Agricultural Sciences Grade 11 P1 2024 Memo (Afr)

NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2024 LANDBOUWETENSKAPPE V1 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 10 bladsye. Hosted by www.ecexams.co.za.

2 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2024) AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 B ✓✓ 1.1.2 D ✓✓ 1.1.3 B ✓✓ 1.1.4 C ✓✓ 1.1.5 A ✓✓ 1.1.6 A ✓✓ 1.1.7 D ✓✓ 1.1.8 A ✓✓ 1.1.9 A ✓✓ 1.1.10 C ✓✓ (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 Slegs B ✓✓ 1.2.2 Slegs A ✓✓ 1.2.3 Slegs B ✓✓ 1.2.4 Beide A en B ✓✓ 1.2.5 Geeneen ✓✓ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Karboksiel ✓✓ 1.3.2 Suurstof ✓✓ 1.3.3 Humus ✓✓ 1.3.4 Illuviasie ✓✓ 1.3.5 Kolloïed ✓✓ (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Basis ✓ 1.4.2 Tydelike ✓ 1.4.3 Mineralisasie ✓ 1.4.4 Klei ✓ 1.4.5 Nitrifiserend ✓ (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 3 AFDELING B VRAAG 2: BASIESE LANDBOUCHEMIE 2.1 2.1.1 Identifikasie van die diagram Periodieke tabel ✓ (1) 2.1.2 Kriteria waarin elemente in die diagram gerangskik is. • In volgorde van toenemende atoomgetal ✓ • Valensie ✓ • Atoomorbitale ✓ (Enige 1 x 1) (1) 2.1.3 Onderskeid tussen ioniese en kovalente binding Ioniese binding – behels die oordrag van elektrone van een atoom na ʼn ander, ✓ terwyl kovalente binding – behels die deel van elektrone ✓ (2) 2.1.4 Tipe binding wat tussen die volgende elemente gevorm sal word (a) Ioniese binding ✓ (1) (c) Kovalente binding ✓ (1) 2.1.5 Lewis Dot Struktuur van die volgende verbindings: (a) Water ✓ ✓ xx H • xOx ● H✓ xx (3) (b) Natriumchloried ✓ xx ✓ Na ●x Cl xx ✓ a xx (3) 2.1.6 TWEE voorbeelde deeltjies van ʼn atoom • Proton ✓ • Elektron ✓ • Neutron ✓ (Enige 2 x 1) (2) 2.2 2.2.1 Instrument wat gebruik word om die pH-waarde van ʼn stof te bepaal. pH-skaal / meter ✓ (1) 2.2.2 Naam gegee aan reaksies tussen stowwe soos asyn en bleikmiddel wat aan teenoorgestelde punte van die pH-skaal gevind word. Neutralisasie reaksie ✓ (1) 2.2.3 Produkte van ʼn neutralisasiereaksie Sout ✓ Water ✓ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

4 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2024) 2.3 2.3.1 Verbindings in (a) en (c). (a) – Koolstofdioksied ✓ (1) (c) – Etaan ✓ (1) 2.3.2 Chemiese formule in (b). (d) NHᴈ ✓ (1) 2.3.3 Struktuurformule van (d): ✓ H H ✓ H C C H ✓ H H (3) 2.3.4 Belangrike rol van verbinding (a) in plante. Speel ʼn belangrike rol tydens die proses van fotosintese ✓ (1) 2.3.5 Klassifiseer die verbinding in (c). Organiese verbindings ✓ (1) 2.4 2.4.1 Belangrikheid van metaan vir menslike gebruik • ʼn Relatiewe oorvloed van metaan maak dit ʼn nuttige brandstof ✓ • Hoofkomponent van ʼn aardgas ✓ (Enige 1 x 1) (1) 2.4.2 Identifikasie van ʼn alkohol en ʼn alkaan • Alkohol – Etanol ✓ • Alkaan – Metaan ✓ (2) 2.5 2.5.1 Groep organiese verbindings waaraan die verbindings in die prente behoort Lipiede ✓ (1) 2.5.2 Onderskei tussen die twee organiese verbindings hierbo gebaseer op dubbelbindings in hul koolwaterstofkettings A – het nie dubbelbindings in die koolwaterstofketting nie ✓ terwyl B – het ʼn paar dubbelbindings in die koolwaterstofketting ✓ (2) 2.5.3 TWEE funksies van die verbindings in lewende organismes • Insulasie ✓ • Beskerming ✓ • Absorpsie ✓ • Waterdigting ✓ • Energiereserwes ✓ • Berging ✓ • Bron van water ✓ (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 5 2.5.4 Die proses waartydens vervaardigers waterstof by verbindings soos dié in PRENT B voeg Hidrogenering (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

6 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2024) VRAAG 3: GRONDKUNDE 3.1 3.1.1 Metode wat in die prente gebruik word om die grondtekstuurklas te bepaal Worsmetode / Veldmetode ✓ (1) 3.1.2 Tekstuur van grond in PRENTE A en E gebaseer op hul vorms. PRENT A – Sand ✓ PRENT E – Klei ✓ (2) 3.1.3 TWEE metodes om die grondtekstuur te bepaal Sifmetode ✓ Hidrometermetode ✓ (2) 3.1.4 DRIE redes waarom boere die tekstuurklasse van grond op hul plase moet ken. • Om die tipe gewasse te ken om te plant ✓ • Om te weet watter tipe besproeiing geïnstalleer moet word ✓ • Om te weet watter tipe dreinering om te gebruik ✓ • Om die kunsmis toedieningstrategie te bepaal ✓ (Enige 3 x 1) (3) 3.2 3.2.1 Identifikasie van grondstrukture B – Blokvormig ✓ C – Prismaties ✓ (2) 3.2.2 DRIE wanpraktyke wat tot vernietiging van grondstruktuur lei • Konvensionele / kaal bewerking ✓ • Vloedbesproeiing ✓ • Bewerk die grond wanneer dit te nat of te droog is. ✓ (3) 3.2.3 Grondstruktuur aanbeveel vir gewasverbouing. A✓ (1) 3.3 3.3.1 Hipotese formulering In kleigrond beweeg water stadig ✓ om die grootste hoogte te bereik ✓ OF Sanderige grond het ʼn bietjie/lae kapillariteit✓ as klei/ andersom ✓ (2) 3.3.2 Proses geïllustreer in die diagram Kapillariteit / Kapillêre aksie ✓ (1) 3.3.3 Identifikasie van die grondtekstuur in PROEFBUIS B Klei ✓ (1) 3.3.4 Motivering vir die antwoord in VRAAG 3.3.3 Deeltjies is nader aan mekaar ✓ en kapillêre kragte is die sterkste. ✓ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 7 3.3.5 Krag van die natuur wat verantwoordelik is vir die beweging van water in die eksperiment. Kohesiekragte ✓ Adhesiekragte ✓ (Enige 1 x 1) (1) 3.3.6 Die krag van die natuur wat waterbeweging in VRAAG 3.3.2 teenstaan. Swaartekrag ✓ (1) 3.4 Faktore wat die volgende grondkleure beïnvloed: (a) Geel • Yster ✓verander in die teenwoordigheid van baie vog en van minder suurstof ✓ • Teenwoordigheid van limoniet in die grond ✓✓ • Mate van waterversadiging in die grond wat slegs gedurende die nat seisoen voorkom ✓✓ (2) (b) Lig • Grond wat uit sandsteen gevorm is ✓ met baie min yster ✓ • Grond was nog nooit met water versadig nie ✓✓ • Erge loging/ teenwoordigheid van soute ✓✓ (2) 3.4.2 Onderskei tussen homogene en nie-homogene grondkleur. Homogene grondkleur is ʼn enkele dominante kleur in die grond, ✓ terwyl nie-homogene grondkleur ʼn mengsel van kleure in die grond/gevlekte grondkleur is. ✓ (2) 3.5 3.5.1 Massadigtheid berekening MD = Massa ✓ Volume = 750 g ✓ = 1,5 g/ cm3 ✓ 500 cm3 (3) 3.5.2 Lewer kommentaar oor die geskiktheid van grond vir bewerking Grond is geskik vir bewerking ✓ aangesien die massadigtheid minder (2) as 1,6 g/cm3 is. ✓ 3.5.3 Definisie van porositeit Porositeit is die totale volume wat deur porieë ✓ per eenheid volume grond beset word. ✓ (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

8 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2024) VRAAG 4: GRONDKUNDE 4.1 4.1.1 Identifikasie van die struktuur in die diagram Grondprofiel ✓ (1) 4.1.2 Pas horisonte by die beskrywings: (a) E horison ✓ (1) (b) B horison ✓ (1) (c) A horison ✓ (1) (d) C horison ✓ (1) (e) O horison ✓ (1) 4.1.3 Skematiese voorstelling meesterhorisonte (a) Geërodeerde grond B C ✓ (1) (b) Versuipte grond O , A OF A ✓ G G E G (Enige 1 x 1) (1) (c) Jong grond A OF A ✓ C R (Enige 1 x 1) (1) 4.2 4.2.1 Stelsel waarin grond in Suid-Afrika geklassifiseer word Binomiese stelsel ✓ (1) 4.2.2 TWEE gebruike van grondklassifikasiedata op plase. • Wetenskaplike beplanning van plaas/ beplanning van boerderyaktiwiteite ✓ • Keuse van gewas ✓ • Keuse en bestuur van besproeiingstelsel ✓ • Bestuur van grondvrugbaarheid ✓ • Toewysing van grond ✓ • Optimale benutting van land se natuurlike hulpbronne/grond ✓ • Waardasie van grond ✓ (Enige 2 x 1) (2) 4.2.3 Eerste twee stappe geneem tydens grondklassifikasie. • Baken die meesterhorison teenwoordig in die grondprofiel in die veld. ✓ • Identifiseer diagnostiese horisonte of materiaal in die profiel. ✓ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

(EC/NOVEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 9 4.3 4.3.1 Klassifikasie van die kolloïed Anorganiese kolloïed ✓ (1) 4.3.2 Proses in die diagram Katioonuitruiling ✓ (1) 4.3.3 Lei die pH-klas van die grond in die illustrasie af Neutrale grond ✓ (1) 4.3.4 Motivering vir die antwoord VRAAG 4.3.2 Mg+ en Ca+ katione is in die meerderheid ✓ (1) 4.4 Grondherwinning 4.4.1 Tipe grond wat deur landboukalk herwin word. Suurgrond ✓ (1) 4.4.2 Skematiese voorstelling van grondherwinning met landboukalk. - -Klei- H+ ✓ + CaCO3 ✓ -Klei- Ca2+ + H2CO3 ✓ - - (3) 4.4.3 TWEE negatiewe gevolge om suurgrond nie te herwin nie • Swak opbrengste ✓ • Voedingstowwe soos fosfor word onbeskikbaar vir plante ✓ • Aluminium toksisiteit ✓ • Swak grondstruktuur ✓ • Verspreiding van nematodes ✓ • Verminderde bakteriese aktiwiteit ✓ • Verminderde produktiwiteit van wortels ✓ (Enige 2 x 1) (2) 4.5 4.5.1 Identifikasie van voedingstofsiklus Koolstofsiklus ✓ (1) 4.5.2 (a) A ✓ (1) (b) C ✓ (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

10 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2024) 4.6 4.6.1 Lyngrafiek wat grondorganiese materiaalverliese in sand- en leemgrond oor 5 weke vergelyk. Kriteria / nasienriglyn • Korrekte opskrif • Korrekte grafiek • Y-as korrek gekalibreer en gemerk (Organiese materiaal) • X-as korrek gekalibreer en gemerk (Week) • Eenhede (g) • Akkuraatheid (80%+ korrek geplot) (6) 4.6.2 Gevolgtrekking van die tendens wat in die grafiek aangebied word Sandgrond verloor organiese materiaal ✓vinniger as leemgrond. ✓ (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.