Accounting Grade 12 Eastern Cape Mock 2017 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2017 REKENINGKUNDE PUNTE: 300 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 18 bladsye en ’n 16 bladsye-antwoordeboek.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. ’n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. Toon ALLE bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag ’n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag ’n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Alle bewerkings moet tot EEN desimale plek getoon word, waar van toepassing. 7. ’n Uiteensetting van die vrae word voorsien. Jy moet probeer om by die voorgestelde tyd vir elke vraag te hou. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 3 VRAAG 1: 40 punte; 25 minute Hoof onderwerp: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde  Begrippe, Debiteure- en Krediteurerekonsiliasie Rekonsiliasies Bestuur van hulpbronne  Interne beheer en etiek VRAAG 2: 40 punte; 25 minute Hoof onderwerp: Hierdie vraag integreer: Bestuur van hulpbronne Voorraadwaardasie  Begrippe, berekening en vertolking van voorraadinligting  Interne beheer VRAAG 3: 50 punte; 30 minute Hoof onderwerp: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde  Begrippe, Balansstaat en notas Finansiële state van maatskappye Bestuur van hulpbronne  Finansiële verslagdoening en etiek VRAAG 4: 70 punte; 45 minute Hoof onderwerp: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Finansiële state, Kontantvloei en  Begrippe, Kontantvloeistaat berekeninge, Ontleding van vertolking verhoudings en vertolking van finansiële inligting VRAAG 5: 60 punte; 30 minute Hoof onderwerp: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde  Berekeninge vir die Produksiekostestaat Kosteberekeninge en Vaste bates  Eenheidskoste-begrippe; gelykbreekontleding Bestuur van hulpbronne  Bestuur van vaste bates VRAAG 6: 40 punte; 25 minute Hoof onderwerp: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde  Voltooiing van Kontantbegroting; Vertolking van begroting Begroting Bestuur van hulpbronne  Interne beheer prosesse Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) VRAAG 1: REKONSILIASIES (40 punte; 25 minute) 1.1 Kies die korrekte antwoord uit die woorde tussen hakies. Skryf slegs die antwoord neer langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.4) in die ANTWOORDEBOEK. 1.1.1 ’n Verouderde tjek, wat ouer as 6 maande is, moet in die (Kontantontvangstejoernaal/kontantbetalingsjoernaal) gekanselleer word. 1.1.2 ’n (Debiet/Krediet) saldo op die bankstaat dui op ’n oortrokke rekening. 1.1.3 ’n (Debietnota/Kredietnota) is die brondokument vir goedere terug- gestuur deur ’n debiteur. 1.1.4 (Kontantkorting/Handelskorting) word aangebied wanneer rekeninge binne ’n sekere tyd betaal word. (4) 1.2 DEBITEUREREKONSILIASIE EN OUDERDOMSANALISE Die inligting hieronder het betrekking op JT Handelaars vir Junie 2017. GEVRA: 1.2.1 Bereken die korrekte saldo van Debiteurekontrole op 30 Junie 2017. (4) 1.2.2 Bereken die saldo’s van die debiteure gelys in die ANTWOORDEBOEK. (12) 1.2.3 Verwys na die ouderdomsanalise (Inligting C):  Bereken watter persentasie van die debiteure kom nie die 30 dae krediettermyn na nie. (3)  Lys TWEE interne beheermaatreëls wat JT Handelaars kan gebruik om te verseker dat slegs betroubare klante krediet kan bekom. (4) INLIGTING: A. Saldo’s op 30 Junie 2017 (voor foute en weglatings): Debiteurekontrole saldo R74 600 Debiteurelys 70 000 N. Pillai 21 600 Y. Bosman 12 400 C. Tele 24 900 A. Botha ? B. Foute en weglatings ontdek: (i) Die Debiteurejoernaal is met R3 500 te veel opgetel. (ii) ’n Afslag van R800 toegestaan aan Pillai vir beskadigde goedere, is aan die verkeerde kant van haar rekening ingeskryf. (iii) Kredietverkope aan Botha vir R6 300, is verkeerdelik in sy rekening as R3 600 aangeteken. Oorboeking na die Algemene grootboek is korrek. (iv) ’n Tjek vir R2 500, ontvang van Tele, is verkeerdelik in Bosman se rekening aangeteken. (v) ’n Tjek vir R4 230 ontvang van Pillai, is deur die bank teruggestuur, gemerk “V/T – onvoldoende fondse”. Korting van R270 is toegestaan toe die tjek ontvang is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 5 C. DEBITEURE-OUDERDOMSANALISE BEDRAG LOPENDE Meer as 30 DAE 60 DAE VERSKULDIG MAAND 60 DAE R70 000 12 600 21 000 28 000 8 400 Debiteure word 30 dae toegelaat om hul rekeninge te betaal. 1.3 KREDITEUREREKONSILIASIE Marge Handelaars koop goedere op krediet van Simpson Verskaffers. Die inligting voorsien, is vir Julie 2017. GEVRA: Rekonsilieer die rekening van Simpson Verskaffers in die Krediteuregrootboek van Marge Handelaars, met die staat ontvang. Begin met die openingsaldo’s soos in die ANTWOORDEBOEK gegee. (13) INLIGTING: A. Krediteuregrootboek van Marge Handelaars Simpson Verskaffers (K6) DATUM BESONDERHEDE FOL DEBIET KREDIET SALDO Julie 1 Saldo a/b 34 200 5 Faktuurnr. 443 KJ 4 770 38 970 10 Tjeknr. 2810 KBJ 15 000 23 970 Korting KBJ 750 23 220 12 Faktuurnr. 568 KJ 5 640 28 860 18 Debietnota nr. 114 KAJ 980 27 880 28 Faktuurnr. 667 KJ 7 120 35 000 B. Staat ontvang van Simpson Verskaffers SIMPSON VERSKAFFERS Nr. A732 REKENINGSTAAT Klant: Datum van staat: Willowstraat 112 Willowmore Marge Handelaars 25 Julie 2017 5 570 DATUM BESONDERHEDE DEBIET KREDIET SALDO Junie 28 Rekening gelewer 38 830 30 Faktuurnr. 376 3 370 42 200 Julie 1 Kwitansie nr. 1144 8 000 34 200 5 Faktuurnr. 443 7 740 41 940 10 Kwitansie nr. 1328 15 000 26 940 12 Faktuurnr. 568 6 640 33 580 18 Kredietnota nr. 743 980 34 560 22 Faktuurnr. 772 3 860 38 420 Sluit transaksies in tot 25ste van elke maand. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) C. Verskille opgemerk: (i) Faktuurnr. 443 is verkeerd in die krediteuregrootboek aangeteken. (ii) Die staat toon nie die korting toegestaan vir vroeë betaling op die 10de nie. Dit sal op die volgende staat reggestel word. (iii) Daar is ontdek dat Faktuurnr. 568 op die staat goedere ter waarde van R1 000 insluit wat deur die pakhuisbestuurder bestel is. Daar gaan dissiplinêr teen die bestuurder opgetree word. (iv) Goedere ter waarde van R980 is op die 18 de teruggestuur. Dit word as ’n debietinskrywing getoon in beide die krediteuregrootboek se rekening en die rekeningstaat. (v) Faktuurnr. 772 op die staat is vir goedere verkoop aan ’n ander onderneming. Dit moet op die volgende staat reggestel word. (vi) Die staat was op 25 Julie 2017 ontvang. 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 7 VRAAG 2: VOORRAADWAARDASIE (40 punte; 25 minute) 2.1 Kies die voorraadstelsel/metode van die lys voorsien, wat die beste beskryf word deur elk van die stellings hieronder. Skryf slegs die voorraadstelsel/metode langs elke nommer (2.1.1–2.1.5) in die ANTWOORDEBOEK. Eerste-in-eerste-uit (EIEU); geweegde gemiddelde; deurlopende; spesifieke identifikasie; periodieke 2.1.1 Lae koste voorraaditems met eenderse waarde, se waarde word bereken deur die totale koste van die items te deel deur die aantal items beskikbaar vir verkope. 2.1.2 Die waarde van die eindvoorraad word bereken deur te aanvaar dat die goedere wat eerste aangekoop is, eerste verkoop word. 2.1.3 Koste van verkope word aangeteken wanneer verkope plaasvind en voorraadrekords word daarvolgens aangepas. 2.1.4 Die waarde van die eindvoorraad wat gebruik word om die koste van verkope te bereken, word bepaal deur ’n fisiese voorraadopname aan die einde van ’n rekeningkundige periode. 2.1.5 Verkope en koste van verkope rekords word gehou vir die individuele items verkoop, op grond van hierdie items se hoë waarde. (5) 2.2 COMRADES BPK. Comrades Bpk. verkoop sporttoerusting. Die inligting het betrekking op die sweetpakke- en sporthemdedepartemente vir die finansiële jaar geëindig 30 April 2017. GEVRA: 2.2.1 Bereken die verkoopprys per eenheid vir sweetpakke. (2) 2.2.2 Bereken die koste van verkope vir sweetpakke deur die eerste-in-eerste uit-metode te gebruik. (7) 2.2.3 Bereken die omsetsnelheid van voorraad vir sweetpakke (gebruik gemiddelde voorraad). (5) 2.2.4 Daar is ontdek dat sporthemde van die Junie 2016 aflewering vermis word. Bereken die aantal en die waarde van die vermiste sporthemde. (7) 2.2.5 Bereken die Bruto Wins wat die sporthemde-departement gemaak het. Let daarop dat hierdie departement die geweegde gemiddelde metode gebruik om voorraad te waardeer. (8) 2.2.6 Die eienaar is nie tevrede met die resultate van die sporthemde- departement nie. Identifiseer TWEE probleme, behalwe die vermiste sporthemde, in hierdie departement. Haal syfers aan. Gee in elke geval ’n oplossing vir die probleem. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) INLIGTING: SWEETPAKKE SPORTHEMDE Werksdae per jaar 264 dae 264 dae Dae gewerk deur 250 dae 172 dae departement Voorraad omsetsnelheid 2.2.3 2 keer Verkope EENHEDE BEDRAG EENHEDE BEDRAG 515 R296 125 298 ? Verkoopprys per eenheid 2.2.1 R140 EEN- EENHEIDS BEDRAG EEN- EENHEIDS BEDRAG Voorraad HEDE -PRYS (R) HEDE -PRYS (R) Aanvangsvoorraad 125 40 000 160 13 760 Aankope: 500 170 450 340 33 740 Junie 2016 120 R330 39 600 75 R92 6 900 Augustus 2016 150 R340 51 000 160 R95 15 200 November 2016 130 R345 44 850 60 R110 6 600 Januarie 2017 100 R350 35 000 45 R112 5 040 Terugsendings 10 eenhede van die Januarie 2017 aankope Eindvoorraad 96 ? ? 186 ? 17 670 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 9 VRAAG 3: OUDITVERSLAE EN FINANSIЁLE STATE VAN MAATSKAPPYE (50 punte; 30 minute) 3.1 OUDITVERSLAE Kies die oudit-opsie uit KOLOM B wat die beste beskrywing is van die ouditverslag in KOLOM A. Skryf slegs die letter (A–C) langs die nommer (3.1.1–3.1.3) in die ANTWOORDEBOEK. (3) KOLOM A KOLOM B 3.1.1 Gekwalifiseerde A Ons was nie in staat om voldoende bewyse te kry ouditverslag om ’n ouditmening te kon uitspreek nie. Daarom spreek ons nie ’n mening uit oor die finansiële state van Raman Bpk., vir die jaar geëindig, nie 3.1.2 Ongekwalifiseer- B Behalwe vir die ongemagtigde bonus betaal aan de ouditverslag die Hoof Uitvoerende Beampte, is die finansiële state van Wyne Bpk. in alle wesenlike opsigte ’n redelike weergawe van die finansiële posisie 3.1.3 Weerhouding C Die finansiële state is in alle wesenlike opsigte ’n redelike weergawe van die finansiële posisie van Uve Bpk. 3.2 RUHI BPK. Ruhi Bpk. is ’n genoteerde maatskappy met ’n gemagtigde aandelekapitaal van 800 000 gewone aandele. Die inligting voorsien is vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2017. GEVRA: 3.2.1 Voltooi die Behoue inkomste nota tot die Balansstaat. (10) 3.2.2 Voltooi die Balansstaat op 28 Februarie 2017. Toon alle bewerkings in hakies. Sommige bedrae word in jou ANTWOORDEBOEK gegee. (26) 3.2.3 Die HUB, Bakkies Spencer, besit 42% van die uitgereikte aandele op 28 Februarie 2017. Die Raad van Direkteure wil die onuitgereikte aandele in die volgende finansiële jaar uitreik.  Doen ’n berekening om aan te toon watter aantal aandele Bakkies moet koop om beheer oor die maatskappy te verkry. (5)  Bakkies wil die aandele aankoop teen die huidige netto batewaarde sonder om dit aan die publiek te adverteer. Waarom sal jy, as bestaande aandeelhouer, nie tevrede wees met hierdie reëling nie? Verduidelik. Verskaf TWEE punte. (4) 3.2.4 Ruhi Bpk. beplan om R300 000 aan personeelontwikkeling en -opleiding te spandeer oor die volgende twee jaar. Hoe sal hierdie uitgawe in die gepubliseerde jaarverslag verduidelik word (openbaarmaking)? Verskaf EEN punt. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) INLIGTING: A. Die volgende saldo’s/totale is geneem uit die maatskappy se rekords op 28 Februarie 2017: R Gewone aandelekapitaal ? Behoue inkomste (20 Januarie 2017) 7 480 Vaste bates teen drawaarde 4 060 545 Vaste Deposito: Londa Bank 415 000 Lening: Dube Bank 766 400 Voorraad (alles Handelsvoorraad) 222 600 Handels- en ander betaalbares 231 920 SAID: Inkomstebelasting (voorlopige betalings) 280 000 Kontant in bank 212 400 B. Aandelekapitaal en Dividende:  Op 1 Maart 2016 was 80% van die gemagtigde aandelekapitaal uitgereik.  Op 20 Januarie 2017 het die maatskappy 40 000 aandele teen R1,25 bo die gemiddelde aandeleprys van R6,00, teruggekoop. Hierdie transaksie is aangeteken.  ’n Interim dividend van R179 200 is betaal op 30 Augustus 2016.  ’n Finale dividend van R210 000 is verklaar op 28 Februarie 2017. C. Vaste Deposito: R165 000 van die vaste deposito verval op 30 Junie 2017. Die balans verval in 2020. D. Lening: Dube Bank: Die leningstaat ontvang, toon die volgende: Saldo op 1 Maart 2016 R920 000 Totale maandelikse terugbetalings (rente ingesluit) 153 600 Rente gekapitaliseer 65 400 Saldo op 28 Februarie 2017 ? ’n Gedeelte van die lening sal gedurende die volgende finansiële jaar terugbetaal word. E. Wins en belasting: Die netto wins na belasting is R681 720. Inkomstebelasting word teen 31% van die netto wins bereken. F. Finansiële aanwysers op 28 Februarie 2017: Solvensieverhouding 4:1 Bedryfsverhouding 1,5 : 1 Netto batewaarde (NBW) 650 sent Markprys ( Aandelebeurs) 710 sent 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 11 VRAAG 4: FINANSIЁLE STATE, KONTANTVLOEI EN VERTOLKING (70 punte; 45 minute) 4.1 PAS DIE BEGRIPPE: Kies ’n rekeningkundige begrip uit KOLOM B wat die beste pas by die vrae in KOLOM A. Skryf slegs die letter (A–D) teenoor die nommer (4.1.1–4.1.3) in die ANTWOORDEBOEK. KOLOM A KOLOM B 4.1.1 Tot watter mate maak die onderneming A Likiditeit staat op geleende fondse? 4.1.2 Kan die onderneming al sy skuld betaal? B Solvensie 4.1.3 Is die onderneming in staat om sy kort- termynskuld te betaal in die volgende C Winsgewendheid finansiële jaar? D Risiko en hefboomeffek (3) 4.2 MANI BPK Inligting vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2017 word voorsien. GEVRA: 4.2.1 Voltooi die nota tot die Balansstaat, vir Aandelekapitaal op 30 Junie 2017. (10) 4.2.2 Bereken die volgende bedrae soos dit in die Kontantvloeistaat gebruik moet word. Gebruik hakies om bedrae wat ’n uitvloei is, aan te dui.  Dividende betaal (4)  Inkomstebelasting betaal (4)  Verandering in beleggings (2)  Verandering in lening (2) 4.2.3 Bereken die koste van die addisionele toerusting wat aangekoop is. (6) 4.2.4 Voltooi die netto verandering in kontant en kontantekwivalente- afdeling van die Kontantvloeistaat. (5) 4.2.5 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 30 Junie 2017:  Bruto wins persentasie (winsopslag persentasie) (4)  Netto batewaarde per aandeel (NBA) (3)  Opbrengs op gemiddelde aandeelhouersekwiteit (6) 4.2.6 Het die direkteure korrek opgetree deur die lening te verhoog? Verduidelik. Haal TWEE finansiële aanwysers (met syfers) aan in jou antwoord. (7) 4.2.7 Verduidelik waarom die aandeelhouers nie tevrede is met:  Dividend uitbetalingsbeleid  Hul opbrengs verdien Haal finansiële aanwysers (met syfers) aan in jou verduideliking. (8) 4.2.8 Lewer kommentaar oor die prys betaal vir aandele teruggekoop op 31 Maart 2017. Haal TWEE finansiële aanwysers (met syfers) aan in jou kommentaar. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) INLIGTING: A. Uittreksel uit die Inkomstestaat op 30 Junie 2017: R Verkope 11 440 000 Bruto wins 4 290 000 Waardevermindering 510 000 Rente-uitgawe 132 000 Netto wins voor inkomstebelasting 1 048 000 Inkomstebelasting 314 400 B. Uittreksel uit die Balansstaat op 30 Junie: 30 JUNIE 2017 30 JUNIE 2016 Vaste bates (drawaarde) 9 806 000 8 410 800 Beleggings 80 000 120 000 Aandeelhouersekwiteit 8 801 400 7 821 800 Gewone aandelekapitaal 8 412 800 ? Behoue inkomste 388 600 ? Lening: Viva Bank 1 250 000 950 000 Kontant en kontantekwivalente 2 500 98 500 Oortrokke bank 65 300 - SAID: Inkomstebelasting 22 300 (Kt) 31 000 (Dt) Aandeelhouers vir dividende 264 000 320 000 C. Aandelekapitaal: Die gemagtigde aandelekapitaal bestaan uit 1 200 000 aandele. Uitgereikte aandelekapitaal bestaan uit 800 000 gewone 1 Julie 2016 aandele 1 Oktober 2016 Addisionele aandele uitgereik teen R9,80 per aandeel 31 Maart 2017 120 000 aandele teruggekoop teen R10,00 per aandeel 30 Junie 2017 Eindsaldo bestaan uit 880 000 gewone aandele D. Dividende:  Totale dividende vir die jaar is R514 000.  ’n Interim dividend is betaal op 1 Desember 2016 en ’n finale dividend is verklaar op 30 Junie 2017. Slegs aandeelhouers op die aandele-register is geregtig op dividende. E. Vaste bates:  Uitbreidings aan die pakhuis is voltooi teen ’n koste van R1 800 000.  Toerusting met ’n drawaarde van R440 400 is verkoop en nuwe toerusting is aangekoop, om die huidige administrasie-afdeling op te gradeer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 13 F. Die volgende finansiële aanwysers is bereken op 30 Junie: 2017 2016 Skuld/ekwiteitsverhouding 0,1 : 1 0,1 : 1 Bedryfsverhouding 1,2 : 1 1,3 : 1 Vuurproefverhouding 0,6 : 1 0,6 : 1 Verdienste per aandeel 80 sent 78 sent Dividend per aandeel 55 sent 75 sent Netto batewaarde per aandeel ? 978 sent Opbrengs op gemiddelde kapitaal aangewend 12,5% 11,3% Opbrengs op gemiddelde ekwiteite ? 7,9% Markprys van aandele (JSE) 1120 sent 1100 sent Rentekoers op lenings 13% 13% Rentekoers op vaste deposito’s 9% 9% 70 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) VRAAG 5: KOSTEBEREKENINGE EN VASTE BATES (60 punte; 30 minute) 5.1 Dui aan of die volgende stellings Waar of Onwaar is. Skryf slegs die antwoord langs die vraagnommers (5.1.1–5.1.3) in die ANTWOORDEBOEK. (3) 5.1.1 Die salaris van die fabriekskoonmaker word as indirekte arbeid beskou. 5.1.2 Waardevermindering op fabrieksaanleg en toerusting is ’n veranderlike koste. 5.1.3 Primêre koste word bereken deur direkte materiaalkoste en indirekte materiaalkoste bymekaar te tel. 5.2 TS FINE-WEAR Thandi en Sindy besit TS Fine-wear, ’n klere vervaardigingsonderneming wat ʼn wintersbaadjie in slegs een styl vir skole vervaardig. GEVRA: 5.2.1 Bereken die direkte arbeidskoste. (7) 5.2.2 Verwys na Inligting C: Bereken die bedrae verteenwoordig deur (a) en (b) in die nota vir Fabrieksaanleg en Toerusting. (13) 5.2.3 Voltooi die nota vir Fabrieksbokoste. (12) 5.2.4 Bereken die koste van verkope vir die jaar geëindig 31 Desember 2017. (5) INLIGTING: A. Voorraadsaldo’s: 31 DESEMBER 2017 1 JANUARIE 2017 Grondstof (materiaal) R56 800 R87 400 Goedere-in-bewerking 50 000 20 000 Klaar produkte 41 000 46 000 Verbruiksgoedere vir fabriek 8 760 9 420 B. Besonderhede van fabriekspersoneel: Fabrieksvoorman en R300 000 Instandhoudingspersoneel Salarispakette sluit byvoordele in. Produksiewerkers: Aantal werknemers 5 Gewone tyd 1 800 ure per jaar per werknemer. Tarief vir gewone tyd R70 per uur Ure oortyd gewerk ’n Totaal van 660 ure aangeteken in die register Tarief vir oortyd 1,6 keer die gewone tarief Die werkgewer se bydrae beloop 9% van basiese loon Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 15 C. Fabrieksaanleg en Toerusting Kosprys (1 Januarie 2017) R420 000 Opgehoopte waardevermindering (1 Januarie 2017) (198 000) Drawaarde (1 Januarie 2017) 222 000 Bewegings: Toevoegings 76 000 Bateverkope (a) Waardevermindering (b) Drawaarde (31 Desember 2017) Kosprys (31 Desember 2017) 436 000 Opgehoopte waardevermindering (31 Desember 2017)  Ou toerusting is op 1 September 2017 vir R6 500 kontant verkoop, wat gelei het tot ’n verlies met verkoop van bate van R2 500.  Nuwe toerusting, om die verkoopte toerusting te vervang, is op 1 Oktober 2017 aangekoop.  Waardevermindering op Toerusting word bereken teen 15% p.a. op kosprys. D. Verbruiksgoedere vir die fabriek gebruik, beloop R52 750. E. Die volgende uitgawe-items het (onder andere) in die vooraansuiwerings- proefbalans op 31 Desember 2017 verskyn: Versekering R 32 300 Water en elektrisiteit 98 700 Huur-uitgawe 102 000 Waardevermindering 116 000 Diverse uitgawes vir fabriek 19 150  2/ 3 van die water- en elektrisiteit-uitgawes is die fabriek se uitgawes.  Die totaal vir versekering sluit ’n jaarlikse premie in van R4 200 vir ’n polis wat uitgeneem en ten volle betaal is op 1 September 2017.  60% van die versekering moet aan die fabriek toegedeel word.  Huur-uitgawe word verdeel tussen die fabriek, verkope-afdeling en die kantore in die verhouding 5 : 2 : 1. F. Die onderneming het 29 500 baadjies vervaardig teen ’n koste van R60 elk. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 16 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) 5.3 PASS VERVAARDIGERS PASS Vervaardigers produseer een soort sportbaadjie en pette. Die eienaar versoek ’n kosteontleding vir die afgelope twee finansiële jare en voorsien die inligting hieronder. GEVRA: 5.3.1 Doen ’n berekening om te bewys dat die gelykbreekpunt vir baadjies in 2017 korrek is. (4) 5.3.2 Lewer kommentaar oor die gelykbreekpunte en die vlak van produksie vir beide produkte. (4) 5.3.3 Die eienaar het besluit om die verkoopprys van pette in 2017 te verhoog.  Bereken die persentasie verhoging in die verkoopprys. (4)  Gee EEN rede waarom die eienaar kon voel dit was nodig om die verkoopprys te verhoog. (2) 5.3.4 Identifiseer EEN veranderlike koste vir baadjies en EEN veranderlike koste vir pette wat nie goed beheer was nie. Haal syfers aan. Verskaf ’n oplossing/advies om die probleem aan te spreek, in elke geval. (6) INLIGTING: PETTE BAADJIES Eenheidskoste Eenheidskoste (R) (R) 2017 2016 2017 2016 Veranderlike koste 73,00 63,90 39,80 33,70 Direkte materiaalkoste 40,00 32,00 15,00 14,00 Direkte arbeidskoste 22,50 21,40 15,50 12,50 Verkoops- en verspreidingskoste 10,50 10,50 9,30 7,20 Vaste koste 41,20 35,30 20,80 20,30 Fabrieksbokoste 26,00 21,80 11,00 10,80 Administrasiekoste 15,20 13,50 9,80 9,50 Eenhede geproduseer en 15 000 15 000 9 500 9 500 verkoop Gelykbreek in eenhede 14 715 10 362 7 134 9 500 Verkoopprys per eenheid R115,00 R115,00 R67,50 R54,00 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2017) REKENINGKUNDE 17 VRAAG 6: BEGROTING (40 punte; 25 minute) 6.1 Verduidelik waarom: 6.1.1 Waardevermindering en Oninbare skuld nie in ’n Kontantbegroting verskyn nie. (2) 6.1.2 ’n Kontantbegroting van ’n Geprojekteerde inkomstestaat verskil. (2) 6.2 KWT VERSPREIDERS BPK. Jy word voorsien van inligting vir die begrotingsperiode November en Desember 2017. GEVRA: 6.2.1 Voltooi die Debiteure invorderingskedule. (12) 6.2.2 Bereken die ontbrekende bedrae aangedui deur (i) tot (v) in die Kontantbegroting. (20) 6.2.3 Lewer kommentaar oor die interne beheer rakende die invorderings vanaf debiteure en die betalings aan krediteure. Voorsien TWEE punte. (4) INLIGTING: A. Kontantverkope is 40% van totale verkope. Die winsopslagpersentasie is 25% op kosprys. B. Debiteure se krediettermyn is 30 dae. Die werklike invorderings toon die volgende:  50% van debiteure betaal in die maand van verkope om 5% korting te ontvang;  30% word ontvang in die maand wat volg op die maand van verkope;  18% word ingevorder in die tweede maand na die verkope;  2% van debiteure word hierna afgeskryf. C. Voorraad word vervang in die maand van verkope (’n basisvoorraad word gehandhaaf). D. Huurinkomste sal in Desember 2017 met 8% verhoog. E. 80% van voorraad word op krediet aangekoop. Krediteure word ten volle betaal in die maand wat volg op aankope. F. Salarisse en lone sal dieselfde vir die begrotingsperiode bly. Personeel wat gedurende Desember met verlof is, sal hul vergoeding van R35 600 gedurende November ontvang. G. ’n Lening sal op 1 November 2017 ontvang word van ’n direkteur, Thabo, teen rente van 13% p.j. Rente word nie gekapitaliseer nie. ’n Vaste maandelikse paaiement en rente sal aan die einde van elke maand betaal word. H. Die maatskappy sal interim dividende gedurende Desember betaal. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 18 REKENINGKUNDE (EC/SEPTEMBER 2017) I. Onvolledige Debiteure-invorderingskedule: KREDIET- MAAND NOVEMBER DESEMBER VERKOPE September 180 000 ? Oktober 186 000 55 800 ? November ? 92 625 ? Desember 210 000 ? TOTAAL ? ? J. Inligting uit die Geprojekteerde inkomstestaat: NOVEMBER 2017 Verkope 325 000 Koste van verkope 260 000 Kommissie-inkomste 24 800 Waardevermindering 12 600 Rente-uitgawe 1 625 K. Onvolledige Kontantbegroting vir 2017: ONTVANGSTES NOVEMBER DESEMBER Kontantverkope 130 000 (i) Kontant van debiteure Kommissie-inkomste 24 800 26 000 Huurinkomste (ii) 19 710 Lening van direkteur Thabo 150 000 0 TOTALE ONTVANGSTES BETALINGS Kontant aankope van voorraad 52 000 56 000 Betalings aan krediteure (iii) 208 000 Direkteursfooie 20 000 20 000 Salarisse en lone 180 600 (iv) Paaiement op lening (rente ingesluit) 13 625 (v) Interim dividend 0 86 500 Diverse uitgawes 15 875 16 510 TOTALE BETALINGS 40 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief over