrif aangedui ¥ As benoem met korrekte eenhede | 4 punte gestip v a 4 'n Reguitlyngrafiek getrek Totaal punte (4) 8. Gevolgtrekking Versnelling is direk eweredig aan die netto kragY solank die massa konstant bly~ (2) TOTAAL: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 8 DBE/PAT 2018 NSS - Graad 12 — Nasienriglyne DIE VERWANTSKAP TUSSEN RESULTERENDE KRAG EN VERSNELLING (NEWTON SE TWEEDE WET) WERKSBLAD VIR NEWTON SE TWEEDE WET: OPSIE 2 35 PRAKTIESE VAARDIGHEDE 1. Volg instruksies en manipulasie Kriteria LL Punte Volg 'n reeks geskrewe/mondelinge | Volg 'n reeks instruksies wat instruksies op akkurate wyse | afgeleide instruksies insluit Manipulasievaardighede sluit In staat om alle apparaat en korrekte en veilige hantering van toerusting korrek en veilig te 1 _apparaat en toerusting in | hanteer 2.1 Die afhanklike veranderlike: VersnellingY (1) 2.2 Onafhanklike veranderlike: Netto krag¥ (1) 2.3 Beheerveranderlike: Massa van die stelsel (trollie en massastukke)” Aanvaar: Hellingshoek van die opperviak OF opperviak OF lengte van baan. (1) T=0,02 sv (2) 4. t=nxT t=10x 0,02 t=0,2 sv (2) 5. © Gebruik rekbare toutjie “ Geen toelating vir wrywing nie Slaag nie daarin om te verseker dat daar geen of min wrywing is Enige tussen katrolle en toutjie nie een ¢ Slaag nie daarin om die waaier af te skakel sodat die wind nie resultate beinvioed nie (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 9 DBE/PAT 2018 NSS - Graad 12 — Nasienriglyne 6. e Maak seker dat die baan stewig vas is.” ¢ Hanteer rekkies versigtig om te keer dat ander leerders raakgeskiet word. « Moenie kaal elektriese geleiers gebruik/aanraak nie. Enige « Vermy los kabels op vioer sodat leerders nie daaroor val nie (plak aan een vioer vas). (1) 7. TABEL 1: Gebruik 1 rekkie Lopie- Resulterende PQ (m) Vx QR vy a EF | Fret nommer krag, F (m-s*) | (m) | (ms | (ms?) | Tnet (N) (aantal ) a rekkies) (kg) | 4 1 0,019) | 0,095 ) | 0,042) | 0,21 | 0,575) | 0,758 | 0,436 ) 2 1 0,018| | 0,090 || 0,044| | 0,22 |! 0,650 | | 0,758 | 0,493 3 1 0,020} | 0,100 | | 0,038/ | 0,19 {| 0.450% | 0,758 | 0,341» Gemiddeld 1 0,019” | 0,095~ | 0,041” | 0,21v7| 0,558/ | 0,758 | 0,423 J Fret LET WEL: 4 =m =0,758 kg (massa van 'n trollie) maar Fret =m a Gebruik 2 rekkies Lopie- Resulterende | PQ (m) Vx QR v a FE. Fret nommer krag, F (m-s*) | (m) | (m-s*) | (m-s?) | [net (N) (aantal a rekkies) (kg) 1 2 | 0,037) _| 0,185 | | 0,069 )| 0,345% | 0,800 } | 0,758 | 0,606) 2 2 | 0,039 | 0,195 |/ 0,071 {J 0,355 (| 0,800 0,758 | 0,606 | 3 2 | 0,038] | 0,190 || 0,073 || 0,365 | | 0,875 || 0,758 | 0,663 [ Gemiddeld 2 | 0,038” | 0,190 | 0,062 | 0,355/ | 0,825 7 | 0,758 | 0,625” Gebruik 3 rekkies Lopie- Resulterende | PQ (m) Vn QR vy F Fret nommer krag, F (m-s*) | (m) | (mss) | (m-s?) | Inet (N) (aantal a rekkies) (kg) 1 3 0,055 | 0,275 | | 0,096) | 0,480 | 1,025 || 0,758 | 0,777 2 3 0,049) | 0,245 $! 0,093[ | 0.465 $ | 1,10 0,758 | 0,834 3 3 0,053] | 0,265 || 0,095{ | 0,475 | | 1,050 |/ 0,758 | 0,796 Gemiddeld 3 0,052” | 0,262“ | 0,095” | 0,473” | 1,058” | 0,758 | 0.802% | (18) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 10 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne 8. Dataontleding Trek 'n grafiek van Freto VS versnelling. (4) Acceleration versus Fret graph 1,2 : $$ 1 = — y 2 og |— ey | os | — = 2 BS 04 — & a { —__________ — 8 0,2 | a _— ee —_ o 0,2 0,4 Os O8 1 Foet in N OF a graph of acceleration versus Foret. we Oe a al aif LA. bar? Oye ra i Cle G2 Cy C6 68 Feet) NASIENKRITERIA Opskrif aangedui v As benoem met korrekte eenhede v 4 punte gestip v ‘n Reguitlyngrafiek getrek 4 Totaal 4 punte 9. Gevolgtrekking Versnelling is direk eweredig aan die netto krag” solank die massa konstant blyw (2) TOTAAL: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 41 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne DIE VERWANTSKAP TUSSEN RESULTERENDE KRAG EN VERSNELLING (NEWTON SE TWEEDE WET) WERKSBLAD VIR NEWTON SE TWEEDE WET: OPSIE 3 35 PRAKTIESE VAARDIGHEDE 1. Volg instruksies en manipulasie. Kriteria Punte Volg 'n reeks geskrewe/mondelinge | Volg 'n reeks instruksies wat | | instruksies op akkurate wyse afgeleide instruksies insluit Manipulasievaardighede sluit In staat om alle apparaat en korrekte en veilige hantering van toerusting korrek en veilig te 1 | _ apparaat en toerusting in hanteer 2.1 Die afhanklike veranderlike: Versnelling” (1) 2.2 Die onafhanklike veranderlike: Netto kragY (1) 2.3. Beheerveranderlike: Massa van die stelsel (massa van die trotlie en die massastukke)” Aanvaar: Hellingshoek van die opperviak. OF opperviak OF lengte van baan. (1) ala v 1 T= 50yv T=0,02s T= (2) 4. t=nxT t= 10x 0,02” t=0,2 s¥ (2) 5. ¢ Gebruik rekbare toutjie “ Geen toelating vir wrywing nie Slaag nie daarin om te verseker dat daar geen of min wrywing is tussen Enige katrolle en toutjie nie een * Slaag nie daarin om die waaier af te skakel sodat die wind nie resultate beinvloed nie (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe vloer vas). 7s TABEL 1: 1 2 NSS - Graad 12 — Nasienriglyne 20 g massastuk (2 x 10 g) hang en 40 g bo-op trollie gepak DBE/PAT 2018 Skakel alle elektriese toestelle af wanneer dit nie gebruik word nie.” Maak seker dat die baan stewig vas is.” Hanteer rekkies versigtig om te keer dat ander leerders getref word. Moenie kaal elektriese geleiers gebruik/aanraak nie. Vermy los kabels op vioer sodat leerders nie daaroor val nie (plak aan Enige een (1) Lopie- Resulte- | Afstand | v,(ms')| Afstand vx (ms) | a(ms”) | nommer | rende krag, | PQ (m) QR (m) F (Fg = mg) : (N) 1 0,196 0,038 (0,190 0,084 (0,420) 1,15! 2 0,196} 0,039% 0,195¥ (0,088 0,440” fi aagy 3 0,196 0,037 0,185 0,084 (0,420 1,17: Gemiddeld 0,196 0,038 (0,190 0,085 0,427 1 183 LET WEL: 20 g = 0,02 kg en Tydperk (T) van die tyd is 0,02 s maar in elke interval PQ en QRt=0,2s. 40 g massastuk (4 x 10 g) hang en 20 g bo-op trollie gepak Lopie- Resulte- Afstand| v.(ms')| Afstand vx (ms") a (ms”) nommer | rende krag, PQ (m) QR (m) F (Fg = mg) (N) Raciult, 1 0,392 | 0,074) 0,370) 0,138) 0,690 1,600 | 2 0,392 0,073% 0,365 10,1364 0,680¥ 1,575” if 3 0,392 0,077 p.s88 0,136 0,680 1,475 Gemiddeld 0,392 0,075 0,375, 0,137 (0,683 1,559 60 g massastuk (6 x 10 g) hang en geen massa bo-op trollie gepak nie Lopie- Resulte- Afstand | v.(ms')| Afstand vx (ms') a(ms*) nommer | rende krag, PQ (m) QR (m) F (Fg = mg) (N) 1 0,588 ) (0,110) 0,550) 0,192 (0,960 2,050 2 0,588% (0,107 0,535¥ 0,196 (0,980 22,2254 3 0,588 (0,107 0,535) 0,194 0,970 2,175 Gemiddeld 0,588 0,108 0,540) 0,194 0,970 2,150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 13 DBE/PAT 2018 NSS - Graad 12 — Nasienriglyne 8. Dataontleding Acceleration versus F(net)resultant force. ad w | | nN P uv Acceleration in m.s~2 K 2 u oO a1 0,2 0,3 04 65 0.6 0,7 FretinN | NASIENKRITERIA Opskrif aangedui 4 punte gestip ‘n Reguitlyngrafiek getrek Totaal 4 punte (4) v As benoem met korrekte eenhede x v v 9. Gevolgtrekking Versnelling is direk eweredig aan die netto kragY solank die massa konstant bly” (2) TOTAAL: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe EKSPERIMENT 2: BEPAAL DIE PAD VAN 'N LIGSTRAAL DEUR 'N GLASBLOK VIR 14 NSS - Graad 12 — Nasienriglyne VERSKILLENDE INVALSHOEKE WERKSBLAD VIR EKSPERIMENT 2 PRAKTIESE VAARDIGHEDE 1. 2.1 2.2 2.3 Volg instruksies en manipulasie. DBE/PAT 2018 35 [ KRITERIA | PUNTE Volg 'n reeks geskrewe/mondelinge | Volg 'n reeks instruksies wat 1 instruksies op akkurate wyse afgeleide instruksies insluit Manipulasievaardighede sluit In staat om alle apparaat en korrekte en veilige hantering van toerusting korrek en veilig te 4 _apparaat en toerusting in hanteer Die afhanklike veranderlike: BrekingshoekY Die onafhanklike veranderlike: Invalshoek “ Beheerveranderlike: Frekwensie/Golflengte van lig Reghoekige glasblok” Verkeerde meting van die invalshoek en die brekingshoek.” Moet nie 'n laserstraal/ligstraal in 'n ander leerder se 06 skyn nie.” OF Skakel alle elektriese toestelle af wanneer dit nie gebruik word nie. OF Moet nie kaal elektriese geleiers gebruik/aanraak nie. TABEL 1: Eksperiment Invalshoek Brekingshoek Uitvalshoek (grade) (grade) (grade) 1 70V 38,8V 70Y 2 60V 35,3¥ 60Y 3 50v 30,7” 50v_ | Enige vier stelle 4 40v 25,4” 40v 5 30 19,5 30 6 20 13,2 20 | Kopiereg voorbehou (1) (1) (1) (1) (1) (12) Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 15 DBE/PAT 2018 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne ‘n Benoemde straaldiagram. E- N A B ie G) s) 2) KRITERIA PUNT | Meet die invalshoek korrek 1 Meet die brekingshoek korrek 4 Trek die lyn GF 1 Trek die lyn GH 1 1 5 Meet die uitvalshoek korrek TOTAAL (5) Die invalshoek is groter as die brekingshoek.v ¥ (2) Die invaishoek is kleiner as die brekingshoekv V (want lig beweeg vanaf 'n medium met 'n hoér optiese digtheid, glas, na 'n medium met 'n laer digtheid, lug). (2) Lug het 'n refraksie-indeks van 1,00¥ wat laer is as die refraksie-indeks van glas, wat 15is.v OF (2) Glas het 'n hoér optiese digtheid as lug. Wanneer die ligstraal van die lug na die glas beweeg, buig die ligstraal na die normaal. “ Wanneer die ligstraal van die glasblok terug na die lug beweeg, buig dit weg van die normaal af V (en die uitvalshoek is groter as die invalshoek tussen glas en lug). (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 16 DBE/PAT 2018 NSS - Graad 12 — Nasienriglyne 6.6 Die rigting van die ligstraal deur verskillende media. diay wae , LETWEL: — Hierdie subvraag MOET geignoreer word en hierdie eksperiment moet uit 34 in plaas van 35 punte nagesien word. 7. Gevolgtrekking Indien lig enige stof binnegaan met 'n hoér refraksie-indeks (soos vanaf lug in glas in) gaan dit stadiger.v Die lig buig na die normaallyn toe.” OF Indien lig ‘n stof binnegaan met 'n /aer refraksie-indeks (soos vanaf water in die tug in) buig die lig weg van die normaallyn af. OF ‘n Hoér refraksie-indeks dui aan dat lig stadiger sal beweeg/gaan en meer rigting sal verander soos wat dit die stof binnegaan. (2) TOTAAL: 34 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 17 DBE/PAT 2018 NSS - Graad 12 - Nasienriglyne EKSPERIMENT 3: BEPAAL DIE ELEKTRODEPOTENSIAAL VAN 'N Cu-Zn ELEKTROCHEMIESE SEL WERKSBLAD VIR EKSPERIMENT 3 PRAKTIESE VAARDIGHEDE 1. Volg instruksies en manipulasie. Kriteria | Punte Volg 'n reeks geskrewe/mondelinge | Volg 'n reeks instruksies wat 1 instruksies op akkurate wyse afgeleide instruksies insluit Manipulasievaardighede sluit In staat om alle apparaat en korrekte en veilige hantering van toerusting korrek en veilig te 1 apparaat en toerusting in hanteer | 2.1 Die afhanklike veranderlike: Emkv (voltmetertesing) 2.2 Die onafhanklike veranderlike: Tipes elektroliet en elektrodes gebruikv 2.3 Beheerveranderlike. ¢ Tipe voltmeter” ° Lengte van die koppeldrade met krokodiklemme Enige een e Temperatuur (van die elektrolietoplossing) soutbrugoplossing 3. « Temperatuur en konsentrasie nie volgens standaardtoestande nie” Voltmeterlesingsfoute Enige een ¢ Soutbrugoplossing lek of elektroliet gebruik, is nie geskik nie. 4. Skakel alle elektriese toestelle af wanneer dit nie gebruik word nie.” Moenie kaal elektriese geleiers gebruik/aanraak nie. Enige een Vermy vel-/oogkontak met die elektroliete. 35 (1) (1) (1) (1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com DBE/PAT 2018 Tegniese Wetenskappe 18 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne 5. TABEL 1: | Massa van Elektrodes Plaat/Elektrode | Aanvanklike massa Finale massa Koper 4,32 9 | 6,899 | Sink 5,02 gvf 4,25 gvf Voltmeterlesings Voordat die U-buis gevul met ‘n | 0 Vv | Nadat die U-buis gevul met | 1,1 VY soutoplossing/-pasta bekers geplaas in die ‘n soutoplossing/-pasta in | die bekers geplaas is Kleure van die elektrodes Aan die begin van die | Tussen 10 tot 20 minute tydens die Koperelektrode Bruin koperkleur” Bruin koperkleur” Sinkelektrode Blik metaalagtige kleur” Dowwe metaalagtige kleur~ Kleure van die oploss ings in die bekers Aan die begin van die teaksie | 'n Paar uur nadat die reaksie plaasgevind het CuSO, Blou oplossing” | Kleurloos/Ligblou oplossingY ZnSO, Kleurlose oplossing” Kleurlose oplossing¥ 6.1 Om die oplossing van KNO; (kaliumnitraat) binne die soutbrug te hou” maar toe te laat dat die ione in die soutbrug oor die wattemembraan beweeg. V 6.2 Soos wat die reaksie voortgaan, oksideer die sinkelektrode en die massa verklein omdat sinkatome in die sinkelektrode sink(II\ione vorm.” Die koperelektrode kry terselfdertyd massa by omdat die koper(II)ione elektrone bykry om kopermetaal te vorm wat op die koperelektrode neergeslaan word, wat dus die massa laat toeneem.” 6.3 Die oorspronklike kleur van die sinksulfaat is kleurloos. Die Zn**-ione reageer met die NO;-ione, vannag die soutbrug, soos wat die reaksie voortgaan en die kleur van die elektroliet bly kleurloos.“” Die blou kopersulfaat-elektrolietoplossing verander na kleurloos of ligblou, omdat die koper(II)ione Cu-atome vorm wat op die koperelektrode neergeslaan word. 6.4 Sinkelektrode is die anode.” Koperelektrode is die katode” 6.5 Cu**(aq) + 2e° — Cu(s)“Y 6.6 Zn(s) > Zn**(aq) + 2evv Kopiereg voorbehou (12) (2) (2) (2) (2) (2) (2) Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Tegniese Wetenskappe 19 DBE/PAT 2018 NSS — Graad 12 — Nasienriglyne 6.7 LETWEL: — Hierdie subvraag MOET geignoreer word en hierdie eksperiment moet uit 33 in plaas van 35 punte nagesien word. Vir die antwoorde hieronder moes die vraag soos volg gelees het: Wat is die belangrikheid van die U-buis gevul met soutoplossing wat tussen die CuSOq- en ZnSO4-elektroliete geplaas is? ¢ Dit voltooi die sel.” e Behou elektriese neutraliteit (deur ione toe te laat om tussen die twee halfselle te beweeg)¥ (2) 7. Gevolgtrekking Die elektrodepotensiaal van die sink-kopersel is 1,10 VVY” (2) TOTAAL: 33 LET WEL: Die totale punt vir hierdie PAT is 103 NIE 105 soos in die instruksieboek aangedui NIE. Kopiereg voorbehou