Agricultural Sciences Grade 11 P2 2014 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2014 LANDBOUWETENSKAPPE V2 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur *IAGRSA2* Hierdie vraestel bestaan uit 15 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit twee afdelings naamlik AFDELING A en AFDELING B. 2. Beantwoord AL die vrae in die ANTWOORDEBOEK wat verskaf word. 3. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 4. Nommer die antwoorde presies soos die vrae genommer word. 5. Nieprogrammeerbare sakrekenaars mag gebruik word. 6. Wys al jou berekeninge. 7. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING A VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as antwoorde gegee op die volgende vrae. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.10) in die ANTWOORDEBOEK, byvoorbeeld 1.1.11 D. 1.1.1 ʼn Eenvoudige klaseksperiment het die spontane beweging van molekules van ʼn hoë konsentrasiegebied na ʼn lae konsentrasie- gebied gewys. Dit word … genoem. A osmose B plasmolise C diffusie D infusie (2) 1.1.2 Die gebruik van tegnologie soos rekenaars, satelliete en afstandsensors om te monitor of gewasse teen maksimum effektiwiteit groei is ... A presisie-boerdery. B rotasie-boerdery. C kweekhuisboerdery. D lugboerdery. (2) 1.1.3 ... is die vergeling (geel wording) van blare as gevolg van nie- produksie of die afbreek van chlorofil in die plant. A Fotolise B Chlorose C Toksisiteit D Chloroplas (2) 1.1.4 … verwys na die vervoer van opgeloste minerale en suikers binne die plant se floëemweefsel. A Translokasie B Transpirasie C Transportasie D Transverse beweging (2) 1.1.5 Fisies uittrek, skoffel, sny en deklaagbewerking is almal voorbeelde van ... onkruidbeheermaatreëls. A chemiese B voorkomende C biologiese D meganiese (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) 1.1.6 Die beste voortplantingsmetode soos gewys in die diagram is ... A oorplanting. B verdeling. C steggies. D afdeling. (2) 1.1.7 Een van die volgende is nie ʼn voordeel van ʼn hidroponika produksiesisteem nie: A ʼn Voordelige klimaat vir plante kan geskep word. B Dit is baie nodig vir wisselbou. C Die korrekte en optimale voeding word aan plante ten alle tye verskaf. D Sekere eienskappe kan gemanipuleer word om aan die verbruikers se behoeftes te voldoen. (2) 1.1.8 Graad 11 leerders in ʼn skool was geleer om organiese stowwe soos saagsels, boombas of hooi oor die bewerkte grond te strooi om wind erosie en waterverlies te beperk. Hulle het … beoefen. A skoon bewerking B groenbemesting C deklaagbewerking D hark (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 1.1.9 Die diagram van die plant hieronder is ʼn voorbeeld van ʼn ... A bol. B risoom. C gerokte knol. D uitloper. (2) 1.1.10 Belangrike vereistes vir hoë produksie in akwa-kultuurboerdery is: (i) Beskerming teen predatore. (ii) Om slegs kouer areas te gebruik wat voordelig vir alle tipes vis is. (iii) ʼn Sisteem wat effektiewe oeste sal verseker. (iv) ʼn Sisteem wat effektiewe voeromsetting sal verseker. Heer as een van die stellings hierbo is korrek. Kies die regte kombinasie. A (i), (iii) en (iv) B (i), (ii), en (iv) C (ii), (iii) en (iv) D (i), (ii) en (iii) (2) (20) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) 1.2 Kies ʼn woord/term/konsep/frase in KOLOM B wat die beste pas by ʼn beskrywing in KOLOM A. Skryf slegs die letter (A–J) langs die vraagnommer (1.2.1–1.2.5) in die ANTWOORDEBOEK, voorbeeld 1.2.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Respirasie A Bul/os ploeg 1.2.2 Bepaling van B Lokule en septum wanneer en hoeveel om te besproei 1.2.3 Eensaadlobbige C Septum en helmknop blomme 1.2.4 Ovarium/saadknop D DC6H1206+602 6CO2+6h2O+Energie 1.2.5 Inheemse kennis E Besproeiingsskedule F Egploeg G Lemma en palea H Grondbesproeiing I Blomkelk en lemma J Sonerergie 6CO2+6H20 C6H1206+602 Chlorofil (5 x 2) (10) 1.3 Skryf die landboukundige term/frase vir elkeen van die volgende beskrywings langs die vraagnommer (1.3.1–1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK. 1.3.1 Organismes wat hul eie voedsel produseer en nutriënte verkry 1.3.2 Die produksie van vrugte sonder die bevrugting van die saadknop, wat saadlose vrugte tot gevolg het 1.3.3 Die deel van die nuwe plant wat later die stam en takke word wanneer enting gedoen is 1.3.4 ʼn Spesiale plat houer, gevul met ʼn vaste hoeveelheid water, wat gebruik word om die tempo van waterverlies te meet 1.3.5 ʼn Besproeiingstelsel waar ʼn groot hoeveelheid water na die land gebring word wat grondlangs deur die gewasse vloei (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 1.4 Verander die ONDERSTREEPTE WOORD(E) in elk van die volgende stellings om hulle WAAR te maak. Skryf slegs die korrekte woord(e) langs die vraagnommer (1.4.1–1.4.5) in die ANTWOORDEBOEK. 1.4.1 Koolhidrate, veral glukose (C6H12O6), word deur plante gebruik vir voortplanting of word gestoor in verskillende dele van die plant vir gebruik deur ander organismes. 1.4.2 Agrestalisasie is die situasie in plante waar die botsels lewendig is maar nie aktief groei nie. 1.4.3 In die toets vir suurstof in plante word ʼn deurskynende plastiek- of sellofaan-sakkie oor die potplant geplaas en om die stam. Dit word in die son geplaas vir observasie. verseël 1.4.4 Hydroponika is boerdery met see- of varswater-organismes. 1.4.5 Vanaf die wortels bereik die meeste ione die blare van plante deur die floëemweefsel. (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) AFDELING B VRAAG 2: PLANTVOEDING Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 2.1 Vir plante om te oorleef is dit essensieel dat hulle konstante water voorsiening het en dat waterverlies as gevolg van transpirasie verminder word. Plante in droër areas het spesiale aanpassings gemaak om waterverlies te beperk en oorlewing vir ʼn lang tyd te verseker. 2.1.1 Gee DRIE redes wat die onderstreepte stelling in die bostaande scenario in 2.1 te regverdig. (3) 2.1.2 Gee TWEE spesiale aanpassings van plante om oormatige waterverlies te verminder. (2) 2.1.3 Noem die deel van die plant waar aktiewe water en nutriënt absorpsie plaasvind. (1) 2.1.4 Onderskei tussen trekkrag van transpirasie en osmotiese vloei in plante. (4) 2.2 Die illustrasie hieronder wys die chemiese proses waardeur plante voedsel produseer vir gebruik en om te stoor. Die proses sluit in ʼn ligfase en ʼn donkerfase. 2.2.1 Beskryf kortliks DRIE prosesse van die donkerfase van fotosintese. (3) 2.2.2 Noem DRIE belangrike aspekte van fotosintese vir die mens. (3) 2.2.3 Stel TWEE maniere voor hoe om die tempo van fotosintese te verhoog. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 9 2.3 Die verskil tussen mikro-element en makro-elemente is slegs die hoeveelhede benodig deur plante. Die nutriënt behoeftes verskil tussen die elemente sowel as tussen plantspesies. 2.3.1 Tabuleer die volgende plant-nutriënte in mikro- en makro-elemente: Boor Kalium Zink Stikstof (4) 2.3.2 Gee EEN funksie van boor in plante. (1) 2.3.3 Noem TWEE maniere waarop nutriënt minerale deur plante opgeneem word. (2) 2.4 Organiese bemestingstowwe bestaan uit afgebreekte organiese materiaal soos plante wat verrot of wat reeds deur diere verteer is. ʼn Debat oor organiese bemestingstowwe is in jou klas georganiseer, en jy geïdentifiseer om ten gunste van die gebruik van organiese bemestingstowwe in jou skool se tuin te argumenteer. 2.4.1 Gee DRIE positiewe redes vir die gebruik van organiese bemestingstowwe in jul skooltuin soos jy dit in jou argument sal gebruik. (3) 2.4.2 Stel DRIE eienskappe voor van gewasse wat in groenbemesting gebruik kan word. (3) 2.5 ʼn Sak kunsmatige bemestingstowwe bevat drie elemente in die volgende verhouding: 3; 2 ; 5 (45). 2.5.1 Bereken die persentasie fosfor in die mengsel van die bemestingstof. (3) 2.6 Gee EEN gebruik van gypsum vir graanboere. (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) VRAAG 3: PLANTVOORTPLANTING. 3.1 Bye is vlieënde, steekinsekte wat nektar en stuifmeel versamel en heuning en was produseer. Hulle bly gewoonlik in groot kolonies en vlieg tussen blomme waar hulle gewoonlik in die lente en somer gevind kan word. 3.1.1 Lei die proses af wat in die beskrywing in 3.1 hierbo genoem word. (1) 3.1.2 Noem TWEE ander agente wat die proses in VRAAG 3.1.1 laat geskied. (2) 3.1.3 Definieer die proses in VRAAG 3.1.1. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 11 3.2 Die illustrasie hieronder wys die lewenssiklus van ʼn insekpes. Dit neem twee maande om te voltooi afhangende van temperatuur. Die ontwikkeling vanaf eier na volwassene vereis ongeveer 25 dae onder ideale temperatuur en vogtige omstandighede. 3.2.1 Identifiseer die pes in 3.2. (1) 3.2.2 Gee DRIE insek-bestuurmetodes om die infestasie van insekte in gestoorde graan te voorkom. (3) 3.2.3 Stel ʼn ideale temperatuur voor vir die lewensiklus van die insek in 3.2. (1) 3.2.4 Beskryf DRIE implikasies van erge infestasie van die insek in 3.2 in gestoorde graan in Suid-Afrika. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) 3.3 Nie-seksuele of vegetatiewe voortplanting is baie belangrik vir gewasproduksie, veral in tuinbou gewasproduksie. Ons kan tussen natuurlike en kunsmatige vegetatiewe voortplantingmetodes onderskei. 3.3.1 Kategoriseer die volgende in natuurlike en kunsmatige vegetatiewe voortplantingmetodes: Uitlopers Lae-vorming Enting Gerokte knolle (4) 3.3.2 Gee TWEE voordele van vegetatiewe voortplanting. (2) 3.4 Die hoofeienskap van GMO’s (Geneties gemodifiseerde organismes) is die van hul genetiese samestelling. Die GMO’s het sekere ander eienskappe wanneer hul met konvensionele gewasse vergelyk word. 3.4.1 Gee DRIE belangrike eienskappe van GMO-gewasse. (3) 3.5 Die prentjie hieronder wys ʼn groep organismes. 3.5.1 Gee EEN naam vir die groep organismes in 3.5. (1) 3.5.2 Stel DRIE maniere voor om die verspreiding van die organismes in plante te verhoed. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 13 3.6 Onkruid word algemeen beskryf as enige plant wat in ʼn ongewensde plek groei. In landbou beteken dit dat onkruidplante is wat nie deur die boer geplant is nie en wat kompetisie bied vir die aangeplante gewas. Dit kompeteer vir sonlig, grondnutriënte en spasie. Onkruid kan beheer word deur baie metodes, naamlik chemiese, meganiese en biologiese asook deur geïntegreerde beheermetodes. 3.6.1 Gee DRIE maniere waarop aangeplante gewasse met onkruid kompeteer op ʼn plaas, soos in die scenario genoem. (3) 3.6.2 Stel EEN ander manier voor (nie in die scenario genoem nie) waarop onkruid met gewasse op ʼn plaas kompeteer. (1) 3.6.3 Differensieer tussen chemiese en meganiese onkruidbeheer. (4) [35] VRAAG 4: OPTIMALE HULPBRONBESTUUR. 4.1 ʼn Opkomende boer nader jou vir raad oor die stappe en metodes wat hy moet neem om die korrekte grond vir besproeiing te identifiseer. Jy het ʼn grondopname (soil survey) voorgestel. Die opkomende boer het glad nie geweet wat dit is nie. 4.1.1 Verduidelik die konsep “grondopname” aan die opkomende boer. (2) 4.1.2 Gee TWEE doelwitte van ʼn grondopname om die belangrikheid daarvan te regverdig. (2) 4.1.3 Gee DRIE stappe wat gevolg word in die fisiese analise van die grond. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2014) 4.2 Die diagram hieronder stel van die toerusting voor wat ʼn kommersiële plaasboer op sy plaas benodig. 4.2.1 Bepaal die tipe boerdery in 4.2. (1) 4.2.2 Stel DRIE doelwitte van die boer voor, vir die aanneem van die boerderymetode in VRAAG 4.2.1. (3) 4.3 In die droër dele van Suid-Afrika, gebruik boere een of ander vorm van besproeiing om die reënval aan te vul wanneer gewasse verbou word. In die natter (moerasagtige) dele doen boere eerder dreinering om landbougrond te herwin sodat gewasse verbou kan word. 4.3.1 Differensieer tussen dreinering en besproeiing. (4) 4.3.2 Wys op DRIE kriteria wat gebruik word om die kwaliteit van water vir besproeiing te evalueer. (3) 4.3.3 Wys op TWEE faktore om te oorweeg wanneer ʼn besproeiingsmetode beplan en aangewend word. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 15 4.4 Die illustrasie hieronder wys na ʼn verbouingsisteem wat vir vier groeiseisoene gevolg is. PEULGEWASSE ALLIUMS Boerbone Knoffel Franse bone Preie Ertjies Uie Rankboontjies Salotte Sprietuie BRASSICAS WORTELS EN KNOLLE Brusselse spruite Eiervrug Kool Beet Blomkool Wortels Seldery Radyse Aartappels Rape Soetrissie Patats Tamaties 4.4.1 Lei die verbouingsisteem af uit die illustrasie 4.4. (1) 4.4.2 Regverdig jou antwoord in VRAAG 4.4.1 deur te verwys na die data wat verskaf is. (1) 4.4.3 Stel TWEE faktore voor wat ʼn fundamentele rol speel wanneer ʼn boer hierdie gewasverbouingsisteem beplan. (2) 4.4.4 Gee TWEE voordele van die verbouingsisteem in 4.4. (2) 4.5 Moderne tegnologie het dit vir boere moontlik gemaak om ander benaderings tot gewasverbouing te gebruik. Sommige van hierdie innoverings sluit hidroponika-sisteme, akwakultuur, tonnels en kweekhuise in, vir beide plant- en visproduksie. 4.5.1 Gee DRIE voordele om ʼn kweekhuis te gebruik vir die produksie van hoë waarde kontantgewasse. (3) 4.5.2 Definieer die onderstreepte konsep in 4.5. (2) 4.5.3 Noem TWEE groeimediums wat plante ondersteun wat in ʼn hidroponika-sisteem gebruik kan word. (2) 4.5.4 Gee TWEE faktore wat boere kan verhoed om sekere spesies vis vir akwakultuurboerdery te kies. (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief