Agricultural Sciences Grade 11 P2 2023 QP (Afr)

NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2023 LANDBOUWETENSKAPPE V2 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur Hierdie vraestel bestaan uit 13 bladsye.

2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2023) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit TWEE afdelings, naamlik AFDELING A en AFDELING B. 2. Beantwoord AL die vrae in die ANTWOORDEBOEK. 3. Begin elke vraag op ʼn NUWE bladsy. 4. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 5. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Toon ALLE berekeninge, insluitend formules, waar van toepassing. 7. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2023) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING A VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.10) in jou ANTWOORDEBOEK, byvoorbeeld 1.1.11 D. 1.1.1 Die eweredige verspreiding van kunsmis oor die hele oppervlak van die veld. A Band plasing B Blaartoediening C Uitstrooing D Bevrugting 1.1.2 Watter EEN van die onderstaande stellings is korrek met betrekking tot osmose? A Watermolekules beweeg van ʼn verdunde na ʼn gekonsentreerde oplossing. B Watermolekules beweeg van ʼn gekonsentreerde na ʼn verdunde oplossing. C Watermolekules beweeg van ʼn gebied met laer konsentrasie van molekules na ʼn gebied met hoër konsentrasie van molekules. D Molekules van enige stof beweeg van ʼn gebied met hoër konsentrasie van molekules na ʼn gebied met ʼn laer konsentrasie van molekules. 1.1.3 Bereken die persentasie fosfor in die kunsmissak hieronder. A 9,3% B 14,0% C 4,7% D 28% 1.1.4 … is vrugte wat uit blomme met baie eierstokke ontwikkel. A Eenvoudige vrugte B Veelvuldige vrugte C Saamgestelde vrugte D Bykomstige vrugte Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2023) 1.1.5 … is ʼn voorbeeld van kouende plae. A Blaarmynwerkers B Rupes C Plantluise D Rooispinmyte 1.1.6 Die volgende is nadele van ongeslagtelike voortplanting. (i) Verminderde genepoel (ii) ʼn Bestuiwingsmiddel word benodig (iii)Negatiewe mutasies word na die nageslag oorgedra en kan nie die geslagslyn verlaat nie (iv) Meiose vind nie plaas nie Kies die regte kombinasie: A (i), (ii) en (iv) B (i), (ii) en (iii) C (i), (iii) en (iv) D (ii), (iii) en (iv) 1.1.7 Die middel vlesige deel van die vrugte wat gewoonlik eetbaar is. A Perikarp B Mesokarp C Endokarp D Eksokarp 1.1.8 … is NIE ʼn voorbeeld van ʼn varswaterspesie NIE. A Karp B Goudvis C Afrikaanse katvis D Perlemoen 1.1.9 Watter EEN van die volgende is NIE ʼn belangrike oorweging wanneer ʼn perseel vir ʼn kweekhuis gekies word NIE? A Lig B Temperatuur C Humiditeit D Kultivar 1.1.10 … is ʼn inheemse metode waarin alle plantreste op die grondoppervlak gedurende die hele proses van bewerking gelaat word. A Verwydering van die hele plant B Deklaagbewerking C Verskuiwing van verbouing D Kaalbewerking (10 x 2) (20) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2023) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 1.2 Kies ʼn term uit KOLOM B by ʼn beskrywing in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–J) langs vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.2.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Chemikalieë wat gebruik word om onkruid te A Xileem beheer 1.2.2 Verdikte ondergrondse stamme met nodusse B Phloem en internodes 1.2.3 Plantweefsel wat water van die wortels na die C GIS ander dele van die plant vervoer 1.2.4 Die produksie van proteïen vir menslike D Risome gebruik in water onder beheerde produksie- omstandighede 1.2.5 ʼn Rekenaarstelsel vir die vaslegging, E Agronomie berging, kontrolering en vertoon van data wat met posisies op die aarde se oppervlak verband hou F Onkruiddoders G Bolle H Mitdoders I GPS J Akwakultuur (5 x 2) (10) 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf SLEGS die term langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.1 Die opwaartse trekkrag wat op die waterkolom in plante uitgeoefen word wanneer water tydens transpirasie verlore gaan 1.3.2 ʼn Stof wat op die grond toegedien word om suurheid reg te stel 1.3.3 ʼn Breë-gebaseerde benadering wat beide chemiese en nie-chemiese praktyke kombineer vir optimale plaagbeheer 1.3.4 Die gebruik van biologiese prosesse om produkte te vervaardig wat die kwaliteit van menslike lewe verbeter 1.3.5 ʼn Sistematiese studie van die grond van ʼn gebied, insluitend klassifikasie en kartering van die eienskappe en die verspreiding van verskeie grondeenhede (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2023) 1.4 Verander die ONDERSTREEPTE WOORD(E) in elk van die volgende stellings om dit WAAR te maak. Skryf slegs die antwoord langs die vraagnommers (1.4.1 tot 1.4.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.4.1 Okkulasie is die samesmelting van die kern van ʼn manlike gameet met die kern van ʼn vroulike gameet. 1.4.2 Koolstofdioksied is ʼn neweproduk van fotosintese. 1.4.3 Tussengewasverbouing is die verbouing van ʼn enkele gewas in ʼn gegewe gebied. 1.4.4 Gewasse wat stikstof deur middel van bakterieë in hul wortels bind, word graan genoem. 1.4.5 Wanneer ʼn veld rus van die werk om gewasse te kweek, word gesê dat dit dormant is. (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2023) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 AFDELING B VRAAG 2: PLANTSTUDIES (VOEDING) 2.1 Die vergelyking hieronder toon ʼn proses wat in plante plaasvind. 2.1.1 Identifiseer die proses hierbo getoon. (1) 2.1.2 Identifiseer die produk van die proses. (1) 2.1.3 Noem TWEE organe in plante waar die produkte van die proses gestoor word. (2) 2.1.4 Gee TWEE faktore wat die spoed van die proses beïnvloed. (2) 2.1.5 Stel TWEE maatreëls voor wat boere kan neem om die proses te optimaliseer. (2) 2.1.6 Beskryf TWEE gevolge van die afwesigheid van die bogenoemde proses. (2) 2.2 Die vloeidiagramdiagram hieronder wys hoe water in plante beweeg. A B Grond Plant Atmosfeer 2.2.1 Identifiseer die prosesse A en B. (2) 2.2.2 Die beweging van water hierbo getoon is krities vir plantegroei. Regverdig hierdie stelling met TWEE redes. (2) 2.2.3 Beskryf TWEE maniere waarop plante waterbeweging in rigting B verminder. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2023) 2.3 Die tabel hieronder toon verskeie minerale wat benodig word vir plantegroei. Mineraal Simbool Makro/mikro Vorm deur plante Tekort- geabsorbeer simptoom Yster A B Fe2+-ione Nekrotiese jong blare C K Makro D Verskroeide blaarpunte Stikstof N Makro E F Kalsium Ca G 2+ Ca -ione Swak blaar- en wortelontwikkeling 2.3.1 Verskaf byskrifte vir B–G om die tabel volledig te maak. (6) 2.3.2 Stel TWEE metodes voor wat deur boere gebruik kan word om die voedingstofstatus van plante en grond te bepaal. (2) 2.4 Plante kry hul water en minerale voedingstowwe uit die grond. Die opname van minerale kan aktief of passief wees. 2.4.1 Tabuleer TWEE verskille tussen passiewe en aktiewe mineraalopname. (4) 2.4.2 Gee TWEE faktore wat die beskikbaarheid van voedingstowwe soos stikstof vir plante kan beïnvloed. (2) 2.5 Die tabel hieronder toon die benaderings wat deur verskillende boere gebruik word om die vrugbaarheid van hul gronde te verbeter. Boer A Boer B Gebruik kompos, groenmis en Gebruik saamgestelde kunsmis wanneer plaasmis. daar geplant word en dien fosfatiese of stikstofhoudende kunsmis toe as bo- bemesting. 2.5.1 Klassifiseer die kunsmisstowwe wat deur elk van die boere hierbo gebruik word. (2) 2.5.2 Gee TWEE omgewingsimpakte van die kunsmis wat deur boer B gebruik word. (2) 2.5.3 Gee EEN voorbeeld van ʼn stikstofbemesting. (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2023) LANDBOUWETENSKAPPE V2 9 VRAAG 3: PLANTREPRODUKSIE EN BESKERMING 3.1 Die diagramme hieronder toon dele van ʼn blom. Diagram 1 Diagram 2 B A Styl filament C D 3.1.1 Verskaf byskrifte vir diagramme 1 en 2 hierbo. (2) 3.1.2 Beskryf die funksie van deel C in diagram 2. (1) 3.1.3 Identifiseer blomdele B en D. (2) 3.1.4 Noem die proses waartydens stuifmeelkorrels vanaf deel A van diagram 1 na deel B van diagram 2 oorgedra word. (1) 3.1.5 Gee TWEE voorbeelde van middels vir die proses wat in VRAAG 3.1.4 beskryf word. (2) 3.1.6 Gee die letter van die dele wat sal verander in: (a) Vrugte (1) (b) Saad (1) 3.2 Proses A Proses B Die produksie van vrugte sonder die Wanneer vrugtebome baie jong blomme bevrugting van ovules, wat tot die en vrugte afwerp om die hoeveelheid produksie van pitlose vrugte lei. vrugset te verminder. 3.2.1 Identifiseer prosesse A en B wat hierbo beskryf word. (2) 3.2.2 Noem die TWEE tipes van proses A. (2) 3.2.3 Gee TWEE faktore wat proses B beïnvloed. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

10 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2023) 3.3 3.3.1 Identifiseer die proses wat in die prent hierbo getoon word. (1) 3.3.2 Wat is die naam wat gegee word aan die mislukking van die proses wat hierbo plaasvind al is die omgewingstoestande bevorderlik? (1) 3.3.3 Stel TWEE strategieë voor wat deur boere gebruik kan word om die uitdaging in VRAAG 3.3.2 te oorkom. (2) 3.3.4 Gee EEN omgewingsvereiste vir die proses in VRAAG 3.3.1 genoem. (1) 3.4 Die prent hieronder toon ʼn voorbeeld van ʼn kunsmatige voortplantingsmetode. A B 3.4.1 Noem dele A en B. (2) 3.4.2 Bepaal of die voortplantingstipe hierbo geslagtelik of ongeslagtelik is. (1) 3.4.3 Motiveer jou antwoord op VRAAG 3.4.2. hierbo. (1) 3.4.4 Gee TWEE voordele van die reproduksietipe wat in VRAAG 3.4.2 hierbo getoon word. (2) 3.5 So lank as wat mense plante kweek, was onkruid ʼn probleem. Onkruid kompeteer met gewasse vir vog, lig, voedingstowwe en ruimte. Hulle dien as gasheer vir insekplae en patogene. 3.5.1 Identifiseer die rol van onkruide in plantsiekte-uitbrekings in die leesstuk hierbo. (1) 3.5.2 Stel TWEE meganiese onkruidbeheermetodes voor wat deur boere gebruik kan word. (2) 3.5.3 Beskryf DRIE bydraes van die staat tot plantbeskerming. (3) 3.5.4 Noem TWEE voorbeelde van gestoorde graanplae. (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2023) LANDBOUWETENSKAPPE V2 11 VRAAG 4: OPTIMALE HULPBRONBENUTTING 4.1 Die diagram hieronder toon ʼn moderne boerderybenadering. 4.1.1 Identifiseer die boerderybenadering wat hierbo uitgebeeld word. (1) 4.1.2 Identifiseer TWEE sleuteltegnologieë wat in die diagram sigbaar is wat in die boerderybenadering gebruik word. (2) 4.1.3 Gee TWEE doelwitte van hierdie boerderybenadering. (2) 4.2 Die tabel hieronder toon ʼn vergelyking tussen die blaargrootte van spinasie wat in ʼn kweekhuis en dit wat in ʼn oop veld gekweek word. Tyd (weke) Blaaroppervlakte (cm2) Oop veld Kweekhuis 1 4 16 2 7 24 3 9 28 4 12 31 4.2.1 Bied die inligting in die tabel hierbo in die vorm van ʼn grafiek aan. (6) 4.2.2 Lei die neiging in die grafiek af. (2) 4.2.3 Verduidelik kortliks die moontlike oorsaak van die verskille in blaargroottes wat hierbo aangeteken is. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

12 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2023) 4.3 Grondbewerking is die meganiese manipulasie van die grond wat in twee fases plaasvind; die eerste een is primêre bewerking, wat gevolg sal word deur sekondêre bewerking. 4.3.1 Gee TWEE doelwitte van grondbewerking. (2) 4.3.2 Onderskei sekondêre van primêre bewerking. (2) 4.3.3 Gee vir elke bewerkingstipe in VRAAG 4.3.2 ʼn voorbeeld van ʼn implement wat gebruik kan word. (2) 4.3.4 Beveel TWEE bewerkingstelsels aan wat omgewingsvriendelik is. (2) 4.4 Die tabel hieronder wys hoe boere verskillende gewasse op verskillende persele op hul plaas kan plant. Plot 1 Plot 2 Plot 3 Plot 4 Plot 5 Siklus 1 Blaargewasse Peul- Brassicas Wortel- Solanaceae gewasse gewasse Siklus 2 Solanaceae Blaar- Peul- Brassicas Wortel- gewasse gewasse gewasse Siklus 3 Wortelgewasse Solanaceae Blaar- Peul- Brassicas gewasse gewasse 4.4.1 Identifiseer die gewasstelsel wat in die tabel hierbo getoon word. (1) 4.4.2 Lei TWEE beginsels af van die gewasstelsel wat in die tabel getoon word. (2) 4.4.3 Gee TWEE redes waarom jy die stelsel hierbo aan boere sal aanbeveel. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2023) LANDBOUWETENSKAPPE V2 13 4.5 Die prent hieronder toon ʼn produksiestelsel wat besig is om onder boere gewild te raak. 4.5.1 Identifiseer die bewerkingstelsel hierbo getoon. (1) 4.5.2 Onderskei tussen die stelsel hierbo en ʼn oopveldstelsel. (2) 4.5.3 Gee TWEE voorbeelde van groeimedia wat in die stelsel hierbo gebruik kan word. (2) 4.5.4 Die produksiestelsel hierbo getoon kan deur ʼn oop of ʼn geslote stelsel uitgevoer word. Gee TWEE nadele van ʼn geslote sisteem. (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief