Agricultural Sciences Grade 12 IEB Paper 2 2017 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT-EKSAMEN NOVEMBER 2017 LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II NASIENRIGLYNE Tyd: 2½ uur 150 punte Hierdie nasienriglyne word voorberei vir gebruik deur eksaminatore en hulpeksaminatore. Daar word van alle nasieners vereis om 'n standaardiserings- vergadering by te woon om te verseker dat die nasienriglyne konsekwent vertolk en toegepas word tydens die nasien van kandidate se skrifte. Die IEB sal geen gesprek aanknoop of korrespondensie voer oor enige nasienriglyne nie. Daar word toegegee dat verskillende menings rondom sake van beklemtoning of detail in sodanige riglyne mag voorkom. Dit is ook voor die hand liggend dat, sonder die voordeel van bywoning van 'n standaardiserings- vergadering, daar verskillende vertolkings mag wees oor die toepassing van die nasienriglyne. IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 2 van 8 AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 A B C D 1.1.2 A B C D 1.1.3 A B C D 1.1.4 A B C D 1.1.5 A B C D 1.1.6 A B C D 1.1.7 A B C D 1.1.8 A B C D 1.1.9 A B C D 1.1.10 A B C D 1.2 1.2.1 H 1.2.2 F 1.2.3 D 1.2.4 C 1.2.5 G 1.3 1.3.1 Muil 1.3.2 Krediet/lening 1.3.3 Bemarking/Advertensies 1.3.4 Motivering/Aansporing 1.3.5 Genetiese ingenieurswese/modifikasie 1.4 1.4.1 Kleinhandel 1.4.2 Atavisme 1.4.3 Verliese/risiko's 1.4.4 Heterose/basterkrag 1.4.5 Bedryfs-/produksie-/swewende/handels- IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 3 van 8 AFDELING B VRAAG 2 LANDBOUBESTUUR EN -BEMARKING 2.1 Finansiële state 2.1.1 Berekening van waardes A = 36 500 B = 37 300 C = 35 900 D = 36 000 2.1.2 Winsgewendheidsberekeninge Boer A: 37 300 – 36 500 = 800 Boer B: 36 000 – 35 900 = 100 Dus is Boer A meer winsgewend. 2.1.3 Kosteverminderingstrategieë • Verminder die hoeveelheid arbeid wat gebruik word • Verminder die getal arbeiders wat gebruik word • Bespaar water waar moontlik • Soek 'n goedkoper verskaffer van lêhenne • Probeer 'n goedkoper voer kry • Sonkrag • Goedkoper eierrakkies (Enige 3) 2.1.4 Komponente van 'n kontantvloeibegroting Inkomste – verkoop van lewende hawe, mis, eiers Uitgawes – bedryfsuitgawes (lêhenne, voer, gas, eierrakkies, veeartsenykundige sorg, instandhouding), elektrisiteit, water en lone Wins – wins of verlies (Enige 2) IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 4 van 8 2.2 Lêhenne wat eiers lê 2.2.1 Lyngrafiek Gemiddelde % lêhenne wat per week lê Gemiddelde % lêhenne wat lê Gemiddelde % Werklike plaasgemiddelde % Lêhenouderdom (weke) Lyngrafiekkontrolelys Bewys Ja Nee Opskrif 1 0 X-as benoem (Lêhenouderdom (weke)) 1 0 Y-as benoem (Gemiddelde % lêhenne wat lê) 1 0 Korrekte waardes 1 0 Lyngrafiek: Gemiddelde % 1 0 Lyngrafiek: Werklike plaasgemiddelde % 1 0 2.2.2 Beter of swakker as distriksgemiddelde Swakker Die werklike plaasgemiddelde is konsekwent onder die distriks- gemiddelde 2.2.3 Getal eiers gedurende week 32 10 000 × (82/100) × 7 = 574 000 eiers 2.2.4 Verskil in geld tussen gemiddelde en werklik 10 000 × (94/100)/12 = 783 dosyn 10 000 × (80/100)/12 = 666 dosyn 783 – 666 = 117 dosyn 117 × R7,50 = R877,50 meer indien op distriksgemiddelde IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 5 van 8 2.3 Sakeplan VYF hoofitems • Naam van die onderneming/vennootskap/vennote • Opsomming van sakeplan/-strategie • Produksieplan • Bestuursplan/tydbestuursplan • Verkoops- en bemarkingsplan • Finansiële plan • Redes vir sukses van onderneming (Enige 5) VRAAG 3 PRODUKSIEFAKTORE 3.1 Plaasbestuur 3.1.1 VIER hoofbestuursfaktore • Produksie/fisiese hulpbronne/omgewing/grond • Personeelvoorsiening/menslike hulpbronne/arbeid • Finansies/kapitaal • Bemarking 3.1.2 VIER eksterne invloede • Politieke omgewing/politiek • Globale ekonomiese omgewing/ekonomie • Sosiale omgewing/samelewing/effek van MIV/VIGS/kultuur/ godsdiens/lewenstylkeuse • Regsomgewing/wette/wetgewing/geregtigheid • Natuurrampe/uiterste klimaatstoestande • Winsgewendheid • Etiek • Omgewingsvolhoubaarheid • Mededinging van ander sektore • Tegnologiese kragte • Siekte (Enige 4) 3.1.3 VYF ekonomiese kenmerke van grond • Kan gekoop en verkoop word • Appresieer met tyd (goeie belegging) • Het 'n produksiepotensiaal wat die markwaarde beïnvloed • Is onvernietigbaar • Hou verband met die wet van afnemende opbrengs • Goeie grond is beperk • Verskillende produksievermoëns/ingeperktheid • Is duursaam/grond is permanent/hou lank • Beperk tot spesifieke omgewing/ekonomiese situasie/vas • Beskikbaarheid van landbougrond is beperk (Enige 5) IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 6 van 8 3.2 Werksaansoeke 3.2.1 Telling van die kandidate Kwalifikasie- Bestuurs- Tegniese Kandidate vlak vaardighede vaardighede Kandidaat A 3 / goed 3 / goed 1 / swak Kandidaat B 1 / swak 1 / swak 3 / goed 3.2.2 Kandidaatgeskiktheid (a) Kandidaat A – het goeie kwalifikasies en bestuursvaardighede (b) Kandidaat B – goeie tegniese vaardighede 3.3 Inkomstestaat 3.3.1 Voorbeelde van verskillende komponente (a) Bokoste Bankkoste/elektrisiteit en water/bemarkingskoste/telefoon/ versekering en lisensies • Nie met een onderneming in die besonder verbind nie (b) Veranderlike koste Voer/saad en saailinge/kunsmis en kalk/onkruiddoders en plaag- doders/brandstof, olie en ghries/arbeidskoste, vee aankope • Beïnvloed deur vlak van produksie (c) Vaste koste Herstelwerk en vaste verbeterings, huur • Dit sal nie wissel met die vlak van produksie nie 3.3.2 Vermindering van arbeidsuitgawes • Meganisasie • Verhoog hul produktiwiteit • Verminder die arbeidsmag • Stuur arbeid vir opleiding (Enige 2) 3.4 Vier maniere waarop bestuurders lewensomstandighede van werkers kan verbeter • Toereikende behuising • Toereikende kos en klere • Toereikende ontspanningsfasiliteite • Toereikende verlof • Toereikende lone, pensioen en bonusskema • Onderwys en opleiding • Water en ligte verniet • Verskaf vervoer na en vanaf werk (Enige 4) IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 7 van 8 VRAAG 4 BASIESE LANDBOUGENETIKA 4.1 Mielieteling 4.1.1 Punnett-vierkant a a A Aa aa a Aa aa 4.1.2 Definisie van genotipe (a) Die genetiese samestelling/kode/allele van 'n organisme. Definisie van fenotipe (b) Die voorkoms van die individu wat deur die genotipe en die wisselwerking daarvan met die omgewing beïnvloed word. Definisie van resessiewe geen (c) Geen wat in 'n kruising deur 'n ander geen oorskadu/oorheers word en in die nakroos minder sigbaar word/versteek raak/ homself nie uitdruk nie. 4.1.3 Bt-mieliekenmerke • Plaagbestand • Bestand teen onkruiddoders • Droogtebestand • Aanpasbaarheid by omgewingstoestande • Siektebestand • Vroeë volwassewording om aan strawwe toestande te ontsnap • Langer tydperk om kiemingsvermoë te behou 4.2 Agapanthus-teling 4.2.1 Ontbrekende etikette i – Bb ii – Bb iii – 100% Bb iv – Bb v – Bb vi – B vii – b viii – B ix – b IEB Copyright © 2017 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: LANDBOUWETENSKAPPE: VRAESTEL II – NASIENRIGLYNE Bladsy 8 van 8 4.2.2 Genotipe van F1-generasie 100% is Bb 4.2.3 Genotipe van F2-generasie 25% BB; 50% Bb; 25% bb 4.2.4 % wit blomme 25% 4.3 Inheemse beeste 4.3.1 Bewys dat Nguni inheems is Inheemse beesras van Suid-Afrika/Nguni-beeste word weer bekendgestel 4.3.2 Vier aanpassingseienskappe van Nguni-beeste • Bestand teen 'n aantal siektes • Bestand teen inwendige en uitwendige parasiete • Aangepas by toestande van uitermate hitte • Hoë vrugbaarheid • Kort kalfinterval • Hoë aanpassing by weiding van swak gehalte • Lang produktiewe lewensduur (Enige 4) Totaal: 150 punte IEB Copyright © 2017