NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
ELEKTRIESE TEGNOLOGIE: KRAGSTELSELS
NOVEMBER 2024
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 200
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 16 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2024 papers %20Eng--870e3d22-85e9-42bd-890f-3ef1fd3333cf/v1-34f597b30020a0074782/card.webp)
%20Afr--98972424-ba56-4bbc-a319-fdfc1fec40f8/v1-90de7f1850adc8e5ce8c/card.webp)
%20Afr--5f2b4850-fffb-4024-8f24-d74bd8677a25/v1-8feb81a6973919da05bd/card.webp)



View all
%20(English)%20June%202025%20Question%20Paper--5422e67a-03a4-4202-ba9b-1b9ec9872537/v1-bc4ab06b657031de8079/card.webp)

%20Eng--0d8d71f4-5725-40ea-9e29-a19e1c8a7867/v1-914ebfe8140fca65d106/card.webp)
%20Eng--2b227e9b-0513-468e-8b1a-d4df808071cd/v1-4a42676d26de4662555c/card.webp)

Electrical Technology Grade 12 November 2024 NSC Memo (Afr)
Grade 12 Electrical Technology memorandum from the November 2024 NSC (Afrikaans), 16 pages. Read online or download the free PDF.
Electrical Technology · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Electrical Technology
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 471.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 2 DBE/November 2024
NSS – Nasienriglyne
INSTRUKSIES AAN NASIENERS
1. Alle vrae met veelvuldige antwoorde veronderstel dat enige relevante,
aanvaarbare antwoord oorweeg moet word.
2. Berekeninge:
2.1 Alle berekeninge moet formules toon.
2.2 Vervanging van waardes moet korrek gedoen wees.
2.3 Alle antwoorde MOET die korrekte eenheid bevat om oorweeg te
word.
2.4 Alternatiewe metodes moet oorweeg word, met die voorwaarde dat
die korrekte antwoord verkry is.
2.5 Wanneer 'n verkeerde antwoord in 'n daaropvolgende berekening
gebruik word, sal die aanvanklike antwoord as verkeerd beskou
word. Indien die verkeerde antwoord egter daarna korrek toegepas
word, moet die nasiener die antwoord weer uitwerk met die
verkeerde waardes. Indien die kandidaat die aanvanklike
verkeerde antwoord daaropvolgend korrek toegepas het, moet die
kandidaat volpunte vir die daaropvolgende korrekte berekeninge
kry.
3. Hierdie nasienriglyne is slegs 'n gids met modelantwoorde. Alternatiewe
vertolkings moet oorweeg word en op meriete nagesien word. Hierdie
beginsel moet konsekwent tydens die nasiensessie by ALLE nasiensentrums
toegepas word.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 3 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE
1.1 B✓ (1)
1.2 A✓ (1)
1.3 B✓ (1)
1.4 A✓ (1)
1.5 C✓ (1)
1.6 B✓ (1)
1.7 D✓ (1)
1.8 D✓ (1)
1.9 C✓ (1)
1.10 B✓ (1)
1.11 D✓ (1)
1.12 A✓ (1)
1.13 B✓ (1)
1.14 D✓ (1)
1.15 C✓ (1)
[15]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 4 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 2: BEROEPSGESONDHEID EN VEILIGHEID
2.1 Werkplek beteken enige perseel of plek waar 'n persoon werk ✓ tydens
sy/haar indiensneming verrig. ✓ (2)
2.2 Jou reg tot billike arbeidspraktyke. ✓
Jou reg om redelike ure te werk. ✓
Jou reg om aan 'n vakbond te behoort.
Jou reg om 'n menswaardige vergoeding/loon te verdien.
Jou reg om nie teen gediskrimineer te word nie.
Jou reg om in 'n veilige omgewing te werk. (2)
2.3 Swak ventilasie verminder die korrekte hoeveelheid suurstof ✓ wat tot
lomerigheid kan lei. ✓
LET WEL: As daar verwys word na ander effekte wat verband hou met
lomerigheid soos ongelukke ens. sal die antwoord op meriete aanvaar word. (2)
2.4 • Om 'n werknemer uit sy/haar diens te ontslaan sonder om die nodige
prosesse te volg.
• Om 'n werknemer se beloning te verminder sonder om die nodige
prosesse te volg.
• Om 'n werknemer se diensvoorwaardes te verander na bedinge of
voorwaardes wat vir hom/haar minder gunstig is.
• Om 'n werknemer verbaal aan te val of teister.
• Om 'n se posisie in vergelyking met ander werkers te verander.
• Om werknemers onregverdig te behandel as gevolg van sy/haar ras.
LET WEL: As 'n leerder net noem dat sy/haar regte aangetas was sal slegs 1
punt toegeken word. Herhaaldelike noem van regte sal nie punte toegeken
word nie. (2)
2.5 Toerusting kan beskadig word wat dit onveilig maak en sodoende die
lewens van ander gebruikers in gevaar kan stel. wat tot ‘n ongeluk/besering
mag lei. (2)
[10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 5 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: RLC-KRINGE
3.1 3.1.1 Induktiewe reaktansie is die opposisie teen die vloei van stroom ✓
wanneer 'n induktor aan 'n wisselstroomtoevoer gekoppel word. ✓
Induktiewe reaktansie is die opposisie wat gebied word teen die
vloei van wisselstroom deur 'n induktor. (2)
3.1.2 Bandwydte is die reeks frekwensies ✓ waarvoor die kring se
uitsetspanning (of) stroomwaarde gelyk is aan 70.7 % of meer van
sy maksimum amplitude. ✓
'n Band van frekwensies gesentreer rondom die resonante
frekwensie sonder om 70,7% van die amplitude te noem, sal met 1
punt beloon word.
Die bandwydte van 'n RLC-kring verwys na die reeks frekwensies
waaroor 'n RLC-kring effektief op 'n insetsein reageer en meer as
50% van die krag na 'n las oordra. (2)
3.2 3.2.1 Nalopend ✓ (1)
3.2.2 ✓
✓
✓
(3)
3.2.3 ✓
✓
✓
(3)
3.2.4 ✓
✓
✓ (3)
3.2.5 VL ✓
✓
VT
(VL – VC)
θ ✓
IT VR
Draairigting
VC ✓
LET WEL: Rotasie en VT is verpligte punte, daarna enige twee
korrek geplaasde byskrifte.
XL en XC word nie aanvaar nie aangesien die gegewe diagram in
die vraag dui op spaningswaardes (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 6 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
3.2.6 'n Afname in frekwensie het veroorsaak dat die induktiewe
reaktansie verminder ✓ en die kapasitiewe reaktansie toeneem. ✓
Wanneer hierdie twee waardes nader aan mekaar beweeg
kanselleer hul effekte mekaar uit en verminder die impedansie ✓
wat veroorsaak dat die stroom toeneem en die fasehoek afneem. (3)
3.3 3.3.1 ✓
✓
✓ (3)
3.3.2 ✓
✓
✓
(3)
3.3.3 IT = IR = 3,83 A ✓
XC = XL wat aandui dat die kring ✓
resoneer. (2)
3.3.4 XC = XL ✓
✓
✓
(3)
3.3.5 ✓
✓
✓
(3)
[35]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 7 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 4: DRIEFASE-WS-OPWEKKING
4.1 Die las in 'n driefasestelsel kan gebalanseer word. ✓
Beide enkelfase- en driefaselaste kan vanaf 'n driefasetoevoer bekrag word.
✓
Drywing is konstant.
'n Driefasestelsel is meer ekonomies.
'n Driefasestelsel kan in ster of delta gekoppel word. (2)
4.2 4.2.1 22 kV ✓
50 Hz ✓ (2)
4.2.2 Kernbrandstof ✓
Wind ✓
Water
Sonkrag (2)
4.2.3 • Na kragopwekking word die spanning verhoog ✓ na 'n waarde
tussen 220 kV tot 765 kV.
• Dit word dan oor lang afstande vervoer ✓ deur kabels wat van
aluminium en staal gemaak is
• na verspreidingstasies waar dit weer verlaag word ✓ voordat dit
verder versprei word. (3)
4.3 4.3.1 Ster ✓ (1)
4.3.2 R✓ G ✓ B ✓
V
0
t
✓
120o 120o
OF
V R✓ G✓ B✓
0 ✓ t
120o 120o
LET WEL: Indien 'n kandidaat die korrekte volgorde gee, maar in
'n ander volgorde, sal punte toegeken word. Bv. G, B, R of V2, V3,
V1 ens. (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 8 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
4.4 4.4.1 ✓
✓
✓ (3)
4.4.2
✓
✓ OF
✓
(3)
4.4.3 ✓
✓
✓
(3)
4.4.4 ✓
✓
✓
(3)
4.4.5 ✓ OF
✓
✓
(3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 9 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
4.5 4.5.1 Sinchrone motors. ✓
Fasevoorskuiwers. (1)
4.5.2
L1
TOEVOER
L2
LAS
L3
✓ ✓
C2 ✓
LET WEL: Omdat die kapasitors nie in die voorgeskrewe
handboek gemerk is nie, word 'n uitsondering op die reël van
byskrifte gemaak. 3 Punte sal toegeken word indien die kapasitors
korrek sonder byskrifte geteken is. (3)
4.5.3 Die twee-wattmeter metode ✓ sal verkies word omdat daar geen
neutrale geleier beskikbaar is nie. ✓ Daar kan slegs tussen die
lyne gekoppel word. (2)
[35]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 10 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: DRIEFASETRANSFORMATORS
5.1 Transformators word gebruik om die spanningswaardes in 'n WS-kringbaan te
verhoog of verlaag ✓ met 'n ooreenstemmende verlaging of verhoging in
stroomvloei. ✓ (2)
5.2 'n Transformator is 'n elektriese toestel wat van die beginsel van
elektromagnetiese induksie ✓ gebruik maak om elektriese energie van een
elektriese stroombaan na 'n ander oor te dra sonder om die frekwensie te
verander. ✓ (2)
5.3 5.3.1 Kern-tipe. ✓ (1)
5.3.2 Die gelamineerde ysterkern verminder die sirkuleerstrome ✓
(werwelstrome) in die kernmateriaal wat die hitte wat daardeur
veroorsaak word verminder ✓ en sodoende die transformator meer
effektief maak.
Die laminerings is ontwerp om die rendement van 'n transformator
te verhoog deur die hitte wat in die kern gegenereer word van die
transformator te verminder. (2)
5.3.3 Die ysterkern in 'n kern-tipe transformator is amper heeltemal
omring deur windinge ✓ waar die dop-tipe transformator se
windinge omring is deur die ysterkern. ✓
Kerntipe transformator het drie bene
Dop tipe transformators het vyf bene (2)
5.3.4 Die ysterkern van 'n transformator ondergaan aanhoudende
magnetiese polariteitsverandering wanneer dit aangeskakel word. ✓
Voordat die magnetiese polariteit omgekeer kan word, moet die
oorblywende magneetveld in die kern eers afgebreek word. ✓ Die
krag (drywing) wat gebruik word om hierdie oorblywende
magneetveld af te breek word in hitte omgeskakel. ✓ (3)
5.4 5.4.1 ✓
✓
✓
(3)
5.4.2
✓
✓
✓
(3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 11 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
5.4.3 ✓
✓
OF
✓
(3)
5.4.4 ✓
✓
✓
(3)
5.5 • Uitgebrande wikkelinge ✓ as gevolg van oormatige stroomvloei wat
oormatige hitte veroorsaak.
• Elektriese kortsluitings tussen die primêre en sekondêre wikkelinge. ✓
• Wikkelinge wat kortsluitings met die transformatorkern maak.
• Kortsluitings met aangrensende wikkelinge wat die draaiverhouding van
die transformator verander. (2)
5.6 5.6.1 Olietenk ✓ (1)
5.6.2 Dit verskaf verkoeling ✓
Dit verhoed die vorming van vog (water) op die spoele. (1)
5.6.3 Die Buchholz-relê monitor die vloei van gas in die transformator, ✓
wanneer die gas 'n hoë konsentrasie bereik aktiveer dit die alarm
en ontkoppel dit die transformator ✓ van sy werking. (2)
[30]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 12 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6: DRIEFASEMOTORS EN -AANSITTERS
6.1 Staanboor ✓
Bank slypmasjien ✓
Draaibank (2)
6.2 6.2.1 Daar is 'n laer as verwagte isolasieweerstandslesing tussen spoel
V en aarde. ✓
Die isolasieweerstand tussen spoel V en aarde is 100 kΩ en die
minimum aanvaarbare isolasieweerstand tussen 'n spoel en aarde
is 1 MΩ. (1)
6.2.2 Wanneer die motor bekrag is, kan enige persoon wat aan enige
metaal gedeelte van die motor raak geëlektrifiseer (geskok) word.
✓
Vonke kan voorkom wat 'n brandgevaar kan skep.
As die motor met die aangeduide fout aangeskakel word, kan die
motor beskadig word. (1)
6.2.3
U1 V1 W1
✓ ✓ ✓
W2 U2 V2 (3)
6.3 6.3.1 ✓
✓
✓ (3)
6.3.2 ✓
✓
✓ (3)
6.3.3 %𝑔𝑙𝑖𝑝 ✓
✓
✓ (3)
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 13 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
6.4 6.4.1 HK1N/O is 'n inhou/grendel kontak ✓ wat die kontaktors bekrag hou
nadat die aansitknop gelos word. (1)
6.4.2 Kontaktor T is 'n AAN-vertragingtydskakelaar wat 'n
vertragingstyd✓ van 5 sekondes skep voordat sy kontakte
geskakel word. ✓ (2)
6.4.3 HK2 is in serie gekoppel aan die normaal-toe kontakte van die
tydskakelaar en HK3. ✓ Dit beteken dat dit bekrag word sodra die
aansitknop gedruk word, ✓ net soos verwag in 'n ster-delta
aansitter. (2)
6.4.4 Na 5 sekondes sal tydskakelaar T sy N/T kontak oopmaak ✓ wat
HK2 ontkrag ✓ terwyl sy N/O kontak toe maak en HK3 bekrag ✓ en
sodoende die motorspoelkonfigurasie verander van ster na delta in
die hoofkring. (3)
6.5 6.5.1
✓
✓
✓ (3)
6.5.2
✓
✓
✓ (3)
6.5.3 ✓
✓
✓
✓
✓
LET WEL: Indien 'n kandidaat die fasehoek, spanning en stroom
korrek vervang word sonder om die berekening van die fasehoek te
wys, sal 3 punte vir die vervangingstap toegeken word.
OF
LET WEL: 3 punte word aan die vervangingstap toegeken. (5)
[35]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 14 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 7: PROGRAMMEERBARE LOGIKABEHEERDERS (PLB's)
7.1 7.1.1 Insetaftasting ✓
Uitsetaftasting ✓ (2)
7.1.2 Nadat die PLB die programinstruksie uitgevoer het, ✓ verwerk dit
elke leer van die program ✓ op 'n lyn-vir-lyn wyse, opeenvolgend.✓ (3)
7.2 7.2.1 OF-hek ✓ (1)
7.2.2
LET WEL: Merk die leerdiagram volgens die kandidaat se
antwoord in 7.2.1. (3)
7.2.3 W=0✓
X=1✓
Y=1✓
Z=1✓
LET WEL: Merk die leerdiagram volgens die kandidaat se
antwoord in 7.2.1. (4)
7.3 7.3.1 Diskreet / Digitaal ✓
Analoog ✓ (2)
7.3.2 Besproeiingsbeheer ✓
Monitering van riviere en damme ✓
Talle chemiese, petrol en dieselvervaardiging deur afstand-
monitering. (2)
7.3.3 'n Induktiewe nabyheidsensor word gebruik om die
teenwoordigheid van metaalvoorwerpe vas te stel. ✓ Dit stel ook
vas of die voorwerpe ysterhoudend of nie-ysterhoudend is. ✓
'n Kapasitiewe nabyheidsensor maak gebruik van 'n elektrostatiese
veld om beweging, ✓ drukking, ✓chemiese samestelling van
materiale en vloeistowwe vas te stel. (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 15 DBO/November 2024
NSS – Nasienriglyne
7.4
✓ HK1 ✓
AANSIT
HK2 N/T ✓ VORENTOE
OB STOP VORENTOE
✓
HK1 N/O
AANSIT ✓ ✓ HK2 ✓
AGTERTOE HK1 N/T AGTERTOE
✓
HK 2 N/O
LET WEL: - Indien 'n kandidaat die O/B- of STOP-insette wat gegee is, sluit,
sal 'n punt afgetrek word vir elkeen wat gesluit is, omdat die
program nie korrek sal werk volgens die gegewe diagram in die
vraag nie.
- Indien 'n kandidaat AANSIT AGTERTOE reguit aan die L
kragspoor koppel deur O/B en STOP te omseil, sal AANSIT
AGTERTOE nie 'n punt toegeken word nie as gevolg van die
verkeerde verbinding van AANSIT AGTERTOE.
OF
M1
O/B STOP
AANSIT HK1
M1 VORENTOE HK2 N/T VORENTOE
HK1 N/O
AANSIT HK2
AGTERTOE HK1 N/T AGTERTOE
HK2 N/O
(8)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Elektriese Tegnologie: Kragstelsels 16 DBE/November 2024
NSS – Nasienriglyne
7.5 7.5.1 A = Driefase WS toevoer ✓
B = WS na GS omskakelaar/gelykrigter ✓
C = Filter ✓ (3)
7.5.2 WS sinchrone kourotor induksie ✓
WS asinchrone gewikkelde rotor ✓
WS sinchrone met 'n permanente magneet
WS sinchrone met borsels of borselloos (2)
7.5.3 Die GS-na-WS- omkeerder keer die GS-spanning terug na 'n WS-
spanning. ✓ Dit word gedoen deur die IGBT's teen 'n hoë
frekwensie ✓ aan en af te skakel. ✓ (3)
7.5.4 Pulswydte modulasie (PWM) is 'n modulasietegniek wat pulse met
veranderlike breedte skep ✓ om die amplitude van 'n analoog
insetsein voor te stel. ✓ Die uitsetskakeltransistor is vir 'n langer
tyd aan vir 'n hoë-amplitude-sein en vir 'n langer tyd af vir 'n lae-
amplitude-sein. ✓
OF
VSB-skakelfrekwensie verwys na die tempo waarteen die GS-
busspanning aan- en afgeskakel word tydens die pulswydte
modulasie (PWM) proses. Die aan- en afskakeling van die GS-
busspanning word deur Bipolêrevoegvlak Transistors met
geïsoleerde hekke (IGBT's) gedoen. (3)
[40]
TOTAAL: 200
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject
%20Eng--870e3d22-85e9-42bd-890f-3ef1fd3333cf/v1-34f597b30020a0074782/card.webp)
Question paper
Electrical Technology Grade 12 November 2024 NSC QP (Eng)
%20Afr--98972424-ba56-4bbc-a319-fdfc1fec40f8/v1-90de7f1850adc8e5ce8c/card.webp)
Question paper
Electrical Technology Grade 12 November 2024 NSC QP (Afr)
%20Afr--5f2b4850-fffb-4024-8f24-d74bd8677a25/v1-8feb81a6973919da05bd/card.webp)
Question paper
Electrical Technology Grade 12 November 2024 NSC QP (Afr)

Memorandum
Electrical Technology Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Memo

Question paper
Electrical Technology Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Question paper
Electrical Technology Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 QP
More from Grade 12 Electrical Technology

Annual teaching plan
Gr 12 Dig Elec ATP 2023 24
%20(English)%20June%202025%20Question%20Paper--5422e67a-03a4-4202-ba9b-1b9ec9872537/v1-bc4ab06b657031de8079/card.webp)
Question paper
Electrical Technology Grade 12 Gauteng June 2025 QP (Eng)

Question paper
Electrical Technology Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 QP
%20Eng--0d8d71f4-5725-40ea-9e29-a19e1c8a7867/v1-914ebfe8140fca65d106/card.webp)
Question paper
Electrical Technology Grade 12 NSC June 2024 QP (Eng)
%20Eng--2b227e9b-0513-468e-8b1a-d4df808071cd/v1-4a42676d26de4662555c/card.webp)
Question paper
Electrical Technology Grade 12 NSC June 2024 QP (Eng)

Memorandum