za,
b u yeke
Uku aliswe nde
ihl atime
siT u
g o kwe khyulam o
n haru gom
seK hethom
T la
nom okuhlo
w
IGreyidi
1
AmaKghono wepilo
ISBN 978-1-4315-0234-9
Workbooks available in this series: ngesiNdebele
9 781431 502349
• Grade R
(in all official Languages); Incwadi 1
• Literacy/Home Language Grades 1 to 6
(in all 11 official Languages); Ithemu 1&2
• Mathematics Grades 1 to 3
(in all 11 official Languages);
• Mathematics Grades 4 to 9
(in Afrikaans and English);
• Life Skills Grades 1 to 3
(in all 11 official Languages); and
Ibizo: Itlasi:
LIFE SKILLS IN ISINDEBELE • Grades 1 to 6 English First Additional
Language.
GRADE 1 – BOOK 1
TERMS 1 & 2
ISBN 978-1-4315-0234-9
9th Edition
THIS BOOK MAY NOT BE SOLD.
You're offline
Skip to contentQuestion paper View all
LS NDE Gr1 B1
Life Skills · Grade 1 · Free Exampler Booklet. Question paper, 70 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Life Skills
- Grade
- Grade 1
- Document type
- Question paper
- Exam period
- Free Exampler Booklet
- Pages
- 70
- File size
- 22.9 MB
Loading document…
Loading document…
1 of 70
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Okumumethweko
Ithemu 1 Ikhasi Ithemu 2 Ikhasi
1 Mina .............................................. 2 17 Umndeni wakwethu.................... 34
2 Imibala nokudansa ....................... 4 18 Umndeni wakwethu.................... 36
3 Soke siqakathekile ....................... 6 19 Sitlhogomela abanye.................. 37
4 Soke sehlukile begodu asifani ..... 8 20 Tjengisa itjhejo onalo ................. 38
UKkz. Angie Motshekga, UNom. Enver Surty,
Ukuphepha ngaphakathi nguNgqongqotjhe liSekela lakaNgqongqotjhe
5 Vuma ingoma ...............................10 21 weFundo-Sisekelo weFundo-Sisekelo
nangaphandle ekhaya (1) ........... 40
Ngiyazikhakhazisa Ukuphepha ngaphakathi
6 22 Iincwadi lezi zenzelwe abentwana beSewula Afrika ngaphasi
ngesikolo sami.............................12 nangaphandle ekhaya (2) ........... 42
koburholi bakaNqgonqgotjhe wezeFundo-Sisekelo, uMma u-Angie
Ukuphepha lokha
7 Iindawo ezihlukuneko ..................14 23
nangingedwa ekhaya ................. 44 Motshekga kanye neSekela lakaNqgonqgotjhe wezeFundo-
Sisekelo, uNom. Enver Surty.
8 Itlasi lami ......................................16 24 Into ongayikhumbula.................. 46 Iincwadi zokuSebenzela zakwaRainbow ziyingcenye yeendlela
Indlela esikhamba ngayo nasiya
ezinengi zomNyango wezeFundo-Sisekelo wokungenelela onqophe
9 25 Umzimba wami ........................... 48 ukuthuthukisa ukusebenza ngcono kwabafundi beSewula Afrika
esikolweni ....................................18
kumagreyidi wokuthoma asithandathu. Njengamanye wamaHlelo
10 Ngihlala ngihlwengekile ............. 20 26 Imizwa yami ................................ 50 womBuso aphuma phambili, iphrojekthi le isekelwe ngeemali
ezibuya esiKhwameni seeMali seLizweloke. Lokhu kusize
11 Imikghwa elungileko ................... 22 27 Ukuthabulula umzimba wami .... 52 umNyango ukukhupha iincwadi zokusebenzela lezi ngawo woke
amalimi asemthethweni ngaphandle kweendleko. Siyathemba
12 Ngiyazihlwengisa........................ 24 28 Ukucabanga ngokuhpepha ....... 54 kobana nizokufunyana iincwadi zokusebenzela lezi zilisizo khulu
ekufundiseni kwenu kwangamalanga kanye nokuqinisekisa kobana
13 Imikghwa emihle yepilo .............. 26 29 Ukuhlala uphephile..................... 56 abafundi benu bayayiqeda ikharikhyulamu.
Sitjheje khudlwana ukuhlahla abotitjhere komunye nomunye
Ukugcina umzimba wami umsebenzi ngokusebenzisa iinthombe ezitjengisako bona ngikuphi
14 Ukuhlwengisa nokubutha .......... 28 30
uphilile ......................................... 58
umfundi amele akwenze.
Ubujamo bezulu Ukugcina umzimba
15 31 Siyathemba kobana abentwana bazokuthabela ukusebenzisa
engibuthandako ......................... 30 wami uphilile ............................... 60
iincwadi lezi njengombana bakhula bebafunda nje begodu wena
16 Ubujamo bezulu ......................... 32 32 Ukubuyelela sihlolisise ............... 62 titjhere uzokwabelana nabo ithabo lokufunda.
Sinifisela ipumelelo ekusebenziseni iincwadi lezi.
Published by the Department of Basic Education
222 Struben Street ISBN 978-1-4315-0234-9
Pretoria This book may not be sold.
South Africa
The Department of Basic Education has made every effort to trace copyright
© Department of Basic Education holders but if any have been inadvertently overlooked the Department will be
Ninth edition 2019 pleased to make the necessary arrangements at the first opportunity.
IGreyidi 1
AmaKghono wePilo
NGESINdebele
Incwadi yoku-1
Incwadi le ngeyaka:
1 Mina
Namathisela isithombe sakho
nzela Asenzeni lokhu nanyana gwala isithombe
sakho lapha.
be
Ibizo lami ngingu
u s e
lok _____________________.
Isibongo sami ngesa kwa
hepha _____________________.
m u -1 – Iv e ke- 1
Ngineminyaka e_______
e
h
t
ubudala.
I – Ip
Amalunga womndeni
wekhethu si
___________________.
Inomboro ye khaya
yomtato ithi:
_____________________
Isiphande sakwethu sithi;:
_____________________________________
_____________________________________
_____________________________________
Ngiyazi kobana ilanga lami
iye anginasiqiniseko awa
lamabeletho linini.
2 Ilanga:
Asigwaleni
USabelo udlala kuhle ibholo erarhwako. Gwala okuthileko ozaziko kobana ukwenza kuhle.
Cocela abangani bakho kobana yini ongakghona ukuyenza
kuhle. Penda ngaphakathi kwekwekwezi engebhoksini Asikhulume
ukukhombisa kobana yini ongayenza kuhle.
Ngiyakwazi ukufunda. Ngiyakwazi ukuzembathisa. Ngiyakwazi ukutlola.
r:
Teache
Sign:
Ngiyakwazi ukutlubha
Date:
Ngiyakwazi ukudansa. Ngiyakwazi ukwenza itiye. nokuhlamba amazinyo wami.
3
2 Imibala nokudansa
ebenzela
m u - 1 – Iv e k e
Asenzeni lokhu
s
Uyayazi imibala elandelako? Tjela
u
umngani wakho kobanyana ibizwani
imibala elandelako le.
k
- 1 – Iph eph a l o
Kwanjesi Penda isithombe ngasinye ngombala ofaneleko.
Ijersi ehlaza
Ibhanana elisarulani I-abhula elibomvu kwesibhakabhaka
It h e
Isambreli semibalabala Ilamune eli-orentji Ikari elihlaza kotjani
Ngaphambi kobana nenze umsebenzana ngaphandle, kokuthoma
ziluleni njengokatsu. Lokhu kuzokwenza imizimba yenu kobana iluleke
beyinyakaze kuhle. Begodu nasele niqedile ukwenza umsebenzana
Asithuthuke
lowo, zeluleni ukuze niledlhe benipholise imizimba. Lokhu kuzonisiza
kobana ningezwa ubuhlungu bemisipha. Kwanje yenzani
lokhu abentwana laba abakwenzako.
Vuma “Ihloko namahlombe" lokha nawu:
• yenza sengathi udlala ipiyano.
• yenza sengathi udlala igatara.
4 Ilanga:
Ukuzithabisa Betha izandla zakho ngendlela elandelako.
Ukubetha Ukubetha Ukubetha Ukubetha
Ukubetha Ukubetha Ukubetha
Ukubetha Ukubetha Ukubetha Ukubetha
Ukubetha Ukubetha Ukubetha Ukubetha Ukubetha
Asenzeni lokhu Uyakwazi ukwenza izinto lezi ezilandelako? Tjengisa abangani bakho.
Ngiyakwazi ukugijimela mahlangothi woke
ngingatjhayisani nomuntu.
Ngiyakwazi ukweqa intambo yomdlalo
weqathulo.
r:
Teache
Ngiyakwazi ukugeda ibholo ekulu ngiyigedele Sign:
kumngani wami. Date:
5
3 Soke siqakathekile
benzela
Asikhulume
Qala isithombe bese ucocela
abangani bakho ngomehluko
-2 – I p p h a l o k u s e
owubonako ngabentwana laba.
Okukhulu nokuncani
Abanye bethu bakhulu, abanye sibancani.
he
Abanye bethu bade, abanye bafitjhani.
Abanye bethu bayakwazi ukweqa, abanye bethu
bakwazi ukuvuma.
m u - 1 – Iv e k e
Kukhona okuthileko sisoke esingakwenza
kuhle khulu?
Ngikuphi ongakwenza ngcono?
Cocela abangani bakho kobanyana
It h e Asikhulume wazizwa njani ngelanga lakho
lokuthoma esokolweni.
uthabile udanile uthabe khulu usilingekile unamahloni
Gwala isithombe utjengise kobana ungazizwa njani lokha omunye
Asigwaleni
nakangakupha ithoyi. Tlola imizwa leyo esikhaleni esingenzasi.
6 Ilanga:
Tjela umngani wakho kobana kwenzekani esithombeni ngasinye.
Asikhulume
Yitjho kobana ungazizwa njani lokha lokhu nange kungenzeka kuwe.
tshwaya ipendulo enembako.
Umsana omkhulu
ukwemuka izinto. uthabile uthabe khulu udanile
Wena nomngani wakho
nidlala ndawonye. usilingekile uthabile uthukile
Uvula isipho.
uthabe
uthukile unamahloni
khulu
Umntwana wakwenu
wephule isidlalisi sakho
osithandako. unamahloni uthabile usilingekile
Gadangisa umuno wakho phezu kwebhoksi lokuthoma, bese ubawa
Asenzeni lokhu umngani wakho kobana naye agadangise umuno wakhe phezu
kwebhoksi lesibili eliseduze.
Uthi bewazi kobana akunamuntu
ofana nawe nemino egadangisiweko?
Uqakathekile ngombana uwedwa tere Teache
r:
ephasini mazombe. Namawele akanayo Ungakwazi ukubona bonyana
Sign:
imino egadangisiweko efanako. imino egadangisiweko ayifani? Date:
7
4 Soke sehlukile begodu
asifani
enzela
Qala abentwana laba.
Asikhulume Bafana ngani?
Bahluke ngani?
u s eb
k
a lo
Iph eph
e-2 –
u - 1 – Iv e k
It h e m
Qala isithombe lesi bese uyatjho kobana isitatimende lesi siliqiniso
Asenzeni lokhu nanyana simamala na.
Penda imitjho eliqiniso ngokuhlaza satjani.
Penda imitjho emamala ngokubomvu.
Boke banemikhono emi-2 nemilenze
Boke bentazana.
emi-2.
Boke bambethe
Boke bambethe amabhrugu.
amanyathelo.
Boke basese bentwana. Boke baneenhluthu ezide.
8 Ilanga:
Gwala isithombe sakho esikhaleni sokuthoma. Kwanjesi gwala isithombe
Asigwaleni somngani wakho omkhulu. Nasele ukwenzile lokho, qala eenthombeni
ukuze ubone bonyana wehluke kangangani kunomngani wakho.
Mina Umngani wami
Penda ngaphakathi kwetjheyini le yobungani
utjengise kobana omunye nomunye wehlukile
Asenzeni lokhu kunomunye. Nasele ukwenzile lokhu,
ungasika ukhuphe iketani yobungani kibosika
encwadini le.
r:
Teache
Sign:
Date:
9
5 Vuma ingoma
Ngaphambi kokuthi uvume yenza lokhu. Dosela umoya
khulu ngaphakathi bese uyawukhipha kancani kancani.
benzela
Asivumeni Yenza sengathi uvuthela ikeresi yekhekhe ngelanga
lakho lamabeletho. Yenza sengathi uzwa amakhaza uthi,
“Brrrrrrrrrrrrr”.
-3 – I p e p h a l o k u s e
Iimfenyana ezihlanu
Iimfenyana ezihlanu, zeqayeqa embhedeni.
Enye yawa, yalimal ‘ehloko.
h
Unina wabiz’ udorhodera.
Udorhodera wathi, “Akungasabi nefenyana ezokweqayeqa embhedeni!”
Iimfenyana ezine, zeqayeqa embhedeni.
Enye yawa, yalimal ‘ehloko.
m u - 1 – Iv e k e
Unina wabiz’ udorhodera.
Udorhodera wathi, “Akungasabi nefenyana ezokweqayeqa embhedeni!”
Iimfenyana ezintathu, zeqayeqa embhedeni.
Enye yawa, yalimal ‘ehloko.
Unina wabiz’ udorhodera.
It h e Udorhodera wathi, “Akungasabi nefenyana ezokweqayeqa embhedeni!”
Iimfenyana ezimbili, zeqayeqa embhedeni.
Enye yawa, yalimal ‘ehloko.
Unina wabiz’ udorhodera.
Udorhodera wathi, “Akungasabi nefenyana ezokweqayeqa embhedeni!”
Ifenyana eyodwa, yeqayeqa embhedeni.
Yase iyawa, yalimal ‘ehloko.
Unina wabiz’ udorhodera.
Udorhodera wathi, “Akungasabi nefenyana ezokweqayeqa embhedeni!”
Khumbulani mfenyana kobana udorhodera utheni.
“Akungasabi nefenyana ezokweqayeqa embhedeni!”
10 Ilanga:
Gwala ubuso bakho.
Asigwaleni Tjengisa amehlo wakho.
Tjela abangani bakho kobanyana uqaleka njani.
Asithuthuke
Yenzani isiqabo
ngaphandle kwetlasi
njengalesi nisizana
notitjhere.
Khwela phezu kwesihlalo
weqele phezu kwesinye.
Khasa ngamadolo
ngaphasi kwetafula. Teache
r:
Sign:
Date:
11
6 Ngiyazikhakhazisa ngesikolo
sami
Gwala isithombe sakho lapho
benzela
Asenzeni lokhu wembethe khona ijinifomu yakho
wesikolo. Zaliselela ngependulo eenkhaleni.
Ngiya esikolweni nge
k use __________________.
l o
ha
Isibongo sakatitjhere wami
5 – Iph ep ________________________.
Isibongo uprinsipali wami
1 – Iv e ke-4–
________________________.
Asitlole
Qalisisa iinthombe.
u-
Ngemva kwalapho
h e m sika igama elinembako
It ulinamathisele eduze
kwesithombe.
ikamera
lokulondoloza
ipahla itatawu
yeemvakatjhi itlasi i-ofisi umabhalana lokudlala
12 Ilanga:
o Asitlole
Bobani abantu abahlukeneko abasebenza esikolweni? Qalisisani isithombe
bese nicocisana ngokuthi bobani nokuthi benza miphi imisebenzi. Ngemva
kwalapho, sikani iinthombe ezinembako bese nizinamathisela eduze kwesithombe
esinembako. Hlathululela mngani wakho kobana ukhamba njani nawuya e-ofisini
yakaprinsipala, endlini yokuzithumela kunye nebaleni lokudlala.
Isikhwama sakaJabu seempensela siwile. Bala kobanyana
Ukuzithabisa unamakhrayoni amangaki, bese utlola inomboro enembako
ngebhoksini. Esiqetjhaneni sephepha, gwala isithombe
usebenzise iimbala ekhanyako. Utjengise kobana wena nomngani
wakho nidlala njani. Gwala ifreyimu izombeleze isithombe.
r:
Teache
Sign:
Date:
abentwana ohlwengisako utitjhere uprinsipali
13
7 Iindawo ezihlukeneko
Tjengisa abangani bakho kobana
Asenzeni lokhu
uyakghona. Ngizifihle ngaphasi
nzela kwetafula.
Zifihle ngaphasi
– Iph ep h a l o k u sebe
kwento ethileko.
1 – I v e k e- 4
Jama eqadi kwento ethileko.
Sithela ngemuva
m u-
kwento ethileko. Jama phezulu kwento ethileko.
t h e
I
• Sebenzisa ibholo nanyana umgodlana onamatjana.
Asithuthuke • Yiphosele phezulu bese uyayigenda.
• Kwanjesi thwala umgodlana onamatjana ehloko bese ukhamba
phezulu komuda othaliweko.
Ngiyakwazi ukuphosa.
Ngiyakwazi ukugeda.
Ngiyakwazi ukuthwala
umgodlana onamatjana ehloko.
14 Ilanga:
Gadangisa iinyawo zakho
Asithuthuke
ngephetheni le elandelako.
Nc = Ngesinceleni Si = Ngesidleni
Si Si
Nc Nc Nc
Si Nc Si Si Nc Si Nc Si
Si Si
Nc Nc Nc Nc NcSi Teache
r:
Sign:
Date:
15
8 Itlasi lami
Asikhulume Qalisisa isithombe lesi bese ucoca ngalokho okubonako.
benzela Ngetlasini leli izinto ezimbi nezihle ziyenzeka.
Ubona muphi umukghwa omuhle? Ubona muphi umukghwa omumbi?
k use
l o
Iph eph a
-5 –
u - 1 – Iv e k e
m
It h e
16 Ilanga:
Gwala ithiki
Asikhulume eduze kwayo yoke imikghwa elungileko bese utlole isiphambano
eduze kwayo yoke imikghwa emimbi engenzeka esikolweni.
r:
Teache
Sign:
Date:
17
9 Indlela esikhamba ngayo
nasiya esikolweni
Uya njani esikolweni kwelinye nelinye ilanga? Uphephile na? Kukhona iindlela
benzela
Asikhulume ozaziko ezingakaphephi? Coca nabangani bakho kobana abentwana laba
bakhamba njani nabaya esikolweni. Thika iindlela lezo eziphephileko eziya
esikolweni. Beka isiphambano eendleni lezo ezingakaphephi .
5 – Iph eph a l oku se
u - 1 – I v e k e-
Ukhamba ngani nawuya esikolweni ekuseni? ______________
m Asenzeni lokhu
It h e Kwanjesi buza abangani bakho
babebahlanu kobana baya ngani Amabizo wabangani
esikolweni. Tshwaya iindlela
abazisebenzisako ekhadini elingenzasi. 1 2 3 4 5
ngeenyawo
ngebhesi
ngekoloyi/ngeveni
Asithuthuke
Ngingagijima umjikelezo wezig zeg. Iye Awa
Nangigijimako, ngingakghona ukutjhugulukela
ngemahlangothini lapho utitjhere angilayela ngakhona.
18 Ilanga:
Asenzeni lokhu Gwala isithombe ukutjengisa kobana ukhamba njani nawuza esikolweni.
Asithuthuke Lalela umvumo utitjhere wakho azokudlalela wona.
Tjhideza umzimba wakho emdumeni womvumo.
Goba amadolo bese welula iinyawo zakho.
Sikinya amahlombe wakho aye phasi naphezulu.
Sikinya idini lakho liye ngesidleni liye nangesincqeleni.
Wena nomngani wakho phosani benigede ibholo.
Asithuthuke Sebenzisani isandla senu eningakavamisi ukusisebenzisa niphose
ngaso ibholo.
Ngikwazile ukuphosa ibholo ngesandla sami
esingakavami ukusebenza?
Asithuthuke
r:
Teache
Wena nomngani wakho lingisani Sign:
ingolovana nayikhambako. Date:
19
10 Ngihlala ngihlwengekile
Ingabe kuqakathekile na kobana ufunde imikghwa kabancani.
enzela
Asikhulume Lezi ngezinye zezinto ongazenza kobana uhlale uhlwengile begodu hlale
uphilile. Coca ngesinye nesinye isithombe.
u s eb
k
ha lo
phep
-6 – I
n e l e
Kufa i- Ngihlambe izandla zami.
ng
Ngitlubhe amazinyo.
m u - 1 – Iv e k e
It h e
Ngihlambe umzimba wami Ngigcine iinzipho zami
njalonjalo. zihlanzekile.
Ngihlanze isithelo
ngaphambi kokusidla.
Ngisebenzie ithitjhu lokha Sebenzise ithitjhu lokha
nangingendlwaneni yokuzithumela. nangifinyako nanyana ngithimula.
20 Ilanga:
Ngikuphi okutlhogako kilokhu okulandelako ukuze uhlale uhlwengile?
Penda ngaphakathi kwekwekwezi ukutjengisa into oyisebenzisa ko
Asitlole ukuze uhlale uhlwengile? Yitjho nokobana uyisebenzisa njani into leyo
ukuze uhlale uhlwengile?
Tshwaya utjengise kobana ungakghona ukwenza lokhu: iye awa
Ngingakhwelela isitepisi ejimini yejangele.
Ngingsebenzisa izandla zami ukutjhidela phambili. Teache
r:
Sign:
Date:
Ngingakhasa ngaphasi kwejimini yejangela.
21
11 Imikghwa elungileko
Imikghwa elungileko
enzela
yokusebenzisa indlwana
Asifunde
yokuzithumela.
u s eb u l a
k
Khum b
ha lo
phep Vala umnyango njalo
-6 – I nawungendlwaneni yokuzithumela.
m u - 1 – Iv e k e
Nangabe ungcolisile, yihlanze
It h e ungayitjhiyi ingcolile.
Ungasebenzisi ithitjhu
enengi khulu.
Khumbula ukupula
nanyana ukudosa ngemva
kokusebenzisa indlwana Hlamba izandla zakho njalo njalo ngemva
yokuzithumela. kokusebenzisa indlwana yokuzithumela.
22 Ilanga:
Ndulungela igama elisitjela kobana sifanele ukusebenzisa nini izinto
Asitlole
lezi ezilandelako.
Ukuhlamba iinhluthu zakho.
malanga woke ekuseni nantambama
kabili ngeveke kanye ngeveke
Ukuhlamba amazinyo.
malanga woke ekuseni nantambama
kabili ngeveke kanye ngeveke
Ukuhlamba umzimba.
malanga woke ekuseni nantambama
kabili ngeveke kanye ngeveke
Ukuhlamba ubuso.
malanga woke ekuseni nantambama
kabili ngeveke kanye ngeveke r:
Teache
Sign:
Date:
23
12 Ngiyazihlwengisa
Dlalani nilingise “uSimon uthi” notitjhere wakho.
benzela
Asithuthuke Funyana indawo yakho ephephileko ukuze ungatjhayisani nabanye.
USimon uthi “thinta ihloko yakho”.
6 – Iph eph a l oku se
Tjengisa umngani wakho kobana
Asitjengiseni
ukwenza njani lokhu...
ndla zakho.
iza
Hlamba
m u - 1 – I v e k e- Sula izandla
zakho.
It h e
Kama iinhluthu zakho.
Hlamba amazinyo
wakho.
u so bakho.
b
Hlamba u
24 Ilanga:
Asithuthuke Lingisa umdumo olandelako.
Ngiyakwazi ukuwahla izandla zami
Begodu nokubeka inyawo lami
Ngiyakwazi ukusikinya ihloko yami
Nokujuguja imikhono yami
Ngiyakwazi ukujama ngamazwani
Bengithinte ipumulo yami.
r:
Teache
Sign:
Date:
25
13 Imikghwa emihle yepilo
benzela
Asifunde Khuyini esikutlhogako ukuze sihlale siphilille!
use u d l a
l o k Uk pilo
ha n e
o k u
Iph ep Ukuz
i t h ab
e-7 – njalo ulula
njalo
u - 1 – Iv e k
h l a l a
It h e m Uku ngile
h l w e
si
U ku b
ebethasendaw
a um eni
o moya
n e l e k
o k w a
u l a l a si k ho lu
Uk inga la khu !
b u ke ku d e
ukuabonwa
um
26 Ilanga:
Khetha okukhambisana nemikghwa emihle yepilo ehle bese ukhetha
Asitlole
okukhambisana nemikghwa emimbi yepilo embi.
la
r:
Teache
Sign:
Date:
27
14 Ukuhlwengisa nokubutha
Asenzeni lokhu
B HO
nzela LU
Khombisa kobana uzisebenzisa ISIT ZINYO
njani izinto ezilandelako. SAMA
u s ebe isitlubho sa
lo k mazinyo
yamazinyo
i
ibhratjh
– Iph eph a
isibha
- 1 – Iv e ke-7
Itjhampu
u ISIZESO
h e m andla
It so sez itjhampu
SEZANDLA isize
ikama ibhratjhi
itlibhara yamazipho
ibhratjhi yamazipho
28 Ilanga:
Asithuthuke Bambanani ngezandla nenze isiyingi esikhulu.
Kwanjesi dluliselanani ibholo esiyingini enikiso.
Ngezelelani ngenye ibholo nayo niyidluliselelane.
Ngezelelani ngebholo yesithathu nayo niyidluliselelane.
Asikhulume
Yini eyenza indlu le isilaphazeke?
Yini ekufanele uyenze ukuze uhlwengise indlu le?
Abentwana benzani? Bafanele kobana benze ini ?
r:
Teache
Sign:
Date:
29
15 Ubujamo bezulu
engibuthandako
benzela
Qala ebujameni bezulu obuhlukahlukeneko bese ucocela umngani wakho
Asikhulume
kobana ngibuphi ubujamo bezulu obuthandako.
kunommoya
8 – Iph eph a l oku se kunelanga
liyana
m u - 1 – I v e k e- kunamafu
bekumakhaza
It h e
Kezinye iindawo zephasi lekhethu ngezinye
iinkhathi kubamakhaza belikhithike.
Kesinye isikhathi kubanommoya, ummoya
onamandla, lokhu kubizwa ngokuthiwa
yi-harikheyini.
Asenzeni lokhu
Gwala isithombe sakho unethwa lizulu nanyana lokha nalikhithikako.
Gwala isithombe sakho phezu kwephepha elikhulu, usebenzise amakhrayoni wewax.
Hlanganisa umbala ohlaza kwesibhakabhaka wokupenda ukudla bese upenda phezu kwekhasi
loke.
Thintithela ipende emhlophe phezu kwesithombe.
30 Ilanga:
Asifunde
Sisebenzisa itjhadi yokutjengisa ubujamo
bezulu kobana bunjani. Sisebenzisa
amatshwayo ukuyelelisa kobana ubujamo
bezulu obuhlukahlukeneko bujani. Amatshwayo
esiwasebenzisa ngilawa alandelako.
liyana
liyatjhisa
linamafu lithe phara-phara
ngamafu
liyakhithika kunomoya
Asikhulume Tjela umngani wakho kobana wembatha umhlobo onjani
wezambatho ebujameni obunye nobunye bezulu.
Gwala amatshwayo wobujamo bezulu ukuze wenze
Asenzeni lokhu
yakho itjhadi yobujamo bezulu beveke.
NgoMvulo NgeLesibili NgeLesithathu NgeLesine NgeLesihlanu
Ubujamo bezulu bebunjani iveke le?
Asitlole
Qedelela ngamagama atlhayelako.
Namhlanje ku ________________________________________ . r:
Teache
Izolo beku___________________________________________ . Sign:
Nginethemba lokobana kusasa kuzabe __________________ Date:
____________________________________________________ .
31
16 Ubujamo bezulu
benzela
Asenzeni lokhu Lingisa ubujamo bezulu obuhlukahlukeneko.
8 – Iph eph a l oku se
Lula izandla zakho uzilulele ngehla kwehloko
m u - 1 – I v e k e-
Unesambreli ukuze uzivikele elangeni.
yakho wenze sengathi ulilifu elikhulu.
It h e
Bamba isambrela sakho ngamandla ukuze
Sikinyeka njengomuthi lokha nawuphephulwa
singaphephulwa mumoya onamandla.
mummoya.
Lingisa amathosi
wezulu lokha
nakathontela phezulu
kwamasenge.
32 Ilanga:
Asithuthuke Bambanani ngezandla ukuze nenze
isiyingi esikhulu.
Phoselanani ibholo beniyigende.
Cabanga iindlela ezahlukeneko
zokukhambisa ibhimu ngendlela
efaneleko. Linga ukusebenzisa indlela
ehlukileko kinaleyo esetjenziswa
ngabanye abafundi.
Ukuzithabisa
Dlalani umdlalo wehopskotjhi.
Gwalani amabhlogo neendulungu
phasi esandeni.
Asithuthuke
• Tjela umngani wakho kobana weqa njani lokha
r:
Teache
Sign:
nawudlala umdlalo wokweqa intambo. Date:
• Utitjhere wakho uzokutjengisa kobana udlala njani imidlalo yakadeni.
33
17 Umndeni wakwethu
Asikhulume Uthi bewusazi kobana imindeni eminengi ayifani?
benzela
Eminye imindeni mikhulu eminye mincani.
Eminye imindeni inabo abomma nabobaba eminye ayinabo.
k use Eminye imindeni ihlala nabogogo, abomkhulu, abomalume, abokghari
l o
ha nabomzala.
Iph ep Qala iinthombe ezilandelako bese ucocela umngani wakho kobana umehluko okhona esithombeni
ngasinye ngimuphi. Sebenzisa amagama la angebhoksini.
e- 1 – umma ubaba udade
m u-2 – Iv e k
umkhulu umfowethu umntwana
ugogo umndeni
It h e
34 Ilanga:
Asitlole Ngubani ohlala nani kwenu?
Nihlala nobani emndenini wakwenu?
_____________________________________________________________ .
Emndenini wekhethu kunabantu _________________________________.
Ngubani ongomncani emndenini wekhenu?________________________
Ngubani omdala kwenu? _______________________________________
Soke sinemisebenzi yethu esiyenzako emakhaya. Qala isithombe bese unikela
Asikhulume
ibizo laloyo owenza umsebenzi lo ekhaya.
r:
Teache
Ngisiza ngani ekhaya. Sign:
Date:
_____________________________________________________________ .
35
18 Umndeni wakwethu
Gwala isithombe salokho enikwenza ninoke kwenu. Yitjho kobana ibizo
benzela
Ukuzithabisa lakhe ngubani. Sebenzisa amagama alandelako azokusiza.
umma ubaba udade
-1 – I p h e p h a l o k u s e
umkhulu umfowethu isana
ugogo umndeni
m u-2 – Iv e ke
Umndeni wakwethu
It h e
36 Ilanga:
Sitlhogomela abanye
Amalunga womndeni kufanele atlhogomelane bekasizane ngaso
19
soke isikhathi. Sikhombisa ithando ngokubambana sigonane
Asifunde
besisize ukutjengisa ithando netjhejo.
nzela
• sisize omunye nakatlhoga isizo. • senze imisebenzi
• sibenomoya ophasi yethu ngesikhathi. usebe
besithobelane khulu • sithembeke.
phepha lok
ebantwini abadala.
Qala iinthombe ezilandelako bese uyatjho kobana abentwana
Asikhulume
Asikhulume
laba batjengisa njani ithando netjhejo abanalo emindenini yabo. Bese
–I
nenza umdlalo nilingise kobana kwenzekani esithombeni ngasinye.
2
-
m u-2 – Iv e ke
It h e
Asenzeni lokhu
Gwala isithombe
utjengise kobana yini
oyenzako etjengisako
kobana unethando
lomndeni wakho. Teache
r:
Sign:
Cocela umngani wakho
ngalokho okugwalileko. Date:
37
20 Tjengisa itjhejo onalo
Coca ngokuthi amalunga la womndeni asiza njani emindenini.
Nikela iinthombe ezilandelako iinomboro kusukela kweyo-1 ukufika kweye-4
enzela
Asikhulume
ukutjengisa indlela ezilandelana ngayo.
-2 – useb
k
l o
Iph eph a
u-2 – Iv e ke
m
It h e
Asifunde Imisebenzi yethu yangantambama
Umma upheka ukudla.
Ubaba uhlanza iimpoto.
Mina nomnakwethu sisiza ubaba nomma.
Siyalekelela.
Sibutha sibeke ibisi noburotho.
Ngemva kwalokho bese silungela ukuyokulala.
Sibawa usicocele inolwana yebusuku!
38 Ilanga:
Gwalela umuntu okutlhogomelako. Gwala isithombe bese utlole nebizo
Asenzeni lokhu
lomuntu loyo.
e-4
Asenzeni lokhu Ungakwenza lokhu okulandelako?
uyakghona ukudlulisela
ibholo kiloyo odlala naye iye awa
ngokuyiqhula.
uyakghona ukweqisa ibholo
kiloyo odlala naye. iye awa
uyakghona ukuqhula ibholo
isuke emlotheni. iye awa
uyakghona ukuqhula ibholo ibe
iyokungena emgodini. iye awa
uyakghona ukudlulisa ibholo
hlangana neengodo ezibadlali. iye awa
r:
Teache
Sign:
ungakghona ukurarhela kude
ibholo. iye awa Date:
39
21 Ukuphepha ngaphakathi
nangaphandle ekhaya (1)
benzela
Asikhulume Kufanele sizizwe siphephile ngaso soke isikhathi nasisekhaya.
Sinelemuko lokabana zikhona iingozi ezingenzeka ekhaya.
Qalani iinthombe bese nicoca ngezinye zeengozi nabangani bakho.
u se
Ngekumbeni yokuphekela
o k
Iph eph a l
• Ngasosoke isikhathi jikisa imikhono
yeempoto namapani iye ngemuva
kwesitofu.
-3 – • Ungatjhiyi imikhwa ebukhali
nanyana kukuphi.
u-2 – Iv e ke
• Ukubeka ipharafini neenhlahla
endaweni ephephileko.
• Ungatjhiyi izinto zokudlala nanyana
m
It h e
kukuphi.
Ngaphakathi kwekumba yokuhlambela
• Ungasebenzisi izinto ezisebenzisa igezi
eduze namanzi.
• Izinto ezisebenza ngegezi ungazibeki
eduze namanzi.
• Beka iinkere nemikhwa endaweni
ephephileko ngekasini.
• Ungabolekani ibhratjhi yamazinyo
nabanye abantu.
40 Ilanga:
Amawuruwuru, ukuphazima negezi
• Ungajami ngaphasi komuthi
nakunamawuruwuru.
• Ungafaki izinto ngaphakathi kweplaga
elisebodeni. Bawa umuntu omdala ukusize.
Ngaphandle kwendlu
• Butha yoke into engakulimaza,
njengamarhalasi aphukileko uwalahlele
ngemgqonyini weenzibi.
• Ungadlaleli eduze kwendawo yokududa
enamanzi kungekho umuntu omdala
eduze kwakho.
ela
Ngaphakathi ngendlini
gezi
• Ungatjhiyi izinto zokudlala nokhunye
ngaphandle.
eki
• Ungadlali ngepharafini nanyana
enye nenye into enetjhefu.
• Lokha nangabe intambo yeketlela
nanyana ye-ayini ilimele, bawa
o umuntu omdala njengomma nanyana
Teache
r:
Sign:
ubaba kobana ayilungise. Date:
41
22 Ukuphepha ngaphakathi
nangaphandle ekhaya (2)
benzela
Qalani iinthombe bese niyatjho kobana ngiziphi iinthombe ezitjengisa iindlela
Asikhulume ephephileko nalezo ezitjengisa iindlela engakaphephi. Tshwaya lezo
ezinokuphepha bese kuthi lezo ezinganakho ukuphepha ubeke isiphambano .
k use
l o
ha
hep
-3 – I p
m u-2 – Iv e ke
It h e
42 Ilanga:
Ingabe zikhona izinto ezingaphephi ekhaya lakho?
Khuyini ongakwenza ngalokhu? Iphoyizeni, iinhlahla kunye
Asikhulume
namakhemikhali wokuhlwengisa kuyingozi khulu. Ungaseli
nanyana yini nangabe unaso isiqiseko sobana khuyini.
Itshwayo leli litjho kobana kunento
enetjhefu ngaphakathi kwebhodlelo,
ibhoksi nanyana ibhlege. Ukhe walibona
itshwayo leli ngaphambilini?
Asithuthuke Utitjhere wakho uzokudlalela umvumo.
• Khambisana negido lomvumo.
• Khetha umdosi phambili. Umdosi phambili
kufanele akhambisane negido lomvumo.
Omunye nomunye kufanele alingise umdosi phambili nikhambisane
kanye kanye.
• Dzimelela ngenyawo elilodwa.
• Kwanje dzimelela ngelinye inyawo elilodwa.
• Ngiliphi inyawo eliqinileko?
• Beka intambo ede nanyana nidwebe umuda
omude phasi. Khamba phezulu kwentambo
nanyana phezu komuda ulinge ukudzimelela
ngawo.
• Kwanjesi tjhugulula intambo leyo nanyana
umuda loyo ube sebujameni obunye bese
uyadzimelela ukhambe phezulu kwayo ungawi. Teache
r:
Sign:
Date:
43
23 Ukuphepha lokha
nangingedwa ekhaya
benzela
Asikhulume
Ufundile ngezinto
4 – Iph eph a l oku se
ezingakulimaza ngaphakathi
nangaphandle kwenu.
Ungenzani ukuze uhlale
uphephile lokha nangabe
uwedwa ekhaya?
Lokha nawuwedwa
ekhaya, ungenza lokhu
u-2 – Iv e ke-
okulandelako ukuze uhlale
li a bantu
uphephile. ule
Ungav umnyango.
ga baziko
on
m
It h e
ko y oke
ela im inya le.
Lodlh h an d
e la ngap
ephum
44 Ilanga:
• Qinisekisa kobana uyazazi iinomboro
zomtato zababelethi bakho kanye
nabantu abahlala eduze nakwenu.
• Tlola phasi irhelo leenomboro
eziqakathekileko, wenzele lokha
nangabe kukhona into engakalungi.
Asitlole Yenza irhelo lakho leenomboro eziqakathekileko.
Zamapholisa: Ze-ambulensi:
______________________ _____________________
Inomboro kamma
yakamaliledinini:
Besicimamlilo:
_______________________
______________________ Inomboro kababa
yakamaliledinini:
________________________
r:
Teache
Ngubani omunye ongamdosela lokha nawutlhoga isizo? Sign:
Date:
____________________________________________
45
24 Into ongayikhumbula
Le yindlela elula yokukhumbula inomboro yamapholisa. Qala isithombe bese
ebenzela
Asikhulume utjela umngani wakho kobana isithombe sikukhumbuza njani iinomboro.
Inomboro yamapholisa yi-10111. Ibuyelele kanengana ukuze uyibambe
ngehloko.
-4 – I p h e p h a l o k u s
m u-2 – Iv e ke
1 0 111
It h e
Khombisa kobana bewungenzani lokha nabe kunguwe umntwana kesinye
Asithuthuke
nesinye isithombe kilezi ezilandelako.
Bewungenzani lokha umuntu Bewungenzani lokha nawusiza Bewungenzani lokha
ongamaziko akugijimisa? ummakho ukuhlanganisa nawuzibona ujame phezu
iintlabagelo zokubhaga ikhekhe? kwerhalasi elephukileko?
46 Ilanga:
Asenzeni lokhu
Akhe ubone kobana ungakghona ukuzakhela
indlu engeyakho.
• Funyana
amakhabhoksi amadala
bewakhe amaboda wendlu
bewuyifulele ngawo.
• Unganamithisela amabhoksi
ndawonye. Indlu nasele iphelileko, ungayipenda.
• Lokha nawehlulekako ukuthola amakhabhoksi, linga uthole okuthileko
ongakusebenzisa kodwana ungasebenzisi amarhalasi nanyana into
engakulimaza.
Phosela ibholo phezulu bese ulinga
Asithuthuke ukuyibamba ngesandla sakho
ongakavamisi ukusisebenzisa.
Siza utitjhere wakho
ukutjhidisa iinhlalo, amatafula
namabhoksi.
Khwela phezulu kweenhlalo,
amatafula nanyana amabhoksi.
Khasa ngaphasi kwetafula bese
ulinga ukweqa. Teache
r:
Linga ukudzimelela ngenyawo Sign:
elilodwa phezulu kwesitulo. Date:
47
25 Umzimba wami
benzela
Asitlole Tlola amagama anembako eenkhaleni.
inyawo isandla ihloko
5 – Iph eph a l oku se
amathumbu inyawo umkhono
u-2 – Iv e ke-
m
It h e
48 Ilanga:
Asigwaleni
Qedelela umgwalo lo wobuso.
Gwala iinhluthu. Linga ukukopulula
bakho ubuso. Nangabe unamehlo
abomvu, gwala amehlo abomvu.
Nangabe uneenhluthu ezinzima,
gwala inhluthu ezinzima.
Gwala amatjhiya wakho, ipumulo
kanye nomlomo.
Ubuso busisitho esiqakathekileko somzimba.
Soke sinamehlo ama-2. Soke sineendlebe ezi-2.
Soke sinepumulo eyo-1. Soke sinomlomo owo-1.
Asivumeni Vumani ingoma elandelako. Thinta isitho somzimba lokha
nawuvuma ngaso.
Ihloko namahlombe
Ihloko namahlombe
Ihloko namahlombe, amadolo namazwani, amadolo
namazwani
Ihloko namahlombe, amadolo namazwani
Ihloko namahlombe, amadolo namazwani, amadolo namazwani,
amadolo namazwani Teache
r:
Sign:
Date:
Asithuthuke Dlala umdlalo othi ‘USimoni uthi’....
49
26 Imizwa yami
Asikhulume Qala imizwa eyahlukahlukeneko bese uyatjho kobana siyisebenzisa nini.
benzela
ukubona
k use
l o
ha
ukuzwa ukunambitha
Iph ep
-6 –
u-2 – Iv e ke ukuthinta ukunukelela
m
It h e Asifunde
Sisebenzisa imizwa yethu malanga woke.
Sinukelela besinambithe ukudla kwethu. Siyakwazi
ukuthinta sizwe kobana isiba lithambe kangangani.
Siyakwazi ukubona kobana isibhakabhaka sihle
kangangani ehlobo.
Siyakwazi ukulalela umvumo. Imizwa yethu iyakwazi
ukusiphephisa. Siyakwazi ukunukelela lokha nakunomlilo.
Siyakwazi ukuthinta kobana ipuleyidi lesitofu litjhisa
kangangani. Siyakwazi ukubona kobana akukaphephi
ukweqa indlela. Siyakwazi ukulalela lokha i-alamu
nayililako.
50 Ilanga:
Ukutlhogomela amehlo
Asenzeni lokhu
neendlebe zethu.
Kufanele kobana sitlhogomele imizwa yethu.
Lezi ziindlela ezimbili ongakwazi ukutlhogomela
ngazo amehlo neendlebe zakho.
Tlhogomela iindlebe zakho
ngokungalaleli umvumo
odumela phezulu.
Tlhogomela amehlo wakho
ngokwembatha ingwani nanyana
wembathe amarhalasi wamehlo
ungaliqali ilanga.
Qala itheyibula engenzasi, kenye nenye itheyibula tshwaya imizwa
Asitlole
esingayisebenzisa. Ungatshwaya owodwa nangaphezulu.
ukunukelela ukunambitha ukubona ukuzwa ukuthinta
r:
Teache
Sign:
Date:
51
27 Ukuthabulula umzimba
wami
Asikhulume Qala iinthombe. Kesinye nesinye isithombe yitjho isitho
benzela
somzimba nokobana singakusiza njani.
Sisebenzisa imizimba yethu ukukhamba.
k use
l o
Iph eph a
-6 –
u-2 – Iv e ke
m
It h e
Phendula imibuzo elandelako usizane nomngani wakho. Tlolela iimpendulo
Asitlole
ngencwadini yakho ngaphasi komunye nomunye umbuzo.
Ngiziphi izitho zomzimba ozisebenzisa lokha nawukhambako?
________________________________________
Ngisiphi isitho somzimba ozisebenzisako lokha nawudobha okuthileko?
_________________________________________________________
Utitjhere akho uzokutjengisa kobana
Asithuthuke
ningadlala njani ‘ukatsu nekhondlo’.
52 Ilanga:
Zikhona izitho zomzimba ongakwazi ukuzibona.
Asifunde
Zizoke ziyasebenzisana ukukubulunga uphilile.
Amathambo wakho ithambo lehloko
ithambo
lentamo
iimbambo
ithambo
lomkhono
amathambo ithambo
womgogodlho lenyonga
ithambo
lenyonga
idolo
ithambo
lomlenze
Izitho zomzimba ezikusiza kobana ukwazi ukuphefumula
ipumulo umlomo
o? umphimbo
r:
Teache
iphaphu Sign:
Date:
53
28 Ukucabanga ngokuphepha
ebenzela
Qala iinthombe ezingenzasi, bese ucoca nomngani wakho kobana ubona ini.
Asifunde
Mayelana nesinye nesinye isithombe yitjho kobana ungahlala njani uphephile.
-6 – Ip h e p h a l o k u s
m u-2 – Iv e ke
Ubona umngani wakho ngale kwendlela. Ulinde esitopeni sebhesi, uwedwa.
It h e
Umuntu ongamaziko ubawa bonyana Ulahlekile esithabathabeni zeentolo
ukhambe naye.
54 Ilanga:
Sibanemizwa “evumako" lokha omunye
umuntu nagona ngendlela efaneleko.
Kumnandi ukugonwa mumuntu onobungani
netjhejo epilweni yakho.
Kufanele “singavumi” lokha umuntu
nakasithinta ngendlela esenza
sesabe nanyana sidineke. Lokha
Yewize lapha mntazanyana.
nasizizwa sethukile nanyana sesaba,
Ngizokupha amaswidi
kodwana ungatjeli umuntu. sisuka sinemizwa engavumiko.
Umzimba wakho uqakathekile begodu ungowakho. Ungatjho
uthi “iye” nangabe umuntu akuthinta nanyana uthi “awa”
nangabe umuntu akuthinta uzizwa ungakaphephi.
r:
Teache
Sign:
Date:
55
29 Ukuhlala uphephile
Qala iinthombe lezi ezingenzasi bese utlola u-iye emizweni elungileko
benzela
Asitlole
nanyana utlole “u-awa” emizweni engakalungi. Emabhlogweni.
Lisa ukurhuwelela!
-7 – I p h e p h a l o k u s e
Ngiyakuthanda. Sewumdala nawungaka.
m u-2 – Iv e ke
It h e
Mh! Ubonakala umuhle. Ungatshwenyeki,
ngiyakukitakita nje
kwaphela.
56 Ilanga:
Asenzeni lokhu Zijayeze ukuthi “awa”.
Yenzani umdlalo nilingise lokha umuntu ongaziwako afuna ukweba
umntwana ngekoloyi yakhe nanyana afuna ukuthinta umntwana lapha
a! angafuni khona. Umntwana uphendula ngokuthi “awa”.
gaka.
Abanye abentwana bahlala emakhaya lapho kunabantu ababatjhejako.
Asikhulume Qala iinthombe. Coca kobana nangathana osesithombeni bekunguwe
bewungazizwa njani. Yitjho lokho ongakwenza.
Umntazana ongakalungi Awukwazi ukuya esikolweni.
begodu angikuthandi. Kufanele uthwale iintina
zokwakha iboda.
Asithuthuke Dlalani umdlalo “unganyakazi".
Ungakhamba uye nanyana kungakuphi kodwana
lokha utitjhere nakalilisa ifengwana jama lapho
ukhona. Unganyakazi kufikela lapho utitjhere athi
unganyakaza. Uzokwazi ukudzimelela? Teache
r:
Sign:
Linga ukukhamba phezu kwentambo ebekwe
Date:
ehlabathini.
57
30 Ukugcina umzimba
wami uphilile
enzela Asifunde
eb
Zinengi iindlela ezingenza kobana singenwe malwele. Esikhathini
k u s
a lo
esinengi, sigula ngebanga lemilwana. Imilwana mincani begodu angekhe
sayibona ngamehlo. Imilwana le ingena emizimbeni yethu isenze sigule.
-7 – I p h e p h
They can come into our bodies and make us ill.
Khuyini ekwenziwa bentwana esithombeni ukuze bahlale baphilile?
Asikhulume
Bekuzo kwenzeka ini lokha nabangakakwenzi lokhu?
m u-2 – Iv e ke
It h e
58 Ilanga:
Coca ngeenthombe ezilandelako. Yenza thika utjengise indlela yokuhlala
Asikhulume uphilile. Beka isiphambano eenthombeni lezo ezingakwenza ugule.
r:
Teache
Sign:
Date:
59
31 Ukugcina umzimba
wami uphilile
benzela Asikhulume
Khuyini okwenziwa bentwana esithombeni ukuze bahlale baphilile?
Bekuzokwenzekani lokha nabangakakwenzi lokhu?
k use Uthi bewazi kobana amanye amanzi
l o
ha ahlwengileko begodu amanye
hep asilaphazekileko? Ungaqinisekisa njani kobana
amanzi ahlanzekile?
-8 – Ip Ungabilisa amanzi asilaphazekileko
ukubulala amagciwane.
m u-2 – Iv e ke
Ungasefa amanzi asilaphazekileko.
It h e Utitjhere wakho uzokutjengisa kobana
ungakwenza njani lokhu.
Ungathela isigobho sinye
sejigi ngemgqonyini wamanzi
asilaphazekileko. Gubuza ukuze kufe
imilwana. Beka amanzi lawo ama-iri
ama-28 ngaphambili kokuthi uwasele.
60 Ilanga:
Asikhulume Lahlela ithitjhu esetjenzisweko
Qala iinthombe lezi bese ucoca
ngemgqonyini wezibi.
ngalokho abentwana abakwenzako
ukuze bahlale baphile kuhle.
Hlamba izandla zakho
ngaphambi kokudla.
Hlamba izandla zakho ngemva
kokusebenzisa indlu yokuzithumela.
Lokha nawusilaphaze indlu
yokuzithumela, sula iinsila zakho
bewuhlambe nezandla zakho. Teache
r:
Sign:
Vala umlomo wakho lokha Date:
nawukhohlelako nanyana uthimula.
61
32 Ukubuyelela sihlolisise
Coca ngalokho
benzela
Asikhulume okufundileko emathemini
amabili adlulileko
Ngingakhuluma ngomndeni wakwethu.
k use
l o
ha Ngingakghona ukukhamba phezulu komuda.
phep Ngiyazazi iinomboro zomtato zamapholisa.
-8 – I
Nginelwazi ngemizwa “iye” nanyana “awa”.
u-2 – Iv e ke
Ngiyakwazi ukugeda ibholo.
Ngiyakwazi ukuhlala ngiphephe ekhaya.
m
It h e
Ngiyakwazi ukuzitlhogomela lokha nangisekhaya
ngingedwa.
Ngiyawusiza umndeni wakwethu.
Ngiyayazi indlela eya esikolweni.
Ngiyakwazi ukuhlala ngiphilile.
Ngiyakwazi kobana ngizokwenzani ngezinto zoke
ezingesikhwameni sami sesikolo.
Ngifunde okunengi ngamakghono wezepilo.
62 Ilanga:
Isihlathululi-magama sami
A G
a g
B H
b h
C I
c i
D J
j
d
E K
e k
F L
f l
63
Isihlathululi-magama sami
M S
m s
N T
n t
O U
o u
P V
p v
Q W
q w
R X-Z
r x-z
64
LS G1 Cutouts.indd 1 2012/05/26 11:18 AM
LS G1 Cutouts.indd 2 2012/05/26 11:18 AM
LS G1 Cutouts.indd 3 2012/05/26 11:18 AM
LS G1 Cutouts.indd 4 2012/05/26 11:18 AM
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
More from Grade 1 Life Skills
Explore more published documents in this catalogue.
















