LS AFR Gr1 B1

ien Hers s die en volg BV KA Graad 1 Lewensvaardigheid ISBN 978-1-4315-0231-8 Workbooks available in this series: in AFRIKAANS • Grade R (in all official Languages); Boek 1 9 781431 502318 • Literacy/Home Language Grades 1 to 6 (in all 11 official Languages); Kwartaal 1&2 • Mathematics Grades 1 to 3 (in all 11 official Languages); • Mathematics Grades 4 to 9 (in Afrikaans and English); • Life Skills Grades 1 to 3 (in all 11 official Languages); and Naam: Klas: LIFE SKILLS IN AFRIKAANS • Grades 1 to 6 English First Additional GRADE 1 – BOOK 1 Language. TERMS 1 & 2 ISBN 978-1-4315-0231-8 THIS BOOK MAY NOT BE SOLD. 9th Edition

Inhoud Kwartaal 1 Bladsy Kwartaal 2 Bladsy 1 Wie is ek? .................................... 2 17 My gesin (1) ................................ 34 2 Kleure en dans ............................ 4 18 My gesin (2) ............................... 36 3 Ons is almal uniek en spesiaal .... 6 19 Ons gee om vir mekaar ............. 37 Ons wys dat ons vir Mev. Angie Motshekga, Mnr. Enver Surty, 4 Ons is almal verskillend .............. 8 20 Adjunkminister van mekaar omgee ........................... 38 Minister van Basiese Onderwys Basiese Onderwys Veiligheid in en om 5 Sing ’n liedjie ..............................10 21 die huis (1) .................................. 40 Veiligheid in en om Hierdie werkboeke is vir Suid-Afrika se kinders ontwikkel 6 Ek is trots op my skool ..............12 22 onder leiding van die Minister van Basiese Onderwys, mev. die huis (2) .................................. 42 Angie Motshekga, en die Adjunkminister van Basiese Onderwys, Ek bly veilig wanneer 7 Verskillende plekke ....................14 23 ek alleen tuis is .......................... 44 mnr. Enver Surty. Die Reënboog-werkboeke maak deel uit van ’n reeks intervensies 8 My klaskamer .............................16 24 Nog iets om te onthou ............... 46 deur die Departement van Basiese Onderwys wat daarop gemik is om die prestasie van Suid-Afrikaanse leerders in die eerste ses 9 Hoe ons by die skool kom ..........18 25 My liggaam ................................ 48 grade te verbeter. Hierdie projek is ’n prioriteit van die Regering se Plan van Aksie, en is deur die ruim befondsing van die Nasionale 10 Ek hou myself skoon ................. 20 26 My sintuie .................................. 50 Tesourie moontlik gemaak. Aldus is die Departement in staat gestel om die boeke gratis in al die amptelike tale te voorsien. 11 ’n Paar goeie gewoontes .......... 22 27 Ek beweeg my liggaam ............. 52 Ons hoop dat u as onderwyser hierdie werkboeke in u daaglikse onderrig nuttig sal vind, en dat dit u sal help om seker te maak dat u leerders die kurrikulum dek. Al die aktiwiteite in die werkboeke 12 Ek is skoon ................................ 24 28 Ons dink aan veiligheid ............. 54 is voorsien van ikone wat aandui wat die leerders te doen staan. 13 Gesonde gewoontes ................. 26 29 Ons bly veilig ............................. 56 Ons hoop ook dat leerders dit gaan geniet om die boeke deur te werk terwyl hulle leer en groei, en dat u as onderwyser dit saam met hulle gaan geniet. 14 Skoon en netjies ........................ 28 30 Ek hou my liggaam gesond (1) .. 58 Ons wens u en u leerders alle sukses in die gebruik van hierdie werkboeke toe. 15 Die weer waarvan ek hou ......... 30 31 Ek hou my liggaam gesond (2) . 60 16 Die weer ..................................... 32 32 Ons maak seker ......................... 62 Published by the Department of Basic Education 222 Struben Street ISBN 978-1-4315-0231-8 Pretoria This book may not be sold. South Africa The Department of Basic Education has made every effort to trace copyright © Department of Basic Education holders but if any have been inadvertently overlooked the Department will be Ninth edition 2019 pleased to make the necessary arrangements at the first opportunity.

Graad 1 Lewensvaardigheid in AFRIKAANS Boek 1 Hierdie boek behoort aan:

1 Wie is ek? e r k ka a rt Plak 'n foto van jouself of teken Ons doen jouself in die raampie. W 1– My naam is _____________________. – We e k My van is _____________________. wa a l 1 Kw a r t Ek is _______ jaar oud. Daar is _______ mense in ons gesin. My telefoonnommer is: _____________________ My adres is: _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ Ek is nie Ek weet wanneer ek verjaar. Ja Nee seker nie 2 Datum:

Ons teken Joe kan goed sokker speel. Teken iets wat jy goed kan doen. Vertel vir jou maats wat jy goed kan doen. Kleur die ster in die regte raampie in om te wys wat jy kan doen. Ons praat Ek kan lees. Ek kan self aantrek. Ek kan my naam skryf. yser: Onderw Teken: Ek kan dans. Ek kan tee maak. Ek kan my tande borsel. Datum: 3

2 Kleure en dans e r k ka a rt Ons doen Ken jy hierdie kleure? Sê vir jou maat wat die name van die t a a l 1 We e k 1 – W kleure is. Kleur nou elke prent in die regte kleur in. – Kw a r 'n Geel piesang 'n Rooi appel 'n Blou trui 'n Bont sambreel 'n Oranje lemoen 'n Groen blaar Voordat jy met 'n aktiwiteit buite begin, moet jy jou eers soos 'n kat uitstrek. Dit sal jou liggaam help om makliker te beweeg. Na die Ons beweeg aktiwiteit moet jy ook strek om te ontspan en af te koel. Dit sal jou help om nie spierpyne te kry nie. Doen nou wat hierdie kinders doen. Doen die volgende terwyl jy “Kop en Skouers" sing: • Maak asof jy 'n trom speel. • Maak asof jy kitaar speel. 4 Datum:

Vir die pret Klap jou hande in hierdie patrone. Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Klap Ons doen Kan jy hierdie dinge doen? Wys jou maats hoe. Ek kan in verskillende rigtings hardloop sonder om in iemand vas te hardloop. Ek kan met 'n springtou spring. yser: Onderw Teken: Ek kan 'n groot bal vir 'n maat rol. Datum: 5

3 Ons is almal uniek en spesiaal a a rt Ons praat e rk k Kyk na die prent en vertel vir W jou maat hoe hierdie kinders 2– van mekaar verskil. – We e k Groot en klein Party van ons is groot, party van ons is klein. aal 1 Party is lank en ander is kort. Kw a r t Party van ons kan spring en ander kan sing. Ons kan almal iets goed doen. Wat kan jy goed doen? Vertel vir jou maats hoe jy op jou Ons praat eerste dag by die skool gevoel het. Gelukkig Hartseer Opgewonde Kwaad Skaam Teken 'n prentjie in jou klaswerkboek of op rofwerkpapier om te wys hoe Ons teken jy sou voel as iemand vir jou 'n nuwe speelding gee. Skryf die naam van die gevoel in die spasie onder die prentjie neer. 6 Datum:

Vertel vir jou maat wat in elke prent gebeur. Sê hoe jy sou voel as hierdie Ons praat dinge met jou sou gebeur. Merk die regte gesiggie. 'n Groot seun neem iets wat aan jou behoort. gelukkig opgewonde hartseer Jy en jou maat speel saam. kwaad gelukkig bang Jy maak 'n geskenk oop. bang opgewonde skaam Jou boetie of sussie breek jou gunsteling speelding. skaam bly kwaad Maak jou vingerafdruk in die eerste raampie en vra 'n maat om sy of Ons doen haar vingerafdruk in die tweede raampie te maak. Het jy geweet dat niemand in die wêreld dieselfde vingerafdruk as jy het nie? Jy is so uniek dat daar net een jy in die wêreld Onderw yser: is. Nie eens tweelinge het dieselfde Kan jy sien dat julle Teken: vingerafdrukke nie. vingerafdrukke verskil? Datum: 7

4 Ons is almal verskillend e r k ka a rt Kyk na hierdie kinders. Ons praat Hoe is hulle dieselfde? W Hoe verskil hulle? – – We e k 2 aal 1 Kw a r t Kyk na die prent hier bo en besluit of elke stelling waar of onwaar is. Ons doen Kleur die stellings wat waar is, groen in. Kleur die stellings wat onwaar is, rooi in. Hulle het almal 2 arms en 2 bene. Hulle is almal meisies. Hulle het almal skoene aan. Hulle het almal broeke aan. Hulle is almal kinders. Hulle het almal lang hare. 8 Datum:

Ons teken Teken ‘n prent van jouself in die eerste spasie. Teken dan ‘n prent van jou beste maat in die tweede spasie. Sê hoe julle twee verskil. Ek My maat Kleur hierdie vriendskapsketting in om te wys dat almal verskillend is. Knip die vriendskapsketting in die Ons doen knipselgedeelte van hierdie boek uit en versier dit. yser: Onderw Teken: Datum: 9

5 Sing 'n liedjie Doen hierdie oefeninge voordat jy begin sing. e r k ka a rt Ons sing Asem diep in en uit. Maak asof jy die kersies op jou W verjaarsdagkoek doodblaas. Maak asof jy koud kry, en sê – "Brrrrrrrrrrrrrr". Vyf klein apies – We e k 3 Vyf klein apies spring op en af. En toe val een sy knie nerf-af. Sy mamma roep die dokter en die dokter blaf: taal 1 “Die apies moet ophou spring, want dis laf!" Vier klein apies spring op en af. Kw a r En toe val een sy knie nerf-af. Sy mamma roep die dokter en die dokter blaf: “Die apies moet ophou spring want dis laf!" Drie klein apies spring op en af. En toe val een sy knie nerf-af. Sy mamma roep die dokter en die dokter blaf: "Die apies moet ophou spring want dis laf!" Twee klein apies spring op en af. En toe val een sy knie nerf-af. Sy mamma roep die dokter en die dokter blaf: “Die apies moet ophou spring want dis laf!" Een klein apie spring op en af. En toe val sy haar knie nerf-af. Haar mamma roep die dokter en die dokter blaf: “Die apies moet ophou spring want dis laf!” 10 Datum:

Teken jou gesig. Ons praat Wys jou oë, ore, neus, mond en hare. Ons beweeg Bou met jou onderwyser se hulp 'n hindernisbaan soos hierdie een buite die klas. Spring van een stoel na die volgende hindernis. Kruip onder die tafels deur. yser: Onderw Teken: Datum: 11

6 Ek is trots op my skool Teken 'n prent van jouself Ons doen in jou skoolklere. Vul dan die a a rt ontbrekende antwoorde in. My skool se naam is kk We r ___________________________. eek 4 – My onderwyser se naam is ____________________________. 1–W Die skoolhoof se naam is Kw a r t a a l ____________________________. Ons skryf kyk na die prente. Knip dan die korrekte woord vir elke prent uit en plak dit onder die prent speelterrein klaskamer kantoor sekretaresse kleedkamer 12 Datum:

Watter verskillende mense is daar by 'n skool? Kyk na die prent en gesels Ons skryf met jou maat oor wie hulle is en wat hulle doen. Knip dan die korrekte woorde onderaan die bladsy uit en plak dit by die korrekte prentjies in. Verduidelik aan jou maat hoe om by die skoolhoof se kantoor, die toilet en die speelterrein uit te kom. Jannie se potlooddosie het geval. Tel hoeveel Vir die pret kleurpotlode hy het en skryf die getal in die raampie. Teken dan op rofwerkpapier 'n prent van hoe jy en jou maat saam speel. Gebruik helder kleure en teken 'n raam om jou prent. yser: Onderw Teken: Datum: kinders skoonmaker onderwyser skoolhoof 13

7 Verskillende plekke Ons doen Wys vir jou maat jy kan hierdie dinge doen. a a rt Ek kruip onder die tafel weg. rk k Kruip onder iets weg. e We e k 4 – W l1– Kw a r t a a Staan langs iets. Kruip agter iets weg. Staan bo-op iets. • Gebruik 'n bal of 'n boontjiesakkie. Gooi dit in die lug en vang dit self. • Balanseer die boontjiesakkie op jou kop terwyl jy stadig rondloop. Ons beweeg • Balanseer die boontjiesakkie op jou kop terwyl jy op 'n lae balanseerbankie of op 'n lyn of streep op die grond loop. Ek kan iets gooi. Ek kan iets vang. Ek kan 'n boontjiesakkie op my kop balanseer. 14 Datum:

Ons beweeg Stamp jou voete in hierdie patrone. L = Links R = Regs L R L R L R L R R L R L R L L R L L RL R Onderw Teken: Datum: yser: 15

8 My klaskamer Ons praat Kyk mooi na hierdie prent en gesels oor wat jy sien. rt In hierdie klaskamer gebeur goeie en slegte dinge. e r k ka a W Wie gedra hulle goed? Wie gedra hulle swak? – We e k 5 – al 1 Kw a r t a 16 Datum:

Sê vir jou maat wat in elke prent gebeur. Maak 'n regmerkie Ons praat langs almal wat hulle goed gedra by die skool en 'n kruisie langs almal wat hulle swak gedra. yser: Onderw Teken: Datum: 17

9 Hoe ons by die skool kom Hoe kom jy elke dag by die skool? Is dit op 'n veilige manier? Weet jy watter Ons praat maniere onveilig is? Gesels met jou maat oor hoe hierdie kinders by die skool kom. Maak 'n langs die maniere wat veilig is en 'n langs die maniere wat onveilig is. r k ka a rt e W – We e k 5 – al 1 Kw a r t a Hoe kom jy soggens by die skool? _______________________________ Ons doen Name van maats Vra 5 van jou maats hoe hulle elke dag by die skool kom. Merk hul name op hierdie tabel af. 1 2 3 4 5 Te voet Per bus Per motor/bakkie Ons beweeg Ek kan in 'n sigsag-patroon hardloop. Ja Nee Ek kan van rigting verander wanneer my Ja Nee onderwyser die teken gee. 18 Datum:

Ons doen Teken 'n prent om te wys hoe jy by die skool kom. Ons beweeg Luister na die musiek wat jou onderwyser vir jou speel. Beweeg jou liggaam op die maat van die musiek. Buig jou knieë en strek dan weer jou bene. Lig jou skouers op en laat hulle sak. Draai jou handgewrigte eers na links en dan na regs. Gooi vir jou maat 'n bal en vang dit dan weer. Ons beweeg Gebruik jou swakker hand om die bal terug te gooi. Kon ek die bal met my swakker hand gooi? Ons beweeg yser: Onderw Doen 'n kruiwaloop saam met Teken: jou maat. Datum: 19

10 Ek hou myself skoon Dit is belangrik om van jongs af goeie gewoontes aan te leer. a a rt Ons praat Hier is 'n paar dinge wat jy moet doen om jouself skoon en gesond te hou. Gesels oor elke prent. W e rk k – – We e k 6 aal 1 Ek e t. . . my hande was nadat ek die toilet mo my tande borsel. gebruik het. Kw a r t my naels skoon hou. myself gereeld was. vrugte was voordat ek dit eet. 'n snesie gebruik wanneer ek nies of 'n toilet gebruik. my neus uitsnuit. 20 Datum:

Watter van hierdie items het jy nodig om jouself skoon te hou? Ons skryf Kleur die sterretjies in om te wys watter items jy gebruik om jouself skoon te hou. Sê hoe jy elke item gebruik om skoon te bly. Maak 'n regmerkie indien jy die volgende kan doen: Ja Nee Ek kan teen die klimraam se leer opklim. yser: Ek kan die handgrepe gebruik om vorentoe te beweeg. Onderw Teken: Datum: Ek kan deur die klimraam kruip. 21

11 ’n Paar goeie gewoontes Nog 'n goeie gewoonte is om die a a rt Ons lees toilet reg te gebruik. W e rk k – On t hou – We e k 6 Maak altyd die toiletdeur toe aal 1 wanneer jy die toilet gebruik. Kw a r t As jy in die toilet mors, onthou om dit skoon te maak. Moenie te veel toiletpapier gebruik nie. Was altyd jou hande nadat jy die Onthou om die toilet te spoel. toilet gebruik het. 22 Datum:

Omkring die woorde wat sê hoe dikwels Ons skryf jy die volgende dinge moet doen. Jou hare was Elke dag Soggens en saans Twee maal per week Een maal per week Jou tande borsel Elke dag Soggens en saans Twee maal per week Een maal per week Jou lyf was Elke dag Soggens en saans Twee maal per week Een maal per week Jou gesig was Elke dag Soggens en saans Twee maal per week Een maal per week yser: Onderw Teken: Datum: 23

12 Ek is skoon Speel “Simon sê" saam met jou onderwyser. Vind jou eie spasie en a a rt Ons beweeg beweeg rond sonder om aan iemand te stamp. Simon sê: “Raak aan jou kop". W e rk k – Ons wys Wys vir jou maat hoe jy … – We e k 6 ande was. jou h aal 1 Kw a r t jou hande d roog maak. jou hare borsel. jou tande borsel. gesig was. jou 24 Datum:

Ons beweeg Dramatiseer hierdie rympie. Met my voetjies kan ek stamp Met my handjies kan ek klap My koppie kan ek vinnig knik Met my lyfie kan ek vooroor buk Met my arms kan ek swaai Op my toontjies kan ek draai. yser: Onderw Teken: Datum: 25

13 Gesonde gewoontes e r k ka a rt Ons lees Wat het ons nodig om gesond te bly? W – on d e G e s 'n ieet d 1 – We e k 7 Geno taal o e f en e g Kw a r ing s s e l f m on O on t e sko u ho Vars lu g sl a a p e g Gen ie te veel e! o en n ie kyk ni e l ev is t 26 Datum:

Ons skryf Merk die gesonde gewoontes met 'n en die ongesonde gewoontes met 'n . yser: Onderw Teken: Datum: 27

14 Skoon en netjies Ons doen e r k ka a rt E P A S T A W TAND Wys hoe jy hierdie – items gebruik. tandepasta – We e k 7 ndeborsel 'n ta aal 1 Seep Sjampoe Kw a r t HANDEROOM m handeroo sjampoe 'n kam 'n borsel 'n naelknipper 'n naelborsel 28 Datum:

Ons beweeg Vat hande om 'n groot kring te vorm. Gee 'n bal in die kring vir mekaar aan. Neem dan nog 'n bal en gee dit vir mekaar aan. Neem dan nog 'n bal en probeer al 3 balle vir mekaar aangee. Ons praat Wat is onnet in hierdie kamer? Wat sal jy moet doen om die kamer aan die kant te maak? Wat doen die kinders? Wat behoort hulle te doen? yser: Onderw Teken: Datum: 29

15 Die weer waarvan ek hou ka a rt Kyk na die verskillende weersomstandighede en sê vir jou maat van Ons praat watter weersomstandighede jy die meeste hou. W e rk winderig 8– – We e k sonnig aal 1 reënerig Kw a r t bewolk en koud In sommige dele van ons land word dit soms so koud dat dit sneeu. Soms is die weer stormagtig. Winde wat baie sterk is, word orkane genoem. Teken 'n prent van jouself in die reën of sneeu. Gebruik 'n groot stuk Ons doen rofwerkpapier en vetkryt. Meng blou voedselkleurstof met water en verf dit oor die hele stuk papier. Spat wit verf oor die prent. 30 Datum:

Ons lees Ons gebruik 'n weerkaart om te wys hoe die weer elke dag lyk. Ons gebruik simbole om die verskillende weersomstandighede aan te dui. Hier is 'n paar simbole. sonnig reënerig bewolk gedeeltelik bewolk sneeu winderig Ons praat Sê vir jou maat watter soorte klere jy in verskillende weersomstandighede dra. Ons doen Teken weersimbole om jou eie weerkaart vir die week te voltooi. Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrydag Hoe het die weer hierdie week gelyk? Ons skryf Vul die ontbrekende woorde in. Vandag is dit _________________________________________ . yser: Onderw Gister was dit ________________________________________ . Teken: Datum: Ek hoop dit gaan môre ____________________________ wees. 31

16 Die weer Dramatiseer die verskillende ka a rt Ons doen weersomstandighede. W e rk 8– – We e k aal 1 Strek jou arms wyd bo jou kop en verbeel Maak asof jy in 'n klein spasie vir die son se Kw a r t jou jy is 'n groot wolk. strale wegkruip. Hou jou sambreel styf vas sodat dit nie in die Wuif soos 'n boom wat deur die wind stormwind wegwaai nie. gewaai word. Kletter soos reëndruppels wat op die dak val. 32 Datum:

Ons beweeg Vat hande om 'n groot kring te vorm. Gooi en vang groot balle. Dink aan verskillende maniere waarop jy op 'n balanseerbalk of op 'n lyn kan beweeg. Kyk of jy anders as jou maats kan beweeg. Vir die pret Speel eenbeentjie (“hopscotch”). Trek sommer blokke en sirkels in die sand. Ons beweeg Onderw yser: Teken: • Wys vir jou maat hoe jy 'n springtou kan gebruik. Datum: • Jou onderwyser sal jou wys hoe om tradisionele speletjies te speel. 33

17 My gesin Ons praat Het jy geweet dat nie alle gesinne dieselfde is nie? e r k ka a rt W Party gesinne is groot en ander is klein. Party het mammas en pappas 1– en ander het nie. Party gesinne woon by oumas en oupas, of by ooms, tannies, neefs en niggies. – We e k Kyk na hierdie prente en sê vir jou maat hoe die gesinne van mekaar verskil. Gebruik woorde uit hierdie woordrame. taal 2 mamma pappa suster Kw a r oupa broer baba ouma gesin 34 Datum:

Ons skryf Met wie deel julle jul huis? Wie woon saam met julle? _____________________________________________________________ . Daar woon ___________________________________ mense in ons huis. Wie is die jongste in julle huis? __________________________________ . Wie is die oudste in julle huis? ___________________________________ Ons het almal takies wat ons tuis moet verrig. Kyk na hierdie prente en Ons praat sê wie dit in jou huis doen. yser: Onderw Skryf een sin oor 'n takie wat jy gister verrig het. Teken: Datum: _____________________________________________________________ . 35

18 My gesin Teken 'n prent van iets wat jy en jou gesin saam doen. Sê wie die Vir die pret persoon is. Gebruik hierdie woorde om jou te help. a a rt W e rk k mamma pappa suster 1– oupa broer baba – We e k ouma gesin aal 2 Kw a r t My gesin 36 Datum:

Ons gee om vir mekaar 19 Gesins- en familielede behoort lief te wees vir mekaar en na mekaar om te Ons lees sien. Ons wys dat ons lief is vir mekaar deur mekaar vir drukkies te gee en ook deur mekaar te help en te respekteer. Ons moet ... – Werkka a rt • mekaar help. • ons take op die regte • hoflik teenoor mekaar tye verrig. wees. • verantwoordelik wees. Kyk na die prentjie en sê hoe hierdie kinders vir die lede van hulle gesinne – Week 2 Ons praat wys dat hulle omgee. Hou dan ‘n rolspel om te wys wat in elk van die prente gebeur. rt aal 2 Kw a Ons doen Teken 'n prent van wat jy doen om vir jou gesin of familie te wys dat jy omgee. Sê vir jou maat yser : wat jy geteken het. Onderw Teken : : Datum 37

20 Ons wys dat ons vir mekaar omgee e r k ka a rt Ons praat Praat oor hoe hierdie gesinslede mekaar help. Nommer die prentjies van 1 tot W 4 om die regte volgorde te wys. – – We e k 2 aal 2 Kw a r t Ons lees Ons aandtakies Mamma kook die kos. Pappa was die kastrolle. Ek en my broer help vir Mamma en Pappa. Ons help baie. Ons bêre die melk en die brood. Dan is ons gereed om te gaan slaap. Vertel ons asseblief vir ons 'n storie! 38 Datum:

Ons doen Maak 'n kaartjie vir iemand wat vir jou omgee of vir iemand vir wie jy omgee. Teken 'n prentjie en skryf die persoon se naam daarop. Ons doen Kan jy die volgende doen? Die bal aangee deur dit eers op die vloer te laat hop. Ja Nee Die bal aangee deur dit oorhands na jou maat te gooi. Ja Nee Die bal op jou knieë bons. Ja Nee Die bal na 'n keël toe slaan. Ja Nee Die bal tussen merkers deur dribbel. Ja Nee yser: Onderw Die bal na iets toe skop en dit Teken: raakskop. Ja Nee Datum: 39

21 Veiligheid in en om die huis (1) We r k ka a rt – Ons behoort altyd veilig te voel wanneer ons tuis is. Maar daar is baie 3 Ons praat gevare in en om ons huise. Kyk na die prent en praat met jou maat oor party van die gevare. In die kombuis ... – We e k • Draai die handvatsels van panne en kastrolle na die agterkant van die stoof. taal 2 • Moenie skerp messe laat rondlê nie. Kw a r • Sluit paraffien en medisyne op 'n veilige plek toe. • Moenie speelgoed laat rondlê nie. In die badkamer ... • Moenie elektriese items naby aan water gebruik nie. Moet hulle ook nie naby aan water laat lê nie. • Bêre skêre en ander skerp items weg in 'n kas. • Moenie jou tandeborsel met iemand anders deel nie. 40 Datum:

Tydens donderstorms en weerlig ... • Moet nooit tydens 'n storm onder 'n boom staan nie. • Moet nooit enigiets in 'n muurprop indruk nie. Vra vir iemand wat ouer as jy is om jou te help. Buite die huis ... • Tel dinge soos glasstukke op en plaas dit in die vullisblik, want dit kan jou seermaak. • Moenie naby aan 'n swembad speel as daar nie 'n volwassene naby is nie. by In die huis ... t • Moenie speelgoed en ander dinge laat er rondlê nie. • Moenie met paraffien of giftige skoonmaakmiddels speel nie. • As jy sien dat die koord van die yster of yser: Onderw t die ketel uitrafel, vra vir Mamma of Teken: Pappa om dit reg te maak. Datum: 41

22 Veiligheid in en om die huis (2) e r k ka a rt Ons bly veilig W Ons praat Kyk na die prente en sê watter van die prente veilige situasies wys en watter – nie. Maak 'n ( ) by die prente wat veilige situasies wys en 'n ( ) langs die prente wat onveilige situasies wys. Sê waarom jy dink dit veilig of onveilig is. – We e k 3 aal 1 Kw a r t 42 Datum:

Gifstowwe, medisyne en party skoonmaakmiddels is baie Ons praat gevaarlik. Moet nooit enigiets drink as jy nie seker is wat dit is nie. Is daar sulke onveilige items in jou huis? Wat kan jy daaromtrent doen? Is daar onveilige items in jou huis? Wat kan jy daaromtrent doen? Gifstowwe, medisyne en party skoonmaakmiddels is baie gevaarlik. Hierdie tekens beteken dat daar iets giftigs in die bottel, boks of blik is. Het jy hierdie tekens al gesien? Jou onderwyser gaan vir jou Ons beweeg musiek speel. • Beweeg op maat van die musiek. • Kies 'n leier. Die leier moet op maat van die musiek beweeg. Almal moet die leier naboots en op dieselfde manier beweeg. • Balanseer nou op een been. • Balanseer dan op die ander been. • Watter been is die sterkste? • Plaas 'n lang stuk tou op die vloer of trek 'n streep. Loop op die tou of streep en probeer om jou balans te behou. yser : Onderw • Verander nou die vorm van die tou of Teken : streep en loop weer daarop terwyl jy Datum : jou balans probeer behou. 43

23 Ek bly veilig wanneer ek alleen tuis is W e r k ka a rt Ons praat – Jy het geleer van die dinge wat jou in en om die huis kan seermaak. – We e k 4 Hoe bly jy veilig wanneer jy alleen tuis is? aal 2 Wanneer jy alleen Kw a r t tuis is, kan jy hierdie dinge doen om veilig te bly. r v ir 'n ie deu oenie d a k n ie. M n g oo pma deli vreem l u it al die S toe. e ur e buited 44 Datum:

• Maak seker dat jy jou ouers se telefoonnommers en die bure se telefoonnommer ken. • Maak 'n lys van belangrike telefoonnommers ingeval jy dit nodig kry. Ons skryf Maak jou eie lys van belangrike telefoonnommers. Ambulans: Polisie: ______________________ ______________________ Mamma se selnommer: _______________________ Brandweer: ______________________ Pappa se selnommer: ________________________ Die telefoonnommer van nog iemand wat jy kan bel as jy hulp nodig het. Onderw yser: Teken: ____________________________________________ Datum: 45

24 Nog iets om te onthou Hier is 'n maklike manier om die polisie se telefoonnommer te onthou. Kyk na e r k ka a rt Ons praat die prent en sê vir jou maat hoe hierdie prent jou kan help om die nommer te W onthou. Die nommer vir die polisie is 10111. Sê dit 'n paar keer totdat jy dit – uit jou kop uit ken. – We e k 4 aal 2 Kw a r t 1 0 111 Ons beweeg Wys hoe jy sou beweeg as jy die kind in elk van hierdie prente was. Hoe sou jy beweeg as 'n Hoe sou jy beweeg as jy jou Hoe sou jy beweeg as jy op vreemdeling jou jaag? mamma help om koekdeeg glasstukke sou trap? te meng? 46 Datum:

Ons doen Kyk of jy jou eie huis kan bou. • Soek ou kartonbokse en bou die mure en 'n dak. • Gom die bokse aan mekaar vas. • Wanneer jou huis klaar is, kan jy dit verf. • As jy nie karton kan kry nie, gebruik iets anders, maar moenie glas of blik of iets wat jou kan seermaak, gebruik nie. Gooi 'n boontjiesakkie of Ons beweeg 'n bal in die lug en vang dit met jou swak hand. Help jou onderwyser om die stoele, tafels en bokse buitentoe te dra. Klim oor die tafels, stoele en bokse, kruip onder hulle deur en spring van hulle af. Probeer om op een voet Onderw yser: te balanseer terwyl jy Teken: op 'n stoel staan. Datum: 47

25 My liggaam a a rt Ons skryf Skryf die woorde in die regte spasies. W e rk k been hand kop – maag voet arm – We e k 5 al 2 Kw a r t a 48 Datum:

Ons teken Probeer jou eie gesig teken. Teken die hare. Probeer jou eie gesig kopieer. As jy bruin oë het, teken bruin oë. As jy swart hare het, teken swart hare. Teken jou wenkbroue, jou neus en jou mond. Jou gesig is 'n belangrike deel van jou liggaam. Ons het almal 2 oë. Ons het almal 2 ore. Ons het almal 1 neus. Ons het almal 1 mond. Ons sing Sing hierdie liedjie. Raak aan elke liggaamsdeel wat jy noem. Kop en skouers Kop en skouers, knieë en tone x 3 Kop en skouers, knieë en tone Ons almal klap ons handjies Onderw yser: Teken: Datum: Ons beweeg Speel "Sarel Sê". 49

26 My sintuie e r k ka a rt Ons praat Kyk na die verskillende sintuie en sê waarvoor ons dit gebruik. W – sien – We e k 6 hoor proe aal 2 Kw a r t voel ruik Ons lees Ons gebruik elke dag ons sintuie. Ons ruik en proe ons kos. Ons kan voel hoe sag 'n veer is. Ons kan sien hoe blou die lug is. Ons hoor musiek. Ons sintuie hou ons ook veilig. Ons kan ruik as daar 'n brand is. Ons kan voel as 'n stoofplaat warm is. Ons kan sien wanneer dit onveilig is om 'n straat oor te steek. Ons kan die klank van 'n alarm hoor. 50 Datum:

Ons doen Ons kyk mooi na ons ore en ons oë. Ons moet ons sintuie oppas. Hier is maniere om jou ore en oë op te pas. Pas jou ore op deur nie te luister na musiek wat te hard is nie. Pas jou oë op deur 'n pet of 'n sonbril te dra. Moenie na die son kyk nie. Kyk na die tabel hieronder en maak op elke reël 'n langs die sintuig of Ons skryf sintuie wat jy sou gebruik. Jy mag meer as een merk maak. Ruik Proe Sien Hoor Voel yser: Onderw Teken: Datum: 51

27 Ek beweeg my liggaam Kyk na die prente. Sê watter liggaamsdele in elke Ons praat ka a rt prent gebruik word. Ons gebruik ons liggame om te beweeg. W e rk – – We e k 6 al 2 Kw a r t a Beantwoord hierdie vrae saam met jou maat. Skryf die antwoorde Ons skryf dan onder die vrae in jou boek neer. Watter liggaamsdele gebruik jy om te loop? ______________________ Watter liggaamsdele gebruik jy om iets op te tel? _________________________________________________________ Jou onderwyser sal jou wys hoe om Ons beweeg “Kat en Muis" te speel. 52 Datum:

Jy het ook liggaamsdele wat jy nie kan sien nie. Hulle werk Ons lees almal saam om jou aan die lewe te hou. Jou beendere skedel sleutelbeen rib armbeen ruggraat heupbeen dybeen kniekop skeenbeen Liggaamsdele wat jou help asemhaal neus mond keel yser: Onderw long Teken: Datum: 53

28 Ons dink aan veiligheid Kyk na die prente hieronder en gesels met jou maat daaroor. a a rt Ons praat Sê by elke prent hoe jy veilig kan bly. W e rk k – – We e k 6 al 2 Kw a r t a Jy sien jou maat oorkant die straat. Jy wag alleen by 'n bushalte. 'n Vreemdeling vra jou om saam met hom of Jy verdwaal in 'n inkopiesentrum. haar iewers heen te gaan. 54 Datum:

Wanneer iemand ons 'n drukkie gee wat reg voel, kry ons 'n " ja"-gevoel. Dit voel goed as iemand vir wie jy lief is, jou op 'n vriendelike manier 'n drukkie gee om te wys dat hulle omgee. Wanneer iemand aan ons raak op 'n manier wat ons bang maak of ontstel, kry ons 'n “nee"-gevoel. Ons kry “nee"-gevoelens wanneer Kom hier, dogtertjie. Ek sal vir jou lekkers gee, maar jy moet vir niemand sê nie. ons ontsteld of onveilig voel. Jou liggaam is spesiaal, en dit behoort aan jou. Jy kan “ ja" sê as iemand op die regte manier aan jou raak, maar as dit nie reg is nie, kan jy “nee" sê. yser: Onderw Teken: : Datum 55

29 Ons bly veilig e r k ka a rt Kyk na die prente hieronder en skryf in die blokkies Ja vir 'n “ ja"-gevoel en Ons skryf W Nee vir 'n “nee"-gevoel. – Hou op skree! Jy is al te Ek is lief vir jou. oud daarvoor. – We e k 7 aal 2 Kw a r t Moenie Jy lyk mooi. bekommerd wees nie, ek kielie jou net. 56 Datum:

Ons doen Oefen hoe om “nee" te sê. Maak 'n speletjie op waarin 'n vreemdeling 'n kind na sy motor wil neem of aan die kind wil raak. Die kind sê “nee". Party kinders woon in huise waarin hulle nie versorg word nie. Kyk na die prente. Ons praat Praat oor hoe jy sou voel as jy die kind in die prente was. Sê wat jy sou doen. Jy is stout en ek is nie Jy kan nie skool toe gaan nie. meer lief vir jou nie. Jy moet die bakstene dra om die muur te bou. Ons beweeg Kom ons speel die “vries"-speletjie. Beweeg net soos jy wil, en wanneer jou onderwyser 'n fluitjie blaas, vries jy in daardie posisie. Dan mag jy glad nie beweeg totdat die onderwyser sê jy mag beweeg nie. yser: Onderw Hoe goed kan jy jou balanseer? Teken: Loop op 'n lae balanseerbalk of op 'n lang stuk tou Datum : wat op die grond geplaas is. 57

30 Ek hou my liggaam gesond e r k ka a rt W Ons lees – Daar is baie maniere waarop ons siek kan word. Meestal is dit kieme wat ons siek maak. Hulle is so klein dat ons hulle nie kan sien nie. – We e k 7 Hulle kom in ons liggame in en maak ons siek. Wat doen die kinders in die prente om hulleself gesond te hou? Ons praat aal 2 Wat kan gebeur as hulle dit nie doen nie? Kw a r t 58 Datum:

Praat nou oor hierdie prente. Maak 'n by die prente wat wys hoe jy Ons praat gesond kan bly. Maak 'n by die prente wat dinge wys wat jou siek kan maak. yser: Onderw Teken: Datum: 59

31 Ek hou my liggaam gesond e r k ka a rt W Ons praat Het jy geweet daar is verskillende maniere om water te suiwer? – Het jy geweet dat party water skoon en party vuil is? Hoe kan jy seker maak dat – We e k 8 water skoon en drinkbaar is? Jy kan vuil water in 'n ketel kook aal 2 om die kieme dood te maak. Kw a r t Jy kan vuil water filtreer. Jou onderwyser kan jou wys hoe om dit te doen. Jy kan 1 teelepel bleikmiddel (soos Jik) by 'n 20 liter-emmer rivierwater voeg. Bedek die emmer om die vlieë uit te hou. Laat die water 28 uur staan voordat jy dit drink. 60 Datum:

Kyk na hierdie Ons praat prente en praat Gooi gebruikte oor wat die kinders snesies in die doen om gesond toilet of snippermandjie. te bly. Was jou hande voordat jy eet. Was jou hande nadat jy die toilet gebruik het. As jy in die toilet mors, maak dit skoon en was dan jou hande. yser: Onderw Teken: Bedek jou mond wanneer jy Datum : hoes of nies. 61

32 Ons maak seker Gesels oor wat jy e r k ka a rt Ons praat die afgelope twee W kwartale geleer het. – Ek kan oor my gesin en familie gesels. Ek kan op 'n dun streep loop. – We e k 8 Ek ken die nommer van die polisie. aal 2 Ek ken die verskil tussen “ ja"-gevoelens en “nee"- gevoelens. Kw a r t Ek kan 'n bal vang. Ek weet hoe om veilig tuis te bly. Ek kan veilig alleen tuisbly. Ek help my gesin. Ek ken my skool en verdwaal nie. Ek weet hoe om myself gesond te hou. Ek weet wat om met al die dinge in my boektas te maak. Ek weet daar is verskillende soorte gesinne. Ek het baie in Lewensvaardigheid geleer. 62 Datum:

Woordeboek A G a g B H b h C I c i D J j d E K e k F L f l 63

Woordeboek M S m s N T n t O U o u P V p v Q W q w R X-Z r x-z 64

LS G1 Cutouts.indd 1 2012/05/26 11:18 AM

LS G1 Cutouts.indd 2 2012/05/26 11:18 AM

LS G1 Cutouts.indd 3 2012/05/26 11:18 AM

LS G1 Cutouts.indd 4 2012/05/26 11:18 AM