Economics Grade 12 P1 NSC June 2023 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN EKONOMIE V1 2023 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 12 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 2 DBE/2023 SS/NSS INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDEBOEK: AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae. AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Beantwoord slegs die vereiste getal vrae. Addisionele antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 4. Skryf die vraagnommer boaan elke antwoord. 5. Lees die vrae aandagtig deur. 6. Begin ELKE vraag op 'n NUWE bladsy. 7. Laat 2–3 reëls tussen onderafdelings van vrae oop. 8. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde aan die kognitiewe vereiste van die vrae voldoen. 9. Gebruik slegs swart of blou ink. 10. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 11. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 3 DBE/2023 SS/NSS AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, bv. 1.1.9 D. 1.1.1 Die nominale waarde van alle finale goedere en dienste wat binne die grense van 'n land geproduseer word, staan as BBP teen … bekend. A basiese pryse B huidige pryse C konstante pryse D faktorkoste 1.1.2 Daar word na 'n groepering van verskillende aanwysers van dieselfde soort in 'n enkele waarde as … aanwysers verwys. A leidende B sloerende C saamvallende D saamgestelde 1.1.3 Staatsbeheerde ondernemings wat publieke goedere en dienste verskaf, word ... genoem. A nasionalisering B burokrate C parastatale D privatisering 1.1.4 Wanneer 'n land 'n produk teen 'n laer geleentheidskoste kan produseer as enige ander land, staan dit as … voordeel bekend. A vergelykende B relatiewe C absolute D volledige 1.1.5 Die koördinering van verskillende sosiale, fiskale en monetêre beleide tussen die lidlande word in 'n … vereis. A vryhandelsgebied B ekonomiese unie C doeane-unie D gemeenskapsmark 1.1.6 Die ekonomiese beleid wat beoog om teen 2030 armoede uit te wis en ongelykheid te verminder, word die … genoem. A Nasionale Ontwikkelingsplan B Nuwe Groeipad C Uitgebreide Openbare Werke-program D Heropbou- en Ontwikkelingsprogram Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 4 DBE/2023 SS/NSS 1.1.7 Die gebruik van wetenskap en tegnologie om nywerheids- ontwikkeling te bevorder, is deel van die ... A Nywerheidsbeleid-aksieplan. B Nasionale Nywerheidsbeleidraamwerk. C Nasionale Navorsing- en Ontwikkelingstrategie. D Geïntegreerde Vervaardigingstrategie. 1.1.8 Banknote en munte in sirkulasie en aanvraagdeposito's in die banksektor word as ...-geldvoorraad geklassifiseer. A M4 B M3 C M2 D M1 (8 x 2) (16) 1.2 Kies 'n beskrywing uit KOLOM B wat by 'n item in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–I) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, bv. 1.2.9 J. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Marginale A die verhouding tussen uitvoer- en verbruiksgeneigdheid invoerpryse deur middel van indekse gemeet 1.2.2 Fiskale beleid B die daling in produksiekoste as gevolg 1.2.3 Ekonomiese gelykheid van hoë vlakke van produksie 1.2.4 Ruilvoet C beoog 'n aansienlike toename in die 1.2.5 Skaalvoordele aantal voorheen benadeelde mense om die land se ekonomie te besit, beheer 1.2.6 Globalisering en bestuur 1.2.7 Breëbasis- Swart D die herverdeling van inkome binne die Ekonomiese ekonomie Bemagtiging E gebruik van belasting en 1.2.8 Verenigde Nasies staatsbesteding om makro-ekonomiese doelwitte te bereik F die wêreldwye integrasie van ekonomieë, met handel as 'n belangrike element G gestig om ekonomiese herstel en ontwikkeling te bevorder H die proporsie van addisionele inkomste wat huishoudings verkies om op goedere en dienste te bestee I verbind tot die handhaaf van internasionale vryheid, sekuriteit, sosiale ontwikkeling en menseregte (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 5 DBE/2023 SS/NSS 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.6) in die ANTWOORDEBOEK neer. Afkortings, akronieme en voorbeelde sal NIE aanvaar word NIE. 1.3.1 Bepaling of vooruitskatting van iets onbekend uit feite en inligting wat bekend is 1.3.2 'n Vooruitskatting van inkomste en uitgawes vir 'n driejaar-tydperk gedurende die begrotingsproses 1.3.3 'n Handelsbeleid wat die plaaslike produksie van goedere eerder as die invoer daarvan bevorder 1.3.4 Beperking op die hoeveelheid invoere wat in 'n land toegelaat word 1.3.5 Die vergoeding van burgers wat hulle grond as gevolg van diskriminerende apartheidswette verloor het 1.3.6 Beleide wat gemik is op die verhoging van die ekonomiese lewensvatbaarheid van spesifieke gebiede (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 6 DBE/2023 SS/NSS AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem die TWEE draaipunte van 'n sakesiklus. (2 x 1) (2) 2.1.2 Waarom sal 'n afname in Suid-Afrikaanse uitvoere tot die depresiasie van die rand lei? (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. LAFFER-KROMME (KURWE) Belastinginkome (Rmj) Belastingkoers (%) 2.2.1 Identifiseer die belastingkoers waarteen die owerheid belastinginkome maksimaliseer. (1) 2.2.2 Noem enige vorm van indirekte belasting wat deur huishoudings aan die owerheid betaal word. (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die term progressiewe belasting. (2) 2.2.4 Verduidelik die effek van 'n regressiewe belastingstelsel op inkome-verdeling. (2) 2.2.5 Waarom sal belastinginkome afneem as die owerheid baie hoë belastingkoerse hef? (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 7 DBE/2023 SS/NSS 2.3 Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg. DIE IMPAK VAN DIE OEKRAÏNE/RUSLAND-OORLOG OP SAKESIKLUSSE OEKRAÏNE [Aangepas uit studyeye.home.blog/2022/07/02] 2.3.1 Identifiseer 'n konsep wat verband hou met die veranderinge in die verbruikersprysindeks in die spotprent hierbo. (1) 2.3.2 Noem die verduideliking (benadering) van sakesiklusse wat in die spotprent hierbo geïllustreer word. (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die term resessie. (2) 2.3.4 Verduidelik die impak van die Oekraïne/Rusland-oorlog op plaaslike voedselpryse. (2) 2.3.5 Hoe kan die owerheid monetêre beleid gebruik om ekonomiese aktiwiteit te stimuleer? (2 x 2) (4) 2.4 Verduidelik kortliks die vryswewende en die vaste wisselkoersstelsels. (2 x 4) (8) 2.5 Hoe kan die Suid-Afrikaanse owerheid die gehalte van openbaresektor- voorsiening verbeter? (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 8 DBE/2023 SS/NSS VRAAG 3: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Gee enige TWEE voorbeelde van rykdombelasting (welvaartsbelasting). (2 x 1) (2) 3.1.2 Waarom is kleinsake-ontwikkeling vir die Suid-Afrikaanse ekonomie belangrik? (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. DIE WET OP GROEI EN GELEENTHEDE IN AFRIKA (AGOA-WET) AGOA is 'n Amerikaanse Handelswet, wat op 18 Mei 2000 uitgevaardig is, en sedertdien tot 2025 hernu is. Dit bou voort op bestaande Amerikaanse handelsprogramme deur die belastingvrye voordele aan kwalifiserende sub- Sahara-Afrika(SSA)-lande uit te brei. Alhoewel die wetgewing marktoetrede tot Amerika vir Suid-Afrika betekenisvol verbeter, gaan dit teen die beskermingsbeleid. [Aangepas uit //agoa.info] 3.2.1 Identifiseer 'n term in die uittreksel hierbo wat met die verwydering van invoertariewe verband hou. (1) 3.2.2 Noem EEN ander handelsprotokol waarvan Suid-Afrika deel is. (1) 3.2.3 Beskryf kortliks die term beskerming. (2) 3.2.4 Verduidelik 'n nadeel wanneer die beskermingsbeleid toegepas word. (2) 3.2.5 Hoe kan die Wet op Groei en Geleenthede in Afrika (AGOA) Suid-Afrika negatief beïnvloed? (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 9 DBE/2023 SS/NSS 3.3 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Menslikeontwikkelingsindeks (MOI) van Suid-Afrika MOI Tyd (jaar) [Bron: tradingeconomics.com] 3.3.1 In watter jaar het Suid-Afrika die hoogste menslike- ontwikkelingsindeks aangeteken? (1) 3.3.2 Noem EEN aanwyser wat gebruik word om menslike ontwikkeling te meet. (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese ontwikkeling. (2) 3.3.4 Waarom het Suid-Afrika in 2020 'n afname in sosiale en ekonomiese ontwikkeling ervaar? (2) 3.3.5 Hoe kan die owerheid die lewenstandaard van die mense verbeter? (2 x 2) (4) 3.4 Bespreek kortliks vennootskappe en goeie staatsbeheer (owerheidsbestuur) as maatstafkriteria vir streeksontwikkeling. (2 x 4) (8) 3.5 Evalueer die impak van uitvoerbevordering op plaaslike nywerhede in Suid-Afrika. (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 10 DBE/2023 SS/NSS VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE kenmerke van openbare goedere. (2 x 1) (2) 4.1.2 Hoe kan Suid-Afrikaanse werkers voordeel trek uit invoervervanging? (1 x 2) (2) 4.2 Bestudeer die tabel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. BETALINGSBALANS (BB) DIE FINANSIËLE REKENING Item 2022 (R miljoene) Netto direkte investering 32 367 Netto portefeulje-investering -4 688 Netto finansiële afgeleides -3 465 Netto ander investerings 9 594 Reserwebates (STR-toekennings) -35 241 Saldo op Finansiële Rekening -1 433 Memo-item: Saldo van Finansiële Rekening, A reserwebates uitgesluit [Bron: SARB, Kwartaallikse Bulletin, September 2022] 4.2.1 Identifiseer die item wat 'n investering in 'n spesifieke bate met 'n vaste toekomstige waarde, soos goud, aandui. (1) 4.2.2 Noem die item wat vir enige weglatings en foute in die betalingsbalans voorsiening maak. (1) 4.2.3 Beskryf kortliks die term portefeulje-investering (belegging). (2) 4.2.4 Verduidelik die doel van Spesiale Trekkingsregte-(STR)- toekennings in reserwebates. (2) 4.2.5 Gebruik die inligting in die tabel hierbo om die memo-item (A) te bereken. Toon ALLE berekeninge. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 11 DBE/2023 SS/NSS 4.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. NYWERHEIDSONTWIKKELINGSONES (NOS) OR Tambo Int. Lughawe Hoë-tegnologie-nywerhede Saldanha-NOS ? Oos-Londen-NOS Voertuignywerheid en Agro-verwerking Richardsbaai-NOS Coega-NOS Metale, Agro- Staal- en verwerking en Mariene Motorvoertuig- nywerhede nywerheid [Aangepas uit www.google.com] 4.3.1 Identifiseer die nywerheidsontwikkelingsone wat voertuie vervaardig. (1) 4.3.2 Noem die sleutel- ekonomiese aktiwiteit waarin die Saldanha-NOS spesialiseer. (1) 4.3.3 Beskryf kortliks die term korridor. (2) 4.3.4 Waarom is dit vir die owerheid nodig om aansporings aan besighede te verskaf? (2) 4.3.5 Hoe kan Suid-Afrika voordeel trek uit die bekendstelling van spesiale ekonomiese sones (SES)? (2 x 2) (4) 4.4 Met behulp van 'n goed benoemde Phillips-kromme (-kurwe), verduidelik die verhouding tussen inflasie en werkloosheid. (8) 4.5 Ontleed die vraagkant- en aanbodkantfaktore wat ekonomiese groei in Suid-Afrika beïnvloed. (4 x 2) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 12 DBE/2023 SS/NSS AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: PUNTE- STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding Die inleiding is 'n laerorde-antwoord. Maks. 2  'n Goeie begin is om die sleutelkonsep wat met die vraag verband hou, te beskryf of te omskryf.  MOENIE enige deel van die vraag by die inleiding insluit NIE.  MOENIE enige deel van die inleiding by die liggaam herhaal NIE.  Vermy dit om in die inleiding te noem wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede/Diepgaande bespreking/Ondersoek/ Maks. 26 Bespreek krities/Vergelyk/Onderskei/Verduidelik/Teken 'n grafiek en verduidelik/Voltooi die grafiek gegee/Assesseer/Debatteer 'n Maksimum van 8 punte kan vir opskrifte/voorbeelde toegeken word. Addisionele (Bykomende) gedeelte: Bespreek krities/Evalueer/Evalueer Maks. 10 krities/Debatteer/Lei af/Vergelyk/Interpreteer/Hoe?/Stel voor 'n Maksimum van 2 punte kan vir die blote noem van feite toegeken word. Slot Enige hoërorde-slot behoort die volgende in te sluit: Maks. 2  'n Kort samevatting van wat bespreek is, sonder die herhaling van enige feite wat reeds genoem is  Enige opinie of waardeoordeel oor die feite wat bespreek is  Addisionele (Bykomende) ondersteunende inligting wat die bespreking/ ontleding versterk  'n Teenstrydige sienswyse met motivering  Aanbevelings TOTAAL 40 VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek in detail die markte in die viersektor- ekonomiesekringloop-model. (26 punte)  Hoe kan die toename in inspuitings op die Suid-Afrikaanse ekonomie 'n impak hê? (10 punte) [40] VRAAG 6: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek in detail die verskillende sosiale aanwysers. (26 punte)  Hoe kan verstedeliking die lewenstandaard van die Suid-Afrikaanse bevolking beïnvloed? (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou