Agricultural Sciences Grade 11 P2 2024 Memo (Afr)

NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2024 LANDBOUWETENSKAPPE V2 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 TYD: 2½ uur Hierdie nasienriglyn bestaan uit 10 bladsye. Hosted by www.ecexams.co.za.

2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2024) AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 C ✓✓ 1.1.2 C ✓✓ 1.1.3 C ✓✓ 1.1.4 D ✓✓ 1.1.5 A ✓✓ 1.1.6 B ✓✓ 1.1.7 D ✓✓ 1.1.8 C ✓✓ 1.1.9 D ✓✓ 1.1.10 D ✓✓ (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 H ✓✓ 1.2.2 C ✓✓ 1.2.3 D ✓✓ 1.2.4 E ✓✓ 1.2.5 G ✓✓ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Outotrofies ✓✓ 1.3.2 Tweesaadlobbig ✓✓ 1.3.3 Ablakasie ✓✓ 1.3.4 Dreinering ✓✓ 1.3.5 Kweekhuis ✓✓ (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Guttasie ✓ 1.4.2 Bevrugting ✓ 1.4.3 Stamper ✓ 1.4.4 Risome ✓ 1.4.5 Afsny ✓ (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING B VRAAG 2: PLANTSTUDIES (VOEDING) 2.1 2.1.1 Identifikasie van die proses • Fotosintese ✓ (1) 2.1.2 Stowwe A en C • A ‒ Energie van die son ✓ (1) • C ‒ Water ✓ (1) 2.1.3 Die gas wat deur fotosintese geproduseer word • Suurstof ✓ (1) 2.1.4 Belangrikheid van fotosintese vir die omgewing • Die proses gebruik koolstofdioksied uit die atmosfeer, ✓ dit hou die atmosfeer skoon en behou die omgewingsgesondheid ✓ OF • Dit produseer suurstof wat in die atmosfeer ophoop en ʼn laag osoon vorm ✓wat lewende organismes teen gevaarlike ultraviolet bestraling van die son beskerm ✓ (Enige 2 x 1) (2) 2.1.5 TWEE maniere om die tempo van fotosintese te verhoog • Sonlig ✓ • Chlorofil ✓ • Temperatuur ✓ • Koolstofdioksied ✓ • Wind ✓ • Atmosferiese druk ✓ (Enige 2 x 1) (2) 2.1.6 Regverdiging waarom fotosintese ʼn anaboliese proses is • Fotosintese is ʼn bouproses ✓ waardeur nuwe molekules soos koolhidrate gevorm word ✓ (2) 2.2 2.2.1 Meganismes waardeur wortels minerale absorbeer (a) Diffusie ✓ (1) (b) Aktiewe vervoer ✓ (1) 2.2.2 Strukturele aanpasbaarheid van wortels om sy funksie te verrig • Wortels het wortelhare wat die oppervlakarea vergroot ✓ (1) 2.2.3 Funksie van xileemweefsels • Hulle is verantwoordelik vir die vervoer van water van die wortels na die blare ✓ (1) 2.2.4 Onderskei tussen transpirasiesuigkrag en osmotiese vloei in plante • Transpirasiesuigkrag is die opwaartse trekkrag wat op die waterkolom in plante uitgeoefen word wanneer water tydens transpirasie verlore gaan ✓ • Osmotiese vloei is die beweging van water deur selle as gevolg van osmose wat deur osmotiese gradiënt veroorsaak word ✓ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2024) 2.2.5 Verduideliking van worteldrukinvloed op opwaartse beweging van water • Soos water in die wortels inbeweeg, ontwikkel ʼn druk wat die water opstoot ✓ in die xileemvate van die stam ✓ (2) 2.2.6 TWEE aanpassings van plante om waterverlies deur transpirasie te verminder • Plante het dik kutikula ✓ • Plante het klein gesinkte huidmondjies ✓ • Sommige plante het harige blare (trigome) ✓ (Enige 2 x 1) (2) 2.3 Primêre en sekondêre makro-minerale 2.3.1 Fosfor (P) ✓ (1) 2.3.2 Kalium (K) ✓ (1) 2.3.3 Stikstof (N) ✓ (1) 2.3.4 Magnesium (Mg) ✓ (1) 2.4 2.4.1 Toerusting wat gebruik word om grondmonsters te versamel • Awegaars ✓ (1) 2.4.2 TWEE belangrikhede van grondontleding • Grondontledingsverslag help boere om te weet watter tipe gewasse om in die verskillende grondtipes te plant ✓ • Grondtoetse word gebruik om die voedingstofstatus van die grond te bepaal en die basis vir kalk- en kunsmistoediening te verskaf ✓ (2) 2.4.3 Waarom boere aangemoedig word om hul oeste vir blaarontleding te neem. • Blaarontleding gee die mees akkurate inligting oor plantvoedingstowwe wat geabsorbeer word ✓ en dui tekorte aan voordat dit plantgesondheid en opbrengs beïnvloed ✓ (2) 2.5 2.5.1 Klas van die kunsmis Anorganiese kunsmis ✓ (1) 2.5.2 Berekening van die persentasie fosfor % P = 2/10 X 45 ✓ =9✓%✓ (3) 2.5.3 Verduideliking van hoe kunsmis eutrofikasie veroorsaak • Afloop en uitloging van grondwater met kunsmis veroorsaak ophoping van kunsmisstowwe in waterbronne wat algebloei veroorsaak, ✓ dit verminder suurstofvlakke in water wat die dood van waterdiere veroorsaak ✓ (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 VRAAG 3: PLANTREPRODUKSIE EN BESKERMING 3.1 3.1.1 Identifikasie van die tipe bestuiwing • Kruisbestuiwing ✓ (1) 3.1.2 Regverdiging by VRAAG 3.1.1 • Dit behels die oordrag van ryp stuifmeelkorrels van die helmknoppe van een blom na die ontvanklike stempel van ʼn ander blom van dieselfde plantspesie ✓ • Stuifmeelkorrels word deur die insek van helmknoppe van een blom na die stempel van ʼn ander blom van dieselfde spesie gedra ✓ (2) 3.1.3 TWEE aanpassings van die blomme in die diagram hierbo vir kruisbestuiwing • Groot, taai en baie stuifmeelkorrels ✓ • Kleurvolle kroonblare om insekte te lok ✓ (2) 3.1.4 Funksies van die volgende dele van die blom: (a) Vrugbeginsel ‒ bevat kiemsakkies waarin saadknoppe met eierselle geproduseer word ✓ (1) (b) Stempel ‒ Buitenste punt van die stamper wat dien as ʼn platform vir stuifmeel om op te val tydens bestuiwing ✓ (1) 3.1.5 Verduideliking van hoe dubbele bevrugting by plante plaasvind. • Twee manlike gamete word in die embrioniese sak vrygestel en een versmelt met die eiersel om ʼn sigoot te vorm ✓ en die ander versmelt met die diploïede endospermsel en vorm ʼn triploïede (3n) endospermsel ✓ (2) 3.1.6 Onderskei tussen Vegetatiewe partenokarpie en Stimulatiewe partenokarpie. • Vegetatiewe partenokarpie vind plaas in plante wat nie bestuiwing en bevrugting nodig het om ʼn partenokarpie vrug te produseer nie, soos saadlose komkommers ✓ • Stimulatiewe partenokarpie het bestuiwing nodig om die produksie van partenokarpiese vrugte te stimuleer, byvoorbeeld in die saadlose waatlemoen ✓ (2) 3.2 3.2.1 Klassifikasie van die tamatievrugte as vetplant of droëvrugte. • Vetplant vrugte ✓ (1) 3.2.2 Regverdiging van die antwoord op VRAAG 3.2.1 hierbo • Die tamatie se vrugtewand of perikarp is vlesig en sappig en (1) eetbaar ✓ 3.2.3 Die deel van die blom wat in die volgende sal ontwikkel: (a) Vrugte ‒ Vrugbeginsel ✓ (1) (b) Sade ‒ Saadknoppe ✓ (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2024) 3.2.4 Verduideliking van die volgende konsepte (a) Saadhuid-versterkte dormansie ‒ dit is wanneer ryp sade nie ontkiem nie as gevolg van harde laag ✓ wat ondeurdringbaar is en die deurgang van water en suurstof wat nodig is vir ontkieming inhibeer ✓ (2) (b) Ongeslagtelike voortplantingsproses ‒ dit is die groei van plante uit ander dele van die plant, ✓ behalwe saad ✓ (2) 3.3 3.3.1 ʼn Staafgrafiek wat die persentasie verskillende gewasse wat as GM-gewasse in Suid-Afrika verbou word, vergelyk 100 Persentasie van gewas verbou (%) 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Wit mielies Geel mielies Sojaboon Katoen Soort gewasse Merkgids vir die staafgrafiek • Korrekte opskrif ✓ • Veranderlike op y-as korrek benoem en gekalibreer (Persentasie van gewas verbou) ✓ • Veranderlike op x-as korrek benoem en gekalibreer (Soort gewasse) ✓ • Eenhede aangedui op y-as (%) ✓ • Staafgrafiek ✓ • Akkuraatheid (80% + korrek geplot) ✓ (6) 3.3.2 Noem DRIE voordele van geneties gemodifiseerde organismes • Hoë vermoë om siektes en plae te weerstaan ✓ • Minder skade aan die omgewing as gevolg van minder toediening van plaagdoders ✓ • Hoë voedingswaarde en kommersiële eienskappe ✓ • Hoë opbrengs en produksie ✓ (Enige 3 x 1) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 3.4 Biologiese beheer van onkruide 3.4.1 TWEE voorbeelde van biologiese onkruidbeheermetodes wat ʼn boer kan gebruik • Natuurlike vyande ✓ • Wisselbou ✓ (2) 3.4.2 TWEE voordele van biologiese beheer van onkruide • Verminder omgewingsrisiko’s/ ekologies vriendelik ✓ • Goedkoper manier om onkruid te beheer ✓ (2) 3.4.3 DRIE voordele van Geïntegreerde Plaagbestuurstrategie • Bevorder gesonde plante ✓ • Verminder omgewingsrisiko's deur ekologies-vriendelike en bio- gebaseerde maniere te bevorder ✓ • Handhaaf en verhoog die koste-effektiwiteit van plaagbeheer- programme ✓ • Verminder die blootstelling van werkers en publiek aan plaagdoders ✓ (Enige 3 x 1) (3) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2024) VRAAG 4: OPTIMALE HULPBRONBENUTTING 4.1 4.1.1 Doel van grondopname vanuit die scenario • Om die geskiktheid van grond vir landboudoeleindes te bepaal ✓ (1) 4.1.2 DRIE faktore om te oorweeg wanneer ʼn grondopname gedoen word • Fisiese, chemiese en biologiese faktore (grondfaktore) ✓ • Topografie ✓ • Klimaat ✓ (3) 4.1.3 Verduideliking van die bruikbaarheid van data wat op die grondkaart vasgelê is vir die boer • Dit help die boere om te besluit hoe om die grond te benut aangesien dit grenslyne toon wat die verskillende grondtipes verdeel ✓ • Die data kan deur die boer gebruik word om ingeligte besluite te neem oor watter tipe plant of dier die beste geskik sal wees op daardie grondtipe ✓ (2) 4.1.4 DRIE stappe om te volg in die fisiese ontleding van grond • Grawe grondputte ✓ • Bepaling van grondprofiel ✓ • Bepaling van fisiese en chemiese eienskappe ✓ (3) 4.2 4.2.1 Identifisering van die boerderybenadering • Presisieboerdery ✓ (1) 4.2.2 TWEE hoofdoelwitte van die aanvaarding van die moderne boerderymetode soos uiteengesit in VRAAG 4.2.1 hierbo. • Stel die boer in staat om ʼn meer presiese beheer oor die natuurlike variasie in die grond op die plaas te hê ✓ • Doel om insetrisiko’s te minimaliseer en opbrengs op belegging te maksimeer ✓ (2) 4.2.3 Voordele van slim grondbemesting vir die boer • Help die boer om die nodige kunsmis toe te dien vir elke klein eenheid se opbrengspotensiaal, ✓ maak seker dat oor- en onderbemesting nie plaasvind nie en verminder vermorsing ✓ (2) 4.3 4.3.1 Tipe vloedstelsel in prent A • Voorbesproeiingstelsel ✓ (1) 4.3.2 TWEE voordele van vloedbesproeiing • Goedkoop metode waar water volop is ✓ • Laat soute toe om uit die grond te spoel ✓ • Onkruidbeheermetode vir rys ✓ • Nie veel arbeid is nodig nie ✓ (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V2 9 4.3.3 Verduideliking van negatiewe gevolge van onbehoorlike besproeiingskedulering. • Die boer sal nie weet watter hoeveelhede water op vaste tye op die grond toegedien moet word nie ✓ en dit verhoog die koste van energie om die stelsel aan te dryf en kan uitloging van voedingstowwe veroorsaak. ✓ (2) 4.3.4 Identifiseer die bron van water vir besproeiing in prent B • Grondwater ✓ (1) 4.3.5 TWEE kriteria wat gebruik word om waterkwaliteit te bepaal wat vir besproeiing gebruik word • Totale opgeloste soute ✓ • Natrium-adsorpsie verhouding ✓ • Giftige ione ✓ • Organiese en anorganiese inhoud ✓ (Enige 2 x 1) (2) 4.4 4.4.1 Identifikasie van die tipe grondbewerking (a) Bewaringsbewerking ✓ (1) (b) Konvensionele bewerking ✓ (1) 4.4.2 TWEE nadele van konvensionele bewerking • Natuurlike plantegroei word versteur ✓ • Gronderosie neem toe ✓ • Organiese fraksie-inhoud van die grond neem af ✓ (Enige 2 x 1) (2) 4.4.3 TWEE voordele van wisselbou • Maak die behoorlike benutting van grondvoedingstowwe moontlik ✓ • Peulgewasse verhoog die stikstofinhoud in die grond ✓ • Manier om siektes en plaaguitbreking te beheer ✓ • Ekonomiese manier om grondvrugbaarheid te handhaaf ✓ • Verminder gronderosie ✓ • Help om onkruid te beheer ✓ (Enige 2 x 1) (2) 4.5 4.5.1 Identifikasie van die boerderystelsel • Hidroponika (waterkwekery) ✓ (1) 4.5.2 DRIE voordele van die stelsel genoem in VRAAG 4.5.1 bo en behalwe die oopveldstelsel • Hidroponika het ʼn hoë digtheid maksimum oesopbrengs ✓ • Gewasproduksie is moontlik waar geen geskikte grond bestaan nie ✓ • Plante word outomaties in hidroponika besproei ✓ • Grondgedraagde siektes word uitgeskakel ✓ (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

10 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2024) 4.5.3 EEN nadeel van drein-tot-afval-stelsel wat in die prent hierbo geïllustreer word • Opbou van sout kan voorkom ✓ • Groeimediums moet gereeld vervang word ✓ • Fermentasie van groeimediums kan tot negatiewe stikstofperiodes lei ✓ • Gebruik meer water en kunsmis ✓ • Meer impak op die omgewing (Enige 1 x 1) (1) 4.5.4 Verduidelik wat akwakultuur is • Die boerdery van mariene ✓ en varswater akwatiese organismes ✓ (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.