Accounting Grade 11 Eastern Cape November 2014 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2014 REKENINGKUNDE RIGLYNE VIR MERK (MEMORANDUM) PUNTE: 300 ALGEMENE BEGINSELS: 1 Waar bewerkings gevra is, ken volpunte toe vir die korrekte finale antwoord. Indien die antwoord verkeerd is, merk die bewerkings. Indien ’n bewerkingsbedrag getoon word as finale antwoord, ken punte toe vir die relevante bewerkings (inkomstestaat), maar geen metodepunt vir die antwoord nie. 2 Metodepunte word as volg aangedui: .  In die berekeninge en die finale totale moet ten minste een deel korrek wees om die metodepunt te kan verdien. By totale moet die bewerking en redelike moontlikheid van die antwoord gekontroleer word voordat die punt toegeken word.  In gevalle waar antwoorde van vorige vrae gebruik moet word, kontroleer of die bedrag korrek oorgedra is.  Tensy dit anders aangedui word, moet die positiewe of negatiewe effek van enige bedrag in ag geneem word om die punte te kan toeken. Indien geen teken (+/-) of hakie voorsien word nie moet die bedrae as positief aanvaar word. 3 Vir vrae waar verduidelikings en kommentaar (2 punte of meer), gevra word, moet deelpunte toegeken word. ’n Goeie verduideliking sal gewoonlik die korrekte antwoord gee en dit verduidelik. Wees bedag op ander bewoording wat dieselfde antwoord kan wees. Hierdie merkriglyne het slegs voorgestelde antwoorde. Lees die kandidaat se antwoord en probeer sin maak van wat die leerder wil oordra, en ken punte daarvolgens toe. 4 Waar leerders gepenaliseer word (vir vreemde items, misplaaste items, ontbrekende besonderhede, ens.), kan die punte vir daardie afdeling nie negatief wees nie. Die penalisering moet langs die relevante vraag aangedui word, waar van toepassing. Waar vreemde items ingesluit word in enige berekening, kan volpunte nie toegeken word nie. 5 Van nasieners word verwag om deur die vraestel te werk en hul antwoorde met die merkriglyne te vergelyk voor hulle begin merk. Maak nodige aanpassings, waar nodig, terwyl jy steeds binne die raamwerk van die puntetoekenning bly. Hierdie memorandum bestaan uit 14 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) VRAAG 1: REKONSILIASIE EN VASTE BATES (50 punte; 30 minute) 1.1 Bankrekonsiliasie JOERNALE EN BANKREKENING BANKSTAAT GEEN NR. INSKRY- Besonderhede van Bedrag Bedrag ge- Bedrag Bedrag ge- WING kontra rekeninge gedebiteer krediteer gedebiteer krediteer (X) Bv. Rente op oortrekking R85,00 A 4 500  Rente inkomste/ B Rente op lopende 120  rekening  C Lening: Maxi Bank  5 500  D 1 480  E Onttrekkings (175 – 157) 18  F X G Advertensies  570  H X I (5 680 – 2270) 3 410  15 -1 vir vreemde inskrywings (maksimum -3). Vreemde inskrywings is ekstra inskrywings per reël waar punte verdien is. 1.2 Krediteurerekonsiliasie KREDITEURE GROOTBOEK STAAT VAN TRODAT REKENING HANDELAARS Saldo / totaal 10 991 16 091 300 A  of Kt - 540 B  of Kt - 70 C  of Dt (2000 + 2000 ) D 4 000 of Kt  Een punt elk vir 2 000 en een - 5 000 E punt vir die korrekte teken.  of Kt 4 670 F  of Dt 15 221 15 221 SALDO (30 SEPTEMBER 2014) 15   Gee een punt vir die bedrag en een punt vir die teken. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) REKENINGKUNDE 3 1.3 Vaste Bates 1.3.1  10%  A 50 000 x (20% x ½) = 5 000 (een deel korrek)  3 A hierbo 5 000 + 5 000 = 10 000 (een deel korrek)    B A (lopende waardevermindering) + 5 000 (opgehoopte waardevermindering op verkoopte bate) (50 000 x 20% x ½) van die vorige jaar. 3 140 000  (190 000 – 50 000) x 20% = 28 000  80 000  x (20% x 3/12 ) = 4 000  C 28 000 + 4 000 = 32 000  (een deel korrek)  5 1.3.2 ALGEMENE GROOTBOEK VAN EAST END STORES BATEVERKOPEREKENING (N10) Opgehoopte 2013 50 000 2013 10 000 1 Toerusting 1 waardevermindering op Sept  Sept  toerusting  (verwys na B) 38 400 Bank   Verlies met verkoop van 1 600 bate   50 000 50 000 7 1.3.3 Gee ’n geldige rede waarom die toerusting verkoop is. Enige redelike antwoord  Opgradering – in die geval van tegnologie Verbetering van die beeld van die onderneming (nuwe meubels) Nuwe uitleg vir groter doeltreffendheid Toerusting nie meer geskik of gee probleme (onderhoud) 2 VRAAG 1 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) VRAAG 2: SPORTKLUBS (45 punte; 27 minute) 2.1 ALGEMENE GROOTBOEK VAN AMATHOLE HIKING KLUB KREDITEUREKONTROLEREKENING (OUTDOOR VERVAARDIGERS) 2013 3 000 2013 750 31 Rugsakke voorraad (KAJ) 1 Saldo (a/b) Des  Jan  7 250 12 250 Bank  Des 31 Rugsakke voorraad(KJ)   2 750 Saldo (o/b)  13 000 13 000 2014 Jan 1 Saldo (a/b) 2 750 7 RUGSAKKE VOORRAADREKENING (B6) 2013 6 000 2013 1 500 1 Saldo (a/b) 31 Fondsinsameling  Jan  Des  15 000 * 24 500 Des 31 Bank Koste van verkope    12 250 3 000 Krediteurekontrole  (KJ) Krediteurekontrole (KAJ)   4 250 Saldo (o/b)  33 250 33 250 2014 Jan 1 Saldo (a/b) 4 250 * 28 910 x 100/118 12 LEDEGELDREKENING (N3) 2013 5 400 2013 Vooruitontvange 1 500 1 Opgelope inkomste 1 Jan  Jan inkomste  Vooruitontvange 2 700 60 300 Des 31 Des 31 Bank  inkomste    Inkomste en uitgawe  61 800 Ledegeld afgeskryf  1 800 206  x R300  (5 400 – 3 600)  Honorarium  300  Opgelope inkomste  6 000  69 900 69 900 190 – 6 + 14 + 8 = 206 lede 16 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) REKENINGKUNDE 5 2.2 Die nuwe lede was ontevrede oor die fooie wat hulle vir die jaar moes betaal. 2.2.1 Verskaf ’n moontlike rede waarom hulle so voel. Enige geldige rede  Hulle moes die volle bedrag betaal al het hulle op verskillende tye gedurende die jaar aangesluit. Hulle het nie dieselfde voordele geniet as diegene wat die hele jaar lede was nie. 2 2.2.2 Maak ’n voorstel aan die komitee hoe om hierdie saak aan te spreek. Enige geldige verduideliking  Betalingstruktuur moet voorsiening maak vir pro rata betalings. Betaal per maand (of gedeelte daarvan) vir die eerste jaar. Gebruik ’n maandelikse betaalstelsel. 2 2.3 Die voorsitter is bekommerd oor die wyse waarop die tesourier die invordering van fooie, hanteer. 2.3.1 Waarom, dink jy, is sy bekommerd? (Haal relevante syfers aan om jou antwoord te motiveer.) Een geldige rede  haal syfers aan  R5 400 was die vorige jaar uitstaande en hierdie jaar R6 000. (20 lede het nie betaal nie) Dit is ongeveer 10% van lede. Daar is geen penalisasie in die geval van nie-betaling. Daar is skynbaar geen dringendheid by lede om te betaal nie. Groot bedrae afgeskryf as oninbaar. 2 2.3.2 Maak TWEE voorstelle wat die tesorier kan gebruik om die invordering van fooie van lede te verbeter. Let daarop dat die voorsitter nie ten gunste daarvan is om lede met rente te belas op uitstaande rekeninge nie. Enige TWEE geldige voorstelle sonder verwysing na rente.   Stel ’n betalingsbeleid op en lig alle lede in. Bied voordele soos kortings aan lede vir betalings voor ’n sekere datum. Hou kompetisies waaraan slegs opbetaalde lede mag deelneem. 4 VRAAG 2 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) VRAAG 3: INKOMSTESTAAT EN NOTA TOT BALANSSTAAT (60 punte; 36 minute) 3.1.1 Queen Winkels Inkomstestaat vir die jaar geëindig 30 Junie 2014. Verkope (930 000  + 1 400 ) – (3 350  + 240 ) 927 810  Koste van verkope 620 000  + 875  (620 875)  BRUTO WINS 306 935  Ander inkomstes 74 545 Voorsiening vir oninbare skuld aansuiwering 310  Fooie-inkomste (32 550  + 120 ) 32 670  Huurinkomste (35 600  + 3 400 ) 39 000  Korting ontvang 2 565  Bruto bedryfsinkomste 21 381 480  Bedryfsuitgawes (116 670) Handelsvoorraadtekort (49 680 – 45 650) 4 030  Salarisse en lone 56 400  Verbruiksgoedere (12 820  – 720 ) 12 100  Skryfbehoeftes 5 440  Korting toegestaan 1 240  Advertensies (2 260  – 490 ) 1 770  Bankkoste (5 440  + 350 ) 5 790  Versekering (8 800 + 1 000 ) 9 800  Oninbare skuld 2 100  Diverse uitgawes 18 000  Bedryfswins 264 810  Rente inkomste (4 725  + 2 250 ) 6 975  Wins voor rente uitgawes 271 785  Rente uitgawe (220  + 27 450 ) (27 670)  Netto wins vir die jaar 29 244 115  52 -1 elk vir vreemde items (alle balansstaatrekeninge) Maks -2 Misplaaste items moet verkeerd gemerk word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) REKENINGKUNDE 7 3.1.2 HANDEL EN ANDER ONTVANGBARE BEDRAE Debiteurekontrole (36 420  – 240  + 1 520 ) 37 700  Voorsiening vir oninbare skuld (5% van debiteurekontrole bedrag) (1 885)  Netto debiteure (mag uitgelaat word) 35 815 Vooruitbetaalde uitgawes 490  Opgelope inkomste 2 250  Bewerking (een deel hierbo korrek) 38 555  8 VRAAG 3 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) VRAAG 4: VENNOOTSKAPPE EN ONTLEDING VAN (50 punte; 30 minute) VERHOUDINGS 4.1 NOTA: PRIVAATREKENINGE SAM TOM TOTAAL 107 100 Salarisse 102 000  209 100 58 500 Rente op kapitaal  40 000 98 500 16 800 Bonus  16 800 160 500 163 900 324 400 Primêre verdeling van wins    11 250 18 750 Finale verdeling van wins  7 500  343 150 Netto wins volgens inkomstestaat 171 750 171 400  (145 950) (102 840) Onttrekkings   (248 790) 25 800 68 560 Behoue inkomste vir die jaar   94 360 (9 800) (3 050) Saldo aan die begin van die jaar 6 750   58 760 91 310 Saldo aan die einde van die jaar 32 550   21 4.2 4.2.1 Skuld/ekwiteitsverhouding 1 341 310 820 000 : (750 000 + 500 000 + 91 310)  = 0,61 : 1  (aanvaar 0,6 : 1 Moet wees as x : 1) 5 4.2.2 Vuurproefverhouding 38 800  40 050  (1 300 + 37 500) : (32 300 + 7 750) = 0,97 : 1  (aanvaar 0,9 : 1 Moet wees as x : 1) 5 4.2.3 Persentasie opbrengs op belegging verdien deur Sam.  ( ) 1 514 300  = 22,7%  (as ’n %; aanvaar 21%) 6 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) REKENINGKUNDE 9 4.3 Behoort Sam tevrede te voel met die opbrengs op sy belegging? Verduidelik; haal relevante syfers of finansiële aanwysers aan om jou antwoord te staaf. Ja/Nee  Goeie verduideliking met syfers  Verduideliking sonder syfers  Ja: beter as rentekoerse op alternatiewe beleggings; moontlik ook beter as vorige jaar (geen syers voorsien); vergelykbaar met opbrengs op vennote se totale ekwiteit. Nee: nie so goed soos opbrengs op vennote se totale ekwiteit nie; nodig om te vergelyk met Tom se opbrengs (geen syers voorsien). 3 4.4 Tom was bekommerd omdat die persentasie netto wins op verkope gedaal het terwyl die bedryfswins op verkope verbeter het. Gee aan hom ’n verduideliking. Haal relevante syfers aan in jou verduideliking. Goeie antwoord (syfers aangehaal) bevredigende antwoord  swak  Bedryfswins op verkope – verbeter van 34% tot 36,6% – dui op goeie bestuur van bedryfsuitgawes of dit kan dui op ’n toename in verkope of bruto wins. Netto wins op verkope – verswak van 33% tot 30,6% – die verskil is as gevolg van die bestuur van skuld – betaal moontlik te veel rente op geleende fondse. 3 4.5 Lewer kommentaar oor die likiditeitsposisie van die besigheid. Haal TWEE relevante finansiële aanwysers aan (met syfers) in jou antwoord. Noem aanwysers (met syfers)  kommentaar  Enige TWEE aanwysers verduidelik. Bedryfsverhouding het verswak van 1,98: 1 tot 1,7: 1 Vuurproefverhouding het verswak van 1,1:1 tot 0,97: 1 Voorraadomsetsnelheid het verminder van 15 keer per jaar tot 14,6 keer per jaar Alle verhoudings toon ’n negatiewe neiging. Alhoewel die verlagings nie groot bedrae is nie, kan dit daarop dui dat die besigheid te veel voorraad aanhou. (koop daarom minder) Kontant word nie goed bestuur nie. (Oortrokke rekening). 4 4.6 Sam wil die lening verhoog met ’n addisionele R150 000 om verbeteringe aan die bestaande geboue aan te bring. Watter advies het jy vir hom? Jy moet verwys na finansiële aanwysers en syfers om jou advies te steun.  Vir die advies;  vir aanhaal van toepaslike syfers Die skuld/ekwiteitsverhouding dui op hoë risiko (0,6: 1) wat ’n toename is teenoor die vorige jaar (0,56 : 1). Dit toon dat die besigheid nie probeer om die lening te verlaag nie. Met ’n addisionele R150 000, sal die skuld/ekwiteitsverhouding verander na 0,72 : 1 (indien aanvaar word dat ekwiteit onveranderd bly). Dit sal nie ’n wyse besluit wees nie tensy daar bewyse is dat die lening sal bydra tot ’n goeie opbrengs op totale kapitaal aangewend (positiewe hefboom effek). 3 VRAAG 4 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) VRAAG 5: KOSTE REKENINGKUNDE (VERVAARDIGING) (35 punte; 21 minute) 5.1 Dui die kostekategorie aan vir elkeen van die items hieronder gelys. 5.1.1 Verkoops- en verspreidingskoste  5.1.2 Direkte arbeidskoste  5.1.3 Administrasiekoste  5.1.4 Fabrieks bo-koste  Afkortings word nie toegelaat nie 5.1.5 Direkte materiaalkoste  5 5.2 5.2.1 Bereken a) Direkte arbeidskoste. (1 440 x R55) x 3  = 237 600  ; (120 x R75) x 3 = R27 000  79 200 9000  237 600 x 11% = 26 136  Totale direkte arbeidskoste = 237 600 + 27 000 + 26 136 = 290 736  (3 punte) (2 punte) (2 punte) 8 b) Fabrieks bo-koste 53 280 (2 punte) 98 460 + 106 560 + (106 560 ÷ 2) = 258 300      5 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) REKENINGKUNDE 11 5.2.2 ALGEMENE GROOTBOEK VAN CLASSIC VERVAARDIGERS GOEDERE IN BEWERKING (B7) 2013 58 450 2014 857 380 1 Saldo (a/b) 30 Klaarprodukte voorraad Mei  Apr  2014 312 654 62 760 30 Direkte materiaalkoste  Saldo (o/b) Apr   290 736 Direkte arbeidskoste   258 300 Fabrieks bo-koste   920 140 920 140 2014 Mei 1 Saldo (a/b) 62 760 Kontroleer die oordrag van totale van direkte arbeidskoste en fabrieks bo-koste 10 KLAARPRODUKTE VOORRAAD (B8) 2013 145 500 2014 787 500 1 Saldo (a/b) 30 Koste van verkope  Mei  Apr  2014 857 380 215 380 30 Goedere in bewerking  Saldo (o/b) Apr   1 002 880 1 002 880 2014 Mei 1 Saldo (a/b) 215 380 Kontroleer die oordrag van die goedere in bewerking totaal van hierbo. 7 VRAAG 5 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) VRAAG 6 BEGROTINGS (60 punte; 36 minute) 6.1 Voltooi die volgende sinne. Skryf slegs die woord(e) teenoor die vraagnommers in die antwoordeboek. 6.1.1 Finansiële beplanning/vooruitskatting van ontvangstes en betalings/ bepaling van toekomstige ontvangstes en betalings/beplanning van finansiële behoeftes/Enige geldige verduideliking met toekoms-implikasies.  Enige balansstaat betaling  (kapitaalbydrae ; lening ontvang/betaal; betalings 6.1.2 aan krediteure; ontvangstes van debiteure; aankope van bates; kontant onttrekkings ens.) Enige nie-kontant item vir inkomstes of uitgawes  6.1.3 (waardevermindering, oninbare skuld, korting ontvang/toegestaan, koste van verkope ens.) 6.1.4 Kapitaalbegroting  8 6.2 6.2.1 Begroting a) Die kontant ontvang van debiteure gedurende November 2014. KREDIET BEWERKINGS NOVEMBER VERKOPE September 70 000 X 20%  14 000  Oktober 85 000 X 35%  29 750  November 90 000 X 40% x 87,5% * 31 500  *of minus R4 500 (wat 12,5% van R36 000 is) 75 250  8 b) Oninbare skuld wat afgeskryf moet word vir die begrotingsperiode. Krediet Bewerkings Oninbare skuld verkope bedrag Augustus 60 000 60 000 x 5% in November 3 000  September 70 000 70 000 x 5% in Desember 3 500  Totale oninbare skuld 6 500  Merk enige formaat of bewerkings. Aanbieding hoef nie soos hierbo te wees nie. 5 c) Korting wat toegestaan moet word gedurende Desember 2014. 0,05 94 000 x (40% x 12,5%) = R4 700    3 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) REKENINGKUNDE 13 6.2.2 KONTANTBEGROTING VIR NOVEMBER 2014 EN DESEMBER 2014 NOVEMBER DESEMBER TOTALE ONTVANGSTES 168 000 120 000 KONTANTBETALINGS Kontant aankope  27 000  28 200 94 000 x 75% x 40%  Betalings aan krediteure  38 250  40 500 90 000 x 75% x 60%  Bedryfsuitgawes 14 000  14 000  Advertensies  2 700  3 760 90 000 x 3% and 94 000 x 4%  Salarisse 22 500  18 000  Toerusting 2 900  TOTALE BETALINGS bewerking 104 450  107 360  KONTANT SURPLUS (TEKORT) 63 550  12 640  BANK (Openingsaldo) (40 000)  23 550  BANK (Sluitingsaldo) bewerking 23 550  36 190  24 6.2.3 ITEM ADVIES/AANBEVELING Een punt van advies vir elke item Begroot meer realisties; maak gebruik van debietorders/ direkte deposito’s Huurinkomste Stuur briewe van herinnering voor vervaldatums  Maak beter gebruik van advertensies – dit sal verkope verhoog; Advertensies Verminder die begroting indien alles nie nodig is nie; Probeer verskillende vorme van advertensies soos pamflette of strooibiljette, ens  Begroot meer realisties; Maak seker dat onderhoud nie afgeskeep word nie; Onderhoud Effektiewe produksie berus op goed funksionerende toerusting; Sal die lewensduur van toerusting verleng  6 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 REKENINGKUNDE (NOVEMBER 2014) 6.3 Probleemoplossing: PROBLEEM GEÏDENTIFISEER ADVIES OF OPLOSSING (met syfers) Een geldige punt  Identifisering van probleem  Syfers aangehaal  Hoë voorraadvlakke (300 opening- en 200 slotvoorraad ) Hulle het nog 400 eenhede ontvang, Monitor verkope en kyk of voorraad alhoewel hulle genoeg voorraad op ooreenstem. hande gehad het. WINKEL A 80 vermiste eenhede (Slotvoorraad Voorraadkontrole moet daagliks behoort 280 eenhede te wees indien gedoen word. 420 verkoop is.) Goeie beheer waar voorraad uitgestal word. Dalk binne bereik van kinders. Die kontantdeposito vir sap, is R500 Doen daaglikse rekonsiliasie met te min. bestuurders om kontrole oor kasregisters te verbeter. By die skyfies is te veel onverkoopte WINKEL B voorraad in vergelyking met die Monitor verkope om bestellings openingsaldo. daarvolgens te doen. (150 opening- en 330 slotvoorraad) 6 VRAAG 6 60 GROOTTOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief